<h1>Janusz Stankiewicz. Genealogia, przodkowie, badania genealogiczne, forum dyskusyjne</h1>Janusz Stankiewicz. Genealogia, przodkowie, badania genealogiczne, forum dyskusyjne<br><p><font size="7"><b>Stankiewicz</b> Genealogia</font>
Genealogia, przodkowie, badania genealogiczne, forum dyskusyjne

Więźniowie polit. lat 1945 - 56

  • Więźniowie polityczni w CWK we Wronkach, Rawiczu i ZK Poznań - nazwiska A - F
  • Więźniowie polityczni w CWK we Wronkach, Rawiczu i ZK Poznań - nazwiska G - J
  • Więźniowie polityczni w CWK we Wronkach, Rawiczu i ZK Poznań - nazwiska K - Ł
  • Więźniowie polityczni w CWK we Wronkach, Rawiczu i ZK Poznań - nazwiska M - O
  • Więźniowie polityczni w CWK we Wronkach, Rawiczu i ZK Poznań - nazwiska P - R
  • Więźniowie polityczni w CWK we Wronkach, Rawiczu i ZK Poznań - nazwiska S - Ś
  • Więźniowie polityczni w CWK we Wronkach, Rawiczu i ZK Poznań - nazwiska T - W
  • Więźniowie polityczni w CWK we Wronkach, Rawiczu i ZK Poznań - nazwiska Z - Ż
  • ......
  • Wykaz osób zmarłych w ZK Rawicz i Oddz. w Miejskiej Górce w latach 1939 - 1956
  • Więzienia białostockie 1944-1956 i „Obława Augustowska”


  • Żołnierze i działacze konspiracji niepodległościowej - oraz skazani z powodów politycznych -  więzieni w Centralnym Więzieniu Karnym we Wronkach i Rawiczu i ZK Poznań 1945-1956
    Nazwiska P - R 

    (opracował Tadeusz Łaszczewski)
     
    Centralne Więzienie we Wronkach i Rawiczu 1945-1956.
     
    W latach 1945-1956 więzienia we Wronkach i Rawiczu posiadały status Centralnego Więzienia Karnego t. j. więzienia przeznaczonego do osadzania w nim więźniów karno-politycznych bez względu na wysokość kary i podlegały bezpośrednio Departamentowi Więziennictwa i Obozów Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego w Warszawie i w rzeczywistości stanowiły kolejne ogniwo systemu władzy komunistycznej, gdzie realizowano politykę eksterminacyjną wobec narodu polskiego, stając się miejscem udręczenia i kaźni, skazanych za działalność niepodległościową żołnierzy i działaczy organizacji antykomunistycznych. Funkcję tą realizowano poprzez permanentne przeludnienie, ciężkie warunki bytowe, system kar, głodzenie, brak należytej opieki lekarskiej oraz brutalny stosunek ubeckiego personelu. Wielu więzionych zmarło na skutek obrażeń odniesionych podczas śledztw.
    Infrastruktura więzień spełniała wymogi do izolowania tej grupy więźniów i represyjnego postępowania wobec nich. W latach 1946-1953 obowiązuje restrykcyjna zasada postępowania z więźniami politycznymi nakazująca, aby więźniów politycznych o ustalonych pogladach politycznych izolować od pozostałych więźniów i zrezygnować z prób ich pozyskania dla ustroju komunistycznego. Polityka ta zostaje wzmocniona w końcu lat czterdziestych. W odniesieniu do sytuacji więźniów politycznych oznaczało to pogłębienie przedsięwzięć izolacyjnych i represyjnych. Zgodnie z instrukcjami władz komunistycznych wprowadzono segregację więźniów na grupy kwalifikacyjne. Do grupy „A” /antypaństwowi/ zaliczono więźniów uznanych „za najbardziej zaciekłych wrogów demokracji ludowej”. Odbywali oni odtąd karę w najgorszych warunkach – w celach izolacyjnych /zimnych i ciemnych o betonowych posadzkach/, pozbawiani jakichkolwiek kontaktów, bez prawa korespondencji, widzeń, spacerów. Natomiast byli bezwzględnie karani dyscyplinarnie karami poza regulaminowymi /żabki,, pobicia/, za błahe przewinienia osadzani w karcerach. Od 1951 obowiązywał zakaz dostarczania im gazet, książek itp. Jednak pomimo tego, więźniowie ci nadal pozostawali w kręgu zainteresowania organów specjalnych UB i straży więziennej a to stanowiło dodatkową udrękę a dla wielu dramat. Na tę formę represji składały się dodatkowe przesłuchania, nakłanianie do współpracy, szantażowanie i pobicia. Szczególną role w tych represyjnych działaniach odgrywali więźniowie – konfidenci, zatrudnieni głównie na stanowiskach tzw. więźniów funkcyjnych – wykorzystanych m. in. do popełnienia morderstw na więźniach politycznych.
    Ciężkie warunki odbywania kary spowodowały wysoką zachorowalność wśród więźniów. Wśród licznych chorób dominowały takie jak: gruźlica, reumatyzm, choroby przewodów pokarmowych i inne. Wielu więźniów „nabyło” chorób psychiczno-nerwowych. Nabyte choroby w komunistycznych więzieniach wielu spowodowały przedwczesną śmierć, innym „towarzyszyły” przez długie lata i wpłynęły ujemnie na ich stan zdrowia. Zgodnie z dyrektywami władz komunistycznych ci, którym udało się przeżyć, mieli stać się ludźmi drugiej kategorii, powolnymi i uległymi wykonawcami ich poleceń. Jednak wbrew oczekiwaniom komunistów element niepodległościowy wytrzymał wszelkie szykany i nie stał się bezwolnym narzędziem w ich rękach.
    Po zwolnieniu z więzień byli nadal jako wrogowie ludowej demokracji inwigilowani przez UB/SB. Utrudniano im podjęcie odpowiedniej pracy zawodowej, wzywano na przesłuchania itp.
    Należy dodać także, że od chwili aresztowania poprzez trwanie śledztwa i odbywanie kary, władze komunistyczne represjonowały rodziny więzionych żołnierzy i działaczy niepodległościowych poprzez pozbawianie pracy, usuwanie z mieszkań, pozbawianie możliwości podjęcia studiów przez dzieci i różne administracyjne szykany.
    W CWK Wronki i Rawicz w 1945 były wydzielone pawilony do dyspozycji sowieckiego NKWD, gdzie więziono m. in. płk K. Putka – k-dta Podokręgu AK Rzeszów, kpt. sł. st. W. Baranowskiego „Oksza” z Okręgu Łódzkiego AK i wielu innych żołnierzy konspiracji niepodległościowej, którzy nie byli ujęci w ewidencji więzienia.



    Żołnierze i działacze konspiracji niepodległościowej - oraz skazani z powodów politycznych -  więzieni w Centralnym Więzieniu Karnym we Wronkach i Rawiczu i ZK Poznań 1945-1956
     
     
    Pacak Zdzisław Józef [ 1910 – 1981], oficer sł. st. piechoty WP, por. [1936], w konspiracji AK, kpt. [1944], ps. „ Andrzej”, „Jarema”, „Mandaryn” vel Pacak-Kuźmirski vel Kuźmirski – Pacak vel Kuźmiński vel Andrzej Kuźmirski. Więzień NKWD i UB.
    Kmdt Inspektoratu Rejonowego AK Stryj VI 1943 – III 1945. Okręg Stanisławów AK.
     
    Ur. 6 I 1910 w Bybło pow. Rohatyń, woj. stanisławowskie. Syn Marcelego /technika budowlanego/ i Ludwiki z d. Wierzbickiej. Uczęszczał w latach 1922 – 1930 do gimnazjum w Rohatynie, gdzie uzyskał maturę. W latach 1930-1933 w Szkole Podchorążych Piechoty w Ostrowi Maz. – Komorowie. Mianowany do stopnia ppor. sł. st. piechoty 13 VIII 1933 z przydziałem do 40 pp. we Lwowie na stanowisko d-cy plutonu. Do stopnia por. sł. st. piech. awansowany 1 I 1936. Później d-ca kompanii. W kampanii wrześniowej 1939 dowódca 8 kompanii III baonu 40 pp. Uczestnik obrony Warszawy na Woli. Od 9 IX 1939 brał udział w odparciu pierwszego uderzenia niemieckiej 4 DPanc., W czasie walki na jego rozkaz rozlano terpentynę, która w czasie ataku niemieckich czołgów została podpalona. W wyniku bohaterskiej walki zniszczono ponad czterdzieści czołgów, a 26 IX 1939 dowodzi udanym atakiem na parowozownię na Czystym. Odznaczony za okazane męstwo na polu walki przez gen. J. Rómmla VM kl. 5. Po kapitulacji Warszawy 28 IX 1939 znalazł się w niewoli niemieckiej. Przebywał w oflagu w Woldenbergu /Dobiegniew/,gdzie był jedną z czołowych postaci tamtejszej konspiracji, d-cą I oddziału bojowego od 1940 do 1942. Organizator wielu ucieczek. Już 17 VIII 1940 podjął nieudaną ucieczkę z niewoli, ale dopiero wraz z kilkoma kolegami udało mu się zbiec w nocy z 19/20 III 1942. Za tę działalność i ucieczkę był wnioskowany o odznaczenie VM kl. 4, co zostało zatwierdzone dopiero przez MON 13 IV 1967. Po dotarciu do Warszawy wstępuje do AK, do XI 1942 był zastępcą dowódcy i szefem operacyjnym powstałej w maju 1942 Organizacji Specjalnych Akcji Bojowych „Osa”, potem po jej wcieleniu do Kedywu KG AK, do II 1943, zastępcą dowódcy „Kosy 30”, a następnie – od III 1943 dowódcą zespołu w oddziałach dyspozycyjnych Kedywu KG AK w oddziale kpt. Mieczysława Kurkowskiego – późniejszy oddział „Poli” – Romana Kiźnego. W 1942 należał do zespołu kierującego przygotowaniami do niedoszłego zamachu na gubernatora Hansa Franka w Krakowie.
    We wrześniu 1943 został przeniesiony na teren Okręgu AK Stanisławów, gdzie objął funkcję k-dta Inspektoratu Rejonowego AK Stryj, a w VII 1944 został przedstawiony do awansu na stopień kpt. Położył duże zasługi w organizacji Inspektoratu i samoobrony na tym terenie. Przewidywany na dowódcę odtwarzanego w AK 53 pp. Po wejściu wojsk sowieckich na teren inspektoratu pozostaje w konspiracji antykomunistycznej. Poszukiwany przez NKWD zmieniał często kwatery. Pracą konspiracyjną kierował do połowy marca 1945. Zdekonspirowany i wydany NKWD przez b. żołnierza AK Czesława Rutkowskiego. Aresztowany około połowy marca 1945. 25 V 1945 został przewieziony do Moskwy i osadzony a więzieniu na Łubiance, potem Butyrkach. W wyniku rozmów przeprowadzonych z nim przez oficerów NKWD wyraził zgodę na złożenie zeznań ułożonych przez NKWD. Zeznawał jako świadek na procesie gen. L. Okulickiego. W połowie 1946 został zwolniony i powrócił do Polski. Zamieszkał od 20 VIII 1947 w Krakowie. Od XI 1947 do XI 1948 studiował na Wydziale Prawa UJ. Wstąpił do PPS. Pracował jako urzędnik w krakowskim Urzędzie Zielarskim, a następnie był kierownikiem Spółdzielni Zootechnicznej.
    Zatrzymany przez funkcj. WUBP Katowice 8 VIII 1950 pod zarzutem próby nielegalnego przekroczenia granicy z Czechosłowacja razem z Pawłem Niemcem oraz pod zarzutem działalności w nielegalnej organizacji konspiracyjnej „Komitet Wolnych Polaków”. Aresztowany przez Wojskową Prokuraturę Rejonową w Katowicach. Więziony w areszcie WUBP Katowice, gdzie prowadzono wobec niego śledztwo. Wyrokiem WSR Katowice z dnia 20 VII 1951, sygnatura akt Sr. 287/51 został skazany na 10 lat więzienia. Więziony w ZK Katowice, skąd go wywieziono do więzienia w Strzelcach Opolskich, a następnie przetransportowano do Centralnego Więzienia Karnego we Wronkach i tu osadzono 8 X 1955. W dniu 30 V 1956 został przetransportowany do ZK Racibórz. Na podstawie amnestii z 27 IV 1956 karę 10 lat złagodzono mu do 6 lat więzienia. Zwolniony z więzienia 8 VIII 1956. Do stopnia i odznaczeń amnestionowano go w 1976. Mieszkał w Krakowie. Po 1956 działa aktywnie w ZBOWiD. Zorganizował Klub Woldenberczyków w Krakowie. Opiekował się grobami zmarłych kolegów. Był autorem artykułów wspomnieniowych o obronie Warszawy i książki Reduta 56.
     
    Zmarł w Krakowie 27 I 1981. Pochowany 02 II 1981 na kwaterze wojskowej cmentarza Rakowickiego w Krakowie.
     
    R. Rybka – K. Stepan. Awanse oficerskie w WP 1935-1939. Kraków 2003; J. Grzybowski. 40 Pułk Piechoty „Dzieci Lwowskich” w obronie Warszawy. W-wa 1990; L. Głowacki. Obrona Warszawy i Modlina 1939. W-wa 1985; J. Wroniszewski. Barykada września. W-wa 1984; G. Mazur – J. Węgierski. Konspiracja Lwowska 1939-1944. Słownik biograficzny. Katowice 1997 / tu obszerna bibliografia/; J. Wegierski. Obsada osobowa Obszaru Lwowskiego SZP-ZWZ-AK-NIE w latach 1939-1945. Kraków 2000; Księga ewidencyjna więźniów CWK Wronki za rok 1955;


    Pakiet Władysław
    [1898-1987], podoficer sł. st. żandarmerii WP, st. sierż., w konspiracji ZWZ/AK, działacz WiN, ps. „Łukawski”, „Żuchowski”. Więzień polityczny PRL.
    Kierownik Rady WiN Brzozów IX 1946 – VI 1947. Okręg WiN Rzeszów.
     
    Ur. 02 IV 1898 w Kołomyi woj. tarnopolskie. Syn Jakuba i Pauliny z d. Żuchowskiej. Uczęszczał do szkoły ludowej w Kołomyi, a od 1909 do VI 1915 do miejscowego gimnazjum. Po ukończeniu 6 – klasy gimnazjalnej zostaje 1 VII 1915 powołany do służby wojskowej w armii austriackiej i wcielony do batalionu zapasowego 24 pp w Kołomyi, skąd po przeszkoleniu przeniesiono go do 24 pp. Uczestniczył w walkach na froncie Wschodnim. Służbę w armii austriackiej zakończył 1 XI 1918. Powraca do Kołomyi, gdzie jako ekstern zdał maturę. Od 14 VII 1919 służy w 6 Dyonie Żandarmerii Wojskowej we Lwowie. Brał udział w wojnie polsko-bolszewickiej 1919-1920. Po zakończeniu wojny służy nadal w 6 Dyonie Żandarmerii we Lwowie. Pozostaje w służbie wojskowej jako zawodowy podoficer żandarmerii. 01 XII 1921 przydzielony do Komendy Polowej Żandarmerii miasta Lwowa. Ukończył specjalistyczny kurs dla Podoficerów Żandarmerii w Centrum Wyszkolenia Żandarmerii w Grudziądzu. Awansowany kolejno do stopnia plut., sierż. w stopniu st. sierż. brał do 23 IX 1939 udział w kampanii wrześniowej 1939. Po rozwiązaniu oddziału unika niewoli i powraca do Lwowa. Od 24 IX 1939 do końca II 1940 ukrywał się przed NKWD i pracował dorywczo. Od 02 III 1940 do 02 VI 1941 pracuje w Przedsiębiorstwie Geologicznym w Brzuchowicach pow. Lwów, Zajmował się poszukiwaniem minerałów. W VI 1941 po napaści Niemców na Związek Sowiecki powraca do Lwowa. Od VII 1941 do VII 1944 zajmował się oficjalnie handlem i pracował dorywczo w różnych firmach prywatnych. Czynny w konspiracji ZWZ/AK na terenie Lwowa. Działał w komórce wywiadu. W VI/VII 1944 uczestniczył w walkach z Niemcami w ramach akcji „Burza”. Po zajęciu Lwowa przez A. Cz. nadal mieszka we Lwowie. W 1945 w ramach repatriacji wyjechał z rodzina do Polski. Zamieszkał wówczas na stałe z rodzina przy ul. Zatemby w Brzozowie. Podejmuje pracę zawodową. Od 15 II 1946 był sekretarzem administracji Inspektoratu Szkolnego w Brzozowie. Wiosna 1946 zostaje zwerbowany do pracy konspiracyjnej w WiN przez znanego mu z Lwowa Jana Preidla „Bogusz”, „Zabielski”, który w tym okresie czasu pełni funkcje z-cy kierownika Rady WiN Brzozów. Początkowo jako informator zbierał i przekazywał kierownictwu Rady WiN Brzozów informacje dotyczące szkolnictwa i administracji. Następnie działa w Radzie WiN Brzozów, gdzie zajmował się odcinkiem m.in. propagandy.
    W końcu VII 1946 po objęciu przez J. Preidla funkcji kierownika Rady Brzozów WiN, zostaje mianowany jego zastępcą. We IX 1946 po wyjeździe zagrożonego aresztowaniem J. Preidla do Wrocławia zostaje w jego miejsce mianowany kierownikiem Rady Powiatowej WiN w Brzozowie. Przeprowadzone w drugiej połowie 1946 aresztowania wśród działaczy WiN na terenie Brzozowa spowodowały znaczne zagrożenie dla pozostałych w konspiracji członków organizacji, co też przyczyniło się do ograniczenia działalności i głębszego zakonspirowania. W tym czasie prowadzono głównie działalność na odcinku propagandowym i wywiadowczym. Nadal utrzymywał kontakty z kierownikami kół gminnych. Sporządzał miesięczne sprawozdania informacyjne, które przesyłał do kierownictwa Wydziału WiN w Rzeszowie. Wiosną 1947 udało się funkcj. PUBP w Brzozowie zwerbować kilku informatorów i agentów wśród wcześniej aresztowanych członków organizacji. W efekcie doprowadziło to do rozpracowania siatki konspiracyjnej Rady WiN Brzozów oraz przeprowadzenia przez UB masowych aresztowań działaczy WiN z tego terenu w VI 1947.
    W dniu 20 VI 1947 zostaje w Brzozowie zatrzymany przez funkcj. PUBP Brzozów i uwięziony początkowo w areszcie PUBP w Brzozowie, skąd go na dalsze śledztwo przewieziono do więzienia WUBP w Rzeszowie. Postanowienie o zastosowaniu wobec niego tymczasowego aresztowania wydaje z data 02 VII 1947 WPR Rzeszów. W śledztwie przebywa do III 1948. Wyrokiem WSR Rzeszów sygnatura akt Sr. 971/47 z dnia 15 III 1948 zostaje skazany na karę 12 lat więzienia oraz kary dodatkowe: przepadek mienia na rzecz skarbu Państwa i pozbawienie wszelkich praw obywatelski i publicznych na lat 5. Jego apelacja zostaje przez NSW w Warszawie postanowieniem z 21 V 1948 nieuwzględniona a wyrok utrzymany w mocy. Po procesie był więziony w ZK Przemyśl, skąd zostaje przetransportowany do CWK we Wronkach i tu osadzony w dniu 28 IX 1948. Początek wykonania kary 20 VI 1947, upływ kary 20 VII 1959. Na poczet kary zaliczono mu okres tymczasowego aresztowania.
    W wyniku ponownej złożonej apelacji wyrok wydany przez WSR Rzeszów 15 III 1948 zostaje w dniu 03 II 1949 ostatecznie zatwierdzony przez Zgromadzenia Sędziów NSW w Warszawie.
    W więzieniu wronieckim zaliczony do grupy więźniów antypaństwowych, szykanowany przez personel więzienny. Jako więzień grupy „A” odbywał karę w najgorszych warunkach/cele o betonowych posadzkach, nieogrzewane i zawilgocone. Głodzony i pozbawiony doraźnej opieki medycznej, co spowodowało u niego choroby reumatyczne, gruźlicę płuc, niewydolności układu krążenia i przewlekłego zapalenia spojówek. Ciężko chory po ośmioletnim pobycie w więzieniu wronieckim 30 I 1956 złożył do WSG Kraków prośbę popartą orzeczeniem Komisji Lekarskiej CWK Wronki o udzielenie mu przerwy w odbywaniu kary ze względu na stan zdrowia. Na niejawnym posiedzeniu w dniu 26 IV 1956 WSG Kraków wydał postanowienie w składzie mjr Zdzisław Mazurkiewicz /przewodniczący/, kpt. Władysław Sygnet /sędzia/, por. Józef Żurek /asesor/, ppłk Wiesław kołodziej /prokurator/ i ppor. Bronisław Mieczkowski /protokolant/ o udzieleniu mu przerwy w odbywaniu kary na okres jednego roku poczynając od 16 V 1956 do 16 V 1957. Zwolniony z CWK Wronki 16 V 1956. Po odzyskaniu wolności powraca do Brzozowa, gdzie zamieszkał przy ul. Nowostki 68. Do więzienia już nie powrócił. NSW w Warszawie na podstawie amnestii z 27 IV 1956 złagodził mu karę do 8 lat więzienia, uznając jednocześnie karę za odbytą. Pomimo stanu zdrowia od 01 VI 1956 podejmuje pracę w Powiatowym Zarządzie Gminnych Spółdzielni „Samopomoc Chłopska” w Brzozowie, gdzie pracował na różnych stanowiskach do 1964. 28 II 1964 przeszedł na emeryturę. W latach osiemdziesiątych mieszkał nadal w Brzozowie przy ul. Prohaski nr 4/19. Zmarł 27 I 1987 w Brzozowie, gdzie został pochowany na miejscowym cmentarzu.
    Odznaczony: Brązowym Krzyżem Zasługi, Medalem za Wojnę 1918-1921.
    Był żonaty dwukrotnie. Po raz drugi z Gabrielą Marią z d. Dębiec. Miał czworo dzieci. Syna Władysława zam. w Bytomiu, syna i córki zam. w Brzozowie.
    W wyniku starań syna Władysława Sąd Wojewódzki Wydział III Karny w Rzeszowie wydał 07 II 1992 postanowienie o unieważnieniu wyroku WSR Rzeszów z 15 III 1948 oraz postanowień wydanych przez b. NSW w Warszawie 21 V 1948 i 03 II 1949.
     
    Kopie dokumentów udostępnionych przez syna Władysława/ zaświadczenia dot. zatrudnienia w PZWS w Brzozowie nr 224/64, kwestionariusz osobowy dot. zaliczonych okresów pracy do emerytury, decyzja o przyznaniu renty starczej III 1964, postanowienie WSG Kraków z dnia 26 IV 1956 dot. udzielenia przerwy w odbyciu kary, postanowienie SW Rzeszów o unieważnieniu postanowień wydanych przez WSR Rzeszów i NSW w Warszawie/; Księga ewidencyjna więźniów CWK Wronki nr II/954/48 i księga główna więźniów z 1951 / tu adnotacja dot. zwolnienia z CWK Wronki; T. Balbus – Z. Nawrocki. Rozpracowanie i Likwidacja Rzeszowskiego Wydziału WiN w dokumentach UB /1945-1949. Rzeszów 2001; H. Czarnecki. Informator o dokumentach sądowo-więziennych z lat 1944-1956. Poznań 1993; G. Ostasz. Zrzeszenie WiN. Okręg Rzeszów. Rzeszów 2000; A. Zagórski. Schemat organizacyjny WiN /1945-1947/. Okręg Rzeszów. Próba rekonstrukcji. /w:/ ZH WiN nr 6. Kraków 1995; T. Łaszczewski. Biogram W. P/w:/ MSBUDN, t. 9. Kraków 2003; USC Brzozów. Skrócony akt zgonu nr 47/1987.

     
    Panasiewicz Stanisław [1914-1997], urzędnik, ppor. rez. piechoty WP, [1939], w konspiracji ZWZ/AK, por. rez. [1944], działacz WiN, ps. „Łabędzki”, „Staszek”, „Śmiały”, „40”, „1040” vel Bolesław Maksymowicz
    Kmdt Obwodu AK Sokal X 1942 – VI 1944. Okręg Lwów AK.
     
    Ur. 31 X 1914 w Muttersgottesburgu /Austro-Wegry. Syn Michała / urzędnika starostwa w Sokalu/ i Zofii z d. Maksymowicz. W 1932 ukończył gimnazjum w Sokalu, gdzie zdał maturę. W latach 1932 -1935 pracował jako urzędnik w Sokalu. Od IX 1935 do IX 1936 odbywał służbę wojskową na Dywizyjnym Kursie Podchorążych Rezerwy Piechoty 12 DP w Tarnopolu. Przeniesiony do rezerwy w stopniu tytularnego plut. podch. rez. piechoty z przydziałem mobilizacyjnym do 5 4 pp w Tarnopolu. Po zmobilizowaniu w VIII 1939 awansowany 30 VIII 1939 do stopnia ppor. rez. i wcielony do 54 pp na stanowisko d-cy plutonu. W szeregach 54 pp brał udział w kampanii wrześniowej 1939.
    Po zakończeniu działań wojennych powraca do Sokala pod okupacje sowiecką Od VII 1941 czynny w konspiracji ZWZ na terenie Sokala. Do I 1943 k-dt Rejonu AK Sokal. Od II 1943 do VI 1944 kmdt Obwodu AK Sokal. Uczestnik akcji „Burza” w VII 1944. Następnie przedostaje się na Rzeszowszczyznę gdzie wstępuje do OL Obszaru Lwowskiego AK „Warta”, gdzie od VIII 1944 do 15 VI 1945 jest d-cą kompanii „B-2” w Baonie „B”. awansowany do stopnia por. rez. 11 XI 1944. W VI 1945 po rozwiązaniu „Wart” wyjechał do Jeleniej Góry, gdzie pod nazwiskiem Bolesław Maksymowicz działa w konspiracji WiN. Czynny w Okręgu WiN Jelenia góra „Zachód”, gdzie od IX 1945 pełni funkcję referenta łączności oraz od V – VI 1946 kierownika kancelarii i archiwum Okręgu WiN Jelenia Góra „Zachód’.
    03 VI 1946 zostaje zatrzymany na ulicy w Jeleniej Górze wraz z narzeczoną, późniejszą żoną przez funkcj. PUBP Jelenia Góra i WUBP Wrocław. Po wstępnych przesłuchaniach przewieziony na dalsze śledztwo do WUBP we Wrocławiu. Postanowienie o zastosowaniu wobec niego tymczasowego aresztowania wydała WPR Wrocław 06 VI 1946.
    Wyrokiem WSR Wrocław z 04 I 1947, sygnatura akt Sr. 1565/46 zostaje skazany na karę 12 lat więzienia. Nie ujawnił swego rodowego nazwiska. Przewieziony z ZK Wrocław do Centralnego więzienia Karnego we Wronkach, gdzie go więziono jako wroga demokracji ludowej. W więzieniu wronieckim zaliczony do grupy więźniów antypaństwowych „A”, którzy odbywali karę w najgorszych warunkach. Umieszczany w nieogrzewanych zimą celach o betonowych posadzkach. Szykanowany przez personel więzienny. Początek wykonania kary 03 VI 1946, zaś upływ kary 03 VI 1958. Na podstawie amnestii z 27 IV 1956 został zwolniony z więzienia 03 V 1956.
    Po odzyskaniu wolności mieszka w Jeleniej Górze, gdzie pracuje od 1956 do 1973 w Jeleniogórskich Zakładach Papierniczych na stanowisku kierownika działu zbytu. Od 1974 do 1975 pracuje w Fabryce Maszyn „Ponar” – „Jotes” w Kowarach jako kierownik działu administracyjno-gospodarczego. W 1975 przeprowadza się do Kielc i do 1978 pracuje w kieleckich Zakładach Papierniczych jako kierownik Biura Zbytu, potem do 1982 do czasu przejścia na emeryturę kierownik magazynu interwencyjnego Biura Zbytu Przemysłu Papierniczego w Kielcach.
    Zmarł 11 II 1987 w Kielcach. Pochowany na cmentarzu w Jarosławiu w grobowcu żony.
    Żonaty z Janiną z d. n/n
     
    G. Mazur- J. Węgierski. Konspiracja Lwowska 1939-1944. Słownik Biograficzny. Katowice 1997; j. Węgierski. Obsada osobowa Lwowskiego Obszaru SZP-ZWZ-AK-NIE w latach 1939-1945. Krakow 2000; T. Balbus. Schemat organizacyjny Zrzeszenia WiN – Okręg Jelenia Góra „Zachód” /1945-1946/. ZH WiN nr14/2000. Kraków 2000.

     
    Papież Zygmunt Wojciech [ 1914-1992], urzędnik pocztowy, żołnierz AK, działacz WiN, ps. „Dzwon”
    Kierownik Powiatu Limanowa BW DSZ/WiN III 1945-VIII 1946
     
    Ur. 14 IV 1914 w Limanowej, syn Józefa i Bronisławy z d. Lach. Ukończył gimnazjum w Limanowej, gdzie zdał maturę w 1935. W latach 1935-1936 odbywał służbę wojskową. Następnie pracuje jako urzędnik pocztowy w Limanowej.
    Podczas okupacji niemieckiej był żołnierzem AK na Placówce AK Limanowa w Obwodzie AK Limanowa – Inspektorat AK Nowy Sącz. Działa w komórce wywiadu. Po rozwiązaniu AK 19 I 1945 mieszka nadal w Limanowej przy ul. Krętej i pracuje jako pracownik umysłowy w miejscowym Urzędzie Pocztowym. Od III 1945 do VIII 1946 działa w strukturach BW DSZ potem WiN, gdzie pełni funkcję kierownika Obwodu BW DSZ/WiN na pow. Limanowa. Zorganizował kilkuosobową siatkę wywiadowców, której członkowie zajmowali się zbieraniem informacji o rozmieszczeniu i działalności organów MO/UB, sądu oraz partii politycznych. Podsłuchiwał rozmowy telefoniczne PUBP Limanowa, a także zabierał listy z UP kierowane do PUBP Limanowa. Uzyskane informacje przekazywał w formie raportów do szefa Inspektoratu BW w Tarnowie. W efekcie rozpracowania jego grupy przez funkcj. UB zostaje zatrzymany 15 VIII 1946 przez funkcj. UB wraz z grupą współpracowników pod zarzutem prowadzenia nielegalnej działalności konspiracyjnej. Po wstępnych przesłuchaniach w PUBP Limanowa zostaje przewieziony do aresztu WUBP w Krakowie na dalsze śledztwo. Postanowienie o tymczasowym aresztowaniu wydała z datą 18 VIII 1946 WPR Kraków. Wyrokiem WSR Kraków syg, akt Sr. 710/46 z 31 X 1946 zostaje skazany a art. 86 § 2 KKWP na karę 8 lat więzienia, złagodzonej na mocy amnestii z 22 II 1947 do lat 4. Więziony w ZK Kraków, skąd zostaje przetransportowany do Centralnego Więzienia Karnego w Rawiczu i tu osadzony 16 III 1947. Zwolniony z więzienia 18 VIII 1950 po odbyciu orzeczonej przez WSR Kraków kary. Po zwolnieniu powraca do Limanowej. Mieszkał przy ul. Parkowej i pracował w Przedsiębiorstwie. Skupu Surowców Wtórnych w Limanowej. Przez wiele lat był inwigilowany przez UB/SB.
    Zmarł w Limanowej 26 IX 1992.
    Żonaty z Marią-Ewą z d. Sierosławska.
     
    Księga ewidencyjna więźniów CWK Rawicz nr 151/47; USC Limanowa. Skrócony akt zgonu nr 275/1992; Z. Zblewski. Okręg Krakowski Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość” 1945-1948. Kraków 2005; S. Głąb. Charakterystyka nr 200. Okręg Kraków DSZ/WiN IPN Kr. 074/199, t.


    Pasternak Bolesław [1919-?], żołnierz ZWZ/AK, działacz WiN, ps. „Pestka”, vel Jan Borkowski
    Ur. 02 X 1919 w Przedmieściu Czudeckim pow. Rzeszów, syn Franciszka i Franciszki z d. Pasternak. W 1937 ukończył gimnazjum w Rzeszowie. W latach 1937-1939 odbywał służbę wojskową w 17 pp w Rzeszowie. W stopniu kpr. podch. ukończył Szkołę Podchorążych Rezerwy Piechoty. Podczas okupacji niemieckiej od 1940 czynny w konspiracji ZWZ/AK pełnił funkcję podoficera broni, potem z-cy d-cy plutonu, a od wiosny 1944 adiutanta Placówki AK Czudec krypt. „Czereśnia” organizacyjnie wchodzącym w skąd Obwodu ZWZ/AK Rzeszów. Oficjalnie zatrudniony jako referent w Urzędzie Gminnym w Czudcu. Chronił ludność przed wywózką na roboty przymusowe do Niemiec. Zajmował się szkoleniem żołnierzy AK, oraz brał udział w akcjach bojowych, potem latem 1944 w działaniach zbrojnych prowadzonych w ramach akcji „Burza”. Po wkroczeniu w VIII 1944 na teren obwodu A. Cz. podjął pracę na stacji kolejowej PKP w Czudcu, a następnie jako referent handlowy w Spółdzielni spożywców „Społem”. Od XII 1945 działa w strukturach konspiracji antykomunistycznej WiN, a od I 1946 do 2 IX 1946 pełnił funkcję kierownika Koła WiN Czudec organizacyjnie podległego radzie WiN Rzeszów. Zajmował się także kolportażem prasy konspiracyjnej, prowadzeniem wywiadu z dziedziny polityczno – ekonomicznej i wojskowej i transportu kolejowego. Sprawozdania w formie miesięcznych raportów przekazywał do Rady WiN w Rzeszowie.
    Zatrzymany przez funkcj. WUBP Rzeszów 1 IX 1946 i uwięziony. Postanowienie o zastosowaniu wobec niego tymczasowego aresztowania wydała z data 2 IX 1946 Wojskowa Prokuratura Rejonowa w Rzeszowie. Po ciężkim śledztwie sądzony w grupie działaczy WiN Rejonu Centrum – Rzeszów. Wyrokiem WSR Rzeszów, sygn. akt Sr. 36/48 z dnia 26 IV 1948 skazany na karę 15 lat więzienia i utratę praw na lat 5, przepadek mienia na rzecz Skarbu Państwa. Po procesie więziony w ZK Rzeszów, potem ZK Przemyśl, skąd został przewieziony do Centralnego Więzienia Karnego we Wronkach i tu osadzony 03 XII 1948. Początek wykonania kary 01 IX 1947, upływ kary 01 IX 1962.
    Zwolniony z więzienia przedterminowo na podstawie amnestii.
    Po zwolnieniu z więzienia mieszka i pracuje w Rzeszowie.  / 2000/.
    Żonaty z Stanisławą z d. Kana.

    A. Zagórski. Schemat organizacyjny WiN-u /1945-1947/. Okręg Rzeszów [w:] ZH WiN nr 6/1995;G. Ostasz. Okręg Rzeszowski Zrzeszenia WiN. Rzeszów 2006; W. Borowiec. Placówka AK w Czudcu krypt. „Czereśnia”. Rzeszów 1997; H. Czarnecki. Informator więźniów dokumentach sądowo-więziennych z lat 1944-1956. Poznań 1993; Księga ewidencyjna więźniów CWK Wronki 1300/48

    Pasternak Jan [1922-2002], żołnierz AK, działacz WiN, ps. „Cis” Ur. 17 VII 1922 w Przedmieściu Czadeckim, pow. Rzeszów, syn Franciszka i Franciszki z d. Pasternak. Przed wojną uczęszczał do II Gimnazjum im. S. Sobińskiego w Rzeszowie, gdzie ukończył do wybuchu wojny 3 klasy. Podczas niemieckiej okupacji pracował w niemieckiej firmie Flugmotorenwerk w Rzeszowie/PZL/. Od VII 1942 żołnierz AK na Placówce AK Czudec w Obwodzie Rzeszów AK. Pełnił funkcję kolportera
    prasy podziemnej, łącznika oraz żołnierzem ubezpieczenia Bolesława Pasternaka „Pestki”. Odbył konspiracyjne przeszkolenie wojskowe. Brał udział w akcji „Burza”. 03 XII 1944 aresztowany przez funkcj. sowieckiego NKWD i przekazany UB. W czasie przesłuchań torturowany. Wyrokiem Wojskowego Sądu Garnizonowego w Rzeszowie z 27 IV 1945, sygn. akt G. 189/45 został skazany na 10 lat więzienia, utratę praw na lat 3. Więziony w Rzeszowie, potem w Wiśniczu. Na podstawie
    amnestii został 06 XII 1945 zwolniony z więzienia. Od III 1946 pracował w Centrali Skór Surowych w Rzeszowie jako kierownik magazynu. Od III 1946 czynny w konspiracji antykomunistycznej WiN
    zwerbowany przez swego brata Bolesława „Pestkę”. Pełnił funkcję łącznika kierownika Koła WiN Czudec na skrzynkę kontaktową Rady Powiatowej WiN Rzeszów u Józefa Bieńka „Słonecznik” w Rzeszowie. Zatrzymany 01 IX 1947 przez funkcj. WUBP Rzeszów i uwięziony. Postanowienie o zastosowaniu wobec niego tymczasowego aresztowania wydała Wojskowa Prokuratura Rejonowa w Rzeszowie. Wyrokiem WSR Rzeszów, sygn. akt Sr. 36/48 z 26 IV 1948 zostaje skazany na karę 7 lat więzienia , utratę praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na lat 4 i przepadek mienia na rzecz Skarbu Państwa. Postanowieniem NSW w Warszawa z dnia 13 VII 1948 złagodzono mu karę do 3 lat i 6 miesięcy więzienia. Po procesie więziony w ZK Rzeszów, potem w ZK Przemyśl skąd zostaje przewieziony do Centralnego Więzienia Karnego we Wronkach i tu osadzony 03 XII 1948. Początek wykonania kary 01 IX 1947, upływ kary 01 III 1951. W dniu 20 I 1950 przetransportowany z CWK Wronki do ZK Potulice. Zwolniony z więzienia 01 III 1951 po odbyciu kary. Po opuszczeniu więzienia powraca do Rzeszowa. Pracuje jako referent w Centrali Skór Surowych w Rzeszowie, potem do III 1972 kierownik administracyjny w „Ruchu” – Oddział Rzeszów. Następnie od 1972 do VI 1978 zatrudniony na stanowisku kierownika handlowego w Spółdzielczym Przedsiębiorstwie Zaopatrzenia i Handlu. W Vi 1978 przeszedł na rentę inwalidzką. Był aktywnym działaczem „Solidarności”. W czasie stanu wojennego zaangażował się w działalność regionalnych struktur podziemnych. W VI 1989 współorganizator związków kombatanckich w Rzeszowie. Od 1992 był prezesem rzeszowskiego Oddziału WiN oraz wiceprezesem Związku Inwalidów wojennych RP w Rzeszowie oraz członkiem ŚZŻAK.
    Zmarł w Rzeszowie 08 XI 2002. Pochowany na cmentarzu Wilkowyja.
    Żonaty ze Stanisławą z d. Ziobro, miał synów Jacka /ur.1952], Wacława
    /ur. 1957/ i córkę Barbarę /ur. 1953/.
    Odznaczony: Krzyżem AK i Krzyżem WiN.

    A. Zagórski. Schemat organizacyjny WiN-u /1945-1947/ Okręg WiN
    Rzeszów, [w:] ZH WiN nr 6/1995; G. Ostasz - A. Zagórski. Akcja „Burza” w Inspektoracie AK Rzeszów. Kraków 2003; W. Borowiec.
    Placówka AK w Czudcu, kryptonim „Czereśnia”. Rzeszów 1997; G. Ostasz. Biogram J. Pasternaka [w:] MSBUDN 1939-1956, t. 9/2003; H. Czarnecki. Informator o dokumentach sądowo-więziennych z lat 1944-1956. Poznań 1993; G. Ostasz. Okręg Rzeszowski Zrzeszenia WiN. Rzeszów 2006; Księga ewidencyjna więźniów CWK Wronki nr 1301/48; IPN Rzeszów. Charakterystyka nr 3. Okręg WiN Rzeszów..


    Paśkiewicz Augustyn [1913-1969], oficer rez. piech. WP, ppor. [1937], żołnierz AK, działacz WiN, ps. „Drozd”, „Malinowski”, „Ptaszor”, vel Augustyn Jurkiewicz, vel Kazimierz Malinowski
     
    Ur. 19 V 1913 w Budziwoju pow. rzeszowski, syn Józefa i Honoraty z d. Pięty. Po ukończeniu 5 - klas owej szkoły powszechnej od 1924 uczęszczał do I Gimnazjum im. Stanisława Konarskiego w Rzeszowie, gdzie w 1934 zdał egzamin maturalny. W latach 1934-1935 odbywał służbę wojskową na Dywizyjnym Kursie Podchorążych Rezerwy Piechoty 24 DP przy 39 pp w Jarosławiu, potem praktyki w 17 pp w Rzeszowie. Przeniesiony do rezerwy we IX 1935 w stopniu kpr. podch. rez. piech. Po odbyciu obowiązkowych wojskowych ćwiczeń aplikacyjnych zostaje awansowany do stopnia ppor. rez. piech. z starszeństwem od 1 I 1937. Mieszkał w Rzeszowie. Początkowo utrzymywał się z udzielania korepetycji, potem pracuje jako instruktor w Komendzie Powiatowej PW i ZS w Rzeszowie. Od IV 1938 pracuje w PZL w Rzeszowie jako k-dt straży fabrycznej, potem kierownik bursy. Był wówczas współpracownikiem Oddziału II Sztabu Głównego WP. Po wybuchu wojny ewakuowany z zarządem PZL do Tarnopola i nie brał udziału w walkach. Po powrocie jesienią 1939 do Budziwoja pracował do VIII 1940 w gospodarstwie rolnym swoich rodziców. Od końca lata 1940 pracuje w Zarządzie Wodnym w Rzeszowie przy regulacji Wisłoka. Mieszkał wówczas w Starowinie Dolnej k. Rzeszowa. Od XII 1940 pracuje na stacji kolejowej Rzeszów-Staroniwa jako telefonista, potem zwrotniczy. Od II 1943 żołnierz AK na Placówce AK Słocina. Od IV 1944 oficer wywiadu placówki. Kieruje komórką informacyjną o krypt. „Syrena”. Latem 1944 bierze udział w akcji „Burza”.
    Po wejściu wojsk sowieckich pozostaje nadal czynny w konspiracji. Odtworzył sieć wywiadowczą na terenie Placówki AK Słocina. Jesienią 1944 zostaje z-cą k-dta Placówki AK Słocina, a na początku 1945 obejmuje dowództwo placówki. Nadzorował akcję inwentaryzacji broni, prowadził wywiad w więzieniu na zamku w Rzeszowie. W ramach swej działalności kierował komórką wywiadu, która zbierała informacje o działalności partii politycznych w tym PPR a także dot. wojska, UB i MO. Pracował w tym okresie czasu w PKP przy budowie torów, a po ukończeniu kursu jako referent w biurze finansowym i aprowizacyjnym. Do 15 VII 1947 był referentem podatkowym oraz sekretarzem administracyjnym w rzeszowskim Urzędzie Skarbowym. Jednocześnie czynny w konspiracji WiN, gdzie kierował Kołem WiN Racławówka wchodzącym w skład Rady Powiatowej WiN Rzeszów. Brał udział w pracach wywiadowczych, m. in. nadzorował wtyczki WiN w rzeszowskim WUBP i MO. Gromadził informacje z terenu PKP. Zajmował się kolportażem prasy konspiracyjnej. Następnie pełni funkcję kierownika informacji Rady WiN Rzeszów, a od X/XI 1946 kierownik Rady WiN Rzeszów. Wiosną 1947 mianowany kierownikiem Rejonu Rzeszów WiN. Zagrożony aresztowaniem w VII 1947 wyjechał z Rzeszowa i zamieszkał w Żywcu. Przez jakiś czas pracował w Białej Krakowskiej. Utrzymywał kontakty konspiracyjne. Od I 1948 mieszkał w Niemodlinie, gdzie pracował w fabryce lin i powrozów. W dniu 29 XI 1948 został ujęty w Niemodlinie przez funkcj. UB i przewieziony do aresztu w Białej Krakowskiej, skąd udało mu się zbiec. Wyjechał na Pomorze, gdzie początkowo ukrywał się w Szczecinie, później w Kętrzynie w olsztyńskim i w Sulejówku k. Warszawy, a od I 1949 w Budziwoju. W dniu 29 IX 1951 ujawnił się w WUBP w Rzeszowie, gdzie zdał broń i kilka sztuk amunicji. Aresztowany i uwięziony. Przeszedł ciężkie śledztwo. Wyrokiem WSR Rzeszów, sygn. akt. Sr. 127/52 z dnia 18 IV 1952 został skazany na karę 10 lat więzienia przy zastosowaniu amnestii. Po procesie więziony w ZK Rzeszów, skąd został przewieziony do Centralnego Więzienia Karnego we Wronkach i tu osadzony.
    Zwolniony z wiezienia 13 IV 1956.
    Po wyjściu z więzienia powrócił do Rzeszowa gdzie mieszkał i pracował.
    Zmarł w Rzeszowie 03 II 1969.
    Od 1939 żonaty z Janiną Tokarską. Dzieci nie mieli.
     
    R. Rybka – K. Stepan. Awanse oficerskie w WP 1935-1939. Kraków 2003; G. Ostasz. Okręg Rzeszowski Zrzeszenia WiN. Rzeszów 2006; tenże: biogram A. P. [w]MSBUDN 1939-1956, t. 8/2005; więźniów. Zagórski. Schemat organizacyjny WiN-u/1945-1947. Okręg Rzeszów[w:] ZH WiN nr 6/1995; Księga ewidencyjna więźniów CWK Wronki z 1955; AIPN Rzeszów. Charakterystyka nr 3. Okręg WiN Rzeszów. 

    Perdzyński Tadeusz [1910-1989], prawnik, oficer sł. st. art. WP, por. [ 1935], w konspiracji SZP/ZWZ/AK, kpt. [1942], mjr [1944], od X 1944 mjr dypl., ps. „Tarnawa”, „Tomir”.
    Kmdt Obwodu ZWZ Rawa Mazowiecka V 1940 – XI 1941. Okręg Łódź ZWZ. Więzień polityczny PRL.
     
    Ur. 28 X 1910 w Warszawie. Syn Czesława /lekarza/ i Zofii z d. Kossowskiej. W 1919 zdał wstępny egzamin do gimnazjum im. St. Staszica. Od 1921 mieszkał w Zakopanem, gdzie mata prowadziła pensjonat. Uczęszczał do miejscowego gimnazjum. W 1923 powraca do Warszawy i kontynuuje naukę w prywatnym gimnazjum Wojciecha Górskiego. Wstępuje tu do szkolnego hufca PW. W V 1929 zdał maturę. Od 16 X 1929 do 21 XI 1921 odbywa służbę wojskową w 38 pp w Przemyślu, skąd go skierowano do Szkoły Podchorążych Piechoty w Różanie, gdzie przeszedł przeszkolenie unitarne. Od 27 VII 1930 w stopniu tytularnego kpr. podch. zostaje przyjęty do Szkoły Podchorążych Artylerii w Toruniu. Promowany na stopień ppor. sł. st. art. 15 VIII 1932 z przydziałem do 22 pal w Przemyślu, potem w Rzeszowie na stanowisko d-cy plutonu 2 w baterii. Od 1 x 1933 oficer łączności, potem od 1 V 1934 d-ca plutonu w 6 baterii 22 pal. Awansowany do stopnia por. sł. st. art. 1 I 1935. Od 5 III do 1 VI 1935 odbywa szkolenie na kursie topograficzno-ogniowym. Od 1 VI 1935 d-ca 6 baterii. W końcu 1937 składa podanie o przyjęcie do MSWoj. w Warszawie. Po zdaniu egzaminów w 1938 zostaje przyjęty na studia w MSWoj.
    Od IX 1938 słuchacz MSWoj. Następnie od XI 1938 odbywał staż w różnych rodzajach wojsk. 5 VII 1939 w ramach praktyki otrzymał przydział na stanowisko oficera informacyjnego sztabu 22 DPGór. w Przemyślu. W kampanii wrześniowej 1939 oficer informacyjny sztabu 22 DPGór. Walczy z wrogiem na szlaku bojowym dywizji. 10 IX 1939 po walkach z przeważającymi siłami wroga pod Rytwianami 22 DPGór. zostaje rozbita. Unika niewoli. Jesienią 1939 przedostał się do Warszawy, gdzie spotkał kpt. dypl. T. Wojciechowskiego, który działał w konspiracji SZP jako referent wyszkolenia w Oddziale III B DG SZP. Skierowany do mjr-a rez. B. Patlewicza „Nieczuja” oficera sztabu Okręgu SZP/ZWZ Warszawa – Województwo. Po zaprzysiężeniu otrzymał zadanie zorganizowania struktur konspiracyjnych SZP/ZWZ na terenie gmin: Wilanów, Jeziorna, Piaseczno, Skolimów – Ośrodek Jeziorna, którego od XII 1939 został k-dtem. Następnie od VIII 1940 k-dt Rejonu I Legionowo. W okresie od I 1941 do IX 1941 k-dt Obwodu ZWZ Rawa Mazowiecka w Okręgu ZWZ Warszawa-województwo ZWZ, skąd zostaje przeniesiony na stanowisko referenta mobilizacyjnego w sztabie okręgu W-wa – Województwo ZWZ. Od jesieni 1941 z-ca szefa Oddziału III sztabu K. O ZWZ W-wa – województwo. Następnie do po rozwiązaniu okręgu do VII 1942 z-ca szefa Oddz. III sztabu Komendy Obszaru Warszawskiego AK. W VII 1942 przeniesiony do Wydziału Art. w Oddziale III KG AK. Do stopnia kpt. sł. st. art. awansowany 11 XI 1942. Od II 1944 oficer w referacie sytuacyjnym Wydziału Operacyjnego III Oddziału KG AK. Po wybuchu powstania Warszawskiego z dniem 08 VIII 1944 przydzielony do dowództwa Zgrupowania AK „Północ”, którym dowodził płk dypl. Karol Ziemski „Wachanowski”. Pełni funkcję oficera łącznikowego do KG AK. Jednocześnie oficer operacyjny zgrupowania. Awansowany rozkazem KG AK z 24 VIII 1944 do stopnia mjr-a sł. st. art. 
    Walczył z wrogiem na Starym Mieście i w Śródmieściu, dokąd w nocy z 1/2 IX 1944 ewakuował się kanałami. Od 04 IX do 05 X 1944 w sztabie gen. A. Chruściela „Montera”. Po upadku powstania wyszedł z miasta wraz z ludnością cywilną i przedostał się do Częstochowy. Do 19 I 1945 oficer Oddziału III KG AK z siedzibą w Częstochowie.
    Latem 1945 zgłasza się do służby w WP. Od 20 VII 1945 oficer w Oddziale Wyszkolenia Głównego Zarządu Polityczn0-Wychowawczego WP, gdzie pełni funkcję instruktora metodologicznego. Wstąpił do PPS. 04 IX 1945 przeniesiony do Centrum Wyszkolenia Artylerii w Toruniu na stanowisko wykładowcy taktyki. 27 X 1945 przyjęty na studia prawnicze na Wydziale Prawno-Ekonomicznym Uniwersytetu im. m. Kopernika w Toruniu.17 XII 1946 awansowany z starszeństwem 1 I 1946 do stopnia ppłk-a sł. st. art.  20 IX 1947. Ukończył studia i otrzymał dyplom mgr-a praw. Z dniem 11 X 1947 wyznaczony na stanowisko szefa art. Marynarki Wojennej. W XII 1948 po kongresie zjednoczeniowym PPS i PPR pozostaje bezpartyjny. 1 II 1949 na wniosek d-cy MW przeniesiony do rezerwy. Od 24 II 1949 do 1 VII 1949 pracuje w Centralnym Urzędzie Planowania w Gdańsku, potem kierownik planowania w Przedsiębiorstwie Inż. – Budowlanym w Gdańsku. W tym okresie czasu mieszkał przy ul. Kartuskiej w Gdańsku.
    15 V 1950 zatrzymany przez agentów Informacji Wojskowej. Więziony w Gdyni potem w Warszawie. Postanowienie o zastosowaniu wobec niego tymczasowego aresztowania wydała z datą 08 X 1950 Naczelna Prokuratura Wojskowa w Warszawie, sygnatura akt Sn 2/51. Przeszedł ciężkie śledztwo. W czasie przesłuchań w celu wymuszenia zeznań był torturowany. Rozprawa przed WSR Warszawa odbywała się w dniach 12 IV 1951-20 IV 1951. Skazany wyrokiem WSR Warszawa 20 IV 1951, sygnatura akt Sr. 321/51 na karę 10 lat więzienia z art. 86 § 2 KKWP w związku z art. 7 i 15 MKK. Po procesie więziony w ZK Warszawa I /Mokotów/, skąd go przeniesiono do CWK w Rawiczu i tu osadzono 03 IV 1954 o godz. 7,30. Początek wykonania kary 15 V 1950, upływ kary 1 V 1960. W dniu 02 VIII 1955 wywieziony z CWK Rawicz do OPW Knurów, gdzie był zmuszany do pracy w kopalni. Na podstawie amnestii z 27 IV 1956 został w dniu 11 IV 1956 z OPW Knurów zwolniony. W V 1956 NSW w Warszawie umorzył jego sprawę i uznał karę za odbytą. Jednocześnie zrehabilitowany. Zamieszkał na stałe w Toruniu.
    Od 1 VI 1956 do 31 XII 1956 pracował w Biurze Projektów Budownictwa Wiejskiego w Toruniu. Od 1 i 1947 rozpoczął aplikację adwokacką i po zdaniu egzaminu końcowego w 1960 został adwokatem w Zespole Adwokackim nr 1 w Toruniu. Po kilkuletnich staraniach wpisano go na listę obrońców wojskowych. W Zespole Adwokackim w Toruniu pracował do czasu przejścia na emeryturę w I 1984. Od VII 1969 był członkiem ZBOWiD. Awansowany przez MON 1 IX 1989 do stopnia płk-a w st. sp. Od 1989 członek Stowarzyszenia Żołnierzy AK w Toruniu.
    Zmarł w Toruniu 27 X 1989. Pochowany na miejscowym cmentarzu.
    Odznaczony: VM kl. 5 /1945/, KW 3x, SKZ z M.
    Żonaty dwukrotnie. Z pierwszego małżeństwa miał córkę Barbarę / ur. 1940/. Z drugiego małżeństwa z Ireną Celichowską /ur.05 I 1925 + 09 III 1991, żoł. AK/ miał syna Wojciecha /ur.1948/ oficera i lekarza WP i córkę Annę / ur.1957/ lekarza.
     
    R. Rybka – K. Stepan. Awanse oficerskie w WP 1935-1939. Kraków 2003; J. Łukasiak. Szkoła Podchorążych Artylerii w Toruniu 1923-1939. Pruszków 2000; B. Satalecki. Biogram T. P /w:/ MSBUDN 1939-1956, t. 9. Kraków 2003 /tu obszerna bibliografia/; Księga ewidencyjna więźniów CWK Rawicz nr 489/1954.


    Pękalski Wiktor Piotr [1912-1998],kadet, oficer sł. st. piechoty WP, por. [1938], w konspiracji ZWZ-AK, kpt. [1943], ps. „Wróbel”.
    Kmdt Rejonu Zachód w Obwodzie ZWZ-AK Łowicz. Podokręg Zachodni ZWZ/AK. Obszar Warszawski AK.
     
          Ur. 31 V 1912 w Grójcu, syn Aleksandra i Anny z d. Mankiewicz. Po ukończeniu szkoły powszechnej zdał egzaminy i został przyjęty do Korpusu Kadetów Nr 3 w Rawiczu, gdzie w 1932 gdzie otrzymał świadectwo dojrzałości. Od 15 X 1932 do 15 VIII 1934 w Szkole Podchorążych Piechoty w Ostrowi Maz. – Komorowie. Promowany na stopień ppor. sł. st. piechoty 15 VIII 1934 z przydziałem do 10 pp w Łowiczu na stanowisko d-cy plutonu. Do stopnia por. sł. st. piechoty awansowany 19 III 1938. W VI 1938 przeniesiony do Baonu KOP „Czortków” na stanowisko d-cy plutonu w kompanii granicznej. W kampanii wrześniowej 1939 dowodził 1 kompanią CKM w I Baonie 163 PP Rez. dowodzonym przez mjr sł. st. piech. S. Ruśkiewicza, w składzie 36 DP Rez. Po mobilizacji wraz z 163 PP Rez. przewieziony na Kielecczyznę. Walczył z wrogiem w rejonie Końskich i 07 IX 1939 pod Kazanowem. Po rozbiciu pułku 10 IX 1939, nocą z 10/11 IX 1939 przedostał się wraz z grupą oficerów i żołnierzy na wschodni brzeg Wisły i następnie 17 IX 1939 dotarł do Złoczowa. Wzięty do niewoli sowieckiej 19 IX 1939 i uwięziony w obozie jenieckim w Złoczowie, skąd udało mu się wkrótce zbiec. W nocy z 22/23 IX 1939 dotarł do Czortkowa, gdzie mieszkał przed wybuchem wojny. Jesienią 1939 w rejonie Rawy Ruskiej przedostał się przez granicę i dotarł na teren okupacji niemieckiej. Zamieszkał w Łowiczu, gdzie od początku 1940 podejmuje działalność konspiracyjną w ZWZ-AK na terenie Obwodu ZWZ Łowicz. Organizator i k-dt Rejonu Zachód do I 1945. Awansowany do stopnia kpt. sł. st. piechoty 11 XI 1943. Jednocześnie w okresie od wiosny 1942 do VI 1943 oraz od I 1944 do I 1945 pełnił funkcję z-cy k-dta obwodu AK Łowicz. Od XII 1943 do I 1945 kierował także referatem III sztabu AK Łowicz. W VIII 1944 dowodził oddziałem partyzanckim AK, który miał wyruszyć nocą z 17/18 VIII 1944 na pomoc walczącej Warszawie. Jednak w przed wymarszem 14 VIII 1944 rozkaz wymarszu został odwołany. Po rozwiązaniu AK wiosną 1945 wyjechał do Poznania, gdzie zostaje aresztowany przez funkcj. WUBP Poznań i uwięziony w areszcie WUBP Poznań i ZK Poznań, potem zwolniony. Ponownie aresztowany przez UB był więziony od 12 X 1950 do 29 X 1951 pod fałszywymi zarzutami w więzieniu WUBP w Łodzi potem w Łowiczu. Po umorzeniu sprawy z braku dowodów zostaje zwolniony. Osiedla się na stałe w Cigacicach pow. Sulechów, gdzie pracował do 1976 tj. do czasu przejścia na emeryturę.
    Zmarł 09 I 1998 w szpitalu w Zielonej Górze. Pochowany na cmentarzu Cigacicach.
    Żona Halina z d. Średnicka.
     
    F. Rybka – K. Stepan. Awanse oficerskie w WP 1935-1939. Kraków 2003; Księga Pamięci Kadetów II Rzeczypospolitej. W-wa 2001; Biuletyn Informacyjny nr 22/2005 Związku Kadetów II Rzeczpospolitej. W-wa VIII 2005; J. Gozdawa – Gołębiowski. Obszar Warszawski AK. Lublin 1992; USC Zielona Góra. Skrócony akt zgonu nr 45/1998.


    Piątek Kazimierz [1927-?],żołnierz AK, student, działacz WiN ps. „Wiesław”
     
    Ur. 29 VII 1927 w Rzeszowie, syn Stanisława i Stefanii z d. Lisiewicz. Przed wojną ukończył szkołę powszechną. Podczas okupacji niemieckiej był żołnierzem AK. Uczył się na tajnych kompletach, gdzie zdał egzamin z zakresu gimnazjum. Po wojnie studiował. Mieszkał przy ul. Jabłońskiego w Rzeszowie.
    zam. Rzeszów ul. Jabłońskiego 2. Od VIII 1946 do VI 1947 działą w strukturach konspiracyjnych WiN na terenie Rzeszowa, gdzie pełnił funkcję gońca z Rejonu Centralnego WiN Rzeszów do Koła WiN w Dynowie. Przewoził pocztę konspiracyjną oraz prasę winowską.
    Zatrzymany przez funkcj. UB i uwięziony. Postanowienie o zastosowaniu wobec niego tymczasowego aresztowania wydała z datą 21 VIII 1947 Wojskowa Prokuratura Rejonowa w Rzeszowie. Śledztwo przeszedł w WUBP Rzeszów. Sądzony w grupie działaczy WiN Rejonu Centrum- Rzeszów WiN. Wyrokiem WSR Rzeszów z dnia 26 IV 1948, sygn, akt Sr. 36/48 został skazany na karę 7 lat więzienia z art. 86 KKWP, utratę praw na okres lat 4 i przepadek całego mienia. Po procesie wieziony w ZK Przemyśl, skąd został przewieziony do centralnego Więzienia karnego we Wronkach i tu osadzony 03 XII 1948. Początek wykonania kary 21 VIII 1947, upływ kary 21 VIII 1954. Po zwolnieniu z więzienia ukończył wyższe studia. Mieszkał i pracował w Rzeszowie.
     
    G. Ostasz. Okręg Rzeszowski Zrzeszenia WIN. Rzeszów 2006; więźniów. Czarnecki. Informator więźniów dokumentach sądowo-więziennych z lat 1944-1956. Poznań 1993; więźniów. więźniów. Bombicki. AK i WiN przed sądami specjalnymi. Poznań 1993; AIPN Rzeszów. Charakterystyka nr 3. Okręg WiN Rzeszów; Księga ewidencyjna więźniów CWK Wronki nr II/1302/48.


    Piątkowski Henryk [1907-1991], oficer sł. st. piechoty WP, por. [1934], w konspiracji ZWZ/AK/ROAK/DSZ, kpt. [1943], mjr sl. st.. [1945], działacz WiN, ps. „Kotlina” vel Edward Olejnicki, Henryk Siergel. Więzień polityczny PRL.
    Kmdt Obwodu ROAK/DSZ Puławy III – VIII 1945. Prezes Obwodu WiN Puławy IX 1945 – X 1946.
     
    Urodzony 11 II 1907 w Rykach pow. Puławy, syn Piotra i Aleksandry z d. Makulec. Po ukończeniu szkoły powszechnej, uczęszczał do gimnazjum Humanistycznego w Łukowie, gdzie w 1928 zdaje maturę. Powołany w1928 do odbycia służby wojskowej zostaje skierowany do Baonu Podch. Rez. Piechoty Nr 9 w Berezie Kartuskiej, a potem od IX 1929 do VIII 1931 kształci się w Szkole Podchorążych Piechoty w Ostrowi Maz.-Komorowie. Awansowany do stopnia ppor. sł. st. piechoty 15 VIII 1931 z przydziałem do 15 pp w Dęblinie na stanowisko d-cy plutonu. Do stopnia por. sł. st. awansowany 1 I 1934. W 1935 zostaje przeniesiony do Korpusu Ochrony Pogranicza i przydzielony do Batalionu KOP w Derdekałach pow. Krzemieniec woj. wołyńskie na stanowisko d-cy plutonu w kompanii granicznej, następnie d-ca kompanii. Następnie przeniesiony do 8 pp Leg. na stanowisko d-cy plutonu łączności. W 1938 ukończył kurs dla oficerów w zakresie broni maszynowej i przeniesiony do 8 pp Leg. w Lublinie na stanowisko d-cy kompanii CKM. W kampanii wrześniowej 1939 d-ca 2 kompanii CKM w II baonie 8 pp Leg. Walczył z wrogiem na szlaku bojowym pułku pod Iłżą 8-9 IX 1939 oraz 23 IX 1939 pod Tarnawatką na Lubelszczyźnie. Unika niewoli niemieckiej i w X 1939 powraca do rodzinnych Ryk, gdzie początkowo ukrywa się przed aresztowaniem.
    W II 1940 podejmuje działalność konspiracyjną w szeregach ZWZ. Do II 1940 d-ca Placówki ZWZ Ryki potem od II 1941 k-dt Rejonu VIII / Ryki – Ułęż - Sobieszów, / który organizacyjnie do VI 1942 wchodził w skład Obwodu ZWZ/AK Garwolin, a od VI 1942 został przyłączony jako rejon IV w Podobwodzie „A” Obwodu AK Puławy. Po wejściu wojsk sowieckich na teren obwodu pozostaje nadal w konspiracji. Jednocześnie do X 1944 zastępca k-dta Podobwodu „A” kpt./mjr sł. st. piech. Piotra Ignacaka ps. „Sawa”. Od XI 1944 pełni funkcję k-dta Podobwodu „A”. Awansowany do stopnia kpt. sł. st. 11 XI 1943. Po rozwiązaniu w I 1945 Armii Krajowej działa w konspiracji poakowskiej ROAK. Na początku IV 1945 zostaje mianowany k-dtem Obwodu ROAK/DSZ Puławy. Funkcję sprawuje do VIII 1945. Dzięki jego aktywnej i umiejętnej pracy organizacyjnej obwód funkcjonował sprawnie. Był awansowany do stopnia mjr-a sł. st. Rozkazem Delegata Sił Zbrojnych na Kraj nr 319 z 1 VI 1945 płk – dypl. J. Rzepeckiego „Wojnar”
    W tym okresie czasu oficjalnie był zatrudniony jako rachmistrz-odbiorca w cukrowni Garbów pow. Puławy.
    Po utworzeniu we wrześniu 1945 Zrzeszenia WiN działa w strukturach tej organizacji na stanowisku Prezesa /k-dta/ Obwodu WiN Puławy krypt. „Pułtusk II”, który wchodzi w skład Inspektoratu Rejonowego WiN Puławy – Okręg WiN Lublin.
    W obwodzie prowadzono głównie działalność wywiadowczą, propagandową oraz dywersyjną. Do jesieni 1946 obwód WiN Puławy należał do najlepiej zorganizowanych w okręgu lubelskim. Do jesieni 1946 miał pełna obsadę w rejonach i placówkach terenowych oraz najbardziej rozwiniętą sieć dywersji.
    W wyniku prowadzonego rozpracowania agenturalnego przez funkcj. PUBP Puławy zostaje zdekonspirowany i 14 X 1946 zatrzymany w Garbowie przez funkcj. PUBP Puławy. Początkowo przetrzymywany i przesłuchiwany w Puławach potem przewieziony do aresztu WUBP w Lublinie, gdzie był przesłuchiwany przez oficera śledczego WUBP Lublin Feliksa Zawadzkiego pod osobistym nadzorem szefa urzędu mjr Jana Tataja. Postanowienie o zastosowaniu wobec niego tymczasowego aresztowania zostało wydane z datą 24 II 1947 przez WPR Lublin. Podczas śledztwa w celu wymuszenia zeznań był poddawany torturom i biciu. Wyrokiem WSR Lublin z dnia 16 VI 1947, syg. akt Sr. 624/47 został skazany na karę 12 lat więzienia z art. 86§ 2 KKWP, art. 117 , KKWP oraz art. 191 kk a przy zastosowaniu amnestii na łączną karę 9 lat więzienia oraz kary dodatkowe pozbawienia praw obywatelskich, publicznych i honorowych na lat 5, konfiskatę mienia na rzecz skarbu Państwa. Po procesie więziony na Zamku Lubelskim, skąd go przewieziono do Centralnego Więzienia Karnego w Rawiczu, gdzie został osadzony 19 II 1948. Początek wykonania kary 14 X 1946 – upływ kary 14 X 1955. Jako działacz niepodległościowy był szykanowany przez personel więzienny. Zaliczony do grupy więźniów antypaństwowych „A” odbywał karę w najgorszych warunkach.
    W dniu 15 I 1953 zostaje z CWK w Rawiczu wywieziony do więzienia w Strzelcach Opolskich. Następnie przebywał w OPW Bytom i Chorzów. Zwolniony z więzienia 14 X 1955 po odbyciu całej orzeczonej przez WSR Lublin kary 9 lat więzienia. Po powrocie do Ryk i podleczeniu zdrowia nie mógł znaleźć pracy. Początkowo pracuje dorywczo. Dopiero po 1956 udało mu się podjąć pracę zawodową w jednym z zakładów na terenie Ryk.
    Do 1960 był objęty przez SB kontrolą operacyjną. W 1989 należał do inicjatorów i organizatorów Stowarzyszenia Żołnierzy AK. Mieszkał przy ul. Swatowskiej 38 w Rykach. W 1990 na wniosek ŚZŻAK został rozkazem personalnym MON awansowany do stopnia mjr w st. sp. / stopień zweryfikowany z 1 VI 1945/Ciężko chory w 1991 przebywał w jednym z warszawskich szpitali na Ochocie, gdzie zmarł 07 XI 1991. Uroczysty pogrzeb z udziałem pocztów sztandarowych z Puław, Ryk oraz innych odbył się 13 XI 1991 na cmentarzu w Rykach. Pożegnany przez przyjaciół i liczne grono b. żołnierzy konspiracji niepodległościowej.
    Odznaczony; SKZ z M, KAK.
    Od 1937 był żonaty z Natalią z d. Olejnicka z zawodu nauczyciel. Z tego związku miał : córkę  Bogdanę /1938/ i syna Janusza /1940/
     
    Rocznik Oficerski M.S.Woj. z 1932, s. 134,545; USC Warszawa-Ochota, skrócony akt zgonu nr IV/3153/9; Księga ewidencyjna więźniów CWK Rawicz nr 2265/1951;K. Kotliński. Puławscy żołnierze AK. Puławy 1999, s. 27,55; J. Ślaski. Żołnierze wyklęci. Warszawa1996,s. 34,36,45; I. Caban - Z. Mańkowski. ZWZ i AK w Okręgu Lubelskim 1939-1944.Lublin 197o, t. I, s.213; I. Caban. Ludzie Lubelskiego Okręgu AK. Lublin 1995, s.270,271;H. Żelewski. Dzieje bojowe 8 Pułku Piechoty Legionów w walkach obronnych 1939. Lublin 1984,s. 90; T. Łaszczewski. Nota biograficzna H. Piątkowskiego /w/ Biuletyn 25-1932 ZG WiN „Orzeł Biały”, nr 5 (128) maj 2002,s. 11-13; L. Głowacki. Działania wojenne na Lubelszczyźnie w roku 1939. Lublin 1976,s. 304. L. Pietrzak. Henryk Piątkowski [w:], Słownik Biograficzny, t. II., s. 401-404, Konspiracja i opór społeczny w Polsce 1944-1956. Kraków-Warszawa-Wrocław 2004; Rozkaz nr 319 Delegata Sił Zbrojnych na Kraj z 1 VI 1945 /Żyto/. W-wa 2004.


    Pieczonka Tadeusz [1921-?], księgowy, żołnierz AK, działacz WiN, ps. „Orest”, „Zych”, „Żuk”.
    Ur. 10 VII 1921 w Staromieściu, pow. Rzeszów, syn Rajmunda i Marii z d. Wisz. W latach międzywojennych ukończył szkołę powszechną oraz uczęszczał do gimnazjum. Podczas okupacji niemieckiej od 1941 był żołnierzem ZWZ/AK na terenie Obwodu AK Rzeszów. Po wojnie pracował jako księgowy w Spółdzielni „Jedność” w Staromieściu. Od jesieni 1945 do VIII 1947 działa w strukturach konspiracji niepodległościowej WiN, gdzie pełni funkcji gońca kierownika Rejonu Centralnego /Rzeszów/, a potem z-ca kierownika koła gminnego WiN Trzebowisko. Zajmował się kolportażem prasy podziemnej, werbowaniem nowych członków do organizacji.
    Zatrzymany przez funkcj. UB 20 VIII 1947 i uwięziony. Postanowienie o zastosowaniu wobec niego tymczasowego aresztowania wydała z datą 20 VIII 1947 Wojskowa Prokuratura Rejonowa w Rzeszowie. Po rocznym ciężkim śledztwie zostaje wyrokiem WSR Rzeszów z dnia 26 IX 1948, sygn. akt Sr. 36/48 skazany na karę 12 lat więzienia oraz utratę praw na okres lat 5. Po procesie więziony w ZK Rzeszów, skąd został wywieziony do CWK Wronki i tu osadzony 18 II 1949. Początek wykonania kary 20 VIII 1947, upływ kary 20 VIII 1959.
    Zwolniony z więzienia po zastosowaniu amnestii w 1954?
    Po wyjściu z więzienia powrócił do Rzeszowa, gdzie mieszkał w 1977 mieszkał przy ul. Lenartowicza.

    G. Ostasz. Okręg Rzeszowski Zrzeszenia WiN. Rzeszów 2006; Księga ewidencyjna więźniów CWK Wronki nr II/252/49
     

     
    Pietrasiewicz Stanisław [1915-1998], oficer sł. st. piech. WP, ppor. [1939], ps. „Dąb”, „Ksiądz”, „Orlicz”, „Orski”, „Świtalski”, „Żmudzki”
     
    Ur. 26 IX 1915 w Lubaczowie, syn Jakuba /kowala/i Marii z d. Mudreckiej. Po ukończeniu szkoły powszechnej zdaje egzaminy i zostaje przyjęty do Korpusu Kadetów Nr 3 w Rawiczu, gdzie w 1936 otrzymuje świadectwo dojrzałości. W latach 1936-1939 w Szkole Podchorążych Piechoty w Ostrowi Maz. – Komorowie. Po ukończeniu szkoły od VIII 1939 w stopniu sierż. podch. odbywał praktyki w 23 pp we Włodzimierzu Wołyńskim. Uroczysta promocja na stopień oficerski miała odbyć się w X, 1939 czemu przeszkodził wybuch II wojny światowej. Bierze udział w kampanii wrześniowej 1939 w szeregach 23 pp w składzie, 27 DP. Walczy z wrogiem w walkach odwrotowych na Pomorzu w obronie Bydgoszczy, potem nad Bzurą i pod Płockiem i obronie Warszawy. W czasie walk był ranny. Odznaczony KW.
    Rozkazem NW WP z 13 IX 1939 zostaje awansowany do stopnia ppor. sł. st. piech. z starszeństwem od 15 VIII 1939. Podczas okupacji niemieckiej przebywa na terenie Lubaczowa, gdzie od 1941 działa w strukturach Narodowej Organizacji Wojskowej /NOW/. Od lata 1941 pełnił funkcję k-dta NOW na powiat Lubaczów. Organizator struktur terenowych NOW na tym terenie. Awansowany do stopnia por. sł. st. W dniu 13 XII 1943 zostaje aresztowany przez gestapo pod zarzutem działalności konspiracyjnej. Do końca I 1944 więziony w więzieniu w Rawie Ruskiej, potem w więzieniu we Lwowie. Zwolniony z więzienia z braku dowodów 24 IV 1944 powraca do Lubaczowa.
    Po wznowieniu działalności Okręgu Rzeszowskiego NOW/NZW/zostaje rozkazem k-dta Okręgu NOW Kazimierza Mireckiego „Żmudy” z 26 II 1945 mianowany został k-dtem powiatu Przeworsk „Piła”. Od V 1945 pełnił jednocześnie funkcję szefa sztabu okręgu. Sprzeciwił się decyzji ówczesnego k-dta Okręgu Rzeszowskiego NZW Józefa Sałabuna o rozwiązaniu oddziałów leśnych i zaprzestaniu walki  zbrojnej w wyniku czego zostaje w VII 1945 odwołany z pełnionych funkcji. Zagrożony aresztowaniem wyjechał na Wybrzeże. Zamieszkał we wsi Czaple Nowe pow. Kartuzy i oficjalnie zajmował się pracą na roli. Od VIII 1945 do V 1946 kierował na Pomorzu antykomunistyczną organizacją konspiracyjną o nazwie Semper Fidelis Wiktoria /SFV/, Okręg XII Morski NZW. Prace organizacyjne rozpoczął od 1 IX 1945 wg wytycznych KG NZW. Zorganizował sztab okręgu i komórki terenowe. Awansowany do stopnia kpt., potem mjr.
    W dniu 09 V 1946 zatrzymany przez funkcj. UB w Kartuzach. Postanowienie o zastosowaniu wobec niego tymczasowego aresztowania wydała WPR Gdańsk. Przeszedł ciężkie śledztwo. W czasie przesłuchań był torturowany i zmuszany do złożenia obciążających go zeznań.
    Rozprawa odbywała się w dniach 17-26 II 1947. Wyrokiem WSR Gdańsk, sygn. akt Sr. 72/47, skazany w dniu 26 II 1947 przez WSR w składzie: płk Piotr Parzeniecki – przewodniczący, mjr Adam Gajewski – sędzia, mjr Julian Wilf – sędzia referent / por. Adam Piskorski – protokolant. Na łączną karę śmierci oraz utratę praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na zawsze  i przepadek mienia na rzecz Skarbu Państwa.
    07 V 1947 – NSW w Warszawie postanowił nie uwzględnić skargi rewizyjnej i utrzymał wyrok w mocy. 21 V 1947 WSR w Gdańsku zmienił mu karę śmierci na 15 lat więzienia. Po procesie więziony w ZK Gdańsk, skąd został przewieziony w 1947 do Centralnego Więzienia Karnego we Wronkach.
    Ze względu na stan zdrowia udzielono mu rocznej przerwy w odbywaniu kary od 19 VI 1956 do 16 VI 1957, którą mu przedłużono do 19 IX 1957. Zwolniony z więzienia 19 VI 1956. W dniu 06 IX 1957 NSW w Warszawie wydał postanowienie o wstrzymaniu odbywania reszty kary w związku z jego rewizją o nieprawne aresztowanie. 11 VI 1958 NSW zmienił kwalifikacje niektórych czynów i złagodził mu karę do 10 lat więzienia, utratę praw na 2,5 roku oraz darował mu karę przepadku mienia.
    Po zwolnieniu z wiezienia zamieszkał w Tarnobrzegu, gdzie pracował jako urzędnik w kombinacie siarkowym. W 1963 przenosi się do Krakowa, gdzie założył spółdzielnię zajmującą się projektowaniem domków jednorodzinnych.
    W latach dziewięćdziesiątych został wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w Krakowie zrehabilitowany.
    żonaty z Janiną Argasińską, dwoje dzieci: syn Ireneusz /1943/ syn Lesław /ur. 1945
     
    Zmarł w Krakowie 04 /19/ VIII 1998. Pochowany na cmentarzu Batowice w Krakowie.
    Odznaczony: VM
     
    Księga Pamięci Kadetów II Rzeczypospolitej. W-wa 2001; K. Komorowski. Konspiracja Pomorska 1939-1947. Gdańsk 1993; Księga ewidencyjna więźniów CWK Wronki z 1952; K. Karczmarski. Okręg Rzeszowski SN i NZW w latach 1944-1947 /w:/ ZH WiN nr 21 z VI 2004.



    Pietraszko Adam [1895-+], urzędnik, żołnierz ZWZ/AK, działacz WiN, ps. „Norwid”
    Ur. 26 XI 1895 w m. Pietruszkach gm. Briańsk, pow. Bielsk Podlaski, syn Józefa i Marii. Ukończył szkołę średnią. W latach 1915-1918 pracował w zakładach metalurgicznych w Kamieńskoje w Rosji. Po powrocie do Polski w 1918 pracował do 1920 jako urzędnik w Naczelnym Komisariacie do Walki z Epidemiami w Bielsku podlaskim i Końskich. W latach 1920-1925 pracuje w prywatnej firmie budowlanej w Bielsku Podlaskim, a następnie w latach 1925-1935 pracuje jako urzędnik samorządowy w starostwie powiatowym w Bielsku Podlaskim. Był członkiem komórki PPS. Jednocześnie pracownik II Oddziału Sztabu Głównego WP. W 1939 mieszkał w Wilnie. Podczas okupacji niemieckiej działał w konspiracji ZWZ/AK na terenie Wilna. Prowadził konspiracyjne kwatery dla osób ukrywających się przed Niemcami, oraz pełnił funkcję łącznika. Po wejściu A. Cz. na teren Wileńszczyzny od VIII 1944 był kierownikiem gospodarstwa rolnego w pobliżu Wilna. 30 XII 1944 podczas pobytu w Wilnie został aresztowany na ulicy przez funkcj. NKWD. Więziony w śledztwie w wiezieniu Łukiszki w Wilnie. 19 II 1945 wywieziony do obozu tymczasowego w obłasti stalińskiej. Zwolniony 12 IX 1945 powraca na krótko do Wilna, gdzie mieszkał przed aresztowaniem, potem transportem ewakuacyjnym repatriantów wyjechał z Wilna do Polski. Od X 1945 mieszka w Chojnastach pow. Jelenia Góra. Był członkiem PRN w Jeleniej Górze. Od 18 IX 1946 do 7 XI 1946 pełnił funkcję kierownika biura Wydziału Samorządów Powiatowych PRN. Jednocześnie od X 1945 działał w siatce informacyjno-inspiracyjnej Obszaru Zachodniego „Ż” WiN. Zajmował się także kolportażem prasy konspiracyjnej. Prowadził punkt kontaktowy i skrzynkę pocztową. W dniu 7 XI 1946 zatrzymany w Chojnastach przez funkcj. PUBP Jelenia Góra i po wstępnych przesłuchaniach 11 XI 1946 przewieziony do Wydziału Śledczego WUBP we Wrocławiu. Początkowo odmawiał zeznań. 25 XI 1946 przewieziony do Wydziału Śledczego WUBP Kraków gdzie był przesłuchiwany w sprawie siatki „Ż”. Postanowienie o zastosowaniu wobec niego tymczasowego aresztowania wydała z datą 11 XII 1946 WPR Kraków. 6 III 1947 przewieziony ponownie na dalsze śledztwo do aresztu WUBP Wrocław.
    Wyrokiem WSR Wrocław pod przewodnictwem mjr Aleksandra Wareckiego z dnia 9 IV 1947, sygn. akt Sr. 398/47 został skazany z art. 86 KKWP na karę 12 lat więzienia oraz kary dodatkowe. Do uprawomocnienia się wyroku był więziony w więzieniu przy ul. Kleczkowskiej, skąd został przetransportowany do Centralnego Więzienia Karnego we Wronkach i tu osadzony 16 VII 1947. Początek kary 7 XI 1946, upływ kary 7 XI 1958.
    W dniu 05 XII 1953 wywieziony z CWK Wronki do ZK/OPW w Potulicach. W IX 1954 NSW złagodził mu karę do lat 8. Zwolniony z więzienia 15 IX 1954. Po zwolnieniu z ZK powrócił do miejsca zamieszkania przed aresztowaniem.
    Dalsze losy n/n

    T. Balbus. Schemat organizacyjny Zrzeszenia WiN. Okręg Jelenia Góra „Zachód” /1945-1946/[w:] ZH WiN nr 14/2000; T. Balbus. O Polskę  Wolną i Niezawisłą /1945-1948/ Kraków-Wrocław 2004;. Księga ewidencyjna więźniów CWK Wronki nr  2151/50-52. 



    Pięta Bronisław [1927-2001], członek SN, działacz WiN, ps. „Kmicic”, „Kmieć”
    Ur. 1 I 1927 w m. Sobiniów pow. Jasło, syn Jana i Józefy z d. Wanat. Przed wojną ukończył szkołę powszechną i rozpoczął naukę w gimnazjum. W okresie okupacji niemieckiej uczył się na tajnych kompletach. Po wojnie ukończył ukończył szkołę średnią, z zawodu technik. Był członkiem Młodzieży Wszechpolskiej w Jaśle i pełnił funkcję sekcyjnego. W 1946 zwerbowany do działalności konspiracyjnej w strukturach WiN na terenie rady Powiatowej WiN Jasło. Pełnił funkcję łącznika oraz przewoził pocztę organizacyjną do Rady WiN w Sanoku. Zajmował się także kolportażem prasy konspiracyjnej. Mieszkał w m. Sobiniów. Zatrzymany przez funkcj. UB i uwięziony. Postanowienie o zastosowaniu wobec niego tymczasowego aresztowania wydała Wojskowa Prokuratura Rejonowa w Rzeszowie. Po ciężkim śledztwie zostaje skazany wyrokiem WSR Rzeszów z dnia 04 III 1948, sygn. akt Sr. 100/48 na karę 5 lat więzienia oraz kary dodatkowe. Więziony po procesie w więzieniu w Przemyślu, skąd został przewieziony do Centralnego Więzienia Karnego we Wronkach i tu osadzony 03 XII 1948. Początek wykonania kary 14 X 1947, upływ kary 10 X 1952.
    Postanowieniem NSW w Warszawie z dnia 10 I 1950 złagodzono mu wyrok do 3 lat więzienia. Zwolniony warunkowo z więzienia we Wronkach 30 I 1950.
    Po wyjściu z więzienia powrócił do rodzinnej miejscowości. Podejmuje pracę zawodową. M. in. pracował w Spółdzielni Prsacy Odbudowa, potem jako technik w Okręgowej Dyrekcji Inwestycji Miejskich w Krośnie.
    W 1977 mieszkał w Jaśle, gdzie zmarł w XII 2001

    G. Ostasz. Okręg Rzeszowski Zrzeszenia WiN. Rzeszów 2006; AIPN Rzeszów. Charakterystyka nr 3. Okre WiN Rzeszów; Księga ewidencyjna więźniów CWK Wronki nr II/1303/49
     

    Plichta – Burzański Hipolit [1898-?+], oficer sł. st. WP ps. „Eres”
     
    Ur. 03 VIII 1898, syn Józefa i Julii. W okresie międzywojennym służył w WP. Podczas okupacji niemieckiej był oficerem Narodowej Organizacji Wojskowej /NOW/w pow. mieleckim. Po scaleniu z AK d-ca placówki AK Radomyśl, po akcji „Burza” 10 IX 1944 objął funkcję oficera mobilizacyjnego w sztabie Obwodu Mielec AK, a od X 1944 mianowany I z-cą k-dta Obwodu. Podlegały mu referaty: szkoleniowy, łączności bojowej, saperski i artyleryjski. Razem z rtm rez. Konstantym Łubieńskim „Marcin” – k-dtem Obwodu AK Mielec podpisał rozkaz o ujawnieniu struktur Obwodu. W I 1945 zatrzymany przez UB przebywał krótko w areszcie. Wyjechał z terenu Mielca i zamieszkał w Sopocie. Mieszkał przed aresztowaniem przy ul. Żymierskiego 54.Od 1946 pracował jako buchalter.
    Zatrzymany przez UB. Postanowienie o zastosowaniu wobec niego tymczasowego aresztowania wydała z datą 10 I 1947 WPR Gdańsk.
    Skazany przez WSR Gdańsk 20 V 1947, sygn. akt Sr. 312/47 na karę 6 lat więzienia złagodzonej na mocy amnestii z 22 I 1947 do lat 3. Skazany z art. 86 § 2 KKWP. Po procesie więziony w ZK Gdańsk, skąd został przewieziony do Centralnego Więzienia Karnego we Wronkach i tu osadzony 09 IV 1948. Początek wykonania kary 10 I 1947, upływ kary 10 I 1950.
    Zwolniony z CWK Wronki 10 I 1950 po odbyciu kary orzeczonej przez WSR Gdańsk. Po zwolnieniu z więzienia powrócił do Sopotu, ul. 3 Maja 13
    Dalsze losy n/n
    Nie żyje.
     
    K. Łubieński. Kartki z wojny. W-wa 1976; Księga ewidencyjna więźniów CWK Wronki nr II /208 /48; D. Iwanieczko-Z. Nawrocki /opr./Rok Pierwszy. Powstanie i działalność aparatu Bezpieczeństwa Publicznego na Rzeszowszczyźnie /VIII 1944-VII 1945/Rzeszów 2005;

     
    Pluta-Czachowski Kazimierz Józef [1898-1979], legionista, oficer dypl. sł. st. piech. WP, ppłk dypl. [1939], żołnierz OOB/ ZWZ/AK, płk dypl. [1943, ps. „Gołdyn”, „Kuczaba”, „Paprzyca” vel Kazimierz Borkowski , Władysław Rusinek
     
    Ur. 11 II 1898 w Kozłowie pow. miechowski, syn Wincentego i Tekli z d. Gacek. Jako uczeń 1 klasy szkoły powszechnej w Miechowie uczestniczył w 1905 w strajku szkolnym. Od 1909 uczył się w Szkole handlowej w Kielcach. Działa od 1910 w tajnym skautingu, gdzie był zastępowym. Jednocześnie działa w „Zarzewiu”, od II 1914 w PDS. Od VII 1914 przebywał na kursie instruktorskim PDS w Nowym Sączu. W VIII 1914 wraz z innymi kursantami wstąpił do Legionów Polskich. Początkowo d-ca sekcji w I batalionie 5 pp. z powodu kontuzji od I 1915 do VIII 1915 przebywał w szpitalu na Węgrzech. Następnie służy w 1pp, a od I 1916 na kursie w szkole telefonistów przy Komendzie Legionów Polskich. W II 1917 odkomenderowany na kurs oficerski w Zambrowie. 10 VII 1917 w czasie kryzysu przysięgowego w Legionach został internowany w obozie w Szczypiornie. Zwolniony jako niepełnoletni. Od XII 1917 działa w POW w Miechowie i pełni funkcję z-cy k-dta Obwodu POW Miechów. W II 1918 zdał egzamin z zakresu 6 klasy gimnazjum w Olkuszu. W IV 1918 aresztowany przez żandarmerię austriacką przebywał w więzieniu w Olkuszu. W VII 1918 mianowany podchorążym. W XI 1918 jako k-dt Obwodu POW Słomniki i d-ca lotnych oddziałów bojowych POW Podokręgu Miechów uczestniczył w rozbrajaniu Austriaków.
    W XI 1918 w WP. Współorganizator 25 pp, w którym dowodził plutonem, potem kompanią, a następnie adiutant III batalionu 149 pułku strzelców konnych. Od VIII 1920 ponownie d-ca kompanii w 25 pp, a od VII 1921 referent oświatowy. W czasie III Powstania Śląskiego w 1921 przyprowadził na Śląsk kompanię ochotników, ochotników następnie był oficerem łącznikowym miedzy sztabem 7 DP w Częstochowie dowództwem Powstania.
    W okresie od VIII 1921 do II 1922 w Szkole Podchorążych Piechoty w Warszawie, a od III 1922 do V 1922 na kursie instruktorskim W centralnej Szkole Wojskowej Gimnastyki i Sportów w Poznaniu. Awansowany do stopnia por. sł. st. piech. 1 V 1922. Do XI 1922 był instruktorem PW w Komendzie Uzupełnień w Piotrkowie Tryb., a od XII 1922 referentem Oddziału Wyszkolenia sztabu DOK IV Łódź. W tym okresie czasu uzupełnił swoje wykształcenie. Jako ekstern w III 1924 otrzymał świadectwo dojrzałości. Awansowany do stopnia kpt. sł. st. piech. 1 V 1924. Od I 1926 d-ca kompanii w 25 pp. Od jesieni 1926 do X 1928 studiował w MSWoj. w Warszawie. Od XI 1928 II oficer sztabu 7 DP. Od XI 1929 oficer PW w sztabie DOK IV w Łodzi, działa w ramach PW i WF będąc jej współorganizatorem i propagatorem. Jednocześnie k-dt Okręgu IV Związku Strzeleckiego w Łodzi. Awansowany do stopnia mjr dypl. sł. st. piech. 1 I 1932. Od X 1932 do V 1934 był inspektorem Państwowego Urzędu WF i PW i jednocześnie szefem sztabu i z-cą k-dta Głównego ZS. Od V 1934 dowodził I batalionem 85 pp w Nowowilejce, potem od XI 1936 szef Oddziału Wyszkolenia KOP. Awansowany do stopnia ppłk dypl. sł. st. 19 III 1939.
    W kampanii wrześniowej 1939 bierze udział na stanowisku szefa sztabu 18 DP w składzie SGO „Narew”. Po walkach stoczonych z Niemcami 12-13 IX 1939 i rozbiciu 18 DP dowodził przez kilka dni improwizowaną grupą. W czasie walk zostaje ranny. 26 IX 1939 znalazł się w Lublinie. Po nawiązaniu kontaktu z mjr rez. K. Kierzkowksim postanowił pozostać w kraju i włączyć się do działalności konspiracyjnej. Był współzałożycielem tworzonej na bazie ZS – Organizacji Orła Białego w której objął  kierownictwo Wydziału Wojskowego i Walki Czynnej z siedzibą w Krakowie. Po scaleniu OOB z ZWZ II/III 1940 stał na czele, tzw. KWC w sztabie Obszaru IV Krakowsko-Śląskiego jako z-ca k-dta obszaru płk T. Komorowskiego. Po rozwiązaniu k-dy Obszaru IV ZWZ 1 VII 1941 został przeniesiony do KG ZWZ w Warszawie na stanowisko szefa Oddziału V i z-cy szefa sztabu  K-dy Głównej ZWZ/AK ds. technicznego dowodzenia i łączności. Odegrał poważną rolę przy organizowaniu i rozwijaniu łączności technicznej i zaopatrzenia w sprzęt łączności. Podlegała mu także Kwatera Główna i żandarmeria KG ZWZ-AK. Rozkazem NW WPz 20 III 1943 mianowany płk dypl. sł. st. 
    Bierze udział w Powstaniu Warszawskim VIII – IX 1944. Ciężko ranny 04 IX 1944w zbombardowanym gmachu PKO przy ul. Świętokrzyskiej. Leczył się w szpitalu powstańczym przy ul. Lwowskiej. Warszawę opuścił wraz z ludnością cywilną, ale dostał się do obozu w Pruszkowie, skąd został wywieziony do obozu w Braunschweig, skąd zostaje skierowany na roboty przymusowe do Wendeffen. Ze względów zdrowotnych zwolniony w XII 1944 powraca do kraju i nawiązał kontakt z Komendą Okręgu AK Śląsk. W I 1945 w rejonie Częstochowy zostaje aresztowany i do XII 1945 był internowany w Kazachstanie. W XII 1945 powraca do kraju i zamieszkał w Warszawie, gdzie razem z płk J. Gorazdowskim i płk J. Mazurkiewiczem prowadził „Bazar Krajowy”. Zatrzymany 13 I 1949. Postanowienie o zastosowaniu wobec niego tymczasowego aresztowania wydała z data 19 I 1949 Naczelna Prokuratura Wojskowa w Warszawie, sygn. akt Pn 155/49. Po długotrwałym śledztwie zostaje wyrokiem WSR Warszawa z dnia 07 XII 1953 skazany na karę 15 lat więzienia. Po procesie więziony w ZK Warszawa I /Mokotów/, skąd zostaje przewieziony do Centralnego Więzienia Karnego w Rawiczu i tu osadzony 01 IV 1954. W dniu05 XI 1955 NPW w Warszawie wydaje postanowienie o warunkowym zwolnieniu go z więzienia. Ze względu na stan zdrowia zostaje zwolniony z więzienia 24 XI 1955. Powraca do Warszawy. W 1956 zostaje zrehabilitowany. Ze względu na stan zdrowia już nie pracował. Od 1967 na rencie specjalnej dla zasłużonych.
    Zmarł w Warszawie 05 VIII 1979.
    Odznaczony: VM kl. 5 i 4, KW 7x, SKZ, KN, Krzyżem Kawalerskim Polonia Restituta, ZKZ z M.
    Żona Barbara.
     
    Roczniki oficerskie MSWojsk. 1924,1928,1932; R. Rybka – K. Stepan. Rocznik oficerski 1939; M. Ney-Krwawicz. Komenda Główna SZP-ZWZ-AK 1939-1945. W-wa 1990; A. K. Kunert. Słownik biograficzny konspiracji warszawskiej 1939-1944, t. 1 . W-wa 1987; Księga więźniów CWK Rawicz z 1954


    Polkowski Franciszek [1898-1981], członek POW, oficer sł. st. piechoty WP, kpt. [1932], w konspiracji ZWZ/AK/DSZ, mjr [1942], ppłk [1944], działacz WiN, ps. „Jastrząb”, „Korsak”, „Stefan”.
    Kmdt Obwodu AK Radomsko II 1943 – VIII 1944. Okręg Radom – Kielce AK.
     
    Ur. 06 IX 1898 w m. Pobratyny pow. Węgrów. Syn Adama i Marianny. Po ukończeniu szkoły powszechnej uczył się w gimnazjum. W latach 1916-1918 działał w POW na Podlasiu. W latach 1919-1920 w szeregach 34 pp w składzie 9 DP bierze udział w wojnie polsko-bolszewickiej. Uczestniczy w walkach na Polesiu w rejonie Kobrynia i Pińska, zaś w 1920 na Północnym Mazowszu i na Białostocczyźnie. Awansowany z starszeństwem 01 IV 1919 do stopnia ppor. sł. st. piechoty. Po zakończeniu wojny służył nadal w 34 pp na stanowisku d-cy plutonu i kompanii. W 1922 zweryfikowany przez MSWoj. w stopniu por. sł. st. piechoty z starszeństwem 01 XII 1920. Ukończył w Warszawie kurs uzupełniający dla młodszych oficerów. W 1923 przeniesiony z 34 pp do Oddziału I Sztabu MSWoj. w Warszawie. W 1926 przeniesiony do służby liniowej w 10 pp w Łowiczu i przydzielony do III batalionu stacjonującego w Skierniewicach. Pełnił różne funkcje m. in. d-ca kompanii, potem adiutant baonu. Do stopnia kpt. sł. st. awansowany 01 I 1932. W 1935 przeniesiony do 15 pp w Dęblinie, gdzie pełni różne funkcje m. in. d-cy 3 kompanii CKM w III baonie, a od VIII 1939 adiutant pułku.
    W kampanii wrześniowej 1939 bierze udział jako adiutant taktyczny 15 pp. Uczestniczył w ciężkich bojach toczonych z wrogiem przez 15 pp na przedpolach Łodzi i Pabianic. W czasie walk odwrotowych zostaje ciężko ranny i przebywał w szpitalu wojskowym. Po zakończeniu działań wojennych przebywał na terenie pow. Kozienice, gdzie od końca XII 1939 rozpoczął działalność konspiracyjną w szeregach SZP, potem ZWZ. Od połowy I 1940 oficer sztabu Komendy Obwodu ZWZ Kozienice. Organizował struktury konspiracyjne ZWZ na terenach wschodnich obwodu kozienickiego ZWZ. Następnie k-dt Rejonu II „Wschód” w Obwodzie ZWZ/AK Kozienice w skład, którego wchodziły placówki ZWZ Policzna, Sarnów i Sieciechów. W VIII 1942 zagrożony aresztowaniem przez gestapo przeniesiony do dyspozycji k-dta Inspektoratu Rejonowego AK Radom, a następnie skierowany do dalszej pracy konspiracyjnej na terenie Obwodu AK Radomsko. Rozkazem KG AK awansowany do stopnia mjr-a sł. st. 11 XI 1942. Od II 1943 do 15 VIII 1944 k-dt Obwodu AK Radomsko. W VIII 1944 w czasie akcji „Burza” mianowany d-cą odtwarzanego w AK 27 pp AK w składzie 7 DP AK. 27 pp dowodził w walkach zbrojnych prowadzonych z Niemcami. Awansowany do stopnia ppłk-a sł. st. 10 IX 1944. W X 1944 po rozwiązaniu Kieleckiego Korpusu AK powraca na czele I baonu 27 pp AK na teren Obwodu AK Radomsko. Po częściowej demobilizacji dowodzi skadrowanym batalionem do 19 I 1945 t. j do czasu rozwiązania AK.
    Po rozwiązaniu 19 I 1945 AK pozostaje w konspiracji poakowskiej NIE, potem DSZ. Był w tym okresie czasu bliskim współpracownikiem k-dta Okręgu DSZ Radom-Kielce płk-a sł. st. Jana Zientarskiego „Mieczysław”. Mieszkał w Radomiu. W VIII 1945 po rozwiązaniu DSZ przebywał w Warszawie, gdzie od jesieni 1945 podjął działalność konspiracyjną w WiN. Utrzymywał nadal kontakty z J. Zientarskim. Należał do grona organizatorów struktur konspiracyjnych WiN na terenie Warszawskiego Okręgu WiN. Od wiosny 1946 z-ca prezesa Okręgu WiN Warszawa. Prowadził aktywną działalność konspiracyjną do VII 1946. W tym okresie czasu mieszkał w Warszawie przy ul. Zielenieckiej 5.
    W wyniku wprowadzenia przez MBP do WiN agentów zostają rozpracowane struktury okręgowe WiN. Zatrzymany w Warszawie 24 VII 1946 przez UB i uwięziony. Postanowienie o zastosowaniu wobec niego tymczasowego aresztowania wydaje z datą 13 VIII 1946 Naczelna Prokuratura Wojskowa w Warszawie. Więziony w więzieniu mokotowskim. Przeszedł ciężkie śledztwo. Akt oskarżenia sporządzono 20III1947. W dniu 05 V 1947 WSR Warszawa pod przewodnictwem mjr-a Jana Ryczanowskiego skazał go na kilkuletnie więzienie. W wyniku rewizji wyroku złożonej przez obrońcę M. Maślanko 09 VI 1947 do NSW w Warszawie, akta sprawy zostały przesłane do ponownego rozpatrzenia przez WSR W-wa. Kolejne rozprawy odbyły się 17 i 28 VI 1947, które nie przyniosły rozstrzygnięcia. Kolejna rozprawa odbyła się 20 II 1948. Wyrokiem WSR Warszawa pod przewodnictwem kpt. Józefa Kadeckiego z 23 II 1948, sygnatura akt nr Sr. 1328/47 zostaje skazany z art. 86 § 2 KKWP na karę 6 lat więzienia przy zastosowaniu amnestii złagodzonej do 3 lat więzienia. Sądzony w jednej sprawie z płk J. Zientarskim i mjr J. Dąbrowskim. Do uprawomocnienia się wyroku więziony w więzieniu mokotowskim, skąd zostaje przetransportowany do Centralnego Więzienia Karnego we Wronkach i tu osadzony 16 VII 1948. Początek wykonania kary wyznaczono na 24 VII 1946, zaś upływ kary 24 VII 1949. Po odbyciu kary 3 lat wiezienia został 24 VII 1949 zwolniony z CWK Wronki. Po odzyskaniu wolności powraca do Warszawy. Przez długi okres czasu jako wróg demokracji ludowej nie mógł znaleźć odpowiedniego zatrudnienia. Pracował dorywczo. Inwigilowany przez UB. W końcu zajął się handlem na bazarach. Ubowcy często przeprowadzali u niego kontrole i konfiskowali towary. Dopiero po 1956 nadzór z strony władz komunistycznych uległ osłabieniu. Przez wiele lat prowadził własne stoisko na Targowisku Nr 1 przy ul. Targowej w Warszawie. Mieszkał ostatnio w Warszawie przy ul. Próchnika 8.
    Zmarł w Warszawie 26 VI 1981. Pochowany na cmentarzu Powązki.
    Odznaczony: VM kl. 5 nr 12965, KW 2x, / m.in. za wojnę z bolszewikami 1919-1920/, SKZ z M, Medalem Wojska.
    Był żonaty potem rozwiedziony. Miał syna Rajmunda zam. w Radomiu.
     
    Roczniki oficerskie MSWoj. 1923,1924,1928,1932; R. Rybka – K. Stepan. Rocznik oficerski 1939. Kraków 2006; R. Rybka – K. Stepan. Rocznik oficerski 1939. Kraków 2006; J. Izdebski. Dzieje 9 DP 1918-1939. W-wa 2000; R. Peska. Bitwa Pabianicka 15 pp „Wilków” w obronie Pabianic 07 IX 1939; Pabianice 1998; W. Borzobohaty. „Jodła”. W-wa 1988; T. Dębicki. Działalność Inspektoratu Częstochowskiego AK w świetle materiałów archiwalnych tegoż inspektoratu /w:/ AK – Okręg Radomsko – Kielecki. Kielce 1999; J. Pawlak. Pięć lat w szeregach Armii Podziemnej. W-wa 1967; J. Mrożkiewicz. W konspiracji i w walce. Kielce 1992; A. Zagórski. Zrzeszenie WiN w dokumentach, t. VI, cz. 3, Wrocław 2000; Księga ewidencyjna więźniów CWK Wronki nr 687/48; T. Łaszczewski. Biogram F. P. /w:/ Biuletyn WiN „Orzeł Biały” nr 12/135/ z XII 2002; USC Warszawa- Ochota. Skrócony akt zgonu nr IV/1532/81.

     
    Popiel Leszek [1920-1999], kpr. pchor. WP, żołnierz ZWZ/AK/NIE/DSZ, ppor. rez. saperów /1944/,por. rez. [1945], działacz WiN, ps. „Herbert”, „Leszek”, „Sulima” vel Młynarski vel Nowosielski vel Aleksander Nowosielecki.
    Kmdt Obwodu NIE/DSZ Tarnobrzeg III 1945-VIII 1945. Kierownik Rady WiN Tarnobrzeg IX 1945 – VII 1946. Okręg Rzeszów WiN.
     
    Ur. 09 VI 1920 w Mińsku Mazowieckim. Syn Stanisława i Janiny z d. Kropińska. Był synem oficera II Brygady Legionów i 7 p. ułanów, matka nauczycielka, członki POW. Po śmierci ojca mieszkał z matką w majątku Jureczkowi pow. Kolbuszowa. Od 1933 uczył się w Korpusie Kadetów Nr 1 we Lwowie, potem Nr 3 w Rawiczu. Ze względów materialnych przerwał naukę w KK Nr 3. Następnie uczęszczał do gimnazjum im. J. Słowackiego w Przemyślu, gdzie w 1938 zdał maturę.
    Od 09 IX 1938 odbywa służbę wojskową w Szkole Podchorążych Rezerwy Saperów w Warszawie, którą ukończył w VIII 1939. Bierze udział w kampanii wrześniowej 1939. Walczy w obronie Modlina, potem pod Siedlcami, Kowlem i Kamionką Strumiłową. Po 17 IX 1939 walczy z wojskami agresora sowieckiego pod Kryłowem, gdzie dostał się do niewoli sowieckiej. Wraz z ppor. Stanisławem Kądzielą uciekł z obozu jenieckiego. Do VI 19421 ukrywa się w Krościenku k/Chyrowa na terenie okupowanym przez Sowietów. We IX 1941 zaprzysiężony do ZWZ przez por. rez. R. Bonarka „Hanys”- k-dta Obwodu ZWZ Dobromil. Organizował wówczas placówkę ZWZ Krościenko organizacyjnie podległą Komendzie Obwodu ZWZ Dobromil. Wiosną 1942 aresztowany w Dobromilu przez gestapo i osadzony w obozie w Szebniach, skąd w IV 1943 zbiegł z transportu do obozu w Płaszowie.Po nawiązaniu kontaktów konspiracyjnych z AK został skierowany do Placówki AK Majdan, gdzie pełni funkcję z-cy k-dta placówki. Od X 1943 w dyspozycji k-dta obwodu AK Kolbuszowa kpt. J. Rządzkiego „Boryna”, który wyznaczył go oficerem ds. szkoleniowych i dywersji. Prowadził szkolenie grup dywersyjnych w zakresie saperstwa. Współpracował wówczas z ppor. cz. w. R. Heilmanem „Piotr”. Brał udział w akcji scaleniowej oddz. BCh z AK. Od 02 VII 1944 d-ca plutonu w Zgrupowaniu Partyzanckim AK dowodzonym przez kpt. sł. st. Ludomira Frąckiewicza „Mnich”. Uczestniczył w walkach z wrogiem w rejonie Poręb Kępieńskich. Jesienią 1944 skierowany do Obwodu AK Tarnobrzeg z zadaniem tworzenia tam komórek konspiracyjnych NIE. Awansowany 03 V 1944 do stopnia ppor. rez. saperów. Po rozwiązaniu 19 I 1945 AK działa w strukturach poakowskich. Do III 1945 kieruje komórką NIE. Od IV 1945 do VIII 1945 k-dt Obwodu DSZ Tarnobrzeg. Awansowany do stopnia por. rez. 1 VI 1945 rozkazem Delegata Sił Zbrojnych na Kraj nr 319. Od IX 1945 do VII 1946 kierownik Rady WiN Tarnobrzeg. Prowadził aktywną działalność konspiracyjną na podległym terenie. Zagrożony aresztowaniem przez UB w VII 1946 przekazał funkcje kierownika Rady WiN Tarnobrzeg D. Głowackiemu „Ossoliński”. Następnie wyjechał do Gdańska. Zamieszkał w Gdyni. Podejmuje studia na politechnice Gdańskiej i pracuje zawodowo na PKP. Podejmuje działalność konspiracyjną w WiN, gdzie kieruje komórką informacyjno-wywiadowczą WiN na Wybrzeżu. Współpracował z M. Beresiem w grupie wywiadu „Stomil”. Zatrzymany przez funkcj. WUBP Gdańsk 20 XII 1946 i uwięziony w więzieniu karno-śledczym w Gdańsku pod zarzutem przynależności do nielegalnej organizacji WiN. Postanowienie o zastosowaniu wobec niego tymczasowego aresztowania wydała z datą 05 II 1947 WPR Gdańsk. Przeszedł ciężkie śledztwo. Wyrokiem WSR Gdańsk, sygnatura akt Sr. 343/47 z 30 VI 1947 na sesji wyjazdowej w Gdyni został skazany na karę 7 lat więzienia z art. 86 § 2 KKWP. Na podstawie amnestii z 22 II 1947 karę mu złagodzono do 3,6 lat więzienia. Po procesie więziony w ZK Gdańsk, skąd go wywieziono do CWK we Wronkach i tu osadzono 03 III 1949. Zwolniony z CWK Wronki 10 VIII 1950. Po odzyskaniu wolności powrócił do Gdyni. Podejmuje studia na Wydziale Lądowo-Wodnym Politechniki Gdańskiej. Pod naciskiem WUBP Gdańsk relegowany z uczelni. Inwigilowany przez UB wyjechał z Gdyni i zamieszkał w Bielsku-Białej. W 1956 rozpoczął studia zaoczne w WSE w Katowicach, skąd go także usunięto. Następnie pracował jako dyrektor teatru „Banialuka”, a potem domu Muzyki. W 1980 przeszedł na emeryturę. W latach 90 –tych sprawował funkcje przewodniczącego Wojewódzkiej Rady Kombatantów i osób represjonowanych.
    Zmarł w Bielsku – Białej 18 III 1999. Pochowany na cmentarzu przy ul. Grunwaldzkiej.
    Odznaczony: KW, Medalem Zwycięstwa i Wolności, Krzyżem AK i WiN, Złotym Krzyżem Zasługi.
    Był dwukrotnie żonaty. Po raz drugi z Haliną- Józefą Berkel z d. Cetera. Małżeństwo było bezdzietne.
     
    Biuletyn WiN „Orzeł Biały” nr 7/8/93 z VII/VIII 1999; Księga ewidencyjna więźniów CWK Wronki nr II/320/49; MSBUDN 1939-1956. Biogram opr. G. Ostasz. /Tu obszerna bibliografia/; USC Bielsko – Biała. Skrócony akt zgonu nr 378/1999/1


    Porada Władysław[1908-1973], urzędnik, żołnierz AK, działacz WiN ps. „Błyskawica”, „Jaśmin”, Tygrys”
     
    Ur. 19 X 1908 w m. Pobitno, pow. Rzeszów, syn Jana i Wiktorii z d. Wróbel. Po ukończeniu szkoły powszechnej uczył się w gimnazjum w Rzeszowie, gdzie zdał maturę w 1929. w latach 1931-1932 odbywał służbę wojskową w 49 pp w Kołomyi. Przed wojna pracował jako urzędnik. Podczas okupacji niemieckiej był żołnierzem AK. Po wojnie mieszkał w Rzeszowie i pracował jako urzędnik – referent Wydziału Aprowizacji Zarządu Miejskiego. Czynny w konspiracji WiN jako informator Rejonu „Centrum” WiN Rzeszów. Zbierał informacje o charakterze gospodarczo-politycznym, które przekazywał do kierownika Rejonu „Centrum” WiN Rzeszów.
    Zatrzymany przez funkcj. UB w Rzeszowie 15 VII 1947 i uwięziony. Postanowienie o zastosowaniu wobec niego tymczasowego aresztowania wydała z datą 29 VII 1947 Wojskowa Prokuratura Rejonowa w Rzeszowie. Po prawie rocznym ciężkim śledztwie był sądzony w grupie rzeszowskich działaczy WiN. Wyrokiem WSR Rzeszów z dnia 26 IV 1948, sygn. akt Sr. 36/48 skazany został na karę łączną 10 lat więzienia i utratę praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na okres 5 lat i przepadek całego mienia na rzecz Skarbu Państwa. W wyniku skargi rewizyjnej postanowieniem NSW w Warszawie z dnia 13 VII 1948 złagodzono mu na mocy amnestii z 22 II 1947 karę do lat 4. Po procesie więziony w ZK Rzeszów, potem ZK Przemyśl, skąd został zbiorowym transportem więźniów przewieziony do Centralnego Więzienia Karnego we Wronkach i tu osadzony 18 II 1949. Początek wykonania kary 15 VII 1947, upływ kary 15 VII 1951.
    Zwolniony z więzienia 15 VII 1951 po odbyciu kary orzeczonej przez WSR Rzeszów. Po zwolnieniu z więzienia powraca do Rzeszowa.
    Zmarł w Rzeszowie 02 II 1973.
    Żonaty z Antoniną Kirsz, z którą miał dwoje dzieci
     
    G. Ostasz. Okręg Rzeszowski Zrzeszenia WiN. Rzeszów 2006; M. R. Bombicki. AK i WiN przed sądami specjalnymi. Poznań 1993; Księga ewidencyjna więźniów CWK Wronki nr II/251/49;

     
    Pracki Antoni Henryk [1898-1961], powstaniec wielkopolski, oficer sł. st. piechoty WP, kpt. [1936], w konspiracji NOW/AK mjr. [1943], WSGO „Warta” –DSZ, działacz WiN, ps. „Golski”, „Rola” vel Henryk Leszczyński. Więzień polityczny PRL.
    Kmdt Obwodu Ostrów Maz. VII 1943- IX 1944;K-dt Inspektoratu Rejonowego Gniezno AK XII 1944 – IV 1945,;WSGO „Warta” –DSZ V-IX 1945; WiN IX – XI 1945.
     
    Ur. 26 I 1898 w Wielkiej Wsi pow. Nowy Tomyśl. Syn Michała i Marii. Po ukończeniu szkoły ludowej uczęszczał do gimnazjum realnego w Ostrowie Wlkp, gdzie w 1916 zdał maturę. Wiosną 1916 wcielony do armii niemieckiej. Przeszkolenie odbywał w Głogowie, gdzie ukończył szkołę podoficerską. Latem 1916 skierowany na front zachodni we Francji. W VII-VIII 1916 walczył nad Sommą. Awansowany do stopnia sierż. wiosną 1918 skierowany na kurs oficerski do m. Grupa k/ Grudziądza, który ukończył w X 1918. W X 1918 po ukończeniu kursu wyjechał na urlop do Raszkowa, gdzie mieszkała jego rodzina. Do służy w armii niemieckiej już nie powrócił. Związał się z organizacją powstańczą. Wstępuje do Straży Obywatelskie, potem w kompanii /późniejszy batalion pleszewski/ dowodzonej przez por. Ludwika Bociańskiego, pod dowództwem, którego brał udział w powstaniu Wielkopolskim. Walczył na froncie południowym i zachodnim. W I 1919 wraz z batalionem pleszewskim w składzie utworzonego 8 pswlkp w stopniu st. sierż. służy w Armii Wielkopolskiej. W latach 1919-1920 bierze udział w szeregach   8 pswlkp. w wojnie polsko-bolszewickiej. 10 XII 1919 8 pswlkp. zostaje przemianowany na 62 pp z garnizonem w Bydgoszczy. Po zakończeniu wojny w 1921 zostaje zdemobilizowany. W latach 1921-1923 studiuje na Wydziale Prawa UP w Poznaniu. Z powodów materialnych musi przerwać studia. W 1923 wstępuje do służby w WP. Skierowany do Wielkopolskiej Szkoły Podchorążych w Bydgoszczy gdzie przebywa w okresie 1923-1925. Promowany na stopień ppor. sł. st. piechoty 01 VII 1925 z przydziałem do 42 pp w Białymstoku na stanowisko d-cy plutonu. Do stopnia por. sł. st. awansowany 1 VII 1927. Następnie d-ca kompanii. Ukończył w CWP w Rembertowie kurs dla dowódców kompanii, potem w Centrum wyszkolenia Łączności w Zegrzu kurs dla oficerów w zakresie łączności. Awansowany do stopnia kpt. sł. st. piechoty 1 I 1936. Do III 1939 oficer łączności 42 pp w Białymstoku. W III 1939 zostaje przeniesiony ze względu na znajomość języka niemieckiego i specyfiki terenu do organizowanego w Czersku na Pomorzu 85 Baonu Obrony Narodowej, który wchodził w skład Zgrupowania „Chojnice”. Objął stanowisko d-cy kompanii „Czersk”. Zajmował się szkoleniem żołnierzy. Bierze udział w kampanii wrześniowej 1939 i dowodzi kompania 85 BON, którego d-cą był kpt. Feliks Szamański. Walczy z wrogiem w rejonie Chojnic, potem Tczewa. Następnie 02 – 03 IX 1939 uczestniczy w ciężkich walkach odwrotowych na kierunku Świecie-Bydgoszcz. Podczas nalotów niemieckiego lotnictwa batalion poniósł duże straty w ludziach i sprzęcie. Po nalotach stan baonu wynosił około 250 żołnierzy. Następnie szlak prowadził przez Kujawy nad Bzurę, gdzie walczy z wrogiem w bitwie nad Bzurą. Po wycofaniu się w kierunku Warszawy uczestniczy jeszcze w walkach w obronie stolicy.
    Po zakończeniu działań wojennych unika niewoli. Przedostał się do Białegostoku, skąd wyjechał do Wąsewa pow. Ostrów Maz. Od początku 194o czynny w konspiracji. Początkowo organizator i d-ca Placówki Narodowej Organizacji Wojskowej/NOW/ w Wąsewie, potem po scaleniu NOW z AK wszedł w skład AK. Od V –VII 1943 szef referatu III K. O AK Ostrów Maz., potem od VII 1943 k-dt obwodu. Awansowany do stopnia mjr-a sł. st. 11 XI 1943. We IX 1944 za zgodą przełożonych przekazał funkcję k-dta obwodu mjr sł. st. A. Jahołkowskiemu „Brzeski”, „Kowal” i wyjechał z grupą żołnierzy z terenu obwodu. Nie brał udziału w akcji „Burza”. Jesienią 1944 zamieszkał w Gnieźnie, gdzie nawiązał kontakty z członkami miejscowej konspiracji AK. Podejmuje próby odbudowy struktur AK Inspektoratu Gniezno. Pracami organizacyjnymi kieruje do II 1945. Po rozwiązaniu AK 19 I 1945 nadal pozostaje w konspiracji. Utrzymuje kontakty z k-dtem Okręgu AK Poznań ppłk A. Rzewuskim „Hańcza”, który mianował go k-dtem IR Gniezno AK, potem WSGO „Warta” – DSZ. We IX 1945 organizował siatkę IR Gniezno WiN, którą też kierował. Mieszkał w Gnieźnie przy ul. Legionów 4. W dniu 15 XI 1945 został zatrzymany na punkcie kontaktowym w Poznaniu przez funkcj. WUBP Poznań i uwięziony w areszcie WUBP. Postanowienie o zastosowaniu wobec niego tymczasowego aresztowania wydała z datą 09 I 1946 Wojskowa Prokuratura Okręgowa w Poznaniu. Przeszedł ciężkie śledztwo.
    Wyrokiem WSR Poznań z dnia 25 V 1946, sygnatura akt Sr 209/46 zostaje skazany na karę 6 lat więzienia z art. 1 Dekretu o Ochronie Państwa z 15 XI 1945. Na mocy amnestii złagodzono mu karę do 3 lat. Więziony w ZK Poznań. 15 VI 1946 złożył do NSW w Warszawie rewizję. Postanowieniem NSW z 15 VII 1946 nie uwzględniono apelacji i wyrok zostaje utrzymany w mocy. Z ZK Poznań zostaje wywieziony do CWK we Wronkach i tu osadzony 30 IX 1946. 1 VIII 1946 ponownie kieruje do NSW w Warszawie kolejna apelację. Postanowieniem NSW w Warszawie z 06 III 1947 na podstawie amnestii z 22 II 1947 darowano mu pozostałą do odbycia część kary. Zwolniony warunkowo z CWK Wronki 11 III 1947.
    Po odzyskaniu wolności powraca do Gniezna, skąd wkrótce wyjechał do Raszkowa gdzie zamieszkał na stałe. Podjął pracę zawodową jako urzędnik w miejscowej spółdzielni SCh.
    Ciężko chory zmarł na cukrzycę 10 X 1961 w Raszkowie. Pochowany na miejscowym cmentarzu parafialnym.
    Był żonaty, potem rozwiedziony.
    Odznaczony: KW, MN.
     
    Roczniki oficerskie MSWoj. 1928, 1932; R. Rybka – K. Stepan. Awanse oficerskie w WP 1935-1939. Kraków 2003; S. Grzybowski. Nadzieja tamtych lat. W-wa 1990; M. Bartnicza. Od Andrzejewa do Pacynki 1939-1944. W-wa 1984; J. Gozdawa – Gołębiowski. Obszar Warszawski AK. Lublin 1992; tenże: „Kedywu” Białowieży. W-wa 1990; R. Wnuk. Poakowska konspiracja antykomunistyczna w Wielkopolsce w 1945 /w:/ ZH WiN nr 14. Kraków 2000; Księga ewidencyjna więźniów CWK Wronki nr II/2172/46; USC Raszków. Skrócony akt zgonu nr 69/1961; Informacje od M. Lebiedzińskiego z Warszawy.

     
    Prażuch Bronisław [1913-1969], rolnik, żołnierz AK, urzędnik, działacz WiN, ps. „Dąbrowski”
     
    Ur. 03 VIII 1913 w Niecieczy, syn Stanisława i Katarzyny z d. Leśniak. Ukończył 6 klasowa szkołę powszechną w Niecieczy. Pochodził z rodziny chłopskiej. Przed wojną pracował w rolnictwie. Podczas okupacji niemieckiej czynny w konspiracji AK na terenie Obwodu AK Myślenice. Mieszkał w Radziechowicach. Po wojnie członek PSL. Pracował jako sekretarz gminy Radziechowice pow. Myślenice, Od IX 1945 do 06 XI 1946 był informatorem BW z terenu Radziechowic i jednocześnie kierownikiem placówki BW-WiN Radziechowice. Utrzymywał kontakty z Władysławem Radwanem ps. „Ostoja”, któremu przekazywał uzyskane informacje. W dniu 06 XI 1946 zatrzymany przez funkcj. UB i uwięziony w areszcie WUBP Kraków. Postanowienie o zastosowaniu wobec niego tymczasowego aresztowania wydała z datą 08 XI 1946 Wojskowa Prokuratura Rejonowa w Krakowie. Przeszedł ciężkie ubowskie śledztwo. 23 VI 1947 wyrokiem WSR Kraków, sygn. akt Sr. 698/47 został skazany na karę 5 lat więzienia z art. 7 Dekretu z 13 VI 1946. Po procesie więziony w ZK Kraków, skąd został przetransportowany do centralnego Więzienia Karnego we Wronkach i tu osadzony 24 IX 1947. Początek wykonania kary 08 XI 1946, upływ kary 08 XI 1951. W więzieniu wronieckim był szykanowany przez personel więzienny. Zwolniony 08 XI 1951 z więzienia po odbyciu orzeczonej przez WSR Kraków kary 5 lat więzienia.
    Po zwolnieniu z więzienia powraca do Radziechowic, gdzie mieszkał przed aresztowaniem. Później osiedlił się na stałe w m. Grodzisko Dolne pow. Leżajsk. Pracował w Okręgowej Spółdzielni Mleczarskiej.
    Zmarł 27 VI 1969 w szpitalu w Nowej Szarzynie k/Leżajska.
     
    T. Biedroń. Schemat organizacyjny WiN 1945-1949. Okręg Krakowski /w:/ ZH WiN nr 5/1995; J. Draus-G. Mazur. Lista aresztowanych działaczy Zrzeszenia WiN /w:/ Studia Rzeszowskie, t. IV/1997; Księga ewidencyjna więźniów CWK Wronki nr 252/47; Informacja z USC Leżajsk; Charakterystyka nr 200. IPN Kraków 074/1999. Kwestionariusz osobowy.


    Prażuch Julian [1907 -1969], nauczyciel, oficer rez. piech. WP, ppor. [1932], w ZWZ/AK, por., ps. „Świt”, działacz WiN
    Kmdt Placówki AK Tarnów II 1943- 1944. Obwód AK Tarnów.
    Ur. 14 XII 1907 w Niecieczy pow. Dąbrowa Tarnowska, syn Stanisława i Katarzyny z d. Leśniak. Ukończył szkołę powszechną w Niecieczy, potem kształci się w Seminarium Nauczycielskim, otrzymując w 1928 świadectwo dojrzałości. W latach 1928-1929 odbył służbę wojskową w Szkole Podchorążych Rezerwy Piechoty. Po odbytych obowiązkowych ćwiczeniach wojskowych w 1931 zostaje awansowany do stopnia ppor. rez. piech. z starszeństwem od 1 I 1932 z przydziałem mobilizacyjnym do 1 psp w Nowym Sączu. Ewidencyjnie podlegał PKU Tarnów. Przed wojną ukończył wyższe studia. Pracował jako nauczyciel.
    Podczas okupacji niemieckiej czynny od 1940 w konspiracji niepodległościowej ZWZ/AK na terenie Obwodu ZWZ/AK Tarnów w Okręgu Kraków ZWZ/AK. Od X 1940 do II 1943 członek sztabu Komendy Obwodu ZWZ/AK Tarnów, potem od III 1943 do 1944 k-dt Placówki AK Tarnów krypt. „Tekla”. Po rozwiązaniu AK 19 I 1945 nie ujawnił się. Mieszka w Tarnowie i pracuje jako nauczyciel gimnazjalny. Był członkiem PSL. Od II 1946 działa w strukturach Brygad Wywiadowczych WiN Okręgu Kraków, gdzie pełni funkcję szefa propagandy w BW na Inspektorat Tarnów BW-WiN. Utrzymywał kontakty z M. Kowalskim „Swoboda” – z—cą szefa propagandy Obszaru Południowego BW-WiN.
    Zatrzymany przez funkcj. UB 08 VIII 1946 w Tarnowie i uwięziony. Postanowienie o zastosowaniu wobec niego tymczasowego aresztowania wydała WPR Kraków. Przeszedł ciężkie ubowskie śledztwo. W czasie przesłuchań bity i maltretowany i zmuszany do składania zeznań go obciążających. Wyrokiem WSR Kraków, sygn. akt Sr. 597/46 z dnia 27 IX 1946 na sesji wyjazdowej w Tarnowie został skazany na dożywotnie więzienie, przy zastosowaniu amnestii karę złagodzono do lat 15. Więziony w Tarnowie, Krakowie potem w Centralnym Więzieniu we Wronkach, Rawiczu i w ZK Potulice, skąd został zwolniony 15 V 1954. Pozbawiony praw nie mógł powrócić do zawodu nauczycielskiego. Przez długi okres czasu musiał się meldować na UB. Podejmuje pracę w Spółdzielni Pracy „Pokój” w Tarnowie na stanowisku magazyniera, potem na innym stanowisku. Nie był członkiem ZBOWiD, ale pomagał w jego organizacji. Był inwigilowany oraz usiłowano go zwerbować do pracy agenturalnej, ale nie uległ presji UB/SB. Przez 10 lat był obserwowany i szykanowany odczuł z rodziną boleśnie psychiczny terror. Liczni informatorzy zwerbowani „pod niego” donosili, że jest nieufny i ostrożny i poglądów z pewnością nie zmienił. Dopiero w 1964 jego akta przekazano do archiwum.
    Zmarł w pracy 14 III 1969 na zawał serca.

    Rocznik oficerski rezerw 1934; A. Pietrzykowa. Region tarnowski w okresie okupacji hitlerowskiej. W-wa-Kraków 1984; Księga ewidencyjna więźniów CWK Wronki z 1952;

     
    Preidl Jan Roman [1913 – 1992]], inż. oficer rez. saperów WP, ppor.[1935], w konspiracji ZWZ/AK/DSZ, działacz WiN, ps. „Bogusz”, „Zabielski”.
    Kierownik Rady WiN Brzozów VIII – IX 1946. Więzień polityczny PRL.
    Ur. 03 V 1913 w Drohobyczu. Syn Stanisława i Wiktorii z d. Guzikiewicz. Po ukończeniu w 1832 gimnazjum od IX 1932 do VIII 1933 odbywa służbę wojskową w Szkole Podchorążych Rezerwy Saperów w Modlinie. Od 1933 do 1938 studiuje na Wydziale Inżynierii Lądowo-Wodnej Politechniki Lwowskiej uzyskując w 1938 tytuł inż. W okresie wakacyjnym w 1934 odbył ćwiczenia aplikacyjne. Awansowany do stopnia ppor. rez. saperów 1 I 1935.
    W VIII 1939 zmobilizowany do WP i wcielony do baonu saperów 30 DP. Brał udział w kampanii wrześniowej 1939 jako d-ca plutonu. Po zakończeniu działań wojennych powraca do Lwowa, gdzie mieszkał przed wojną. W okresie okupacji sowieckiej pracował w swoim zawodzie przy budowie dróg. Po napaści Niemców na Związek Sowiecki w VI 1941 nadal mieszka we Lwowie. Czynny w konspiracji ZWZ/AK na terenie Lwowa. Po zajęciu Lwowa w VIII 1944 przez A. Cz. wyjechał z Lwowa i zamieszkał w Brzozowie. Po zakończeniu działań wojennych w 1945 pracuje w Powiatowym Zarządzie Dróg w Brzozowie. Od wiosny 1946 podejmuje działalność konspiracyjną w WiN. Od V 1946 do VIII 1946 pełnił funkcję z-cy kierownika Rady Powiatowej WiN Brzozów, a od VIII 1946 do IX 1946 kierownik Rady Powiatowej WiN Brzozów. Zagrożony aresztowaniem przez UB we IX 1946 przekazał kierownictwo rady Władysławowi Pakietowi i wyjechał na Dolny Śląsk. Mieszkał w Mirkowie pow. Oleśnica k/Wrocławia. Pracował w swoim zawodzie we Wrocławiu. W dniu 28 VI 1947 zatrzymany we Wrocławiu przez funkcj. WUBP Wrocław, skąd go przewieziono do aresztu PUBP w Brzozowie, a po zakończeniu śledztwa do więzienia w Sanoku. Postanowienie po zastosowaniu wobec niego tymczasowego aresztowania wydała z datą 30 VI 1947 WPR Rzeszów. Przeszedł ciężkie śledztwo.
    Wyrokiem WSR Rzeszów na sesji wyjazdowej w Brzozowie, sygnatura akt Sr 1016/47 został 24 XII 1947 skazany z art. 86 KKWP na karę śmierci. W wyniku apelacji postanowieniem NSW w Warszawie akta sprawy zostały zwrócone do WSR Rzeszów do ponownego rozpatrzenia i uzupełnienia. W dniu 02 IX 1948 WSR Rzeszów, sygnatura akt Sr. 317/48 skazał go z art. 86 KKWP na karę dożywotniego więzienia oraz utratę praw publicznych i obywatelskich na zawsze i przepadek mienia. Jego apelacja nie została uwzględniona przez NSW w Warszawie i wyrok wydany przez WSR Rzeszów utrzymano w mocy. Więziony do czasu uprawomocnienia się wyroku w ZK Rzeszów, skąd go przetransportowano do CWK we Wronkach i tu osadzono 12 XI 1948. W CWK Wronki był szykanowany przez personel więzienny.
    W dniu 11 XI 1953 wywieziony z CWK Wronki do ZK Warszawa I /Mokotów/, gdzie pracował na rzecz Biura Projektów MBP. Postanowieniem NSW w Warszawie z 08 II 1955 złagodzono mu na podstawie amnestii z 25 XI 1952 do 7, 6 lat więzienia oraz utratę praw na 3 lata, utrzymano przepadek mienia. W dniu 19 II 1955 zostaje warunkowo zwolniony z ZK Mokotów. Resztę do odbycia karę darowano. Po wyjściu na wolność zamieszkał w Zabierzowie k/Krakowa. Podejmuje pracę zawodową w Biurze Projektów jako starszy projektant urządzeń cieplnych dla miasta Krakowa. Od 1981 działacz „Solidarności”. Od 1991 członek Stowarzyszenia Kombatantów Zrzeszenia WiN w Krakowie.
    Zmarł w Krakowie 21 IX 1992. Pochowany 23 IX 1992 na cmentarzu w Zabierzowie.
    Odznaczony Krzyżem WiN.

    R. Rybka – K. Stepan. Awanse oficerskie w WP 1935-1939. Kraków 2003; A. Zagórski. Schemat organizacyjny Okręgu WiN Rzeszów 1945-1947. Próba rekonstrukcji/w:/ZH WiN nr 6 z III/1996. Kraków 1996; Biuletyn WiN „Orzeł Biały” nr 10/13/. Kraków 1992; G. Ostasz. Zrzeszenie WiN. Okręg Rzeszów. Rzeszów 2000; Księga ewidencyjna więźniów CWK Wronki nr II/1040/1948; T. Balbus, Z. Nawrocki /opr./ Rozpracowanie i Likwidacja Rzeszowskiego Wydziału WiN w dokumentach UB /1945 - 1949/. Warszawa 2001.


    Przysiężniak Franciszek [1909-1975], oficer art. rez., ppor. [1935],żołnierz NOW/AK/NZW, ps. „Jan”, „Ojciec Jan”, „Marek” vel Jerzy Jan Tytus
    Ur. 22 XI 1909 w Krupem pow. Krasnystaw, syn Antoniego i Antoniny. Szkołę powszechną ukończył w rodzinnej wsi, potem uczęszczał do gimnazjum w Krasnymstawie. W 1923 przenosi się do pow. Brodnica nad Drwęcą, gdzie jego rodzice zakupili gospodarstwo rolne. Naukę kontynuuje w gimnazjum w Brodnicy, gdzie otrzymał w 1931 świadectwo dojrzałości. W latach 1931 – 1932 odbywa służbę wojskową w 7 baterii szkolnej Szkoły Podchorążych Rezerwy Artylerii we Włodzimierzu Wołyńskim, a praktyki w 16 pal w Grudziądzu. Przeniesiony do rezerwy w stopniu tytularnego kpr. podch. rez. art. Po odbytych ćwiczeniach aplikacyjnych awansowany do stopnia ppor. rez. art. z starszeństwem od 1 I 1935. Ewidencyjnie podlegał PKU Grudziądz. Od 1935 pracował jako urzędnik w Gdyni. Był członkiem Związku Oficerów Rezerwy. W III 1939 wstępuje ochotniczo do WP i wcielony do 16 pal w Grudziądzu. W kampanii wrześniowej 1939 dowodzi kolumną amunicyjną III dywizjonu 16 pal. Następnie oficer Ośrodka Zapasowego 16 pal w Skierniewicach. Po kilku dniach pobytu w Skierniewicach dołączył z grupą żołnierzy do wycofujących się i walczących oddziałów WP, które przebijały się w kierunku południowo-wschodnim. Uczestniczy w walkach z wrogiem na Lubelszczyźnie. 28 IX 1939 po kapitulacji dostał się w rejonie Tomaszowa Lub. do niewoli niemieckiej. Przebywał w przejściowym obozie jenieckim w Ostrowcu Świętokrzyskim, skąd dzięki pomocy miejscowej ludności udało mu się zbiec. Do XI 1941 przebywał na terenie Ostrowca Świętokrzyskiego. Zagrożony aresztowaniem przenosi się do swego krewnego zam. w m. Topola k. Izbicy w Lubelskim. Wiosną 1942 wstępuje do Narodowej Organizacji Wojskowej /NOW/ i do VII 1942 pełni funkcję oficera organizacyjnego w Komendzie Powiatowej Krasnystaw NOW.
    W końcu lata 1942 aresztowany przez Niemców w m. Wysokie i uwięziony w areszcie, skąd po tygodniu, dzięki pomocy członków NOW udało mu się zbiec. Jako „spalony” z rozkazu kpt. Adama Mireckiego „Adasia” zostaje skierowany w lasy janowskie, z zadaniem zorganizowania tam oddziału partyzanckiego NOW. Przebywając w rejonie Huty Krzeszowskiej organizuje oddział dywersyjny, na którego czele przeprowadził szereg akcji dywersyjno-sabotażowych przeciwko Niemcom. W nocy z 12/13 V 1943 dowodzony przez niego oddział part. zaatakował załogę niemieckiego majątku w m. Groble. W czasie walk zostaje ranny. Po krótkiej rekonwalescencji od 20 V 1943 ponownie dowodzi oddziałem. W końcu 1943 po akcji scaleniowej NOW z AK zostaje podporządkowany wraz z oddziałem zgrupowaniu OP 9 z Okręgu AK Lublin. W Lublin 1944 jego oddział osiągnął stan 90 żołnierzy. W czasie akcji „Burza” oddział podlegał Komendzie Podokręgu Rzeszów AK. Aktywnie uczestniczy w walkach z Niemcami. 22 VII 1944 otrzymał od k-dta Okręgu NOW Kazimierza Mareckiego „Kazimierza” rozkaz rozwiązania oddziału. Po zabezpieczeniu broni i sprzętu oddział zostaje rozwiązany. W VIII 1944 zamieszkał u swoich teściów w Kuryłówce, lecz we IX 1944 zagrożony aresztowaniem przez NKWD wyjechał z żoną do Jarosławia. Za pośrednictwem A. Mireckiego otrzymał w Rakietnicy pracę. Jednak zagrożony aresztowaniem powraca do Jarosławia i zamieszkał przy ul. Dolnoleżajskiej. W XII 1944 w czasie obławy zostaje ujęty przez NKWD i przekazany UB. Dzięki „lewym dokumentom” zostaje zwolniony 14 XII 1944. Ponownie zamieszkał w Kuryłówce, gdzie pracuje w gospodarstwie rolnym swego teścia. Nocą z 30/31 III 1945 ubowcy otoczyli dom teściów w Kuryłówce, by go aresztować. Nie zastano go jednak w domu. Zamordowali wówczas będącą w ciąży jego żonę Janinę z d. Oleszkiewicz „Jagę”.
    15 IV 1945 obejmuje dowództwo Oddziałów Leśnych Okręgu „San” NZW Rzeszów, którym dowodzi do IX 1945. 05 V 1945 dowodził odziałem NZW w zwycięskiej walce z Sowietami, pod Kuryłówką. We IX 1945 wyjechał do swoich rodziców zam. we wsi Sumówko na Pomorzu, gdzie w Wąbrzeźnie wydzierżawił z Bolesławem Czynem tartak i czynił starania by go uruchomić. Utrzymuje nadal kontakt organizacyjny z strukturami NZW. Uczestniczy w zebraniu konspiracyjnym w Bydgoszczy, którym powołano Komendę NZW Pomorze, a jego mianowano k-dtem okręgu. Przenosi się wtedy do Bydgoszczy. Funkcję k-dta Okręgu XIII Pomorskiego pełni do XII 1945. Zorganizował na podległym terenie oddział partyzancki, który operował na terenie pow. Brodnica i Wąbrzeźno. Rozkazem KG NZW z 01 XII 1945 zostaje odwołany z funkcji. Wyjechał wówczas do Gdańska, gdzie zamieszkał. Podejmuje pracę w Rolniczej Centrali Mięsnej w Gdańsku. Posługuje się dokumentami na nazwisko Jerzy Jan Tytus.
    Aresztowany w Gdańsku 15 V 1946 przez funckj. MBP i przewieziony do Warszawy i uwięziony w więzieniu mokotowskim. Po przesłuchaniach w MBP 05 VII 1946 przekazany na dalsze śledztwo do WUBP w Rzeszowie. Wyrokiem WSR Rzeszów z 10 I 1947 zostaje skazany na karę 4 lat więzienia przy zastosowaniu amnestii. 04 III 1947 prokurator wojskowy ppłk Cezary Matkowski zastosował wobec niego amnestię i zarządził jego zwolnienie. Więzienie opuścił 05 III 1947. Po zwolnieniu ujawnił się w WUBP Rzeszów. Podejmuje pracę w Przedsiębiorstwie Budownictwa Wiejskiego w Rzeszowie na stanowisku kierownika działu handlowego. Od I 1948 pracuje na stanowisku kierownika skupu w Okręgowej Spółdzielni Zakupu Zwierząt w Jarosławiu. Mieszkał przy ul. Królowej Jadwigi 2. Ożenił się po raz drugi z Eugenią Trójniak. Zatrzymany przez finkcj. WUBP Rzeszów 03 IX 1948. Postanowienie o zastosowaniu wobec niego tymczasowego aresztowania wydała z datą 04 IX 1948 Wojskowa Prokuratura Rejonowa w Rzeszowie. Po ciężkim śledztwie zostaje wyrokiem WSR Rzeszów z dnia 04 III 1949, sygn. akt Sr. 5/49 skazany na karę 15 lat więzienia, złagodzonej na podstawie amnestii do lat 8. NSW w Warszawie postanowieniem wydanym 02 VIII 1949 wyrok zatwierdził. Sądzony przez WSR Rzeszów w składzie: przewodniczący: kpt. Mieczysław Słowik, ławnicy: kpr. Tadeusz Rogoziński i st. szer. Alojzy Kasperek, oskarżał Kazimierz Nowowiejski przy udziale protokolanta plut. Henryka Góry. Po procesie więziony w ZK Rzeszów, skąd zostaje przetransportowany do Centralnego Więzienia Karnego we Wronkach i tu osadzony 25 X 1949 z wyrokiem 8 lat więzienia. Początek wykonania kary 04 IX 1948, upływ kary 04 IX 1956. W dniu 21 I 1950 przetransportowany do ZK Bydgoszcz do dyspozycji WUBP Bydgoszcz, skąd powraca do CWK Wronki 01 III 1950. W dniu 16 XII 1952 przewieziony z CWK Wronki do więzienia na Zamku Lubelskim, skąd powraca do CWK Wronki w 1953. Na wniosek rewizyjny Prezesa NSW – zgromadzenie Sędziów NSW postanowieniem z 08 XII 1954 złagodziło mu karę do lat 6 i poleciło zarządzić natychmiastowe jego zwolnienie. Zwolniony z więzienia 24 XII 1954. Najwyższy Sad w Warszawie w Izbie Karnej z udziałem Prokuratora Generalnej Prokuratury decyzją z 28 II 1959 postanowił zlecić Sadowi Wojewódzkiemu w Rzeszowie ponowne rozpatrzenie sprawy. SW w Rzeszowie IV Wydział Karny postanowieniem z 23 IV 1959 umorzył postępowanie karne.
    Mieszkał na stałe w Jarosławiu.
    Zmarł 30 IX 1975 w Jarosławiu.
    Odznaczony: VM kl. 5.

    A. Zagórski. Biogram F.P. /w:/ MSBUDN 1939-1956, t. 2. Kraków 1998; Księga ewidencyjna więźniów CWK Wronki nr  II/1020/49


    Putek Kazimierz [1891-1949], członek ZS, oficer sł. st. piechoty WP, ppłk dypl. [1925], dr, w konspiracji ZWZ/AK, płk dypl.?, ps. „Gama”, „Kamień”, „ Nawój”, X – 1”, „Zworny”, vel Ludwik Nabielski.
    Kmdt Podokręgu AK Rzeszów IV 1943 – XII 1944. Okręg ZWZ/AK Kraków.
     
    Ur. 22 II 1891 w Krakowie. Syn Wincentego i Tekli z d. Kufter. Uczęszczał do ośmioklasowego gimnazjum klasycznego w Krakowie, gdzie w 1909 zdał maturę. W latach 1909 – 1910 odbył jako jednoroczny ochotnik służbę wojskową w 13 pp armii austriackiej w Krakowie. W 1910 rozpoczął studia na Wydziale Prawa i Administracji UJ w Krakowie. Od 1 V 1913 do 28 VII 1914 był członkiem Związku Strzeleckiego. Pełnił funkcję z-cy k-dta obwodowego ZS Rejonu Chrzanów w Lubiążu.
    Po wybuchu 1 VIII 1914 i wojny światowej w stopniu chorążego zostaje wcielony do 13 pp armii austriackiej. Walczył na froncie serbskim potem rosyjskim. Awansowany w 1914 do stopnia ppor. rez. w czasie walk był dwukrotnie ranny i przebywał na leczeniu w szpitalu. Awansowano go w 1915 do stopnia por. rez. Następnie w szeregach 20 pp walczył na froncie włoskim, gdzie należał do organizacji konspiracyjnej „Wolność”. Od VII do X 1918 walczył na froncie wschodnim. Awansowany do stopnia kpt. rez. Po powrocie do Polski od XI 1918 służy w stopniu kpt. w WP. Od 26 XI 1918 w grupie dowodzonej przez gen. W. Sikorskiego uczestniczy w walkach o Lwów i w Małopolscy Wschodniej. 19 IV 1919 dowodząc samodzielnym batalionem pod Stawczanami k/Lwowa zostaje ciężko ranny. Do VI 1920 przebywał na leczeniu w szpitalu wojskowym w Krakowie. Po powrocie do służby 1 IX 1920 mianowany został szefem sekcji personalnej w dowództwie 3 Armii. 14 VI 1921 zostaje zweryfikowany przez MSWoj. w stopniu mjr-a sł. st. piechoty z starszeństwem 1 VI 1919. Od VI 1921 do IV 1922 był starszym referentem w Najwyższej Wojskowej Komisji Opiniującej przy Naczelnym wodzu WP. W II 1922 uzyskał na UJ w Krakowie tytuł doktora praw. Następnie służy do IX 1922 w Wojskowym Instytucie Naukowo – Wydawniczym jako kierownik referatu. Od 1 XI 1922 do VIII 1924 słuchacz Wyższej Szkoły Wojennej w Warszawie. Od X 1924 do I 1927 był kolejno szefem oddziału wyszkolenia, oddziału ogólnego i pełniącym obowiązki szefem sztabu DOK IV Łódź. Awansowany do stopnia ppłk SG 1 VII 1925. Od I 1927 do XI 1927 był szefem wydziału przepisów służbowych w biurze Ogólno-Administracyjnym MSWoj. w Warszawie. Z dniem 15 XI 1927 przeniesiony do 40 pp we Lwowie na stanowisko d-cy batalionu, potem od IV 1928 z-ca d-cy pułku. W 1929 ukończył trzytygodniowy kurs informacyjny dla d-ców pułków piechoty w Centralnej Szkole Strzelniczej w Toruniu. 01 IX 1932 objął kierownictwo PKU Miechów. Na tym stanowisku pozostawał do wybuchu wojny 1 IX 1939. Podczas okupacji niemieckiej czynny w konspiracji ZWZ/AK. Od 1941 szef Sztabu Komendy Okręgu ZWZ- AK Kraków. Przeniesiony w III 1943 na stanowisko k-dta i organizatora Podokręgu AK Rzeszów w skład, którego wchodziły inspektoraty AK: Rzeszów, Mielec, Krosno i Przemyśl. W czasie „Burzy” dowodził całością działań zbrojnych na terenie Rzeszowszczyzny. Mieszkał w Rzeszowie u dyrektora gimnazjum Władysława Kruszyńskiego przy ul. Hetmańskiej. Po zajęciu Rzeszowa przez A. Cz. ujawnił się 05 VIII 1944 wobec d-twa sowieckiego jako d-ca 24 DP AK. Rozpoczął rozmowy z władzami wojskowymi, ale nie dały one żadnych rezultatów gdyż AK nie uznawało PKWN. Wobec braku porozumienia polecił podległym oddziałom zejść ponownie do podziemia i kontynuować działalność konspiracyjną. Wydał rozkaz wymarszu oddziałom AK na pomoc walczącej Warszawie. A początku x 1944 wyraził zgodę na przeprowadzenie uderzenia na więzienie na Zamku w Rzeszowie i uwolnienie więźniów. 12 XII 1944 aresztowany w Rzeszowie przez NKWD i uwięziony z częścią oficerów swego sztabu. NKWD w więzieniu przekonało go do konieczności ujawnienia oddziałów AK w Podokręgu. 18 XII 1944 zawarł z NKWD umowę o ujawnieniu AK i mobilizacji dywizji złożonej z żołnierzy AK pod ścisłą kontrolą NKWD. 18 I 1945 wydał rozkaz organizacyjny o wyjściu z konspiracji i polecający formowanie dywizji. 25 i 1945 zwolniony wraz z swymi oficerami sztabu z więzienia. Akcja „Zwornego” wywołała kontrakcję k-dta Okręgu AK Kraków płk-a sł. st. P. Nakoniecznikoffa – Klukowskiego „Kruk II”, który wydał rozkaz zaprzestania akcji ujawnienia AK i organizowania dywizji pod kontrolą sowiecką. Jednocześnie odwołał „Zwornego’ z funkcji k-dta Podokręgu i wyznaczył na jego miejsce mjr-a rez. S. Pieńkowskiego „Huberta”. Wobec braków rezultatów ujawnienia „Zworny” został 20 II 1945 ponownie aresztowany wraz z swym sztabem w lokalu przy ul. Sobieskiego w Rzeszowie przez NKWD i uwięziony. Jako więzień był wożony przez NKWD za frontem. Więziony we Wronkach, w Poznaniu przy ul. słonecznej, potem od VIII 1945 do X 1945 w Rawiczu, skąd został przewieziony przez NKWD do Warszawy i uwięziony w więzieniu na Mokotowie i przekazany do dyspozycji MBP. Zwolniony 07 XI 1945. Po odzyskaniu wolności powraca do Krakowa, gdzie włączył się do prac Komisji likwidacyjnej AK w Krakowie. Interweniował skutecznie z ramienia Komisji Likwidacyjnej Okręgu Kraków w WUBP w Rzeszowie w sprawie zwolnienia aresztowanego mjr-a S. Pieńkowskiego „Huberta”. Przez pewien okres czasu był członkiem komisji Likwidacyjnej AK w Rzeszowie. Występował też jako świadek w niektórych procesach toczących się w latach 1946-1949.
    Mieszkał w Krakowie, gdzie zmarł 27 II 1949. pochowany w Krakowie na cmentarzu Podgórskim.  
    Odznaczony: VM kl. 5, KW 3, KN, ZKZ.
     
    Roczniki oficerskie MSWoj. 1924,1928,1932; A. Zagórski. Biogram K. P /w:/ MSBUDN 1939-1956, t. 1. Kraków 1997 /tu obszerna bibliografia/; G. Ostasz – A. Zagórski. Podokręg AK Rzeszów. Rzeszów 19

     
    Pużak Kazimierz [1883-1950], działacz PPS, ps. „Bazyli”, „Czwartek”, „Popielec”, „Sekret”, „Siciński”, „Styczeń”, „Styczyński” vel Kazimierz Bazylewski, vel Kazimierz Buczek
     
    Ur. 26 VIII 1883 w Tarnopolu, syn Wojciecha /murarza/ i Marceli z Chrycanów. Ukończył gimnazjum w Tarnopolu. W okresie nauki w gimnazjum należał do tajnej organizacji „Promieniści”. W 1905 ropoczła studia prawnicze na UJK we Lwowie, których nie ukończył. Od 1904 członek PPS. Początkowo zajmował się przerzutem nielegalnych wydawnictw do zaboru rosyjskiego. W czasie rewolucji w 1905 na terenie Królestwa polskiego prowadził agitacje oraz wykonywał zadania nakazane mu przez wydział bojowy PPS. W Xi 1906 po rozłamie w PPS, związał się z PPS-Frakcja Rewolucyjna. W Iv 1911 aresztowany po raz pierwszy w Łodzi za działalność niepodległościową. Skazano go wówczas na 8 lat więzienia. Więziony w twierdzy Schlisselburg. Wolność odzyskał w 1917 po upadku caratu. W latach 1917-1918 był członkiem Tymczasowego Centralnego Komitetu Wykonawczego PPS.
    Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości podjął aktywną działalność polityczną. Od 1919 był członkiem Komitetu Wykonawczego Warszawskiej Rady Delegatów Robotniczych. W czasie wojny polsko-bolszewickiej w 1920 był z-cą przewodniczącego Robotniczego Komitetu Obrony Warszawy. w latach 19191939 członek Rady Naczelnej i Centralnego Komitetu Wykonawczego PPS. W latach 1921-1939 był sekretarzem generalnym PPS. Brał udział w kongresie Centrolewu. Był świadkiem na procesie brzeskim. W latach 1919-1935 był posłem na Sejm RP, a od 1919 do 1928 – sekretarzem prezydium Sejmu. W okresie 1933-1939 był przewodniczącym Stowarzyszenia b. Więźniów Politycznych, a od 1934 k-dtem akcji Socjalistycznej.
    Podczas okupacji niemieckiej już od pierwszych dni podejmuje działalność konspiracyjną. Od 16 X 1939 był sekretarzem generalnym konspiracyjnej PPS-WRN i używał ps. „Bazyli”, „Sekret”. Btł k-dtem gł. Gwardii Ludowej WRN utworzonej 19 XI 1939. Po aresztowaniu M. Niedziałkowskiego od 22 XII 1939 był członkiem Rady Głównej Obrony Narodowej. 26 II 1940 jako przedstawiciel PPS-WRN uczestniczył w zebraniu, na którym powołano Polityczny Komitet Porozumiewawczy, którego był przewodniczącym z ramienia PPS od 26 II 1940 do 10 IX 1941. Był członkiem utworzonej w dniu 03 VII 1940 Zbiorowej Delegatury Rządu. Od 14 III 1943 był ponownie przewodniczącym Politycznego Komitetu Porozumiewawczego, przekształconego 21 III 1943 w Krajową Reprezentację Polityczną. 09 I 1944 jako przedstawiciel PPS-WRN wszedł w skład powołanej Rady Jedności Narodowej, której został przewodniczącym. 14 VI 1944 odmówił przyjęcia proponowanego mu stanowiska następcy prezydenta RP. W czasie Powstania Warszawskiego, wspólnie z Delegatem Rządu S. Jankowskim przebywał w m.p. KG AK. Po upadku Powstania przebywał w Milanówku. Uczestniczył 15 i 16 XII 1944 w obradach RJN w Klasztorze Bernardynów w Piotrkowie Tryb. Po zakończeniu obrad pozostał w Piotrkowie Tryb.
    Aresztowany przez NKWD w Pruszkowie 27 III 1945 i wywieziony do więzienia w Moskwie. W procesie moskiewskim skazany na karę 1 roku i sześciu miesięcy więzienia. Zwolniony w XI 1945 powraca do kraju. Zamieszkał w Warszawie i odmawiał wszelkiej współpracy z komunistycznymi władzami. W I 1946 został przewodniczącym powołanego do życia podziemnego Krajowego Ośrodka WRN i pełnił tę funkcję do aresztowania w V 1947.
    W dniu 16 v 1947 aresztowany przez UB i uwięziony. Wyrokiem WSR Warszawa z 19 XI 1947 został skazany na karę 10 lat więzienia, utratę praw na lat 5 oraz przepadek całego mienia na rzecz Skarbu Państwa. Na podstawie amnestii karę złagodzono do lat 5. Więziony po procesie w ZK Warszawa, skąd został przewieziony do Centralnego Więzienia Karnego w Rawiczu i tu osadzony w 1949.
    Zmarł zamęczony w komunistycznym więzieniu w Rawiczu 30 IV 1950. Pochowany 05 V 1950 na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie.
    Zrehabilitowany pośmiertnie wyrokiem SN w Warszawie z dnia 19 IV 1989.
    Odznaczony: VM kl. 5, ZKZ z M, Krzyżem Powstania Warszawskiego.
    Żonaty z Jadwigą z Bohuszewiczów, miał dwie córki: Marię i Zofię.

    A. Zagórski. Zrzeszenie „Wolność i Niezawisłość” w dokumentach, dokumentach. VI, cz. 3. Wrocław 2000; Księga więźniów CWK Rawicz z 1949.


    Radyński Paweł Zdzisław [1898-1977], legionista, st. sierż rez. piechoty WP, w konspiracji ZWZ/AK ppor. cz. w., działacz WiN, ps. „Samborski”, „Sęp”, „Kazimierz Sęp”, „Wiesław”, vel Wiesław Samborski vel Franciszek Malinowski, vel Jarosław Fichtel. Więzień polityczny PRL.
    Kierownik Rady WiN Sanok IX 1945 – IV 1948. Okręg Rzeszów WiN.
     
    Ur. 24 VI 1898 w Czortkowie woj. tarnopolskie. Syn Wojciecha i Bronisławy z d. Stelmaszczyk. W latach 1906-1910 uczęszczał do ukończeniu szkoły ludowej w Dżurynie i Jagielnicy, a w latach 1910-1914 uczył się w gimnazjum w Buczaczu i Czortkowie. Należał do Polskich Drużyn Strzeleckich. Po wybuchu I wojny światowej w VIII 1914 wstąpił ochotniczo do Legionów Polskich tworzonych w Czortkowie, skąd wraz z zorganizowanym oddziałem wyjechał do Lwowa, gdzie zostaje wcielony do Legionu Wschodniego, z którym 29 VIII 1914 opuścił Lwów z powodu zagrożenia przez zbliżające się wojska rosyjskie. Przez Sanok i Jasło Oddział Legionu Wschodniego dotarł w rejon Mszany Dolnej. Tam 21 IX 1914 Legion Wschodni zostaje rozwiązany. Następnie wstępuje do utworzonego 3 pp Leg. Legionu Zachodniego. 26 IX 1914 zostaje zaprzysiężony. Przydzielony do 3 kompanii I baonu 3 pp Leg. dowodzonego przez kpt. Józefa Hallera. 5 X 1914 kompania, w której służył przetransportowano koleją w rejon Huszt w Karpatach Wschodnich i tam prosto z transportu skierowano do walki. Uczestniczy od 6 X 1914 do 11 X 1914 w zaciętych walkach Rosjanami. Bierze udział w październikowej ofensywie austriackiej w Galicji oraz bitwie pod Mołotkowiem. Od XI 1914 do końca I 1915 stacjonował z grupą ppłk J. Hallera na pozycjach w rejonie Rafajłowej – Zielonej. Od początku II 1915 uczestniczy z swym pułkiem w pościgu za wycofującymi się oddziałami rosyjskimi. Na przełomie III/IV 1915 po reorganizacji znalazł się w 14 kompanii III baonu 3 pp Leg. II Brygady Legionów. W grupie płk J. Hallera. Od połowy IV 1915 do połowy VI 1915 brał udział w walkach z wojskami rosyjskimi na Pogórzu Karpackim m. in. w bitwie pod Czerniowcami, a od 15 VI 1915 do 20 X 1915 na pograniczu Bukowiny i Besarabii, na pozycjach pod Rarańczą. 20 X 1915 II Brygada Legionów została przetransportowana na Wołyń, gdzie nastąpiło połączenie wszystkich sił legionowych i objął odcinek frontu miedzy Kostiuchnówką a Miedwieżem Wielkim. Brał udział w walkach na Wołyniu. W XI1915 po roku pobytu na froncie w trudnych warunkach bytowych i terenowych zachorował na zapalenie płuc i znalazł się w szpitalu. Na skutek powikłań zdrowotnych zostaje w stopniu kpr. zdemobilizowany z II Brygady Legionów Polskich. Powraca do rodzinnego Czortkowa.
    W III 1916 jako poddany austriacki otrzymuje powołanie do służy w armii austriackiej i wcielony do 20 pułku strzelców w Wadowicach.23 X 1916 podczas walk na froncie został ranny pod Rogoźnem na Wołyniu. Po wyleczeniu ran przydzielony w stopniu kpr. do batalionu zapasowego 20 pułku strzelców. W VI 1917 zdał egzamin dojrzałości w Krośnie, a następnie przeniesiony do szkoły oficerskiej w Opawie Czeskiej. Po ukończeniu szkoły w I 1918 przydzielono go do Posterunku Kurierów Austriackiego Ministerstwa Wojny we Lwowie.
    Po upadku monarchii 1 XI 1918 zgłosił się do formowanego w Nowym Sączu 1 psp. W XII 1918 oddelegowany do 2 psp w Zakopanem. W składzie 2 psp przerzucony na front wojny polsko-ukraińskiej w rejon Chyrowa, a stamtąd do Lwowa, gdzie brał udział w ofensywie przeciwko Ukraińcom. Walczył na kierunku m. Brody, gdzie zachorował na tyfus. Przebywał na leczeniu w szpitalu w Przemyślu. W VII 1919 otrzymał przydział do kadry podoficerskiej 2 psp. Ponownie jednak zachorował na czerwonkę i przez miesiąc czasu przebywał w szpitalu. Po wyleczeniu trafił do oddziału ozdrowieńców przy 2 psp w Sanoku, gdzie służył w stopniu plut., potem awansowany do stopnia sierż. W III 1921 przydzielono go do 39 pp w Jarosławiu. 6 VIII 1921 na własną prośbę zostaje w stopniu st. sierż. zwolniony z wojska jako 25 % inwalida wojenny po postrzale łokcia prawej ręki przy braku jej pełnej sprawności.
    Zrzekł się przyznanej mu jako osadnikowi wojskowemu dwudziestohektarowej działki rolniczej na Wołyniu. I 12 VIII 1921 został przyjęty do pracy w kopalni nafty w Strzelnicach k/Starego Sambora, należącej do Towarzystwa Naftowego „Limanowa”. Początkowo przez pół roku był praktykantem, a od 1 IX 1923 do 15 IV 1925 pracował na stanowisku asystenta technicznego. 16 IV 1925 przeniesiony służbowo do Borysławia i tam pracował na stanowisku asystenta technicznego w kopalni nafty „Aleksander” w Maźnicy, do 15 II 1927. W tym czasie uczył się w szkole naftowej w Borysławiu ale jej nie ukończył z powodu przeniesienia w VII 1928 do kopalni nafty Strzelbice na stanowisko administratora kopalni w zastępstwie dotychczasowego kierownika. Pracował tu do IX 1939.
    Rozpoczął także działalność społeczną. Od 1930 był członkiem PPS, a w 1935 jako były legionista  zaangażował się w działalność Związku Strzeleckiego w Starej Soli i organizował miejscowy klub sportowy.
    Po wybuchu wojny we IX 1939 z powodu inwalidztwa nie otrzymał powołania do WP. W pierwszych dniach września 1939 brał udział w schwytaniu pilotów niemieckich, którzy lądowali przymusowo w okolicy kopalni. Po wkroczeniu 17 IX 1939 A.Cz. ukrywał się przed aresztowaniem przez NKWD u okolicznych chłopów, dzięki czemu uniknął aresztowania i zsyłki w głąb ZSRR. Utracił swój cały majątek - dwa domy w Strzelnicach i Starym Samborze. W czasie ukrywania się nawiązał w połowie 1940 kontakty konspiracyjne na terenie Sambora i okolic, gdzie działał do lata 1941. Po wybuchu wojny niemiecko – sowieckiej w VI 1941 nadal się ukrywał do czasu wejścia Niemców i ustanowienia administracji niemieckiej. W VII 1941 powraca do pracy w kopalni w Strzelnicach na stanowisko kierownika produkcji. W X 1941 aresztowany przez żandarmerie niemiecką w wyniku donosu. Po kilku tygodniach zwolniono go i powraca do pracy w kopalni. W V 1942 na własną prośbę przenosi się do kopalni w Turaszówce k/ Krosna na stanowisko kierownika magazynu technicznego, gdzie pracował do VIII 1942. Następnie przeniesiony służbowo do kopalni Wańkowa pod Olszanicą w pow. Lesko na stanowisko buchaltera, potem kierownika magazynu. Mieszkał w miejscowości Opieńka.
    Nawiązuje tu kontakty konspiracyjne z AK. Czynny w konspiracji niepodległościowej AK. Był żołnierzem Placówki AK Czarna w Obwodzie ZWZ/AK Sanok. W ramach prowadzonej działalności zorganizował pluton na terenie kopalni „Wańkowa”, którego był dowódcą. Do IV 1944 był zastępcą d-cy Placówki Nr 8 Czarna kpt. sł. st. piechoty Bolesława Rudzińskiego „Irka”, a po jego przeniesieniu w IV 1944 na stanowisko k-dta Obwodu AK Nisko zostaje w jego miejsce mianowany d-cą Placówki Nr 8 Czarna. Uczestniczył w VI-VII 1944 w działaniach zbrojnych prowadzonymi w ramach akcji „Burza”. Awansowany w konspiracji do stopnia ppor. cz. w. Po wejściu wojsk sowieckich na teren powiatu Sanok, mieszkał w Sanoku przy ul. Świerczewskiego 50 i pracował w sektorze naftowym na stanowisku magazyniera w kopalni „Wańkowa”. Nie ujawnił swej działalności konspiracyjnej przed władzami komunistycznymi. W 1945 wstąpił do PPS i był członkiem koła PPS w Sanoku.
    W maju 1945 spotkał się z por. rez. W. Dąbkiem „Wanda” k-dtem Obwodu DSZ Sanok, który zwerbował go do pracy konspiracyjnej w strukturach Delegatury Sił Zbrojnych /DSZ/. Po przeniesieniu W. Dąbka do Rzeszowa objął w końcu sierpnia 1945 funkcję k-dta Obwodu DSZ Sanok Po utworzeniu struktur Zrzeszenia WiN wraz z podległym obwodem DSZ Sanok wchodzi od września 1945 w struktury WiN Okręgu /Wydziału/ WiN Rzeszów. Od IX 1945 kierownik Rady WiN Sanok. W okresie kierowania Radą WiN Sanok prowadził aktywną działalność niepodległościową. Aktywizował działalność propagandową. Zorganizował kierownictwo rady powiatowej oraz terenowe koła WiN na podległym terenie. Utrzymywał kontakty z kierownictwem Rejonu WiN Krosno /Południe/, gdzie przekazywał miesięczne sprawozdania informacyjne. Podległe mu komórka informacyjna zajmowała się zbieraniem informacji z dziedziny polityczno-gospodarczej. Po przeprowadzonych aresztowaniach w końcu 1946 wśród działaczy WiN w Rzeszowie przez UB prowadzono głównie działalność propagandową i wywiadowczą.
    Od 1947 zagrożony aresztowaniem ukrywa się. Formalnie funkcję kierownika Rady WiN Sanok pełni do 18 VIII 1948.
    W dniu 31 III 1947 wyjechał z Sanoka z rodziną do Wrocławia, a stamtąd do Pieńska pow. Zgorzelec. Pracował jako urzędnik w hucie szkła w Pieńsku. Jednocześnie działacz PSL. Z ramienia PSL pełnił funkcję przewodniczącego Rady Powiatowej.
    Rozpracowywany agenturalnie w ramach sprawy „Iskra” przez funkcj. Referatu „S” PUBP Sanok. Jego miejsce zamieszkania w Pieńsku zostało ustalone przez funkcj. Wydziału III WUBP Rzeszów na podstawie doniesień agenturalnych, agentów o ps. „Ksiądz” i „Starzec”. W dniu 18 VIII 1948 został aresztowany w Pieńsku przez ekipę funkcj. WUBP Rzeszów. Przewieziony do więzienia WUBP w Rzeszowie, gdzie był poddany operatywnemu śledztwu. Postanowienie o zastosowaniu wobec niego tymczasowego aresztowania wydała z datą 21 VIII 1948 Wojskowa Prokuratura Rejonowa w Rzeszowie. Przeszedł ciężkie ubowskie śledztwo. W trakcie przesłuchań bity i maltretowany, głodzony w celu wymuszenia zeznań. Po zakończeniu śledztwa zostaje przewieziony 26 XI 1948do więzienia w Sanoku, gdzie miała odbyć się rozprawa sądowa.
    Wyrokiem WSR Rzeszów, sygnatura akt Sr. 992/48 na sesji wyjazdowej w Sanoku został skazany 25 II 1949 na karę dożywotniego więzienia, pozbawienie praw publicznych i obywatelskich na lat 5 oraz przepadek całego mienia na rzecz Skarbu Państwa. Skazany z art. 86§ 2 KKWP w związku z art. 7 MKK. Po procesie więziony w ZK Sanok. 13 VII 1949 NSW w Warszawie utrzymał wyrok w mocy. Po uprawomocnieniu się wyroku został przetransportowany z ZK Sanok do Centralnego Więzienia Karnego we Wronkach i tu osadzony 25 X 1949 z wyrokiem dożywotniego więzienia. Początek wykonania kary 25 II 1949. Karę odbywał jako więzień zaliczony do kategorii „A” – antypaństwowy w najgorszych warunkach. Przebywał w nieogrzewanych celach o betonowych posadzkach. Karany przez personel więzienny pod byle pretekstem. Ciężko chorował. W wyniku wniosku rewizyjnego prezesa NSW Zgromadzenie Sędziów NSW postanowiło uwzględnić wniosek i w efekcie złagodzono mu karę do 6 lat i 5 miesięcy, oraz pozbawienia praw do lat 2. Zwolniony z CWK Wronki 10 II 1955. Więzienie opuścił ze znacznym uszczerbku na zdrowiu. Po zwolnieniu z CWK Wronki wyjechał do Wrocławia, gdzie zamieszkał przy ul. Przodowników Pracy nr 14a/2. Po podleczeniu zdrowia w VIII 1955 przenosi się do Warszawy. Od 16 VIII 1955 podejmuje pracę w Przedsiębiorstwie Poszukiwań Geodezyjnych w Warszawie na stanowisku technika wiertniczego w bazie PPG w Szczytnie. 29 V 1956 WSG w Krakowie na mocy amnestii z 27 IV 1956 złagodził kary dodatkowe do 1 roku. 7 XI 1959 w drodze łaski Rada Państwa zarządziła zatracie skazania.Od początku I 1963 ze względów zdrowotnych przeszedł na emeryturę. Mieszkał  przy ul. Aleja Stanów Zjednoczonych 20/23.
    Zmarł w Warszawie 11 IV 1977. Pochowany na cmentarzu Powązkowskim
    Był dwukrotnie żonaty. Miał dwie córki: Marię i Barbarę i dwóch synów: Jerzego i Witolda.
    7 V 1993 Sąd WOW w Warszawie n sesji wyjazdowej w siedzibie WSG w Krakowie na wniosek córki  - Barbary uznał za nieważny wyrok wydany przez b. WSR Rzeszów.
     
    Ł. Grzywacz-Świtalski. Z walk na Podkarpaciu. Warszawa 1971, wg indeksu; A. Brygidyn. Żołnierze Sanockiego Obwodu AK. Kryptonim „San”. Sanok 1992, wg indeksu; Z. Nawrocki. Zamiast Wolności. UB na Rzeszowszczyźnie 1944-1949. Rzeszów 1998, wg indeksu; A. Zagórski. Okręg Rzeszów WiN /Próba Rekonstrukcji/ 1945-1947,[w:], Zeszyty Historyczne WiN nr 6/1996, s. 70,109; H. Czarnecki. Informator o dokumentach sądowo-więziennych z lat 1944-1956, s. 25; A. Zagórski. Rejon WiN Krosno /Południe/. Zarys Organizacji i Działalności 1945-1948 [w:], Dzieje Podkarpacia, t. I, s. 142,146; Krosno 1996; Z. Nawrocki, T. Balbus, opr. Rozpracowanie i Likwidacja Rzeszowskiego Wydziału WiN w dokumentach UB /1945-1949/. Warszawa 2001, wg indeksu; Księga ewidencyjna więźniów CWK Wronki nr 1068/1949; Księga ewidencyjna więźniów /główna/ z 1951-1952. / tu adnotacja dot. zwolnienia/. Charakterystyka nr 3 Okręg WiN Rzeszów. Kwestionariusz osobowy. IPN Rzeszów – o5/3.USC Warszawa. Skrócony akt zgonu nr VI/792/1977 ;
    P. Fornal. Biogram P. Radyńskiego /wyd:/ZH WiN nr 25 z XII 2006, str.215-225 -
    Przepraszamy P. Fornala za pominięcie jego ksiązki, jako źródła, w opracowanym materiale - Janusz Stankiewicz

     
    Rakowski Czesław [1909-?], ks. katolicki, żołnierz AK, współpracownik WiN.
     
    Ur. 20 VII 1909 w Łomży, syn Aleksandra i Balbiny z d. Jagodzińskiej. Ukończył Seminarium duchowne w Łomży, potem wyższe studia teologiczne. W czasie okupacji był wikarym parafii Łapy, a po wojnie prefektem parafii Łapy. Mieszka w Łapach ul. 1 Maja 8.
    Zam. Łapy pow. Wysoko-Mazowiecki
    Od 1945 utrzymywał kontakty z Kazimierzem Kamieńskim „Gryf”, „Huzar”. W swoim mieszkaniu na plebani w Łapach uruchomił skrzynkę pocztową na potrzeby oddziału „Huzara”.
    Zatrzymany przez funkcj. UB 19 XII 1952. Postanowienie o zastosowaniu wobec niego tymczasowego aresztowania wydała z datą 22 XII 1952 NPW w Warszawie, sygn. akt Pn II 377/52. Wyrokiem WSR Warszawa na sesji wyjazdowej w Łapach, sygn. akt Sr. 216/53 został skazany 26 III 1953 na karę 5 lat więzienia z art.86§2 KKWP z utratą praw na lat 2 oraz przepadek mienia na rzecz Skarbu Państwa.
    Sądzony przez WSR Warszawa w składzie: przewodniczący ppłk Mieczysław Widaj, sędziowie mjr Jan Płonka i por. Władysław Marszałek, z udziałem prokuratora wojskowego ppłk Henryka Ligęzy przy udziale protokolantów ppor. Kazimierza Litwińskiego i por. Henryka Kopika. NSW w Warszawie w dniu 28 V 1953 pozostawił skargę rewizyjną bez uwzględnienia, utrzymując wydany wyrok w mocy.
    Przewieziony z ZK Białystok do Centralnego Więzienia Karnego we Wronkach i tu osadzony 25 XI 1953 o godz. 22.oo. Początek wykonania kary 22 VIII 1952, upływ kary 22 VIII 1957.
    Postanowieniem Prokuratury Miasta st. Warszawy z dnia 27 IX 1955 udzielono mu ze względu na stan zdrowia półrocznej przerwy od 24 IX 1955 do 24 III 1956.
    Generalna Prokuratura w Warszawie sygn. akt 746/55 postanowieniem z dnia 24 IX 1955 umorzyła sprawę. Do więzienia już nie powrócił.
    Dalsze losy n/n.
     
    Księga ewidencyjna więźniów CWK Wronki nr 749/1953; A. Zagórski. Zrzeszenie „wolność i Niezawisłość” w dokumentach, dokumentach. VI, cz. 3. Wrocław 2000.

     
    Ralski Eugeniusz [1910-1981],dr, żołnierz ZWZ/AK, działacz WiN, ps. „Biały”, „Korsak”
     
    Ur. 06 XI 1910 w Osieczanach pow. Myślenice, syn Teodora i Katarzyny z Batków. Szkolę powszechną i gimnazjum ukończył w Myślenicach. Po zdaniu matury od 1929 studiuje na Wydziale Rolniczym UJ w Krakowie. Władze uczelni wyreklamowały go od służby wojskowej jako wybitnie uzdolnionego studenta. Po ukończeniu studiów w 1933 obronił pracę dyplomową, dyplomową w 1934 rozprawę doktorską i podjął pracę jako asystent-wolontariusz w Katedrze Hodowli Roślin i genetyki Wydziału Rolniczo-Leśnego Politechniki Lwowskiej w Dublanach k. Lwowa. Od 01 I 1937 kierownik Stacji Ochrony Roślin i inspektor Izby Rolniczej w Katowicach.
    We IX 1939 nadzorował ewakuację biura Śląskiej Izby Rolniczej. W wyniku działań wojennych jesienią 1939 znalazł się pod okupacją sowiecką we Lwowie. W I 1940 przedostał się przez granicę na Sanie i przedostał się do Krakowa, gdzie podjął pracę w Krakowskiej Izbie Rolniczej. W 1941 zaprzysiężony do ZWZ. W latach 1941-1945 był żołnierzem ZWZ/AK zaangażowanym w prace Wydziału Wojskowego „Teczka”, w którym kierował Oddziałem Rolnym. Po scaleniu we IX 1943 „Teczki” z Delegaturą Rządu stanął na czele Wydziału Rolnego Okręgowej Delegatury Rządu w Krakowie. W okresie okupacji współorganizator tajnego nauczania na Wydziale Rolnym UJ. Aresztowany przez Niemców w 1944 przebywał w obozie w Płaszowie. Od początku 1945 był członkiem kierownictwa Brygad Wywiadowczych tworzących samodzielną sieć wywiadowczo-propagandową w ramach Obszaru Południowego, kolejno w NIE, DSZ i WiN. Z polecenia E. Bzymka-Strzałkowskiego organizował od II 1945 wywiad gospodarczy i nadzorował Biuro Studiów. Od V 1945 referent wywiadu gospodarczego DSZ w Krakowie, a od I 1946 z-ca kierownika sieci wywiadowczej WiN krypt. „Izba Kontroli”. Następnie szef wywiadu Obszaru Południowego WiN.
    W VI 1945 habilitował się i został docentem UJ w Krakowie. Od VII 1946 jako profesor nadzwyczajny objął Katedrę Fitopatologii i Ochrony Roślin Uniwersytetu we Wrocławiu. Jednocześnie profesor Wyższej Szkoły Rolniczej we Wrocławiu. Mieszkał we Wrocławiu przy ul. Gierymskiego
    24 VIII 1946 został zatrzymany przez funkcj. UB i uwięziony. Postanowienie o zastosowaniu tymczasowego aresztowania wydała z datą 27 VIII 1946 Wojskowa Prokuratura Rejonowa w Krakowie. Przeszedł ciężkie śledztwo. Więziony w areszcie WUBP Kraków i w więzieniu Montelupich. Sądzony procesie krakowskim członków II Zarządu Głównego WiN. Wyrokiem WSR Kraków, sygn. akt. Sr. 978/47  z dnia 10 IX 1947 został skazany na karę śmierci z art. 86§2 KKWP oraz art. 7 Dekretu z 13 VI 1946. Wyrok uprawomocnił się 18 IX 1947. W dniu 06 XI 1947 B. Bierut zmienił mu w drodze łaski karę śmierci na dożywotnie więzienie. Z ZK Kraków-Montelupich przewieziony do Centralnego Więzienia Karnego we Wronkach i tu osadzony 09 I 1948 do dyspozycji MBP. W dniu 23 II 1948 wraz z aktami zostaje przetransportowany z CWK Wronki do ZK Warszawa-Mokotów, skąd 22 II 1952 powraca do CWK Wronki.
    Wojskowy Sąd Garnizonowy na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 V 1956 złagodził mu na mocy amnestii z 27 IV 1956 karę do lat 12 i utrat e praw na lat 5. Początek kary 24 VIII 1946, upływ kary 24 VIII 1958 oraz udzielił mu ze względu na stan zdrowia rocznej przerwy w odbywaniu kary od 18 V 1956 do 18 V 1957. W dniu 18 V 1956 zwolniony z więzienia udał się do Krakowa, gdzie mieszkał przy ul. Wygoda 11. W dniu 31 XII 1956 decyzją Rady Państwa nr K/107/56 pozostała do odbycia część kary zawieszono na okres 2 lat. Do więzienia już nie powraca.
    Pracuje jako profesor w Instytucie Melioracji Rolnych i Leśnych Akademii Rolniczej w Krakowie. Był członkiem PAN
    Brat Stefana.
    Zmarł 24 V 1981 w Osieczanach. Pochowany na cmentarzu Podgórskim w Krakowie.
    Żonaty z Kazimierą z d. Drozdowska
    Postanowieniem Sadu warszawskiego Okręgu Wojskowego w Warszawie z dnia 17 XI 1992, sygn. akt Cn. Un. 167/92 wyrok wydany przez b. WSR Kraków został unieważniony jako wydany za działalność niepodległościową.
     
    J. Draus – G. Mazur. Lista aresztowanych działaczy Zrzeszenia WiN, Studia rzeszowskie, t. 4 z 1997; A. Zagórski. Zrzeszenie „Wolność i Niezawisłość” w dokumentach, VI, cz. 3. Wrocław 2000; Kraków. Balbus. Konspiracja dolnośląska AK-WiN 1945-1948. Wrocław 2000; Wrocław. Czarnecki. Informator o dokumentach sądowo-więziennych 1944-1956. Poznań 1993; Księga ewidencyjna więźniów CWK Wronki nr II/16/1948; Księga ewidencyjna główna więźniów CWK Wronki 1339/1952.

     
    Ralski Stefan [1913- 1984], nauczyciel,żołnierz ZWZ/AK/NIE/DSZ, działacz WiN, ps.
     „Skrzyp”, „Szczupak”, „Szuwar”
     
    Ur. 02 XI 1902 w Osieczanach pow. Myślenice, syn Teodora i Katarzyny z Batków. Ukończył w 1933 Gimnazjum im. Tadeusz Kościuszki w Myślenicach, a następnie studiował na Wydziale Germanistyki UJ w Krakowie uzyskując tytuł mgr filozofii. Po ukończeniu studiów poracował jako nauczyciel gimnazjalny W Myślenicach. W latach 1938-1939 odbywał służbę wojskową na Dywizyjnym Kursie Podchorążych Rezerwy Piechoty 24 DP przy 38 pp w Przemyślu, którą ukończył w stopniu tytularnego kpr. podch. rez. piech. W kampanii wrześniowej 1939 bierze udział w szeregach Batalionu Obrony Narodowej. Walczył obronie Przemyśla. Po zakończeniu kampanii wrześniowej 1939 powraca do Myślenic. Od końca 1939 czynny w konspiracji SZP/ZWZ/AK na terenie Myślenic. Od IV 1940 bliski współpracownik por. sl. st. piech. Adama Stępnia „Skawy” – k-dta Obwodu ZWZ Myślenice organizacyjnie wchodzącego w skład Inspektoratu Rejonowego ZWZ Kraków. W sztabie obwodu pełnił funkcję szefa wywiadu i używał wówczas ps. „Szuwar”. Ponieważ znał dobrze teren obwodu i ludzi tu zamieszkałych załatwia kwatery i pomaga organizować sieć terenową obwodu. Jednocześnie organizuje obwodową siatkę wywiadu. Przypadkowo zatrzymany 03 IV 1941 przez Niemców. Po przesłuchaniach z braku dowodów jego winy zostaje zwolniony a z aresztu 21 IV 1941. Przenosi się do Czernichowa, gdzie nadal prowadzi działalność konspiracyjna na terenie Placówki ZWZ/AK Czernihów krypt. „Łosoś”.
    Utrzymuje stałą łączność i kontakty z sztabem Inspektoratu ZWZ/AK w Krakowie. Zmienił też swój ps. na „Szczupak”. Niezwykle aktywny w działaniu działa w AK do I 1945. Od III 1945 czynny w strukturach konspiracji poakowskiej. Zwerbowany do pracy konspiracyjnej przez E. Bzymka-Strzałkowskiego działa w siatce wywiadowczej BW – NIE/DSZ na terenie pow. Myślenice, gdzie pełnił funkcję kierownika wywiadu BW na pow. myślenicki. Organizacyjnie podlegał wówczas inspektorowi BW NIE/DSZ/WiN Romanowi Hegerowi „Kwatera”. Zorganizował sprawnie działającą siatkę wywiadowczą na podległym terenie. W II 1946 zostaje mianowany szefem łączności zewnętrznej BW Obszaru Południowego WiN. Kierował pracą skrzynek konspiracyjnych. Zorganizował drogę łączności pomiędzy WiN a przedstawicielem ambasadora Wlk. Brytanii w Polsce, któremu w okresie III-VII 1946 za pośrednictwem T. Wilczyńskiego przekazywał materiały wywiadowcze WiN. W III 1946 przesłał gen. W. Anderowi za pośrednictwem ks. A. Misztala materiały wywiadowcze „Izby Kontroli”. W tym okresie czasu mieszkała w Krakowie przy ul. Zyblikowicza 5. Zatrudniony w biurze garbarni Ludwinów.
    Aresztowany przez funkcj. WUBP w Krakowie 24 VIII 1946 i uwięziony. Postanowienie o zastosowaniu wobec niego tymczasowego aresztowania wydała z datą 04 IX 1946 Wojskowa Prokuratura Rejonowa w Krakowie. Podczas śledztwa był więziony w areszcie WUBP Kraków i w więzieniu Montelupich. Sadzony w procesie krakowskim II ZG WiN. Wyrokiem WSR Kraków z 10 IX 1947, sygn. akt Sr. 978/47 zostaje skazany na 10 lat więzienia, utratę praw na lat 5 oraz przepadek mienia na rzecz Skarbu Państwa. Po wyroku był więziony w ZK Kraków-Montelupich, skad zostaje przewieziony do Centralnego Więzienia Karnego we Wronkach i tu osadzony 24 IX 1947 w celi nr 535. Początek wykonania kary 24 VIII 1946, upływ kary 24 VIII 1956.
    W dniu 05 XII 1953 wywieziony z CWK Wronki do ZK Barczewo, gdzie był więziony do 05 V 1954, następnie wywieziony 05 V 1954 do ZK Sieradz, gdzie przebywał do 15 IV 1955. Wywieziony 15 IV 1955 z ZK Sieradz do ZK Jaworzno i tu przebywa do 15 IV 1956. W dniu 6 V 1956 Wojskowy Sad Garnizonowy w Krakowie na posiedzeniu niejawnym wydał postanowienie z zastosowaniu wobec niego amnestii z 27 IV 1956 i zarządził jego zwolnienie z więzienia. Zwolniony z ZK Jaworzno 09 V 1956. Po opuszczeniu więzienia zamieszkał w Krakowie, skąd się przenosi w latach późniejszych do Myślenic. Pracował jako lektor języków obcych w Akademii Medycznej w Krakowie.
    Żonaty z Wiesławą Wojciechowską.
    Zmarł w Myślenicach 16 II 1984 i tu pochowany na miejscowym cmentarzu.
    Miał brata Eugeniusza.
    Na wniosek żony Wiesławy Sad Warszawskiego Okręgu Wojskowego, sygn. akt Cs. Un. 500/91 wydał w dniu 17 I 1992 postanowienie o unieważnieniu wyroku wydanego przez b. WSR Kraków.
     
    J. Draus – G. Mazur. Lista aresztowanych działaczy Zrzeszenia WiN, Studia Rzeszowskie, t. IV. Rzeszów 1997; A. Zagórski. Zrzeszenie „wolność i Niezawisłość” w dokumentach, dokumentach. VI, cz. 3. Wrocław 2000; Wrocław. Czarnecki. Informator o dokumentach sądowo-więziennych z lat 1944-1956. Poznań 1993; Księga ewidencyjna więźniów CWK Wronki nr 1244/47; Księga ewidencyjna główna więźniów CWK Wronki nr 3127/50-52 / tu adnotacja dot. transportu do ZK Barczewo/; Biuletyn AK nr 5-6 i 11-12. Kraków 1992


    Regulski Marian [1899-1955], żołnierz ZWZ-AK, działacz WiN, ps. „Marcinkowski”, „Szpik”
     
    Ur. 22 VII 1899 w m. Lucjanów pow. Kozienice w rodzinie chłopskiej, syn Stanisława i Anieli z d. Kwiecińskiej. Po ukończeniu szkoły powszechnej uczęszczał do średniej technicznej szkoły przemysłowej uzyskując dyplom technika budowlanego. Przed wojną odbył służbę wojskową, potem pracował w swoim zawodzie. Podczas okupacji niemieckiej mieszkał w Mościcach. Czynny w konspiracji ZWZ/AK na terenie Placówki Tarnów-Mościce krypt. „Monika”. W ramach organizowania kompanii WSOP na terenie palcówki zajmował się werbowaniem ludzi starszych, których zadaniem miała być ochrona i zabezpieczenie ważnych obiektów w czasie powstania. W 1943 po zorganizowaniu kompanii WSOP pełnił w stopniu podch. funkcję z-cy d-cy kompanii na terenie placówki.
    Po wojnie mieszkał w Mościcach przy ul. Kwiatkowskiego i pracował jako kierownik budowy w Mościcach. Był członkiem PSL. Od jesieni 1945 czynny w strukturach konspiracyjnych WiN na terenie Mościc. Od V 1946 pełnił funkcję kierownika Placówki WiN Mościce wchodzącej w skład Rady WiN Tarnów. W końcu 1946 zagrożony aresztowaniem wyjechał na Górny Śląsk. Zatrzymany przez funkcj. PUBP Tarnów 30 XII 1948 i uwięziony. Postanowienie o zastosowaniu wobec niego tymczasowego aresztowania wydała z datą 10 I 1949 Wojskowa Prokuratura Rejonowa w Krakowie.
    Sądzony w procesie członków Rady WiN Tarnów. Wyrokiem WSR Kraków na sesji wyjazdowej w Tarnowie w dniu 06 V 1949, sygn. akt Sr 373/49 został skazany z art. z art. 14§1 dekretu z 13 VI 1946 na karę 12 lat więzienia oraz utratę praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na okres lat 5. Po procesie więziony w ZK Tarnów, skąd zostaje przewieziony do Centralnego Więzienia Karnego we Wronkach i tu osadzony 25 XI 1949. Początek wykonania kary 10 I 1949, upływ kary 10 I 1961. W wiezieniu ciężko chorował. Na podstawie amnestii z 22 XI 1952 w VI 1954 złagodzono mu karę do lat 8. Ze względu na stan zdrowia został zwolniony z CWK Wronki 15 VI 1954. Po zwolnieniu z więzienia powrócił do swego miejsca zamieszkania w Mościcach. Ciężko chory zmarł 11 III 1955 w Tarnowie-Mościcach. Pochowany na cmentarzu w Mościcach.

    A. Pietrzykowa. Region tarnowski w czasie okupacji hitlerowskiej 1939-1945. W-wa-Kraków 1984; T. Biedroń. Schemat organizacyjny WiN-u /1945-1949/. Okręg Krakowski WiN [w:] ZH WiN nr 5/1994; Z. Zblewski. Okręg Krakowski Zrzeszenia „Wolnośc i Niezawisłość” 1945-1948. Kraków 2005; AIPN Kraków 074/199. Charakterystyka nr 200; Księga ewidencyjna  więźniów CWK Wronki z 1949. 

     
    Roman Józef 1914-?], oficer sł. st. art. WP, ppor.[1936],żołnierz ZWZ/AK/DSZ, kpt. [1945], ps. ,,Bączkowski”, ,,Stanisław”, ,,Styrski”, ,,Ziuk”, mjr WP
     
    Ur. 01 VII 1913 w Chełmie Lubelskim, syn Franciszka i Katarzyny z d. Kowalczyk. W 1933 ukończył w Kowlu gimnazjum. Po maturze od IX 1933 do VI 1934 odbywał służbę wojskową w 7 baterii szkolnej Szkoły Podchorążych Rezerwy Artylerii we Włodzimierzu Wołyńskim, a następnie praktyki w 27 pal. Od X 1934 w Szkole Podchorążych Artylerii w Toruniu. Promowany na stopień ppor. sł. st. art. 15 X 1936. z przydziałem do 13 pal w Równem na stanowisko d-cy plutonu. W 1938 przeniesiony do 1 Dywizjonu Pomiarowego Artylerii w Toruniu na stanowisko z-cy d-cy plutonu pomiarów topograficzno-ogniowych 2 baterii.
    Bierze udział w kampanii wrześniowej 1939 w szeregach 4 samodzielnej baterii pomiarowej artylerii na stanowisku d-cy plutonu topograficzno-ogniowego w składzie Armii „Pomorze”. Uczestniczył w bitwie nad Bzurą, a po rozbiciu baterii wydostał się z okrążenia i w X 1939 dotarł do Warszawy.
    Od początku 1940 czynny w konspiracji ZWZ na terenie Okręgu ZWZ Lublin w grupie płk St. Tatara. Zamieszkał na stacji kolejowej w Puławach i kierował placówką wywiadowczą ZWZ. Latem 1941 skierowany przez KG ZWZ na Wołyń celu zorganizowania tam ekspozytury wywiadu KG ZWZ. Zorganizowaną przez siebie ekspozyturą krypt. „W-W” kierował do XII 1943. Awansowany w AK do stopnia por. 11 XI 1942. Zagrożony aresztowaniem przeniesiony do Warszawy z przydziałem wywiadu KG AK. Mieszkał w Radości. Brał udział w Powstaniu Warszawskim VIII-X 1944, dowodził kompanią „Ziuk” w zgrupowaniu dowodzonym przez ppłk Jana Szczurka „Sławbora”. Po upadku Powstania nie poszedł do niewoli. Znalazł się w grupie „Sławbora”, który został mianowany k-dtem Obszaru Zachodniego AK, potem NIE/DSZ, pełnił do IV 1945 funkcję szefa Wydziału II Sztabu Komendy Obszaru Zachodniego. W Iv 1945 płk J. Szczurek „ Sławbor” mianował go k-dtem Okręgu Pomorze Zachodnie krypt. „Serb” z siedzibą w Szczecinie, którą miał zorganizować od podstaw. Po przybyciu do szczecina oficjalnie podjął pracę na kolei. Z braku kadr i środków nie zorganizował okręgu ograniczając się do prac wywiadowczych. W wywiadowczych 1945 ujawnił się i już w XI 1945 wstępuje do służby w WP, gdzie był d-cą baterii w 15 dywizjonie Artylerii Przeciwlotniczej stacjonującej w Klepiczu k. Stargardu Szczecińskiego wchodzącego w skład 12 DP. Awansowany do stopnia mjr-a. W XI 1949 z powodu swej przeszłości został zwolniony z WP i przeniesiony do rezerwy. Następnie podejmuje pracę zawodową w Delegaturze Urzędu Pełnomocnika Akcji Robót Rozbiórkowych w Szczecinie.
    14 V 1950 zostaje aresztowany przez agentów Informacji Wojskowej w Warszawie gdzie przebywał na odprawie w Urzędzie Pełnomocnika ARR i uwięziony. Przeszedł ciężkie śledztwo połączone z torturami w celu wymuszenia zeznań. 05 X 1951 wyrokiem WSR Warszawa został skazany na karę dożywotniego więzienia. Po zaskarżeniu wyroku NSW w Warszawie wydanym postanowieniem z dnia 27 XI 1951 złagodził karę do lat 15. Więziony podczas śledztwa w więzieniu Informacji Wojskowej w Warszawie i Bydgoszczy. Przewieziony do Centralnego Więzienia Karnego we Wronkach, gdzie odbywał karę.
    W dniu 28 III 1956 został warunkowo zwolniony z więzienia. Po opuszczeniu więzienia powraca do szczecina, gdzie mieszkał przed aresztowaniem. Podejmuje pracę w administracji Politechniki Szczecińskiej, gdzie pracuje do czasu przejścia na emeryturę w 1974.
    Po utworzeniu w 1989 Stowarzyszenia Żołnierzy AK został wybrany prezesem Tymczasowego Zarządu Okręgowego Oddziału Zachodnio-pomorskiego Stowarzyszenia Żołnierzy AK.
    Żonaty. Ma dwoje dzieci.
    Odznaczony: VM kl. 5, KW, ZKZ z M.
    W 1997 opublikował swoje wspomnienia z działalności w konspiracji.
     
    R. Rybka – K. Stepan. Rocznik oficerski 1939. Kraków 2006; K. Leski. Życie niewłaściwie urozmaicone. W-wa 1989; Księga ewidencyjna więźniów CWK Wronki z 1951


    Rotkiel Zbigniew [1917- 1981], oficer sł. st. WP, ppor. [1938], żołnierz ZWZ/AK/DSZ, kpt. 1 I 1945], ps. „Balecki”, „Chinek”, „Chińczyk”, „Danuta”, „Grot”, „Lasota”, „ Lusia”, „Zina-Balecki” mjr LWP
    Ur. 27 I 1917 na Kresach Wschodnich, syn Michała i Marii z d. Jankowskiej. W 1935 ukończył szkołę średnią. Od X 1935 do VII 1938 w Szkole Podchorążych Artylerii w Toruniu, a od VII 1936 do IX 1936 odbywa praktyki w 9 pac we Włodawie. Promowany na stopień ppor. sł. st. art. 1 X 1938 z przydziałem do 9 pac we Włodawie na stanowisko d-cy II plutonu w 7 baterii III dywizjonu.
    Podczas kampanii wrześniowej 1939 bierze udział w walkach z wrogiem na stanowisku oficera zwiadowczego 9 dac w składzie 9 DP Armii „Pomorze”. Po rozbiciu 9 dac uniknął niewoli niemieckiej i przedostał się do Warszawy.
    Podczas okupacji niemieckiej był żołnierzem ZWZ/AK z przydziałem do II Oddziału KG ZWZ/AK. W latach 1942-1944 pracował w ekspozyturze wywiadu WW -72 w Wilnie, którą kierował po wyjeździe zagrożonego aresztowaniem kpt. „Śliwy” – Franciszka Miszczaka. Awansowany stopnia por. /1942/. Po reorganizacji wywiadu wschodniego WW-72 od II 1944 kierownik komórki terenowej „Pralni”, potem z-ca szefa.  Brał udział w Powstaniu Warszawskim.
    W IV 1945 brał udział w odprawie w Częstochowie, gdzie został przez mjr T. Jachimka mianowany szefem ekspozytury wywiadowczej „Polpres” z siedzibą w Częstochowie, obejmującej teren Piotrkowa Tryb. i Poznania. W VIII 1945 ujawnił się z działalności w AK. Następnie w stopniu majora służy w WP. Od 1949 współpracował z siatką wywiadu angielskiego. Aresztowany w V 1950 i uwięziony. Przeszedł ciężkie śledztwo trakcie przesłuchań był torturowany i maltretowany psychicznie i fizycznie.
    Wyrokiem WSR Warszawa z dnia 24 XII 1952, sygn. akt Sr. 845/52 skazany został na karę śmierci, zamienionym na 10 lat więzienia. Po procesie więziony w ZK Warszawa-Mokotów, skąd w 1953 został przewieziony do Centralnego Więzienia Karnego w Rawiczu, potem od 1954 w CWK Wronki, skąd go wywieziono do ZK Warszawa I, a następnie więziony ponownie w CWK Rawicz. Na podstawie amnestii z 27 IV 1956 został zwolniony z więzienia w dniu 06 VIII 1956. Po wyjściu z więzienia powrócił do Warszawy, gdzie mieszkał przed aresztowaniem. Zatrudniony w Związku Izb Rzemieślniczej PRL przy ul. Miodowej w Warszawie.
    Żona Janina Rotkiel /1917-2002/, żołnierz AK ps. „Ninka”
    Zmarł 19 VIII 1981 w Warszawie. /7 VI 1981/
    Odznaczony: KW.
     
    R. Rybka – K. Stepan. Rocznik oficerski 1939; J. Łukasiak. Szkoła Podchorążych Artylerii w Toruniu 1923-1939. Pruszków 2000; A. Szczepański. 9 Pułk Artylerii Ciężkiej. Pruszków 1998; J. Izdebki. Dzieje 9 DP 1918-1939.
    W-wa 2000; H. Zakrzewska „Będą”. Niepodległość Będzie Twoją Nagrodą. W-wa 1994; Informator o osobach skazanych za szpiegostwo w latach 1944-1984. Lublin 1994; A. Zagórski. Zrzeszenie „Wolność i Niezawisłość” w dokumentach, t. VI, cz. 3. Wrocław 2000; Księga ewidencyjna więźniów CWK Rawicz z 1953.



    Rozum Zbigniew Romuald [1926-?], żołnierz AK, plut. WP, działacz WiN, ps. „Antek”
     
    Ur. 14 I 1921w Lublinie, syn Leonarda i Władysławy z d. Krosowicz. Przed wojną ukończył szkołę powszechną oraz uczył się w szkole średniej. Podczas okupacji niemieckiej był żołnierzem AK. Po wkroczeniu A. Cz. i objęciu władzy przez komunistów latem 1944 został wcielony do WP. Służył w 53 pp. Brał udział w walkach na froncie. Awansowany do stopnia plut. Po demobilizacji w 1945 powrócił do Rzeszowa, gdzie mieszkał przy ul. Legionów 5. Po zdaniu matury studiował. Od 1946 do VI 1947 działał w strukturach konspiracyjnych WiN, gdzie pełnił funkcję gońca i łącznik Rejonu Centralnego WiN na linii Rzeszów-Dynów. Przewoził także pocztę i meldunki. Zatrzymany przez funkcj. UB i uwięziony. Postanowienie o zastosowaniu wobec niego tymczasowego aresztowania wydała Wojskowa Prokuratura Rejonowa w Rzeszowie. Śledztwo przeszedł w WUBP Rzeszów. Wyrokiem WSR Rzeszów z dnia26 IV 1948, sygn. akt Sr. 36/48, skazany został na karę 6 lat z art. 86 KKWP, utratę praw na okres  lat 4 i przepadek całego mienia. Po procesie więziony w ZK Rzeszów, potem w ZK Przemyśl, skąd został przewieziony do Centralnego Więzienia Karnego we Wronkach i tu osadzony 03 XII 1948. Początek kary 9 VIII 1947, upływ kary 9 VIII 1953. W dniu 30 IX 1950 przetransportowany do ZK/OPW/ w Potylicach, skąd został zwolniony po odbyciu kary. Po odzyskaniu wolności powrócił do Rzeszowa.
    Mieszkał w Rzeszowie przy ul. I Armii WP i pracował jako dekorator w WSS „Społem”.
     
    Odznaczony; Medalem za Zwycięstwo i Wolność, Odznaką Grunwaldzką.
    Dalsze losy n/n.
     
    G. Ostasz. Okręg Rzeszów Zrzeszenia WiN. Rzeszów 2006; H. Czarnecki. Informator więźniów dokumentach sądowo-więziennych z lat 1944-1956. Poznań 1993; M. R. Bombicki. AK i WiN przed sądami specjalnymi. Poznań 1993; AIPN Rzeszów. Charakterystyka nr 3. Okręg WiN Rzeszów; Księga ewidencyjna więźniów CWK Wronki nr II/1399 

     
    Rożek Stanisław [1906-1981], urzędnik, żołnierz ZWZ/ AK/ROAK/WiN, ppor. cz. w. [1944], ps. „Chmiel”, „Połęga”, „Przebój”, „Zych” vel Zawadzki.
    Kmdt Inspektoratu ROAK/DSZ. Prezes Obwodu WiN Przasnysz.
     
    Ur. 11 XI 1906 w Tarnopolu. Syn Stefana /leśnika/ i Anieli z d. Kasperska. W 1927 ukończył średnią szkołę techniczną. Wg niepotwierdzonych informacji od 1927-1932 studiował. Z zawodu technik meliorant. Pracował zawodowo w Wydziale Rolnym Urzędu Wojewódzkiego w Warszawie, potem w Przasnyszu. Przed wojną mieszkał w Małowidzu pow. Przasnysz i pracował w Powiatowym Zarządzie Rolnym w Przasnyszu.
    Podczas okupacji niemieckiej zatrudniony w niemieckim Kreisbaumtcie w Przasnyszu, gdzie zajmował się sprawami rolnymi i melioracyjnymi.
    Czynny w konspiracji ZWZ/AK od 1941. Zajmował się działalnością wywiadowczą, co ułatwiał mu charakter wykonywanej pracy zawodowej oraz możliwość swobodnego poruszania się w terenie. Od VIII 1942 był szefem referatu II /wywiadu/ w sztabie Obwodu AK Przasnysz. Jednocześnie w 1943 był okresowo z-cą k-dta obwodu. Z ramienia K. O. AK był w 1944 opiekunem oddziału partyzanckiego AK, przy którym przebywał. Od XII 1944 do II 1945 pełnił obowiązki z-cy k-dta Inspektoratu Rejonowego „BR”. Po rozwiązaniu AK w I 1945 działa w strukturach konspiracji poakowskiej ROAK/DSZ/WiN. Utrzymywał kontakty z kpt. S. Szmakfeferem „ Andrzej „, „Szach”, który kierował konspiracją niepodległościową ROAK/DSZ na Północnym Mazowszu. Awansowany w AK do stopnia ppor. cz. w. Od II 1945 jako inspektor ROAK odbudowywał struktury konspiracyjne na tym terenie głównie w oparciu o b. żołnierzy AK. Niezwykle aktywny w swym działaniu. Po utworzeniu we IX 1945 WiN kierował obwodem WiN Przasnysz. W okresie swej działalności miał kontakty z S. Sędziakiem z Obszaru Centralnego WiN i mjr A. Jaszczukiem k-dtem Okręgu Warszawskiego WiN. Zagrożony aresztowaniem opuścił teren swej działalności. Mieszkał w Warszawie przy ul. Kopernika 15/10. Następnie wyjechał z Warszawy. Ukrywał się m.in. w Krakowie, gdzie został ujęty 12 VIII 1946 przez UB. /wg innych informacji zatrzymany w Warszawie/Przekazany do dyspozycji WUBP w Warszawie i uwięziony. Aresztowany przez WPR Warszawa, sygnatura akt Pr 817/47. Przeszedł okrutne śledztwo z zastosowaniem wobec niego tortur.
    Skazany 22 III 1947 przez WSR Warszawa na karę śmierci. Po ponownym procesie zostaje 13 VI 1947 skazany przez WSR Warszawa, sygnatura akt Sr 328/47 na karę 15 lat więzienia z art. 86 § 2 KKWP. Początek wykonania kary 12 VIII 1946, godz. 11, zaś upływ kary 12 VIII 1961, godz. 11, oo. Więziony po procesie w ZK Warszawa – Praga, skąd go przewieziono do CWK Wronki i tu osadzono 11 IX 1947. Szykanowany i prześladowany przez personel więzienny. Karany pod byle pretekstem karami porządkowymi, izolatką i karcerem. W dniu 21 V 1951 wywieziony z CWK Wronki do ZK Warszawa – Praga do dyspozycji WUBP Warszawa. Następnie z ZK Warszawa – Praga wywieziony w końcu 1951 do ZK w Strzelcach Opolskich, skąd go przewieziono do CWK w Rawiczu i tu osadzono 17 V 1952. W XII 1952 WSO w Warszawie złagodził mu na mocy amnestii z 21 XI 1952 do lat 8. W wyniku pogorszenia stanu zdrowia fizycznego i psychicznego 31 I 1953 zostaje przewieziony do ZK Wrocław I, gdzie go umieszczono w więziennym szpitalu. Zwolniony z ZK Wrocław 12 VIII 1954. Jednak wolności nie odzyskał, bowiem decyzją sądu umieszczono go w zamkniętym Zakładzie dla Nerwowo Chorych w Paprotni, gdzie przebywał do połowy lat sześćdziesiątych. W wyniku starań podwładnych i przyjaciół oraz zobowiązania się sprawowania nad nim opieki przez R. Żbikowskiego z Przasnysza został zwolniony z szpitala. Zdrowia utraconego podczas śledztwa w UB i więzieniach nie odzyskał do końca życia. Złożył relację z działalności konspiracyjnej w AK.
    W końcu lat siedemdziesiątych mieszkał w Starym Sączu pod opieką siostry jego zmarłej żony. Ciężko chory zmarł 04 I 1981 w szpitalu w Nowym Sączu. Pochowany 09 I 1981 na cmentarzu parafialnym w Starym Sączu. Jego grobem opiekuje się wnuczka zamieszkała na Śląsku.
    Żonaty z Zofią z d. Rejewska.
     
    Księga ewidencyjna więźniów CWK Wronki nr 865/47; Księga główna więźniów CWK Rawicz nr 194/52; Cz. Czaplicki. Poszukiwany listem gończym. Lublin 1992; J. Gozdawa-Gołębiowski. Obszar Warszawski AK. Lublin 1992; R. Juszkiewicz. Mławskie Mazowsze w walce. W-wa 1968; tenże: Czas cierpień, walki i bohaterstwa. Powiat przasnyski w latach 1939-1945. Przasnysz 1993; H. Piskunowicz. Podokręg Północny „Browar”, „Tuchola” ZWZ-AK. W-wa 1999; Reminiscencje ciechanowskich akowców. Ciechanów 1993; M. Szejnert. Śród żywych duchów. Londyn 1990; T. Łaszczewski. Biogram S. R /w:/ Biuletyn WiN „Orzeł Biały” nr 10/2002. Kraków 2002; Informacja ks. Proboszcza Parafii Rzymsko-Katolickiej św. Elżbiety w Starym Sączu z 2001.


    Rudnik Kazimierz [1899-1975], oficer rez, piech. WP, por. [1919], żołnierz AK/DSZ, działacz WiN, ps. „Gruby”
     
    Ur. 04 III 1899 w Rzeszowie, syn Franciszka i Heleny z d. Bialikiewicz. Uczęszczał do gimnazjum w Rzeszowie. W 1915 jako uczeń gimnazjum wstępuje ochotniczo do Legionów Polskich. W szeregach 4 pp Leg. brał udział w walkach na froncie karpackim i na Bukowinie. Po kryzysie przysięgowym powraca do Rzeszowa i kontynuuje naukę. Jesienią 1918 wstępuje ochotniczo do WP. W szeregach 16 pp bierze w latach 1918-1920 udział w wojnie polsko-ukraińskiej i polsko-bolszewickiej. Ukończył kurs szkoły podchorążych i awansowany do stopnia ppor. W 1922 przeniesiony do rezerwy w stopniu por. rez. piech. z starszeństwem od 1 VI 1919. Ukończył gimnazjum, a następnie wyższe studia. Mieszkał i pracował w Rzeszowie. W okresie okupacji czynny w konspiracji AK na terenie Rzeszowa. Po wojnie był członkiem Miejskiej Rady Narodowej w Rzeszowie z ramienia Stronnictwa Demokratycznego. Pracował jako komornik Sądu Grodzkiego w Rzeszowie. Od V1945 wprowadzony przez Mirosława Bilińskiego do konspiracji antykomunistycznej w szeregach BW –DSZ, potem WiN. Działa jako informator z „terenu” SD, PPR, PPS. Okresowe raporty przekazywał M. Bilińskiemu.
    Zatrzymany przez funkcj. UB w Rzeszowie 26 IX 1946 i uwięziony. Postanowienie o zastosowaniu wobec niego tymczasowego aresztowania wydała z datą 02 X 1946 Wojskowa Prokuratura Rejonowa w Rzeszowie. Podczas rewizji przeprowadzonej w jego mieszkaniu funkcj. UB znaleźli archiwum Okręgu BW WiN Rzeszów. W śledztwie do VII 1947. Wyrokiem WSR Rzeszów z dnia 03 VIII 1947, sygn. akt Sr. 657/47 został skazany na karę 8 lat więzienia z art. 86 § 2 KKWP, złagodzona na mocy amnestii z 22 II 1947 do lat 4. Po procesie więziony w ZK Rzeszów, skąd zostaje przewieziony do Centralnego Więzienia Karnego we Wronkach i tu osadzony 30 VII 1947. Początek wykonania kary 26 IX 1946, upływ kary 26 IX 1950. Zwolniony z CWK Wronki 26 IX 1950 po odbyciu orzeczonej przez WSR Rzeszów kary 4 lat więzienia.
    Po opuszczeniu więzienia powrócił do Rzeszowa, gdzie mieszkał przy ul. Rynek.
    Był inwigilowany przez funkcj. UB
    Zmarł w Rzeszowie 29 IX 1975. Pochowany na miejscowym cmentarzu.
     
    Rocznik oficerski 1924; Rocznik oficerski rezerwy 1934; Z. K. Wójcie. Rzeszów w latach II wojny światowej. Okupacja i konspiracja 1939-1944-1945. Rzeszów-Kraków 1998; G. Ostasz. Okręg Rzeszowski Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość”. Rzeszów 2006; Księga więźniów CWK Wronki nr 742/1947; USC Rzeszów. Skrócony akt zgonu nr 1045/1975
     

     
    Rządzki Józef [1906-1995], nauczyciel, członek ZS, oficer rez. piechoty WP, por. [1936], w konspiracji ZWZ/AK/DSZ/WiN, kpt. [1942], mjr [1945?],ppłk [1947?], ps. „Boryna”, „Cezary”, „Mazur”, „Zdun” vel Józef Kordyszewski.
    Kmdt Obwodu ZWZ Mielec p. o. II-III 1941, Obwodu AK Kolbuszowa VII 1942-X 1944, Obwodu AK Rzeszów /w likwidacji II – IV 1945/.Okręg Kraków ZWZ-AK.
     
    Ur. 09 XI 1906 Rzędzianowice pow. Mielec. Syn Karola i Apolonii z d. Krówka. Pochodził z rodziny chłopskiej. W latach 1914-1917 uczeń szkoły ludowej w Rzędzianowicach. W latach 1917 – 1918 uczy się w Szkole powszechnej w Mielcu. Następnie od 1919 do 1927 kształci się w Państwowym Gimnazjum im. St. Konarskiego w Mielcu, gdzie w V 1927 uzyskał świadectwo dojrzałości. Następnie w okresie 1927 – 1928 kształci się w Studium Pedagogicznym w Krakowie, uzyskując dyplom nauczyciela szkół powszechnych. W latach 1928-1929 odbywa służbę wojskową w Szkole Podchorążych Rezerwy Piechoty nr 5 w Krakowie. Praktyki odbywał od VII-IX 1929 w 17 pp w Rzeszowie. Przeniesiony do rezerwy w stopniu tytularnego plut. podch. rez. piechoty. Od 1930 pracował jako nauczyciel szkoły powszechnej w pow. Ostrołęka. W 1931 odbył w 19 pp we Lwowie ćwiczenia aplikacyjne. Awansowany na stopień ppor. rez. piechoty 1 I 1932 z przydziałem mobilizacyjnym do 71 pp w Zambrowie na stanowisko d-cy plutonu. Ewidencyjnie podlegał PKU Łomża.
    Od 1932 aktywny działacz Związku Strzeleckiego 1934 ukończył w Spale kurs oficerski Związku Strzeleckiego. Prowadził szkolenie wojskowe młodzieży. Był też instruktorem PW. Przeniósł się do Ostrowi Maz., gdzie pracował jako nauczyciel potem kierownik szkoły powszechnej. Po odbytych kolejnych ćwiczeniach wojskowych w 71 pp w Zambrowie awansowany do stopnia por. rez. piechoty 1 I 1936. W 1937 odbył w kurs dla dowódców kompanii strzeleckich w Ośrodku Wyszkolenia Rezerw Piechoty w Różanie n/Narwią.
    W III 1939 zmobilizowany do WP i przydzielony do dyspozycji GISZ. Następnie skierowany na teren Ostrołęki, gdzie organizował szkolenie wojskowe w formującym się tu Batalionie Obrony Narodowej „Ostrołęka”.
    W kampanii wrześniowej 1939 d-ca 3 kompanii w I baonie 71 pp wchodzącego w skład 18 DP Samodzielnej Grupy Operacyjnej „Narew’. Walczy z wrogiem na szlaku bojowym 71 pp. W końcowej fazie walk we IX 1939 dowodził I baonem 71 pp.
    W czasie walk zostaje ranny i wzięty do niewoli niemieckiej, skąd uciekł. Powraca do rodzinnych Rzędzianowic. Od I 1940 czynny w konspiracji niepodległościowej ZWZ na terenie Obwodu ZWZ Mielec. Od I 1940 do II 1941 pełnił funkcję oficera broni w sztabie komendy obwodu ZWZ Mielec i jednocześnie od jesieni 1940 do II 1941 z-ca k-dta obwodu por. sł. st. kaw. S. Wysockiego „Godziemba”, „Korab”. W końcu II 1941 po wyjeździe z terenu obwodu zagrożonego aresztowaniem por. St. Wysokiego pełnił jako p.o. funkcję k-dta Obwodu ZWZ Mielec. Po aresztowaniu przez gestapo w III 1941 jego brata zagrożony aresztowaniem wyjechał do Łańcuta, a stamtąd w V 1941 do Warszawy, gdzie w latach 1941-1942 działa w konspiracji ZWZ-AK. W VI 1942 skierowany przez KG AK do Kolbuszowej na stanowisko k-dta Obwodu AK Kolbuszowa. Zamieszkał wówczas w domu granatowego policjanta Stanisława Karkuta w Kolbuszowej Dolnej – żołnierza AK, a następnie u Bielawków przy ul. Zielonej. Jako Józef Kordyszewski oficjalnie był zatrudniony jako brygadzista przy pracach związanych z regulacją rzeki Nil, które prowadził Urząd Gospodarki Wodnej z Tarnobrzega, gdzie pracował do 1944. W okresie zimowym pracował w gorzelni Jerzego Marii hr. Tyszkiewicza w Weryni. Organizował struktury terenowe obwodu oraz odbudował sztab obwodu. Awansowany do stopnia kpt. rez. 11 XI 1942. Zorganizował na podległym terenie Szkołę Podchorążych Rezerwy AK i Szkołę Podoficerską dla młodszych dowódców. Z jego inicjatywy zostaje zorganizowana rusznikarnia i zorganizowano produkcje granatów. Dla potrzeb obwodu i inspektoratu AK Rzeszów w skład, którego od 1942 wchodził Obwód AK Kolbuszowa uruchomił pracownię kartograficzną. Z polecenia k-dta Inspektoratu Rejonowego AK Rzeszów kpt. Ł. Cieplińskiego „Konrad” prowadził rozpoznanie wywiadowcze niemieckiego poligonu w Bliźnie, na którego terenie testowano pociski „V-1” i „V-2”. Wiosną 1944 przypadkowo zatrzymany przez żandarmów niemieckich podczas obławy na roboty. Wywieziony do Rzeszowa. W trakcie konwoju udało mu się zbiec. Powraca na teren Kolbuszowej, gdzie się ukrywa i nadal dowodzi Obwodem AK Kolbuszowa. W okresie „Burzy” dowodził siłami AK obwodu w walkach z Niemcami. Po wejściu A. Cz. pozostaje w konspiracji. Zagrożony aresztowaniem w XI 1944 roku zostaje przeniesiony do sztabu Inspektoratu AK Rzeszów, gdzie od XII 1944 pełni faktycznie funkcję k-dta Obwodu AK Rzeszów. Po rozwiązaniu 19 I 1945 AK pozostaje nadal w konspiracji i od II – IV 1945 pełni funkcję k-dta Obwodu AK Rzeszów w likwidacji. Następnie od IV 1945 szef sztabu Podokręgu AK Rzeszów w likwidacji. Bliski współpracownik mjr-a S. Pieńkowskiego „Huberta”. Awansowany do stopnia mjr-a rozkazem DSZ na Kraj nr 319 z 1 VI 1945. Aresztowany przez funkcj. WUBP Rzeszów 12 VII 1945 w Rzeszowie. W VIII 1944 zwolniony z więzienia w celu „ujawnienia”. Wyjechał wówczas do Warszawy, gdzie od jesieni 1945 podejmuje działalność konspiracyjną w strukturach wywiadu Zrzeszenia WiN krypt. „Stomil”. Z polecenia mjr-a Ł. Cieplińskiego utworzył na terenie woj. warszawskiego siatkę wywiadowczą krypt. „Filia I”, potem „Jowisz”, gromadzącą materiały o dyslokacji jednostek WP i A. Cz. o metodach pracy organów bezpieczeństwa publicznego i działalności partii politycznych oraz sytuacji gospodarczej.
    W III 1947 zostaje prezesem rozbitego aresztowaniami Obszaru Centralnego WiN. Z powodu trudności kadrowych, trwającego terroru UB nie udało mu się odbudować i zorganizować struktur Obszaru Centralnego WiN. Skoncentrował swój wysiłek na rozbudowie podległej „Stomilowi” siatki wywiadowczej „Jowisz”, później „Zarząd Tartaków Państwowych”. W 1947 awansowano go do stopnia ppłk-a.
    W dniu 02 XII 1947 ujęty przez funkcj. MBP w Warszawie i osadzony w więzieniu MBP na Mokotowie, gdzie podczas przesłuchań stosowano wobec niego tortury w celu wymuszenia zeznań. Postanowienie o zastosowaniu wobec niego tymczasowego aresztowania wydała z datą 13 XII 1947 Naczelna Prokuratura Wojskowa w Warszawie, sygnatura akt PN 533/47. Podczas wielomiesięcznego śledztwa mimo stosowania bestialskim metod nie przyznawał się do przynależności i działalności w WiN.
    Wyrokiem WSR Warszawa, sygnatura akt Sr. 1163/48 z 13 X 1948 został skazany na karę śmierci z art. 86 KKWP oraz art. 7 MKK, oraz kary dodatkowe pozbawienie wszelkich praw, przepadek całego mienia na rzecz Skarbu Państwa. W dniu 18 I 1949 ułaskawiony z zamiana kary śmierci na karę dożywotniego więzienia. Więziony w ZK Mokotów, CWK Rawicz, ZK Mokotów, skąd zostaje przewieziony do CWK Wronki i tu osadzony 26 II 1954 o godz. 1, oo w nocy. W dniu 28 X 1955 wywieziony do ZK Sztum. 27 V 1956 na podstawie amnestii z 27 IV 1956, NSW w Warszawie złagodził mu karę do 12 lat więzienia. W efekcie dalszych starań swoich i rodziny został 20 II 1957 zwolniony warunkowo z ZK Sztum.
    Po odzyskaniu wolności wyjechał do Ostrowi Maz., gdzie zamieszkał z rodziną na stałe przy ul. Wiejskiej 20. Podejmuje pracę zawodową jako nauczyciel języka niemieckiego i łaciny w Liceum Ogólnokształcącym w Ostrowi Maz. i bibliotekarz w Zasadniczej Szkole Zawodowej. Ukończył zaocznie studia bibliotekarskie. Nie należał do żadnej partii politycznej. Ze względu na stan zdrowia w 1966 przeszedł na emeryturę. Spisał relację z okresu pracy w konspiracji niepodległościowej. Mieszkał ostatnio w Ostrowi Maz. przy ul. 3 Maja 74/11.
    Zmarł w Ostrowi Maz. 19 IV 1995. Pochowany na miejscowym cmentarzu.
    Od 1934 był żonaty z Antonina z d. Kordyszewska, z którą miał jednego syna.
     
    Rocznik oficerski rezerw 1934; R. Rybka – K. Stepan. Awanse oficerskie w WP 1935-1939. Kraków 2003; A. Dobroński, K. Fillipow. Strzelcy Kresowi z Zambrowa. 71 pp. Białystok, bdw; A. Zagórski. Okręg AK Kraków /:/ AK-rozwój organizacyjny. W-wa 1996; G. Ostasz-A. Zagórski. Podokręg AK Rzeszów 1943-1945. Rzeszów 1999; S. Piwowarski. Okręg Krakowski SZP/ZWZ/AK. Kraków 1994; Z. Wójcie. Rzeszów 1939-1945 w latach II wojny światowej. Okupacja i konspiracja 1939-1944-1945. Rzeszów – Kraków 1998; A. Zagórski. Zrzeszenie WiN w Dokumentach, t. VI, cz. 3. Wrocław 2000; G. Ostasz, A. Zagórski. Akcja „Burza” w Inspektoracie AK Rzeszów. Kraków 2003; Słownik biograficzny. Konspiracja i opór społeczny w Polsce 1944 – 1956, t. I, biogram J. R., opr. D. Byszuk, /tam pozostała bibliografia/;Informator o osobach skazanych za szpiegostwo w latach 1944-1984. Lublin 1994; sięga ewidencyjna więźniów CWK Wronki nr II/134/54; USC Ostrów Maz. Skrócony akt zgonu nr 125/1995. 
     

    Rzewuski Andrzej [1895-1946], oficer sł. st. art. WP, mjr [1936], w konspiracji NOW/ZWZ/AK/ WSGO „Warta” – DSZ, ppłk [1944], płk [1945], ps. „Abrek”, „Fok”, „Hańcza”, „Przemysław”, „Reja”, „Wojmir”, „Zagończyk” vel Jan Kłos.
    Kmdt Inspektoratu Rejonowego AK Lublin X 1942-I 1944. Kmdt Okręgu AK/DSZ Poznań XII 1944 – VIII 1945.
     
    Ur. 31 X 1895 Aschamabad /Rosja/. Syn Stefana i Weroniki. Po ukończeniu szkoły średniej i zdaniu w 1914 matury w Władykawkazie wstępuje do Korpusu Kadetów armii rosyjskiej, po którego ukończeniu służy w armii rosyjskiej. Podczas i wojny światowej w stopniu chorążego walczy na froncie zachodnim. W trakcie walk w 1917 zdezerterował i przedostał się na teren Polski Centralnej. W XI 1918 ochotniczo wstępuje do WP. W latach 1919-1920 ukończył kurs szkoły oficerskiej artylerii. Do stopnia ppor. awansowany 1 VII 1920. Brał udział w wojnie polsko-bolszewickiej 1920. Przeszkolony na kursie wywiadowczym był oficerem wywiadu w sztabie Frontu Środkowego. Po zakończeniu wojny pozostaje w służbie zawodowej w WP. Awansowany do stopnia por. sł. st. art. 1 VII 1923. Do 1925 służył jako młodszy oficer baterii potem d-ca baterii w 10 Pułku Artylerii Polowej. 1 VII 1925 awansowany do stopnia kpt. sł. st. art. Zweryfikowany przez MS Wojskowych w stopniu kpt. z starszeństwem 1 VII 1923. W 1925 przeniesiony z 10 pap do Oficerskiej Szkoły Artylerii w Toruniu, gdzie w okresie 1925-1926 był d-cą plutonu gospodarczego i oficerem materiałowym. Następnie 1926-1932 wykładowca w Centrum Wyszkolenia Artylerii w Toruniu. Od 15 X 1932 wykładowca topografii artyleryjskiej i terenoznawstwa w Szkole Podchorążych Artylerii w Toruniu. Był m. in. autorem podręcznika w tej dziedzinie. Awansowany do stopnia mjr-a sł. st. art. 1 I 1936. Następnie w 1938-1939 d-ca III Dywizjonu 25 pal w Ostrowie Wlkp. Latem 1939 przeniesiony na stanowisko d-cy Ośrodka Zapasowego Art. Ciężkiej nr 4 w Przemyślu, a podczas kampanii wrześniowej 1939 przeniesionego do Sambora, potem w Podhajcach. Po zakończeniu działań wojennych unika niewoli i przedostaje się na Podlasie. Początkowo ukrywa się w Siedlcach, potem w Warszawie, gdzie nawiązał kontakty konspiracyjne z mjr sł. st. art. kolega z Centrum Wyszkolenia Art. w Toruniu J. Szczurkiem, który wprowadził go w 1940 do Narodowej Organizacji Wojskowej /NOW/. W 1941 wraz z grupą oficerów NOW przechodzi do ZWZ. Początkowo oficer w VI Oddziale KG ZWZ, potem w I Oddziale KG AK. W końcu 1941 mianowano go pełnomocnikiem KG ZWZ do spraw scalenia organizacji KOP z ZWZ. W dniu 16 II 1942 wydał rozkaz nr 4/42 o wcieleniu pionu wojskowego KOP do AK. Występował wówczas jako k-dt KOP, lecz k-dt gł. KOP H. Borucki po ucieczce z więzienia na Pawiaku w Warszawie w III 1942 anulował ten rozkaz. We IX 1942 skierowany jako pełnomocnik KG AK na Lubelszczyznę z zadaniem przeprowadzenia scalenia NOW z AK. W tym okresie czasu mieszkał u swego krewnego Stanisława Rzewuskiego w majątku w Woli Sławińskiej k/Lublina. W X 1942 mianowany k-dtem Inspektoratu Rejonowego AK Lublin. Prowadził aktywną działalność konspiracyjną n podległym terenie. W I 1944 zagrożony aresztowaniem przeniesiony do KG AK w Warszawie z przydziałem do Wydziału Artylerii krypt. „Knieja”. 19 III 1944 awansowany przez KG AK do stopnia ppłk-a sł. st. art.
    Był autorem wydanego w konspiracji podręcznika do szkolenia artylerzystów pt. Miernictwo strzelnicze. W VIII 1944 brał udział w powstaniu Warszawskim. Dow0dził 3 kompania bat. „Miłosz” Walczył m. in. w rejonie Placu Trzech Krzyży. Po kapitulacji powstania 2 X 1944 wyszedł z Warszawy z ludnością cywilna. Początkowo przebywał w Milanówku, gdzie nawiązał kontakt z płk J. Szczurkiem. Następnie wyjechał do Częstochowy gdzie przebywał z swoim sztabem k-dt gł. AK gen. L. Okulicki, który na wniosek płk-a J. Szczurka mianował go na początku XII 1944 k-dtem Okręgu AK Poznań. W tym samym miesiącu przybył do Ostrowa Wlkp., gdzie uzyskał kontakt z kpt. J. Kołodziejem „Drwal” p. o k-dtem Okręgu AK Poznań. Następnie przebywał w Poznaniu, gdzie spotkał się z k-dtem Ir Poznań AK por. rez. J. Kieszczyńskim „Lech”. Od I 1945 kieruje osobiście Okręgiem AK Poznań. Po rozwiązaniu AK 19 I 1945 nie podporządkował się rozkazowi KG AK. W II 1945 utworzył w Poznaniu sztab Okręgu AK Poznań w likwidacji, którym dowodzi do IV 1945. W II 1945 dowodził oddziałem AK w walkach o Cytadelę w Poznaniu. W V 1945 przekształcił struktury AK w organizację o nazwie Wielkopolska Samodzielna Grupa Operacyjna „Warta”. Po utworzeniu DSZ na Kraj podporządkował się płk dypl. J. Rzepeckiemu, który mianował go Delegatem DSZ na Okręg Poznań. Jednocześnie dowodził WSGO „Warta”, która podlegała mu bezpośrednio. W VIII 1945 rozwiązano DSZ na Kraj. Otrzymał wówczas polecenie rozwiązania WSGO „Warta” i DSZ, ale nie podporządkował się temu rozkazowi. Po utworzeniu we IX 1945 Zrzeszenia WiN zagrożono mu sądem, jeśli nie podporządkuje się centrali w Warszawie. W związku z tym we IX 1945 przeniósł formalnie do rezerwy grupę oficerów, którzy podjęli się zadania zorganizowania Okręgu Poznań WiN, którego przewodniczącym /prezesem/ został wyznaczony ppłk sł. st. S. Gośliński, który na bazie struktur WSGO „Warta” i DSZ organizował WiN na terenie Okręgu Poznań. Odwołany z funkcji Delegata DSZ we IX 1945. Formalnie rozkazem z 15 XI 1945 rozwiązał WSGO „Warta”.
    Od 02 IX 1945 w jego mieszkaniu w Poznaniu ukrywał się po ucieczce z rąk UB mjr K. Leski „Bradl” oficer ze sztabu Obszaru Zachodniego DSZ.
    Ujęty przez funkcj. WUBP Poznań 26 XI 1945 na punkcie kontaktowym w Poznaniu i uwięziony. Zidentyfikowany 05 I 1946. Podczas ciężkiego śledztwa odmawiał zeznań. W jedynym zeznaniu złożonym 14 III 1946 stwierdził, że tworząc WSGO „Warta” nie chciał dopuścić do rozwoju bandytyzmu w Wielkopolsce. W areszcie WUBP w Poznaniu podejmował dwukrotnie nieudane próby popełnienia samobójstwa. Następna próba popełnienia samobójstwa podjęta 20 V 1946 okazała się skuteczna.
    Odznaczony: VM kl. 5, ZKZ z M, Srebrnym Krzyżem Zasługi, Medalem Wojska, Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918-1921.
    Żonaty z Tatianą z d. n/n. miał córkę Marię.
     
    Roczniki oficerskie MSWojsk. 1923,1924,1928,1932; R. Rybka – K. Stepan. Awanse oficerskie w WP 1935-1939. Kraków 2003; J. Łukasiak. Szkoła Podchorążych Artylerii w Toruniu 1923-1939. Pruszków 2000; M. Ney-Krwawicz. Komenda Główna AK 1939-1945. W-wa 1990; I. Caban – Z. Makowski. ZWZ-AK w Okręgu Lublin 1939-1944. Lublin 1971; I. Caban. Ludzie Lubelskiego Okręgu AK. Lublin 1995; M. Woźniak. Encyklopedia Konspiracji Wielkopolskiej 1939-1945. Poznań 1998; K. Leski. Życie niewłaściwie urozmaicone. W-wa 1989; T. Łaszczewski. Biogram A. R. /w:/ Zrzeszenie WiN w dokumentach, dokumentach. VI, cz. 3. Wrocław 2000.

     


     


    13 wrzesień 2007 r. - 3 maj 2008 r.
    @
    Layout i system zarządzania treścią wykonane przez: Lemon IT © 2005