<h1>Janusz Stankiewicz. Genealogia, przodkowie, badania genealogiczne, forum dyskusyjne</h1>Janusz Stankiewicz. Genealogia, przodkowie, badania genealogiczne, forum dyskusyjne<br><p><font size="7"><b>Stankiewicz</b> Genealogia</font>
Genealogia, przodkowie, badania genealogiczne, forum dyskusyjne

Więźniowie polit. lat 1945 - 56

  • Więźniowie polityczni w CWK we Wronkach, Rawiczu i ZK Poznań - nazwiska A - F
  • Więźniowie polityczni w CWK we Wronkach, Rawiczu i ZK Poznań - nazwiska G - J
  • Więźniowie polityczni w CWK we Wronkach, Rawiczu i ZK Poznań - nazwiska K - Ł
  • Więźniowie polityczni w CWK we Wronkach, Rawiczu i ZK Poznań - nazwiska M - O
  • Więźniowie polityczni w CWK we Wronkach, Rawiczu i ZK Poznań - nazwiska P - R
  • Więźniowie polityczni w CWK we Wronkach, Rawiczu i ZK Poznań - nazwiska S - Ś
  • Więźniowie polityczni w CWK we Wronkach, Rawiczu i ZK Poznań - nazwiska T - W
  • Więźniowie polityczni w CWK we Wronkach, Rawiczu i ZK Poznań - nazwiska Z - Ż
  • ......
  • Wykaz osób zmarłych w ZK Rawicz i Oddz. w Miejskiej Górce w latach 1939 - 1956
  • Więzienia białostockie 1944-1956 i „Obława Augustowska”


  • Żołnierze i działacze konspiracji niepodległościowej - oraz skazani z powodów politycznych -  więzieni w Centralnym Więzieniu Karnym we Wronkach i Rawiczu i ZK Poznań 1945-1956
    Nazwiska S - Ś

    (opracował Tadeusz Łaszczewski)
     
    Centralne Więzienie we Wronkach i Rawiczu 1945-1956.
     
    W latach 1945-1956 więzienia we Wronkach i Rawiczu posiadały status Centralnego Więzienia Karnego t. j. więzienia przeznaczonego do osadzania w nim więźniów karno-politycznych bez względu na wysokość kary i podlegały bezpośrednio Departamentowi Więziennictwa i Obozów Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego w Warszawie i w rzeczywistości stanowiły kolejne ogniwo systemu władzy komunistycznej, gdzie realizowano politykę eksterminacyjną wobec narodu polskiego, stając się miejscem udręczenia i kaźni, skazanych za działalność niepodległościową żołnierzy i działaczy organizacji antykomunistycznych. Funkcję tą realizowano poprzez permanentne przeludnienie, ciężkie warunki bytowe, system kar, głodzenie, brak należytej opieki lekarskiej oraz brutalny stosunek ubeckiego personelu. Wielu więzionych zmarło na skutek obrażeń odniesionych podczas śledztw.
    Infrastruktura więzień spełniała wymogi do izolowania tej grupy więźniów i represyjnego postępowania wobec nich. W latach 1946-1953 obowiązuje restrykcyjna zasada postępowania z więźniami politycznymi nakazująca, aby więźniów politycznych o ustalonych pogladach politycznych izolować od pozostałych więźniów i zrezygnować z prób ich pozyskania dla ustroju komunistycznego. Polityka ta zostaje wzmocniona w końcu lat czterdziestych. W odniesieniu do sytuacji więźniów politycznych oznaczało to pogłębienie przedsięwzięć izolacyjnych i represyjnych. Zgodnie z instrukcjami władz komunistycznych wprowadzono segregację więźniów na grupy kwalifikacyjne. Do grupy „A” /antypaństwowi/ zaliczono więźniów uznanych „za najbardziej zaciekłych wrogów demokracji ludowej”. Odbywali oni odtąd karę w najgorszych warunkach – w celach izolacyjnych /zimnych i ciemnych o betonowych posadzkach/, pozbawiani jakichkolwiek kontaktów, bez prawa korespondencji, widzeń, spacerów. Natomiast byli bezwzględnie karani dyscyplinarnie karami poza regulaminowymi /żabki,, pobicia/, za błahe przewinienia osadzani w karcerach. Od 1951 obowiązywał zakaz dostarczania im gazet, książek itp. Jednak pomimo tego, więźniowie ci nadal pozostawali w kręgu zainteresowania organów specjalnych UB i straży więziennej a to stanowiło dodatkową udrękę a dla wielu dramat. Na tę formę represji składały się dodatkowe przesłuchania, nakłanianie do współpracy, szantażowanie i pobicia. Szczególną role w tych represyjnych działaniach odgrywali więźniowie – konfidenci, zatrudnieni głównie na stanowiskach tzw. więźniów funkcyjnych – wykorzystanych m. in. do popełnienia morderstw na więźniach politycznych.
    Ciężkie warunki odbywania kary spowodowały wysoką zachorowalność wśród więźniów. Wśród licznych chorób dominowały takie jak: gruźlica, reumatyzm, choroby przewodów pokarmowych i inne. Wielu więźniów „nabyło” chorób psychiczno-nerwowych. Nabyte choroby w komunistycznych więzieniach wielu spowodowały przedwczesną śmierć, innym „towarzyszyły” przez długie lata i wpłynęły ujemnie na ich stan zdrowia. Zgodnie z dyrektywami władz komunistycznych ci, którym udało się przeżyć, mieli stać się ludźmi drugiej kategorii, powolnymi i uległymi wykonawcami ich poleceń. Jednak wbrew oczekiwaniom komunistów element niepodległościowy wytrzymał wszelkie szykany i nie stał się bezwolnym narzędziem w ich rękach.
    Po zwolnieniu z więzień byli nadal jako wrogowie ludowej demokracji inwigilowani przez UB/SB. Utrudniano im podjęcie odpowiedniej pracy zawodowej, wzywano na przesłuchania itp.
    Należy dodać także, że od chwili aresztowania poprzez trwanie śledztwa i odbywanie kary, władze komunistyczne represjonowały rodziny więzionych żołnierzy i działaczy niepodległościowych poprzez pozbawianie pracy, usuwanie z mieszkań, pozbawianie możliwości podjęcia studiów przez dzieci i różne administracyjne szykany.
    W CWK Wronki i Rawicz w 1945 były wydzielone pawilony do dyspozycji sowieckiego NKWD, gdzie więziono m. in. płk K. Putka – k-dta Podokręgu AK Rzeszów, kpt. sł. st. W. Baranowskiego „Oksza” z Okręgu Łódzkiego AK i wielu innych żołnierzy konspiracji niepodległościowej, którzy nie byli ujęci w ewidencji więzienia.



    Żołnierze i działacze konspiracji niepodległościowej - oraz skazani z powodów politycznych -  więzieni w Centralnym Więzieniu Karnym we Wronkach i Rawiczu i ZK Poznań 1945-1956
     
     
    Setkiewicz Władysław Karol [1895-1954], urzędnik, działacz WiN, ps. „Komar”
     
    Ur. 09 II 1895 w Chrzanowie, syn Wiktora i Salomei z d. Kaganek. Ukończył szkołę powszechną oraz średnią. Brał udział w Powstaniach Śląskich. Przed wojną pracował jako urzędnik ubezpieczeń. Jego działalność z okresu okupacji niemieckiej jest nieznana. Po wojnie mieszkał w przy ul. Stara Huta w Chrzanowie i pracował jako urzędnik Ubezpieczalni Społecznej. Czynny w konspiracyjnej siatce wywiadowczej BW – DSZ/WiN. Utrzymywał kontakty organizacyjne z Janem Kotem, z którego polecenia zorganizował siatkę wywiadowczą BW na terenie pow. Chrzanów i od VI 1945 do VIII 1946 pełnił funkcję kierownika wywiadu BW na pow. chrzanowski. Raz w miesiącu składał na kontakcie ulicznym na Placu Matejki w Krakowie sprawozdania wywiadowcze i pobierał pieniądze na działalność konspiracyjną.
    Zatrzymany przez funkj. WUBP Kraków 30 VIII 1946 w Chrzanowie i uwięziony. Postanowienie o zastosowaniu wobec niego tymczasowego aresztowania wydała z datą 04 IX 1946 Wojskowa Prokuratura Rejonowa w Krakowie. Po prawie dziewięciomiesięcznym ciężkim śledztwie zostaje skazany wyrokiem WSR Kraków z dnia 30 VI 1947, sygn. akt Sr. 716/47 na karę 7 lat więzienia a art. 6 i 7 Dekretu z 13 VI 1946. Po procesie więziony w ZK Kraków-Montelupich, skąd zostaje przewieziony do Centralnego Więzienia Karnego we Wronkach i tu osadzony 09 I 1948. Na poczet kary zaliczono mu okres tymczasowego aresztowania. Początek wykonania kary 30 VIII 1946, upływ kary 30 VIII 1953. w dniu 30 IX 1950 wywieziony z CWK Wronki do ZK w Potylicach. Zwolniony 30 IX 1953 z więzienia po odbyciu orzeczonej przez WSR Kraków kary. Więzienie opuścił w ciężkim stanie zdrowia. Powraca do Chrzanowa gdzie mieszkał przed aresztowaniem.
    Zmarł w Chrzanowie 17 II 1954.
    Żonaty z Mireille – Janiną z d. Delobel.
     
    USC Chrzanów. Skrócony akt zgonu nr 59/1954; Księga ewidencyjna więźniów CWK Wronki nr 5/48;A. Zagórski. Zrzeszenie „Wolność i Niezawisłość” w dokumentach, dokumentach. VI, cz. 3. Wrocław 2000;
     

    Sędziak Stanisław [1913-1978], oficer sł. st. piech. WP, ppor.[1936], PSZ, AK/AKO, działacz WiN, ps. „Oset”, „Oswald”, „T”, „S-2”, „Warta”, „Wiatr”, „Wola” vel Kulesza, Czesław Noakowski, Stanisław Sędziszewski, Stanisław Woliński, Stanisław Zaremba
     
    Ur. 07 IX 1913 w Gwizdałach pow. węgrowski, syn Antoniego i Marii z d. Solińskiej. W rodzinnej wsi ukończył 3 klasy szkoły powszechnej, od 1924 uczy się w gimnazjum w Grodnie, potem od 1927 w gimnazjum w Białymstoku. W 1930 wstępuje do Korpusu Kadetów Nr 3 w Rawiczu, gdzie w VI 1934 zdał egzamin maturalny. W latach 1934-1936 w Szkole Podchorążych Piechoty w Ostrowi Maz. – Komorowie. Promowany na stopień ppor. sł. st. piech. 15 X 1936 z przydziałem do 7 pp Leg. w Chełmie na stanowisko d-cy 2 plutonu 9 kompanii w III baonie. Kampanię wrześniową 1939 odbył w szeregach 95 pp rez. 39 DP Rez. na stanowisku d-cy 8 kompanii. Brał udział w bitwie pod Tomaszowem Lub. 22-27 IX 1939. Po kapitulacji przebywał w Chełmie i Sierpcu, gdzie przebywał do 8 XII 1939. Następnie przez Warszawę i Kraków dotarł do Tarnowa, gdzie został ujety przez gestapo, lecz udało mu się zbiec. W nocy z 17 na 18 IX 1939 w okolicy Piwnicznej przedostał się przez granicę na Słowację, a następnie na Wegry, skąd przez Jugosławię z portu w Splicie statkiem dotarł 07 II 1940 do Marsylii. We Francji wstępuje do PSZ i zostaje skierowany do Szkoły Podoficerskiej w Centrum Wyszkolenia Piechoty w Coëtquidan. Po klęsce Francji 30 VI 1940 z portu St.-Jean-de Luz ewakuował się drogą morską do Wlk. Brytanii. Początkowo przebywał w m. Biggar, gdzie pełnił obowiązki d-cy baonu szkolnego, a po zorganizowaniu 1 Brygady Strzelców do XII 1940 był d-cą plutonu w 7 kompanii III baonu. Od I 1941 do 31 V 1941 był na I kursie Wyższej Szkoły Wojennej w Londynie. Następnie odbywał do XII 1941 praktyki sztabowe w jednostkach brytyjskich i polskich, otrzymując po ukończeniu kursu tytuł oficera dyplomowanego. Awansowany na stopień por. sł. st. piech. z starszeństwem od 20 III 1941. W dniu 16 XII 1941 zgłosił się do pracy konspiracyjnej w kraju. Po specjalnym przeszkoleniu dywersyjnym został zaprzysiężony w Oddziale VI NW WP w Londynie. Mianowany kpt. dypl. sł. st. piech. od 03 IX 1942. W nocy z 3/4 IX 1942 odbył skok na placówkę odbiorczą „Ugór” położoną w rejonie m. Łyszkowice. Po skoku dotarł koleją do Warszawy, gdzie przeszedł w lokalach konspiracyjnych przy ul. Czerwonego Krzyża i ul. Złotej aklimatyzację. W X 1942 otrzymał przydział z KG AK na stanowisko szefa Sztabu Okręgu Nowogródzkiego AK. W XII 1942 przez Małaszewice, Terespol, Brześć dotarł do Lidy i po nawiązaniu kontaktów z k-dtem okręgu mjr/ppłk Janem Szulcem vel Janusz Szlaki „Prawdzic” objął funkcję szefa sztabu okręgu. Niezwykle aktywny w działaniu na początku 1943 przeprowadził reorganizację struktur okręgu i usprawnił działalność konspiracyjną na podległym terenie. Wielokrotnie zastępował k-dta okręgu. Dzięki swej operatywności dysponował dobrze uzbrojonymi oddziałami partyzanckimi, które przeprowadziły setki akcji zbrojnych przeciwko siłom okupanta niemieckiego jak i sowieckim oddziałom. Funkcję szefa sztabu pełnił formalnie do 25 VI 1944. Był przeciwnikiem operacji „Ostra Brama” i odnosił się z nieufnością do Sowietów. Nie brał udziału w odprawie w Boguszach17 VII 1944, dlatego uniknął aresztowania przez NKWD. Po śmierci ppłk M. Kalemkiewicza 21 VIII 1944 pod Surkontami objął dowodzenie Podokręgiem Nowogródek AK, którym dowodził do X 1944. W połowie X 1944 przekazał funkcję kpt. B. Wasilewskiemu „Bustromiak” i w XI 1944 wyjechał do Wilna, gdzie pod nazwiskiem Stanisław Woliński wstąpił do WP. Z Wilna jako plut. WP wyjechał do Białegostoku. Mieszkał przy ul. Konduktorskiej w Białymstoku i pozostawał bez formalnego przydziału. Jesienią 1944 nawiązał kontakt z mjr dypl. W. Ściegiennym „Las”. Awansowano go z starszeństwem od 11 XI 1944 do stopnia mjr dypl. sł. st. piech. W okresie od I 1945 do III 1945 pełnił okresowo funkcję Inspektora Podlaskiego Podlaskiego po przemianowaniu AK na AKO Przewodnika Rejonu „A”. Mianowano go w II 1945 szefem Wydziału III Sztabu KOB i z-cą szefa Sztabu KOB AK/AKO, a po aresztowaniu W. Ściegiennego „Lasa” od III 1945 szef Sztabu KOB AKO. Nadzorował działające na terenie okregu oddziały partyzanckie i zajmował się redagowaniem prasy konspiracyjnej. Awansowany do stopnia ppłk dypl. z starszeństwem od 1 VI 1945. Po aresztowaniu 31 VII 1945 płk W. Liniarskiego „Mścisława” obejmuje w VIII 1945 dowodzenie KOB AKO-DSZ. Po utworzeniu we IX 1945 Zrzeszenia WiN KOB AKO-DSZ wchodzi w skład WiN. Do X 1945 pełni funkcję prezesa Okręgu Białystok WiN. W połowie X 1945 mianowany II z-cą Prezesa Obszaru Centralnego WiN ds. wojskowych w Warszawie, ppłk J. Rybickiego „Macieja”. Funkcję prezesa KOB WiN przekazał ppłk M. Świtalskiemu „Juhasowi” i wyjechał do Warszawy. W dniu 22 XII 1946 mianowany zostaje II z-cą prezesa Obszaru Centralnego. Funkcję pełni do dnia zatrzymania w Warszawie przez funkcj. MBP 04 I 1947. Przed aresztowaniem mieszkał przy ul. Ratuszowej w Warszawie. Postanowienie o zastosowaniu wobec niego tymczasowego aresztowania wydaje z datą 11 I 1947 Naczelna Prokuratura Wojskowa w Warszawie, sygn. akt Pn 586/47. Więziony w więzieniu MBP w Warszawie. Przeszedł ciężkie ubowskie śledztwo z zastosowaniem tortur. Sądzony w grupie z przedstawicielami Komitetu Porozumiewawczego Organizacji Polski Podziemnej, m. in. ppłk doc. Dr Wacławem Lipieńskim, Włodzimierzem Marszewskim i Wincentym Kwiecińskim i innymi. Rozprawa odbywała się w dniach od 03 – 27 XII 1947. Wyrokiem WSR Warszawa, syg. akt Sr. 1476/47 został w dniu 27 XII 1947 skazany na karę śmierci, którą 06 III 1948 na mocy amnestii z 22 II 1947 zamieniono mu na karę dożywotniego więzienia. Skazany przez WSR Warszawa w składzie: ppłk Franciszek Szeliński –przewodniczący, mjr Bolesław Lubicki – sędzia, mjr Ignacy Markiewicz – ławnik i jako protokolant chor. Wiktor Matuszak. Oskarżał płk Stanisław Zarakowski. Po procesie więziony na Mokotowie, skad zostaje przewieziony do Centralnego Więzienia Karnego we Wronkach i tu odsadzony 16 VII 1948. W dniu 21 X 1948 wywieziony z CWK Wronki do ZK Warszawa Mokotów wraz z aktami, skąd został powraca do CWK Wronki i tu osadzony 12 I 1949 do dyspozycji dyspozycji MBP. W dniu 21 X 1954 wywieziony z CWK Wronki do ZK Warszawa Warszawa /Mokotów/, skąd zostaje wywieziony do CWK Rawicz i tu osadzony 25 XI 1954 o godz. 12,30. W dniu 25 VIII 1955 wywieziony z CWK Rawicz do ZK Strzelce Opolskie. 07 V 1956 Wojskowy Sąd Garnizonowy w Warszawie na mocy amnestii z 27 IV 1956 złagodził mu karę z dożywotniego więzienia na 12 lat więzienia, zaś Rada Państwa decyzją z 24 IV 1957 skorzystała z prawa łaski zawieszając resztę kary na okres 2 lat. Zwolniony z więzienia 29 IV 1957.  Po podleczeniu zdrowia od 1 XII 1957 podejmuje pracę w Zjednoczonych Zakładach Gospodarczych „Inco” na stanowisku inspektora rewindykacji beczek w Oddziale Produkcji Impregnatów „Tetra” w Warszawie. Od 21 XII 1960 prowadził rewindykację opakowań na terenie województw: krakowskiego, łódzkiego i białostockiego. Z dniem 1 IX 1962 objął funkcję inspektora kontroli obrotu opakowań na teren woj. warszawskiego i bydgoskiego. Od 1 I 1970 był starszym inspektorem informacji technicznej, a od 1 XII 1970 akwizytor w Biurze Zbytu Zespołu Chemii Zjednoczonych zakładów gospodarczych. Z dniem 12 III 1971 przeszedł na rentę inwalidzką.
    Zmarł 2 VIII 1978 w Toruniu.
    Odznaczony: VM kl. 5, KW2x
    Żonaty od 1957 z Wandą z Mizgierów, z którą miał synów Andrzeja /ur.1957/, Sławomira /ur.1961/i córkę Zofię /ur. 1968/
     
    Na wniosek Zarządu Głównego Stowarzyszenia Kombatancko-Społecznego Zrzeszenia WiN z 22 I 1992 znak 0-5/92 Sąd Warszawskiego Okręgu Wojskowego wydanym postanowieniem z dnia 17 II 1993, sygn. akt Cs. UN. 165/92 unieważnił wyrok WSR Warszawa z dnia 27 XII 1947 jako wydany za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego.
     
    R. Rybka – K. Stepan. Rocznik oficerski 1939;Księga Pamięci Kadetów II Rzeczypospolitej. W-wa 2001; K. A. Tochman. Słownik Biograficzny Cichociemnych,t. II. Zwierzyniec 1995; A. Zagórski. Zrzeszenie „Wolność i Niezawisłość” w dokumentach, t.VI, cz. III. Wrocław 2000; Wrocław. K. Krajewski. Na Ziemi Nowogródzkiej. NÓW Nowogródzki Okręg AK. W-wa 1997; K. Krajewski – T. Łabuszewski. Białostocki Okręg AK-AKO VII 1944-VIII 1945. W-wa 1997; USC Toruń. Skrócony akt zgonu nr 950/1978;Księga ewidencyjna więźniów CWK Wronki nr ks. 711/48; Księga ewidencyjna więźniów CWK Wronki nr II 124/1949; Księga ewidencyjna więźniów główna CWK Wronki nr 2336/52; Księga ewidencyjna więźniów CWK Rawicz nr 1947/195

     
    Siemiginowski Antoni [1892-1988], legionista, oficer rez. piech. WP, por. [1939], w konspiracji ZWZ/AK, kpt. rez. [1941]
    Szef Wydziału II w sztabie K.O ZWZ/AK Śląsk 1941-XII 1944
     
    Ur. 12 III 1892 w Kołomyi w Małopolsce Wschodniej. Syn Jana i Antoniny. Ukończył gimnazjum. Od 1914 był żołnierzem I Brygady Legionów Polskich. W latach 1919-1920 brał udział w wojnie polsko-bolszewickiej. Po zakończeniu wojny przeniesiony do rezerwy. Zweryfikowany po wojnie w stopniu ppor. rez. piech. z starszeństwem od 1 VI 1919 z przydziałem mobilizacyjnym do 11 pp w Tarnowskich Górach. W okresie międzywojennym mieszkał w Katowicach i pracował zawodowo jako urzędnik w wielkim koncernie górniczym „Wspólnota Interesów”. Awansowany do stopnia por. rez. 19 III 1939. Jako oficer rezerwy piech. miał przydział do Oficerskiej Kadry Okręgowej nr V. Ewidencyjnie podległą PKU Katowice.
    Podczas okupacji niemieckiej wiosną 1940 zostaje wprowadzony do organizacji ZWZ przez por./kpt. sł. st. piech. J. Badacha pełniącego w tym okresie czasu funkcję k-dta Obwodu ZWZ Chrzanów w Podokręgu ZWZ Zagłębie. Od IX 1940 do I 1944 pełnił funkcję szefa wywiadu w sztabie Podokręgu ZWZ Zagłębie. Po włączeniu Podokręgu do Okręgu ZWZ Śląsk od II 1941 do XII 1944 pełnił funkcję szefa Wydziału II w sztabie Okręgu ZWZ/AK Śląsk. Awansowany do stopnia kpt. rez. 11 XI 1941. Kierowany przez niego wywiad okręgowy odniósł wiele sukcesów. W uznaniu zasług awansowany do stopnia mjr 11 XI 1943. W XII 1944 za zgodą k-dta okręgu zrezygnował z funkcji i wycofał się z pracy konspiracyjnej. Po wojnie mieszkał przy ul. Plac Wolności w Katowicach. We IX 1945 był aresztowany przez UB, ale został zwolniony w celu przeprowadzenia ujawnienia Okręgu Śląsk AK/DSZ.
    Zatrzymany 01 II 1949 w Katowicach przez funkcj. UB i uwięziony. Przewieziony do więzienia MBP w Warszawie. Postanowienie o zastosowaniu wobec niego tymczasowego aresztowania wydała z datą 16 II 1949 Naczelna Prokuratura Wojskowa w Warszawie pod zarzutem działalności w nielegalnej organizacji podziemnej. Sygn. akt Pn II236/49. 50 W dniu 23 I 1950 skazany przez WSR Warszawa, sygn. akt Sr. 34/na karę 15 lat więzienia z art. 86§2 KKWP, utratę praw oraz przepadek mienia na rzecz Skarbu Państwa. Więziony po procesie w ZK Warszawa-Mokotów, skąd został przewieziony do Centralnego Więzienia Karnego we Wronkach i tu osadzony w dniu 29 II 1952. Początek wykonania kary 01 II 1949, upływ kary 01 I 1964.
    Postanowieniem WSR Warszawa, sygn. akt Sr. 34/50 z dnia 24 XII 1954 ze względu na stan zdrowia udzielono mu rocznej przerwy w odbywaniu kary od 28 XII 1954 do 24 XII 1955. Zwolniony z więzienia 24 XII 1954. Do więzienia już nie powraca. Postanowieniem NSW z 8 XI 1956 w Warszawie na mocy amnestii 27 IV 1956 wyrok uchylono i uznano za niebyły.
    Po opuszczeniu więzienia mieszkał w Katowicach. Po 1956 członek ZBOWiD, gdzie zajmował się sprawami b. żołnierzy AK. Awansowany do stopnia ppłk.
    Zmarł w 1985?.
    Odznaczony: VM kl. 5, KW, KN
     
    Rocznik oficerski 1924; Rocznik oficerski rezerw 1934; Z. Walter-Janke. W AK na Śląsku. Katowice 1988; J. Niekrasz. Z dziejów AK na Śląsku. Katowice 1993; A. Dziuba. Podziemie poakowskie w województwie ślasko-dąbrowskim 1945-1947. Kraków 2005; Księga ewidencyjna CWK Wronki z 1952;

     
    Skąpski Władysław [1897-1961], kupiec, oficer rez. WP, kpt. ?, żołnierz ZWZ/AK/DSZ, działacz WiN, ps. „Szymon”
    Ur. 18 II 1897 w Krakowie w rodzinie kupieckiej, syn Stanisława i Heleny Gostowicka. Ukończył szkołę handlową. W okresie międzywojennym zajmował się kupiectwem. W okresie okupacji niemieckiej czynny w konspiracji AK. Był oficerem II wydziału Sztabu Komendy Okręgu AK Kraków, potem kontrwywiadu w sztabie Inspektoratu rejonowego AK Kraków. Po rozwiązaniu AK  19 I 145 nie ujawnił się. Po wojnie mieszkał w Krakowie przy ul. Wąsowicza 10 i prowadził własny sklep przy Rynku nr 9. Był członkiem PPS. W końcu 1945 rozpoczął działalność konspiracyjną w strukturach WiN. Od wiosny 1946 był kierownikiem autonomicznej sieci informacyjnej organizacyjnie podległej W. Szczepańskiemu – prezesowi Okręgu Kraków WiN. Zatrzymany przez funkcj. UB w Krakowie 11 XII 1946 i uwięziony. Postanowienie o zastosowaniu wobec niego tymczasowego aresztowania wydała WPR Kraków. Skazany wyrokiem WSR Kraków z 23 III 1947, sygn. akt Sr. 1620/47 na karę 10 lat więzienia po zastosowaniu amnestii. Skazany z art. 7 MKK. Więziony po procesie w ZK Kraków, skąd zostaje przetransportowany do Centralnego Więzienia Karnego we Wronkach i tu osadzony 17 VII 1949. Początek wykonania kary 11 XII 1946, upływ kary 11 XII 1956.Wywieziony z CWK Wronki do ZK Warszawa I /Mokotów/ 17 II 1952. Zwolniony z więzienia prawdopodobnie w 1956. Po wyjściu z więzienia powrócił do Krakowa. Zamieszkał przy ul. Piastowskiej 21.
    Zmarł 04 XI 1961 w Krakowie
     
    Księga ewidencyjna więźniów CWK Wronki nr 2502/50; Z. Zblewski. Okręg Krakowski Zrzeszenia WiN 1945-1948. Kraków 2005; Charakterystyka nr 200. Kwestionariusz osobowy. IPN Kraków.


    Składzień Władysław [ 1906-1991], oficer sł. st. piech. WP, por. [1935], w konspiracji ZWZ/AK/NIE/DSZ, kpt. [1944],działacz WiN, ps. „Boruta”, „Jacek”, „Jerzy”, „Henryk”, „Orzech”, „Twardy” vel Michał Rakowski vel Władysław Rzepka vel Władysław Malinowski. Więzień polityczny PRL.
    Kmdt Obwodu AK Rzeszów III – X 1944.Kmdt Inspektoratu NIE/DSZ Przemyśl. Okręg Kraków AK/NIE/DSZ 1945.
      
    Ur. 3 XI 1906 w Pustyni pow. Dębica, syn Wincentego /pracownika PKP/ i Marii z d. Biel. Do 1918 mieszkał we wsi Zawada, gdzie uczęszczał do szkoły powszechnej. W latach 1918 – 1928 uczy się początkowo do 1920 w szkole powszechnej, potem w gimnazjum w Dębicy, gdzie w 1928 zdaje maturę. Od X 1928 odbywa służbę wojskową w 5 Samodzielnym Batalionie Telegraficznym w Krakowie. Ukończył Szkołę Podoficerską. Po roku służby zostaje skierowany we wrześniu 1929 do Szkoły Podchorążych Piechoty w Ostrowi Maz. – Komorowie. Praktyki odbywał w 71 pp w Zambrowie. Po ukończeni podchorążówki w VIII 1932, zostaje awansowany do stopnia por. sł. st. piech. z przydziałem do 5 Pułku Strzelców Podhalańskich w Przemyślu na stanowisko d-cy plutonu w 9 komp. III bat. W 1934 przeniesiony do II bat. 5 psp na stanowisko d-cy 2 komp. CKM. Awansowany do stopnia por. sł. st. piech. 1 I 1935. W 1935 był d-cą kompanii szkolnej w pułkowej szkole podoficerskiej / 5 psp/. W 1936 przeniesiony do Szkoły Podch. Rez. Piech. przy 22. DP na stanowisko d-cy kompanii. Od 1 IX 1937 do 1939 przeniesiony do Korpusu Kadetów Nr 1 we Lwowie, gdzie pełni funkcję d-cy plutonu i wychowawcy w 1 kompanii.
    W okresie od 4 VII 1939 do 25 VIII 1939 przebywa w Centrum Wyszkolenia Piechoty, gdzie ukończył kurs dla oficerów piechoty. Podczas mobilizacji w dniu 26 VIII 1939 otrzymuje przydział do 204 PP Rez. Obrony Narodowej w Maczkach k/ Dąbrowy Górniczej. W IX 1939 walczy z wrogiem w szeregach 204 PP Rez. w składzie 55. DP Rez. „ Armii Kraków”. Początkowo d-ca kompanii CKM a od 14 IX 1939 d-ca III batalionu. Przeszedł szlak bojowy pułku od Śląska przez Kraków, Biłgoraj w rejon Lwowa. W dniu 21 IX 1939 po rozwiązaniu pułku w lasach Hrebennego pod Rawą Ruską uniknął niewoli. Powraca 25 IX 1939 do rodzinnej wsi Zawada. Nie zarejestrował się jako oficer i od tej pory musi się ukrywać. Od jesieni podjął działalność konspiracyjną w SZP/ZWZ. Zaprzysiężony przez por. Adama Lazarowicza ps.„Klamra”. Początkowo prowadzi kolportaż prasy podziemnej, a od I 1941 do X 1942 pełni funkcję kwatermistrza w sztabie Obwodu ZWZ/AK Dębica. Prowadził szkolenie oficerów gospodarczych, żywnościowych i oficerów broni oraz d-ców placówek. Od X 1942 II zastępca K-dta Inspektoratu Rej. AK Rzeszów ds. wyszkolenia. Mieszkał w tym okresie w Rzeszowie i był fikcyjnie zatrudniony w miejscowej firmie „Klosse”.
    Służbowo podlegali mu oficerowie łączności, wyszkolenia, art., saperów i uzbrojenia. Opracował plan powszechnego powstania. W końcu 1943 przeniesiony na stanowisko oficera wyszkoleniowego inspektoratu rzeszowskiego AK. Rozkazem z 8 III 1944 K-dta Podokręgu AK Rzeszów zostaje mianowany k-dtem Obwodu AK Rzeszów. Ostatecznie funkcję objął w IV 1944. W ramach akcji „Burza” dowodzi podległymi siłami AK. Uczestniczy w akcjach zbrojnych przeciwko Niemcom. Po wejściu wojsk sowieckich na teren Rzeszowa musi się ukrywać przed aresztowaniem. Był poszukiwany przez NKWD. W X 1944 przekazał komendę obwodu kpt. M. Kawalcowi ps. „Iza”, „Żbik”. Od X 1944 pełni funkcję zastępcy k-dta Inspektoratu Rzeszów AK. Tropiony przez NKWD opuścił Rzeszów i ukrywa się w terenie. Awansowany do stopnia kpt. 11 XI 1944.
    W XII 1944 na odprawie w Żarnowcu Krośnieńskim z udziałem mjr. Ł. Cieplińskiego i mjr. W. S. Rutkowskiego zostaje mianowany k-dtem Inspektoratu AK Przemyśl. Później od II –IV 1945 kieruje Inspektoratem NIE Przemyśl. Oficjalnie od I 1945 zatrudnił się za zgodą przełożonych jako pełnomocnik rządu do spraw wojennych świadczeń rzeczowych na teren pow. Przeworsk. Czynny od V 1945 w DSZ i od IX 1945 WiN. Utrzymywał kontakt z działaczami WiN z Rady WiN Przeworsk. Zredagował trzy gazetki podziemne pt. „Nasza Ziemia”. W maju 1946 ostrzeżony o grożącym mu aresztowaniu przez UB. Ostatecznie w połowie VII 1946 przeprowadził się do Nysy, gdzie osiadł na stałe. Podjął prace zawodową w charakterze zastępcy dyrektora Powiatowej Spółdzielni Rolniczo-Handlowej. Podczas spotkania w Krakowie z Ł. Cieplińskim obiecano mu pomoc w przerzuceniu na Zachód. Proponowano mu tez objęcie funkcji kierownika WiN na terenie Śląska z siedzibą w Cieszynie. Propozycji nie przyjął. W marcu 1947 na kolejnym spotkaniu z Ł. Cieplińskim proponowano mu objęcie kierownictwa WiN w Poznaniu. Także nie przyjął propozycji.
    Aresztowany prze funkcj. WUBP Rzeszów w Nysie. Uwięziony w areszcie PUBP w Przeworsku pod zarzutem przynależności do nielegalnej organizacji WiN. Po wstępnych przesłuchaniach zostaje przewieziony do więzienia WUBP w Rzeszowie, gdzie go poddano bestialskim przesłuchaniom w celu wymuszenia zeznań. Torturowany przez oprawców UB nie przyznawał się do stawianych zarzutów. Od III 1948 więziony na Zamku Lubomirskich w Rzeszowie. Na pierwszej rozprawie przed WSR Rzeszów, zeznał, że był w śledztwie torturowany, akt oskarżenia podpisał pod przymusem; rozprawa został odroczona. Po powrocie do więzienia w obawie przed torturami, symulował chorobę psychiczną. Przebywał na obserwacji w szpitalu psychiatrycznym w Kobierzynie.
    W dniu 24 VI 1949 zostaje wyrokiem WSR Rzeszów skazany na karę 5 lat więzienia i kary dodatkowe, pozbawienia praw na 3 lata Na mocy amnestii z 22 II 1947 kary zostały mu darowane. Jednak Wojskowa Prokuratura Wojskowa w Rzeszowie odwołała się od tego wyroku. Ponownie staje przed WSR Rzeszów w dniu 30 III 1950. Wyrokiem WSR Rzeszów sygnatura akt Sr. 850/50 zostaje skazany z art. 86 § 2 na 6 lat więzienia. Na podstawie amnestii zmniejszono mu karę do lat 3. W dniu 31 V 1950 został w ciężkim stanie zdrowia osadzony w Centralnym Więzieniu Karnym we Wronkach. Początek odbywania kary WSR wyznaczył od dnia 14 XI 1947 zaś upływ kary 14 XI 1950. Zwolniony z CWK Wronki w dniu 14 XI 1950. Z powodu stanu zdrowia zabrany z więzienia przez żonę Stefanię. Powraca do Nysy, gdzie mieszkał przy ul. Fałata 8.
    Po podleczeniu zdrowia od I 1953 pracuje w Przedsiębiorstwie Remontowo-Budowlanym w Grodkowie a od 1954 w Nysie, gdzie był kierownikiem działu organizacyjno-prawnego. W 1971 przeszedł na emeryturę. Spisał obszerne wspomnienia z pracy konspiracyjnej.
    Zmarł 12 X 1991 we Wrocławiu. Pochowany na cmentarzu komunalnym w Nysie.
    Od 1946 był żonaty z Stefanią z d. Kołodziejczyk /1919-1980/. Miał córkę Krystynę ur. w 1947, zam. Dudzińska / mgr farmacji/, synów – Jerzego ur. 1952 dra inż. nauk technicznych i Wacława ur. w 1954 mgr inż.
    Odznaczony SKZ z M.
     
    R. Rybka – K. Stepan. Awanse oficerskie w WP 1935-1939. Kraków 2003; Księga ewidencyjna więźniów CWK Wronki nr 598/50; G. Ostasz. Biogram W. Składzienia/w:/ MSUDN 1939-1956, t. 4/1999, s. 154-158, tu dalsza bibliografia.


    Skwarek Józef
    [1909-1968], urzędnik, żołnierz AK, działacz WiN, ps. „Karski”
    Kierownik Rady WiN Nowy Targ IX 1945-XI 1946. Więzień polityczny PRL.
     
    Ur. 31 X 1909 w Chicago /Stany Zjednoczone/, syn Józefa i Anny z d. Gacek. Pochodził z rodziny inteligenckiej. Mieszkał z rodzicami w USA, skąd powraca po zakończeniu i wojny światowej do Polski. Rodzina osiedla się na stałe w Nowym Targu. Po dokończeniu nauki w szkole powszechnej, kontynuuje w miejscowym gimnazjum, gdzie w 1930 zdaje egzamin maturalny i uzyskuje świadectwo dojrzałości. Odbył służbę wojskową w latach 1930-1932. Zawodowo pracuje od 1932 jako sekretarz Gminy Ochotnica pow. Nowy Targ. Należał do Bezpartyjnego Bloku Współpracy z Rządem /BBWR/.
    Podczas niemieckiej okupacji nadal pracuje jako urzędnik w Gminie Ochotnica, potem w Chochołowie. Czynny w konspiracji ZWZ/AK w Obwodzie ZWZ/AK Nowy Targ. Zajmował się prowadzeniem komórki legalizacyjnej. Z tytułu swej pracy miał dostęp do dokumentów, co wykorzystywał do pracy konspiracyjnej. Dostarczał na potrzeby sztabu obwodu dokumenty in blanco. Wyrabiał osobiście osobom zagrożonym fałszywe dokumenty. Do II 1942 pracował w Zarządzie Gminy Chochołów.
    Aresztowany przez gestapo 22 II 1943, po ciężkim śledztwie wywieziony z katowni gestapo „Palace” w Zakopanem do obozu w Oświęcimiu, skąd go wywieziono do KL Majdanek /Lublin/, następnie na początku VII 1944 ostatnim transportem wywieziony do Gusen – filii obozu Mauthausen w płn. Austrii, gdzie przebywa do wyzwolenia obozu w dniu 5 V 1945. Przebywa w szpitalu w Linzu, gdzie pracuje do VIII 1945. W tym samym miesiącu powraca do Polski i zamieszkał w Nowym Targu przy ul. Ludźmierskiej 80. Po powrocie do kraju nie ujawniał swej działalności w konspiracji ZWZ/AK.
    Podejmuje pracę zawodową jako urzędnik Starostwa Powiatowego w Nowym Targu.
    We wrześniu 1945 został zwerbowany przez swego znajomego z obozu w Oświęcimiu – Władysława Kupca do działalności konspiracyjnej w WiN. Mianowany kierownikiem Rady WiN Nowy Targ krypt. „Spółdzielnia nr 2”, z zadaniem zorganizowania Rady WiN oraz sieci konspiracyjnej na podległym terenie. Organizacyjnie Rada WiN Nowy Targ wchodziła w skład Rejonu Południowego WiN krypt. „Szarotka”, którym kierował do II 1946 Wojciech Szczepański, a następnie Mieczysłąw Kawalec ps. „Witkowski”.
    J. S. nie rozwinął z powodu terroru UB wobec miejscowej ludności szerszej działalności konspiracyjnej. Udało mu się zorganizować skład kilkuosobowej Rady Powiatowej WiN Nowy Targ. Współpracował z szefem BW WiN na pow. Nowy Targ M. Kołłątajem ps. „Owczarz”. Prowadził przy pomocy swych współpracowników działalność wywiadowczą, propagandową. Sporządzał sukcesywnie miesięczne sprawozdania, które przekazywał przez łączniczkę Jadwigę Apostoł ps. „Baśka” Komendy Okręgu WiN w Krakowie.
    Pogarszający się stan jego zdrowia uniemożliwia mu prowadzenie bardziej efektywnej pracy konspiracyjnej. W VII 1946 zwraca się z prośbą do prezesa Okręgu WiN w Krakowie o zwolnienie go z funkcji kierownika rady. W XI 1946 po uzyskaniu zgody, przekazał aktywa Rady WiN Nowy Targ Mieczysławowi Huchli ps. „Wacław” i zaprzestał działalności. Nie ujawnił swej działalności w WiN podczas amnestii w II 1947. W tym czasie pracuje zawodowo jako księgowy w nowotarskim Oddziale Spółdzielni Spożywców „Społem”.
    W ramach rozpracowania obiektowego prowadzonego przez UB, pod krypt. „Wino”, na podstawie informacji agenturalnej jego działalność w strukturach WiN została rozszyfrowana. W dniu 18 II 1949 został w Nowym Targu, aresztowany przez funkcj. miejscowego UB i uwięziony w areszcie PUBP Nowy Targ, pod zarzutem przynależności do nielegalnej organizacji. Po wstępnych brutalnych przesłuchaniach w PUBP w Nowym Targu, zostaje przewieziony do lochów WUBP w Krakowie, gdzie prowadzono dalsze śledztwo. Postanowienie o zastosowaniu wobec niego tymczasowego aresztowania wydaje z datą 2 III 1949 Wojskowa Prokuratura Wojskowa w Krakowie. Wyrokiem WSR Kraków z dnia 16 V 1949, sygnatura akt Sr. 387/49 zostaje skazany z art. 86 § 2 KKWP na karę 12 lat więzienia przy zastosowaniu amnestii z 22 II 1947 karę zmniejszono mu do lat 6. Początek kary WSR wyznaczył od dnia 2 III 1949 zaś upływ kary 2 III 1955. Po procesie więziony w ZK Kraków- Montelupich. Po uprawomocnieniu się wyroku został w VI 1949 przewieziony do Centralnego Więzienia Karnego w Rawiczu. Po odbyciu orzeczonej przez WSR Kraków kary 6 lat więzienia został zwolniony z CWK w Rawiczu 2 III 1955. Więzienie opuścił w ciężkim stanie zdrowia.
    Powraca do Nowego Targu, gdzie mieszkał przed aresztowaniem. Po podleczeniu zdrowia utraconego w niemieckich obozach i komunistycznych więzieniach podejmuje pracę w charakterze księgowego w WPHS – Oddział Nowy Targ, a potem pracuje w Okręgowym Zarządzie Wodnym –Oddział Nowy Targ.
    Mieszkał w Nowym Targu przy ul. M. Lipa nr 94. Zmarł z powodu ciężkiej choroby dnia 1 XII 1968 w wieku zaledwie 59 lat. Pochowany na miejscowym cmentarzu.
    Żonaty z Heleną Skwarek z d. n/n.
     
    T. Biedroń. Schemat organizacyjny WiN. Okręg krakowski /1945-1949/, ZH WiN nr 5/1994, s. 59 ; USC Nowy Targ. Skrócony akt zgonu nr 312/1968; Informacja z USC nowy Targ z dnia 23 III 2001; S. Głąb. Charakterystyka nr 200. Okręg AK/NIE/DSZ/WIN Kraków, sygn. Kr 074/199, IPN Kraków; Księga więźniów CWK Rawicz z 1953; T. Łaszczewski. „Orzeł Biały” nr 4/2003 - Biogram Józefa Skwarka.

     
    Smorawiński Kazimierz [1904 -?], technik budowlany, w konspiracji AK, działacz WiN, ps. „Wacek”, „320”, „4012”
    Kierownik Powiatu WiN Żary III – 1 VI 1946. Okręg Jelenia Góra „Zachód”.
     
    Ur. 23 II 1904 w Gródku Jagiellońskim woj. lwowskie, syn Jana i Marii. W okresie międzywojennym uczył się w Państwowej Szkole Budownictwa we Lwowie i Jarosławiu. Po uzyskaniu dyplomu technika budowlanego pracował w firmach budowlanych w Lwowie. W latach 1937 –1939 zatrudniony w swoim zawodzie w III Wydziale Technicznym / nadzór budowlany/ magistratu Lwowa. Podczas sowieckiej okupacji Lwowa 1940- 1941 pracuje w Lwowskim biurze projektów. Od 1942 działa na terenie Lwowa w strukturach AK. W okresie 1943 –1944 zatrudniony w rzeźni miejskiej we Lwowie. Jesienią 1945 wyjechał z Lwowa do Polski. Osiedlił się w Żarach na Dolnym Śląsku, gdzie zamieszkał przy ul. Podchorążych. Wspólnie z Krystyną Szredzką /żoną P.W. Szredzkiego – kierownika Rejonu III Północnego WiN w Okręgu WiN Jelenia Góra/ prowadził jako ekspedient sklep w Żarach przy ul. Dworcowej 28. Działa w WiN jako informator, kolporter prasy podziemnej, biuletynów „Wolność” i „Orzeł Biały”, ulotek. W sklepie, gdzie pracował znajdował się punkt kontaktowy dla rejonowych działaczy WiN.
    Od III –VI 1946 pełnił funkcję kierownika powiatowego WiN Żary. Sporządzał miesięczne sprawozdania informacyjne dla kierownika Rejonu III Północnego WiN.
    Zatrzymany 1 VI 1946 w Żarach przez funkcj. PUBP Żary. Początkowo przebywał w areszcie PUBP Żary, gdzie go wstępnie przesłuchiwano. Następnie 12 VI 1946 wywieziony do aresztu przy Wydz. Śledczym WUBP w Wrocławiu. Aresztowany przez WPR Wrocław. Postanowienie o tymczasowym aresztowaniu z data 5 VI 1946 podpisał prokurator kpt. Filip Badner.
    31 XII 1946 akt oskarżenia przygotował chor. Józef Turek. W dniu 31 I 1947 wyrokiem WSR Wrocław, sygnatura akt Sr. 60/47 został skazany na karę 12 lat więzienia z art. 86 § 2 KKWP. WSR przewodniczył kpt. Tadeusz Lercel a oskarżał ppor. Edward Patkiewicz.
    13 III 1947 WSR Wrocław na podstawie amnestii z 22 II 1947 zmniejszył mu karę z 12 lat do 10 lat więzienia. 20 V 1947 NSW w Warszawie nie uwzględnił jego skargi rewizyjnej. Więziony w ZK Wrocław, skąd zostaje przewieziony do Centralnego Więzienia Karnego we Wronkach i tu osadzony dnia 16 VIII 1947 z wyrokiem 10 lat. Początek wykonania kary 1 VI 1946, koniec kary 1 VI 1956.
    W dniu 29 I 1953 wywieziony z CWK Wronki do ZK Sosnowiec-Radocha i tam osadzony 30 I 1953. Więziony następnie w OPW Jaworzno, skąd go 11 VIII 1953 wywieziono do OPW Brzeszcze. W dniu 22 XI 1954 zostaje ponownie osadzony w OPW Jaworzno. Zwolniony z OPW Jaworzno 1 I 1956 ze znacznym ubytkiem na zdrowiu.
    Dalsze losy n/n.
     
    Księga więźniów CWK Wronki nr 803/47; T. Balbus. Schemat org. Zrzeszenia WiN. Okręg Jelenie Góra „Zachód” /1945-1946/, /w/ ZH WiN nr 14/2000, s. 14,49


     
    Sobieszczański Jerzy Wojciech Roman [1906-1983], oficer sł. st. kaw., por. [1933], w ZWZ/AK, rtm., ps. „Jastrząb”, „Piorun”, „Tur”, „Wulkan”, mjr WP [1945]
    Kmdt Rejonu I w Obwodzie ZWZ/AK Tomaszów Lub. 1941-V 1943. Okręg Lublin ZWZ/AK.
     
    Ur. 13 VII 1906 w Podwodowie w rodzinie ziemiańskiej, syn Kwiryna i Heleny. Po ukończeniu w 1927 gimnazjum w Tomaszowie Lub. odbywa służbę wojskową w 2 psk, skad zostaje skierowany do Szkoły Podchorążych Rezerwy Kawalerii w Grudziądzu, gdzie przebywa od 25 VII 1927 do 25 IV 1928. W stopniu plut. podch. odbywa praktyki w 2 psk w Hrubieszowie. Od 15 X 1928 do 15 VIII 1930 uczy się w Szkole Podchorążych Kawalerii w Grudziądzu. Promowany na stopień ppor. sł. st. kaw. 15 VIII 1930 z przydziałem do 5 p. ułanów w Ostrołęce na stanowisko d-cy plutonu. Do stopnia por. sł. st. kaw. awansowany 1 I 1933. Latem 1936 przeniesiony z 5 p. uł. do Szkoły Podchorążych Rezerwy Kawalerii w Grudziądzu, gdzie pełnił w okresie 1936-1938 funkcję d-cy II plutonu w 2 szwadronie szkolnym, a w okresie 1938-1939 d-ca III plutonu w 1 szwadronie szkolnym. Po mobilizacji przydzielony do Ośrodka Zapasowego Suwalskiej Brygady Kawalerii w Białymstoku, potom w Wołkowysku. Po sformowaniu 110 p. rez. ułanów mianowany dowódcą 2 szwadronu, którym dowodzi podczas kampanii wrześniowej 1939.  Po zakończeniu kampanii wrześniowej 1939 unika niewoli i powraca w rodzinne strony. Od 1940 czynny w konspiracji ZWZ na terenie obwodu ZWZ/AK Tomaszów Lub. Od 1941 do V 1943 pełnił funkcję k-dta I Rejonu w Obwodzie Tomaszów Lub. Awansowany do stopnia rtm. sł. st. kaw. 11 XI 1942. W V 1943 zagrożony aresztowaniem przeniesiony na stanowisko oficera wyszkolenia w sztabie komendy obwodu AK Tomaszów Lub. W V 1944 przeniesiony na stanowisko oficera wyszkolenia w sztabie komendy AK Obwodu Lublin-powiat, a od VI 1944 oficer do zleceń w sztabie Inspektoratu rejonowego AK Lublin. 
    Jesienią 1944 zatrzymany przez UB w Lublinie. Po przesłuchaniach zwolniony, wstępuje do służby w WP. Awansowany do stopnia mjr. Po wojnie pełnił służbę w jednostce stacjonującej w Kaliszu, gdzie też mieszkał przy ul. Walki Młodych. W 1945-1946 na terenie Kalisza prowadził działalność konspiracyjną w ramach WSGO „Warta”. Zatrzymany 9 IX 1946 przez Informację Wojskową i uwięziony w Poznaniu. Postanowienie o zastosowaniu wobec niego tymczasowego aresztowania wydała z datą 11 IX 1946 WPR Poznań. Wyrokiem WSO Poznań z 11 I 1947, syg, akt. 01143/46 został skazany na karę 5 lat więzienia z art. 86§ 2 KKWP. Początek wykonania kary 9 IX 1946, upływ kary 9 IX 1951. Po procesie więziony w ZK Poznań, skąd został wywieziony do CWK we Wronkach i tu osadzony 14 VIII 1947. Na podstawie amnestii z 22 II 1947 w 1949 karę mu zmniejszono do lat 3. Zwolniony z CWK Wronki 9 IX 1949.
    Po odzyskaniu wolności mieszkał w Łodzi, gdzie pracował zawodowo w instytucjach związanych z rolnictwem.
    Zmarł w Łodzi 22 IV 1983.
    Odznaczony: SKZ z M, Medalem wojska 4x, Krzyżem AK,
     
    Rocznik oficerski 1932: S. Radomski. Zarys Historii Szkoły Podchorążych Rezerwy Kawalerii w Grudziądzu 1926-1939. Pruszków 1992; I. Caban. ZWZ-AK w Obwodzie Tomaszów Lub. Lublin 1997; Księga więźniów CWK Wronki nr 762/1947

     
    Sochański Kazimierz Stanisław [1902-1988], nauczyciel, oficer rez. piech. WP [1925], por. [1939],żołnierz ZWZ/AK/DSZ, działacz WiN, ps. „Ganzel”, „Klesza”
     
    Ur. 15 V 1902 w m. Czyszki pow. Sambor, syn Piotra i Jadwigo z d. Rogoziewicz. Po ukończeniu szkoły ludowej uczył się w gimnazjum realnym. W czasie nauki w gimnazjum był członkiem Związku Strzeleckiego. Jesienią 1918 wstępuje jako ochotnik do WP. Otrzymuje przydział do 9 p. uł.w szeregach, którego walczył na froncie wojny ukraińsko-polskiej, a następnie 1919-1920 w wojnie polsko-bolszewickiej. Po zakończeniu wojny zdemobilizowany, kontynuuje naukę w gimnazjum. Po zdaniu matury podjął studia na Wydziale Historii UJK we Lwowie uzyskując dyplom mgr filozofii. Po ukończeniu skróconego kursu podchorążych rezerwy piech. w 1925 zostaje awansowany do stopnia ppor. rez. piech. z starszeństwem od 1 VII 1925 z przydziałem mobilizacyjnym do 38 pp w Przemyślu. Ewidencyjnie podlegał PKU Przemyśl. Mieszkał w Przemyślu, gdzie pracował jako nauczyciel gimnazjalny. Jednocześnie działacz Związku Strzeleckiego. W VIII 1939 zmobilizowany do WP i wcielony do 83 pp w Kobryniu. W szeregach 83 pp odbył kampanię wrześniową 1939. Walczył na szlaku bojowym pułku od rzeki Warty do Modlina. Brał udział w walkach na przedpolach Warszawy, a od 13 IX 1939 w obronie Modlina. Awansowany do stopnai por. rez. Po kapitulacji Modlina 29 IX 1939 dostał się do niewoli niemieckiej. Zgodnie z umową kapitulacyjną w X 1930 został zwolniony z niewoli i powrócił do Przemyśla. Jesienią 1939 nawiązuje kontakty z kolegami z ZS i przystąpił do organizowania na terenie Przemyśla grupek konspiracyjnych, z którymi na początku 1940 wszedł w skład ZWZ/AK. Otrzymał przydział do sztabu komendy Obwodu ZWZ/AK Przemyśl. Od VII 1942 pełni funkcję I z-cy k-dta obwodu. Po aresztowaniu przez gestapo w VI 1943 kpt. sł. st. art. J. Gołdasza „Szczyta” od początku VII 1943 pełni zastępczo funkcję k-dta Obwodu AK Przemyśl do czasu mianowania na to stanowisko kpt. rez. piech. Henryka Puziewicza „Batury”. Funkcję z-cy k-dta pełni do początku 1944. W wyniku dekonspiracji zagrożony aresztowaniem ukrywa się. Po zajęciu Przemyśla przez A. Cz. latem 1944 kontynuuje działalność konspiracyjną. Po rozwiązaniu AK 19 I 1945 działa od wiosny 1945 w strukturach poakowskiej konspiracji DSZ, gdzie działa na odcinku wywiadowczym. Oficjalnie zatrudniony w szkolnictwie. Pracuje jako nauczyciel w gimnazjum w Przemyślu, gdzie mieszkał przy ul. Tarnowskiego. Po utworzeniu we IX 1945 WiN był członkiem Rady Powiatowej WiN Przemyśl, gdzie pełni funkcję szefa referatu „Ż”, potem z-cy kierownika Rady. Od X 1946 do IX 1947 był kierownikiem informacji w Radzie Powiatu WiN Przemyśl. Współorganizator siatki wywiadowczej Rady, która miała na swoim koncie spore osiągnięcia.
    Zatrzymany przez funkcj. UB i uwięziony. Data zatrzymania nie jest ustalona. Postanowienie o zastosowaniu wobec niego tymczasowego aresztowania wydała WPR Rzeszów z datą 06 V 1948. /wg adnotacji w księdze ewidencyjnej CWK Wronki/.
    Wyrokiem WSR Rzeszów na sesji wyjazdowej w Przemyślu z dnia 18 V 1948, sygn. akt Sr. 333/48 skazany na karę śmierci z art. 86 KKWP, oraz kary dodatkowe: pozbawienie praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na zawsze oraz przepadek mienia na rzecz Skarbu Państwa.03 VII 1948 B. Bierut ułaskawił go i zamienił karę śmierci na dożywotnie więzienie. Więziony w zK przemyśl, skąd został transportem więziennym przewieziony do Centralnego Więzienia Karnego we Wronkach i tu osadzony 03 XII 1948. W CWK szykanowany przez personel więzienny. 15 V 1951 wywieziony z cWK Wronki do ZK Rzeszów do dyspozycji WUBP Rzeszów, skad powraca do CWK Wronki 07 XI 1951. Na ojcu amnestii z 21 XI 1952 złagodzono mu karę do 10 lat więzienia. 26 VII 1955 przewieziony z CWK Wronki do ZK Poznań, skad powraca do CWK Wronki 05 X 1955.
    Postanowieniem Wojskowego Sadu Garnizonowego w Krakowie z dnia 25 V 1956 ze względu na stan zdrowia udzielono mu rocznej przerwy zdrowotnej w odbywaniu kary od 26 V 1956 do 26 V 1957. Zwolniony z więzienia na przerwę 26 V 1956. Do wiezienia już nie powrócił. Postanowieniem Wojskowego Sądu Warszawskiego Okręgu Wojskowego z 18 XI 1957 złagodzono mu karę 10 lat  do lat 5 uznając jednocześnie karę za odbytą. Sprawę umorzono.
    Po wyjściu z więzienia mieszkał z rodziną w Pyskowicach pow. Gliwice przy ul Traugutta. Po podleczeniu utraconego w więzieniach zdrowia podejmuje pracę zawodową.
    Ciężko chory umiera w Gliwicach 10 IV 1988.
    Był żonaty z Stanisławą z d. Warcholak.
     
    Rocznik oficerski rezerw 1934; USC Gliwice. Skrócony odpis aktu zgonu nr 590/1988/1; Księgi ewidencyjne więźniów CWK nr 1297/48, z roku 1951-52/ tu adnotacja o złagodzeniu kary dożywotniego więzienia na 10 lat więzienia i nr 268/55; H. Czarnecki. Informator o dokumentach sądowo-więziennych z lat 1944-1956. Poznań 1993; E. Czerny. Obwód ZWZ-Ak Przemyśl /w:/ PPH nr 4/1984:; G. Ostasz. Zrzeszenie WiN. Okręg Rzeszów. Rzeszów 2000; tenże: Okręg Rzeszowski Zrzeszenia WiN . Rzeszów 2006.


     Sołtysik Józef [1904-?], nauczyciel, żołnierz AK, działacz WiN
     
    Ur. 06 III 1904 w Kolonii pow. Zawiercie, syn Antoniego i Franciszki z d. Konderowska. Ukończył gimnazjum w 1925, potem kurs nauczycielski. W latach 1927-1928 odbył służbę wojskową w 4 Pułku Strzelców Podhalańskich w Cieszynie. Przed wojną pracował w zawodzie nauczyciela. Podczas okupacji niemieckiej był żołnierzem Armii Krajowej. Po wojnie w latach 1945-1947 mieszkał w Topolowicach pow. Zawiercie, gdzie pracował jako nauczyciel miejscowej szkoły podstawowej. Czynny w konspiracji antykomunistycznej. Działalność konspiracyjną prowadził w siatce wywiadowczej BW WiN jako informator z terenu Zawiercia. Uzyskane informacje z dziedziny polityczno-gospodarczej i wojskowej przekazywał Stanisławowi Laskowskiemu – kierownikowi BW WiN na pow. Zawiercie. Zatrzymany przez funkcj. PUBP Zawiercie i uwięziony. Początkowo więziony w areszcie PUBP Zawiercie, gdzie przeszedł wstępne przesłuchania, potem przewieziony na dalsze śledztwo do WUBP w Katowicach. Postanowienie o zastosowaniu wobec niego tymczasowego aresztowania wydała z datą 01 X 1946 Wojskowa Prokuratura Rejonowa w Katowicach. Wyrokiem WSR Katowice, sygn. akt Sr. 106/47 z dnia 12 V 1947 został skazany na karę 8 lat więzienia z art. 86 § 2 KKWP. Po procesie więziony w ZK Katowice skąd został przewieziony do centralnego Więzienia Karnego we Wronkach i tu osadzony 27 VI 1947. Na poczet kary zaliczono mu okres tymczasowego aresztowania. Początek kary 30 IX 1946, upływ kary 30 IX 1954.
    W dniu 27 X 1951 został przetransportowany do ZK Potulice, skąd został zwolniony 30 iX 1954 po odbyciu kary orzeczonej przez WSR Katowice. Po opuszczeniu więzienia powrócił do miejsca zamieszkania, gdzie mieszkał przed aresztowaniem.
    Dalsze losy n/n
     
    J. Draus – G. Mazur. Lista aresztowanych działaczy Zrzeszenia WiN [w:] Studia Rzeszowskie, t. 4/1997; T. Balbus. Drugie uzupełnienie „Listy aresztowanych działaczy Zrzeszenia WiN [w:]Studia Rzeszowskie, t. VI/1999; Księga ewidencyjna więźniów CWK Wronki nr 382/48; Księga główna więźniów CWK Wronki nr 2364/51-52. 

     
    Soroczyński Wacław [1902-?] oficer sł. st. saperów WP, kpt. [1938], w konspiracji ZWZ-AK, mjr sł. st., ps. „Liwiec”. VM kl. 5.
    Szef Referatu Saperów w sztabie Podokręgu Wschodniego „Białowieża” AK w Obszarze Warszawskim AK.
     
    Ur. 30 IX 1902 w Hrubieszowie. Syn Józefa i Marii. Uczęszczał do gimnazjum. W latach 1924-1925 odbywał służbę wojskową w Szkole Podchorążych Rezerwy Saperów w Modlinie, potem w latach 1925-1927 w Szkole Podchorążych Saperów. Promowany na stopień ppor. sł. st. saperów 15 VIII 1927. Od 1927 do 1930 był instruktorem w Szkole Podchorążych Inżynierii w Warszawie. Awansowany do stopnia por. sł. st. saperów 15 VIII 1929. Przeniesiony w 1930 do 2 Batalionu Saperów w Puławach na stanowisko d-cy kompanii. W latach 1937-1939 słuchacz wojskowej Szkoły Inżynierii w Warszawie. Do stopnia kpt. sł. st. awansowany 19 III 1938. W kampanii wrześniowej 1939 oficer saperów 2 DP. Po zakończeniu działań wojennych unika niewoli. Przebywał w Warszawie, gdzie rozpoczął działalność konspiracyjną w ZWZ. W 1941 skierowany przez KG ZWZ do Okręgu Lublin ZWZ, gdzie objął funkcję referenta saperów w Oddziale III sztabu Okręgu ZWZ/AK Lublin. Zajmował się organizowaniem komórek saperskich w obwodach okręgu. W połowie 1942 przeniesiony do sztabu Podokręgu Wschodniego „Białowieża” w Obszarze Warszawskim AK, gdzie objął funkcję szefa saperów Podokręgu. Organizował komórki saperów w podległych obwodach oraz prowadził szkolenie żołnierzy AK z zakresu saperstwa. Awansowany do stopnia mjr sł. st. saperów rozkazem KG AK nr L. 113/BP z 11 XI 1943. Uczestniczył aktywnie w działaniach zbrojnych prowadzonych w ramach akcji „Burza” przeciwko siłom wroga. Po wkroczeniu A. Cz. na teren Podokręgu nie ujawnił się i nadal pozostaje czynny w konspiracji. Ukrywał się m. in. w Hrubieszowie. Aresztowany przez NKWD 16 XII 1944 i po przesłuchaniach w siedzibie NKWD w Lublinie przekazany UB i więziony na Zamku Lubelskim, potem w Warszawie przy ul. 29 Listopada. Wyrokiem WSG w Warszawie, sygnatura akt R. 123/45 z 20 II 1945 skazany na karę 8 lat więzienia przy zastosowaniu amnestii na karę 3 lat więzienia. Początek wykonania kary 16 XII 1944, zaś upływ kary 16 XII 1947. Skazany z art. 1 Dekretu o Ochronie Państwa. Karę odbywał od 26 V 1945 w Centralnym Więzieniu Karnym we Wronkach, skąd zostaje zwolniony 07 III 1946 na podstawie postanowienia o zawieszeniu pozostałej do odbycia części kary wydanego przez WSG Warszawa 19 XII 1945. Po zwolnieniu udał się do Hrubieszowa.
    W latach sześćdziesiątych złożył relację dot. działalności konspiracyjnej w AK, która znajduje się w AWIZ w Warszawie.
    Jego dalsze losy n/n.
    Odznaczony: VM kl. 5 nr 13447
     
    Rocznik oficerski MSWojsk. 1928,1932; R. Rybka – K. Stepan. Awanse oficerskie w WP 1935-1939. Kraków 2003; R. Rybka – K. Stepan. Rocznik oficerski 1939. Kraków 2006; I. Caban. Ludzie Lubelskiego Okręgu AK. Lublin 1995; J. Gozdawa-Gołębiowski. Obszar Warszawski AK. Lublin 1992; Biuletyn „Gdański Przekaz” nr 4/1990. Gdańsk 1990; Księga ewidencyjna więźniów CWK Wronki nr 368/45.


     Srebro Stefan Edward [1909-1970], urzędnik, oficer rez. piech. WP, ppor. [1936], żołnierz AK/DSZ, działacz WiN, ps. „Platyna”, „Zbigniew”
     
    Ur. 30 IV 1909 w Tarnowie, syn Józefa i Wiktorii z d. Zgłobis. Ukończył gimnazjum w Tarnowie, gdzie w 1930 zdał maturę. Służbę wojskową odbył w Szkole Podchorążych Rezerwy Piechoty. Po odbytych ćwiczeniach wojskowych awansowany do stopnia ppor. rez. piech. z starszeństwem od 1 I 1936. W swoim domu w Dębicy prowadził własną restaurację „Oaza”. Podczas okupacji niemieckiej był żołnierzem ZWZ/AK w Obwodzie Dębica. Przed aresztowaniem mieszkał w Dębicy przy ul. Kolejowej 19 i pracował jako urzędnik w Zakładach Przetwórstwa Mięsnego. Do pracy konspiracyjnej w wywiadzie WiN został zwerbowany przez Antoniego Słabosza, przez którego został mianowany kierownikiem wywiadu Brygad Wywiadowczych WiN na pow. Dębica – Okręg Rzeszów WiN. Na terenie powiatu zorganizował siatkę wywiadu. Zebrane informacje z dziedziny polityczno-gospodarczej przekazywał do kierownictwa Okręgu BW WiN w Rzeszowie.
    Zatrzymany przez funkcj. UB i uwięziony. Postanowienie o zastosowaniu wobec niego tymczasowego aresztowania wydała z datą 26 IX 1946 Wojskowa Prokuratura Rejonowa w Rzeszowie. Przeszedł ciężkie śledztwo. Wyrokiem WSR Rzeszów, sygn. akt Sr. 250/47 z dnia 19 IV 1947 skazany został na 12 lat więzienia z art. 8 MKK. Po procesie więziony w ZK Rzeszów, skąd został przewieziony do Centralnego Więzienia Karnego we Wronkach i tu osadzony 30 XII 1947. Początek wykonania kary 26 IX 1946, upływ kary 26 IX 1958.W więzieniu we Wronkach był szykanowany przez personel więzienny. W dniu 12 I 1956 przetransportowany do ZK Warszawa Mokotów do dyspozycji MBP. Na mocy amnestii z 27 IV 1956 złagodzono mu karę do lat 10. Wiosną 1956 zwolniony z więzienia. Po wyjściu z więzienia powraca do Dębicy. Podejmuje pracę w miejscowych Zakładach Jajczarsko-Drobiarskich.
    Zmarł 03 II 1970.
     
    R. Rybka-K. Stepan. Awanse oficerskie w WP 1935-1939. Kraków 2003; J. Draus – G. Mazur. Lista aresztowanych działaczy Zrzeszenia WiN /w:/ „Studia Rzeszowskie”, t. 4 z 1997; Księga więźniów CWK Wronki 2343/50.

     
    Stachak Karol [1900-1972], funkcj. policji, w konspiracji ZWZ/AK, ppor. cz. w., ps. „Róża”.
    D-ca Placówki ZWZ/AK Czudec XI 1940-V 1944. Obwód Rzeszów ZWZ/AK. Kmdt Obwodu AK Dębica XII 1944 – I 1945. Okręg Kraków AK.
     
    Ur. 26 I 1900 w Przegini Duchownej k/Krakowa, syn Marianny. Ukończył siedmioklasową szkołę powszechną. W latach 1921 –1923 odbywa służbę wojskową. Potem wstępuje do służby w Policji Państwowej. Po ukończeniu szkoły policyjnej pracuje w Komisariacie Policji w Rzeszowie na stanowisku przewodnika. W połowie lat trzydziestych przeniesiony na stanowisko posterunkowego w Posterunku Policji w Czudcu, gdzie pracuje także w okresie okupacji niemieckiej. Latem 1940 zaprzysiężony do ZWZ przez k-dta Placówki AK Czudec Ludwika Maca. Do XI 1940 pełni funkcje zastępcy k-dta placówki, a od XI 1940 do 8 V 1944 k-dt Placówki ZWZ/AK Czudec. Nadal pracuje jako policjant „granatowy” w Czudcu, co ma ogromne znaczenie dla miejscowych konspiratorów. Dostarcza także informacje wywiadowcze. W maju zagrożony aresztowaniem ukrywa się. Na początku V 1944 Gestapo aresztowało jego córkę Marię. Chcąc ratować córkę zgłosił się 8 V 1944 w Gestapo. Po jego zgłoszeniu córka została zwolniona. Poddany wstępnym przesłuchaniom z zastosowaniem gestapowskich metod śledczych. W dniu 10 V 1944 podjął z innymi więźniami nieudaną próbę ucieczki. Tego samego dnia usiłował popełnić samobójstwo przez rozcięcie sobie brzucha. 11 V 1944 został przewieziony do szpitala w Rzeszowie, skąd go przewieziono do szpitala więziennego w Tarnowie, co uratowało mu życie. Latem 1944 zostaje zwolniony z więzienia. Powraca następnie do pracy konspiracyjnej. Po częściowym zajęciu terenu pow. Dębica przez wojska sowieckie obwód AK Dębica zostaje przedzielony linią frontu. OD XII 1944 – I 1945 pełni jako p.o. funkcję k-dta Obwodu AK Dębica po wschodniej stronie. Awansowany w AK do stopnia sierż. potem ppor. cz. w. Po rozwiązaniu AK w I 1945 zagrożony aresztowaniem przez NKWD/UB ukrywa się często zmieniając miejsca pobytu. Później pracuje jako urzędnik w Urzędzie Gminnym w jednej z miejscowości na Podkarpaciu. Aresztowany w wyniku donosu przez funkcj. PUBP z Rzeszowa 21 IV 1948 i przywieziony do lochów UB w Rzeszowie, gdzie go poddano wyrafinowanym przesłuchaniom z zastosowaniem bicia, tortur itp. W celu wymuszenia zeznań przyznania się do fałszywych zarzutów współpracy z Niemcami. Przez półtora roku przebywał w śledztwie przechodząc męczeńską gehennę. Wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w Rzeszowie z dnia 24 X 1949, sygnatura akt I/K 33/49 został skazany na karę śmierci z art. 1 dekretu z 31 VIII 1944 za współpracę z okupantem. Na podstawie amnestii karę śmierci zmieniono mu na dożywotnie więzienie potem na 15 lat więzienia. Więziony w ZK Rzeszów, potem w ZK Płock, skąd go przywieziono i osadzono 21 III 1951 w Centralnym Więzieniu Karnym we Wronkach z wyrokiem 15 lat więzienia. W wronieckim więzieniu zakwalifikowany jako więzień antypaństwowy. Odbywał karę w najgorszych warunkach /cele betonowe podłogi, zimne/. Nabawił się wielu chorób. Często przebywa w szpitalu więziennym. Szykanowany jako b. funkcjonariusz policji przez więzienny personel. Z powodu ciężkiego stanu zdrowia decyzją Prokuratury Woj. w Rzeszowie z dnia 25 III 1955 nr 104/50/A udzielono mu 6 miesięcznej przerwy zdrowotnej w odbywaniu kary od 31 III 1955 do 1 X 1955. Zwolniony na przerwę 31 III 1955 wyjechał do Czudca, następnie do Bydgoszczy, gdzie osiedlił się na stałe. Po podleczeniu zdrowia z wielkim trudem uzyskał i podjął pracę zawodową. Pracował jako pracownik fizyczny. Do więzienia już nie powraca. W wyniku starań przedłużono mu przerwę zdrowotną. Po amnestii z 27 IV 1956 na podstawie postanowienia SN pozostałą do odbycia karę darowano mu.
    Nabyte w więzieniach choroby oraz utracone w czasie śledztwa w UB zdrowie przyczyniły się do jego pogorszenia. Ciężko chory przebywa w 1972 w Szpitalu Ogólnym Nr 1 w Bydgoszczy, gdzie umiera 12 III 1972. Pochowany na miejscowym cmentarzu.
     
    W. Borowiec. Placówka AK w Czudcu, krypt. „Czereśnia”, wg indeksu. Rzeszów 1997; K. Wójcik. Rzeszów w latach II wojny światowej. Okupacja i konspiracja 1939-1944-1945, wg indeksu. Rzeszów 1998; S. Piwowarski. Okręg Krakowski SZP- ZWZ-AK 1939-1945,s. 71. Kraków 1994; Księga główna więźniów CWK Wronki nr 3804/1951/ tu adnotacje dot. zmiany wysokości kary, udzielenia przerwy w odbyciu kary/; USC Bydgoszcz Akt zgonu zupełny nr 523/1972.


    Stal Franciszek [1912-2006], urzędnik PKP, ppor. rez. piechoty WP,[1939], por. rez. [1944],w konspiracji ZWZ/AK, ps. „Chabina”, „Franek”, „Hrabia”.
    Kmdt Obwodu Święciany VII –IX 1944. Okręg Wilno AK.
     
    Ur. 2 VI 1912 w Borku pow. Bochnia woj. krakowskie, syn rolników Stanisława i Marii z d. Pniak. Po ukończeniu szkoły powszechnej w Borku, kształci się w gimnazjum humanistycznym w Bochni, gdzie w 1933 zdaje egzamin maturalny. W latach 1933/1934 odbywa służbę wojskową w Szkole Podchorążych Rezerwy Piechoty w Zambrowie, a praktyki odbywa w 31 pp w Łodzi. Po odbytych ćwiczeniach wojskowych w 1934 i 1935 awansowany do stopnia sierż. podch. rez. piech. W latach 1934 –1936 uczy się w Instytucie Administracyjno-Gospodarczym /Dział kolejowy/ w Krakowie. Następnie podejmuje pracę zawodową na PKP. Początkowo pracuje na stacji PKP Wilno-Osobowa, a następnie na stacji Kniahinin, potem od 1938 na stacji Ignalino jako dyżurny ruchu. W VIII 1939 zmobilizowany do WP i wcielony do 206 PPRez. z Nowej Wilejki dowodzonego przez ppłk sł. st. piech. Edwarda Kościńskiego i zmobilizowanego w OZ 19. DP w Lidzie. 206 PPRez. wchodził w skład 35. DPRez. z Wilna. Mianowany dowódcą taborów I batalionu Do 9 IX 1939 35. DP skoncentrowana został w rejonie Białegostoku. Na rozkaz NW WP dywizja zostaje przerzucona transportami kolejowymi do Lwowa, gdzie poszczególne oddziały docierają 13-15 IX 1939.
    F. S. walczy w obronie Lwowa, gdzie zostaje ranny. Po kapitulacji Lwowa wobec wojsk sowieckich nie idzie do niewoli sowieckiej. Ucieka z miejsca zbiórki oficerów na Placu strzeleckim i po wielu perypetiach przedostaje się do Ignalina zajętego w tym okresie przez Litwinów. W VI 1940 zostaje rozpracowany przez NKWD. Wyjeżdża do Wilna i zatrudnia się jako odczytywacz liczników elektrycznych na Śnipiszkach i Łosiówce. W Wilnie nawiązał kontakty konspiracyjne. Zaprzysiężony, do ZWZ przez kpt. sł. st. piech. J., Bronikowskiego /przed IX 1939 d-ca kompanii granicznej w Ignalinie/. W VI 1941 po zajęciu Wileńszczyzny przez Niemców powraca do Ignalina z zadaniem organizowania siatki ZWZ. Utworzona siatka, ZWZ wchodzi w skład Obwodu ZWZ Święciany, którym dowodzi por. rez. Wiktor Klemm ps. n/n.
    Zatrudniony oficjalnie jako dyżurny ruchu na stacji Ignalino. Prowadzi głównie w tym okresie czasu działalność wywiadowczą, nasłuchu radiowego i kolportażu wiadomości politycznych oraz propagandową. W 1942 zorganizował patrol dywersyjny, który przeprowadził kilka akcji dywersyjnych. Po zorganizowaniu ośrodków dywersyjnych obejmuje dowództwo Ośrodka Dywersyjnego OD 23, operującego na szlaku kolejowym długości 50 km od m. Pohulanka do Podudzia. Zorganizował 5 patroli, które zajmowały się dywersją oraz zbieraniem broni, kolportażem prasy podziemnej. Po 17 VII 1944 powraca do ścisłej konspiracji. Od VII 1944 do X 1944 pełni funkcję k-dta Obwodu Święciany. Awansowany do stopnia ppor. rez. 12 XI 1944. Nasilenie represji NKWD powoduje, że zagrożony aresztowaniem przenosi się do Wilna, gdzie zostaje zatrudniony w Państwowym Urzędzie Repatriacyjnym na Pohulance, gdzie jest kierownikiem działu transportu. W Wydziale Transportowym organizuje przerzuty zagrożonych aresztowaniem przez NKWD żołnierzy AK poza granicę jałtańską. Zdekonspirowany ukrywa się. W VIII 1945 zostaje przerzucony konspiracyjnie do Polski przez por. J. Łozińskiego. W Polsce osiedla się w Nysie i podejmuje pracę w miejscowym urzędzie pocztowym. Utrzymywał kontakty organizacyjne z mjr-m A. Olechnowiczem „Pohorecki” Działa w strukturach Komendy Wileńskiego Ośrodka Mobilizacyjnego. Od III 1948 w sztabie ppłk-a „Pohoreckiego”.
    W dniu 29 VI 1948 zostaje zatrzymany w swoim mieszkaniu w Nysie przez funkcj. WUBP Katowice i uwięziony w więzieniu WUBP w Katowicach, gdzie zostaje poddawany przesłuchaniom. Następnie przewieziony do więzienia MBP w Warszawie na dalsze śledztwo, skąd ponownie zostaje przewieziony do Katowic. Skazany wyrokiem WSR Katowice na karę 10 lat więzienia. Po procesie więziono go w ZK Katowice, ZK Warszawa – Mokotów, potem w CWK Wronki. Zwolniony z więzienia latem 1956 po 6,5 letnim pobycie w więzieniach.
    Po zwolnieniu z więzienia powraca do Nysy. Następnie podejmuje pracę jako dyżurny ruchu PKP w Raciborzu. Był inwigilowany przez UB. Na emeryturę przechodzi w 1976.
    24 X 1991 Sąd Śląskiego Okręgu Wojskowego we Wrocławiu wydał postanowienie o unieważnieniu wyroku wydanego przez b. WSR Katowice jako wydany za działalność na rzecz odzyskania niepodległości.
    Mieszkał w Raciborzu.
    Zmarł w VIII 2006.
    Odznaczony: VM kl. 5, /1990/,Krzyżem Partyzanckim /1984/, Honorową Odznaką żołnierza AK okręgu Wilno.
     
    J. Łukasiak. Szkoła Podchorążych Rezerwy Piechoty w Zambrowie. Pruszków 2003; D. Fikus. Pseudonim „Łupaszka”. W-wa 1990; Biogram F. S /w:/ Słownik Polski Walczącej na Kresach Północno-Wschodnich Rzeczypospolitej. Bydgoszcz 1998; P. Niwiński. Okręg Wileński AK w latach 1944-1948. W-wa 1999; K. Krauze. Ostatni raport /w:/Wileński Przekaz nr 3/1992. Gdańsk.

     
    Stankiewicz Sylwan Teodor [1895-1969], członek POW, oficer rez. piech. WP, por. [1919], w konspiracji ODR/AK, kpt., ps. „Butler”, „Kaźmierczak”, „Mogiła”, „Paweł”.
    Kmdt Obwodu AK Toruń-miasto 1944 – X 1944. P.o. Kmdt Inspektoratu AK Toruń X 1944 – I 1945. Okręg Pomorze AK.
     
    Ur. 03 II 1895 we wsi Skórniki pow. Radom, syn Konstantego i Konstancji z d. Brzostek. W 1916 ukończył w Żyrardowie średnią Szkołę Techniczną, uzyskując tytuł technika budowlanego. W tym samym roku wcielony do armii rosyjskiej i skierowany do Szkoły Podchorążych. Do 1918 pracuje w rosyjskich instytucjach wojskowych. Od 1917 działa w POW na terenie Mińska Litewskiego. W 1919 przedostaje się z żoną do Polski i wstępuje do Wojska Polskiego. Bierze udział w wojnie polsko-bolszewickiej 1919-1920. W stopniu por. dowodzi kompanią. Awans do stopnia por. 1 VI 1919. Po wojnie służy w Centralnych Zakładach Wojsk Łączności w Warszawie. W końcu 1921 w stopniu por. przeniesiony do rezerwy. W 1923 przenosi się z rodziną z Warszawy do Torunia, gdzie podjął pracę w Zakładach Przedsiębiorstwa Miejskiego „Elektrownia-Gazownia- Tramwaje”. Następnie pracuje w Wojskowych Zakładach Amunicyjnych Nr 3 i do VIII 1939 w Zakładzie Ubezpieczeń Wzajemnych w Poznaniu – Oddział Toruń. Przydział mobilizacyjny posiadał do 63 pp w Toruniu. W VIII 1939 zmobilizowany i wcielony do Policji. Brał udział w kampanii wrześniowej 1939. W czasie walk nad Bzurą zostaje ranny. Umieszczony w szpitalu wojskowym. Pod koniec 1939 zwolniony z szpitala powraca do Torunia. Podczas niemieckiej okupacji pracuje jako robotnik budowlany w niemieckiej firmie budowlanej w Toruniu. Usunięty przez Niemców z swego mieszkania. Mieszka w dzielnicy Mokre w Toruniu przy ul. Wybickiego, skąd przenosi się na ul. Klonowicza 38, które było też lokalem kontaktowym.
    Czynny w konspiracji niepodległościowej. Od początku 1941 działa w Okręgowej Delegaturze Rządu /ODR/ jako inspektor obwodu Toruń. Jednocześnie pełnomocnik ODR na pow. i miasto Toruń.
    Od połowy 1942 w AK. Działa w sztabie Inspektoratu AK Toruń, potem k-dt dzielnicy Mokre, następnie od III 1944, k-dt Garnizonu /obwodu/ AK Toruń. Wydawał i redagował wspólnie z M. Bagińskim ps. „Grzmot” gazetkę konspiracyjną „ Głos Prawdy”. Od jesieni 1944 pełni jako p. o. obowiązki k-dta Inspektoratu AK Toruń. Awansowany w AK do stopnia kpt. rez. Po wejściu wojsk sowieckich nas teren Torunia od 1 II 1945 zgodnie z zaleceniem K.O. AK Pomorze podejmuje starania o wejście do lokalnych władz, by brać bezpośredni udział w tworzeniu polskiej administracji. Zostaje mianowany tymczasowym k-dtem Milicji Obywatelskiej. Następnie do VIII 1945 pracownik Wydziału Wojskowego Urzędu Miejskiego. Potem pracuje jako likwidator budowlany w Państwowym Zakładzie Ubezpieczeń. Czynny w konspiracji antykomunistycznej. Utrzymuje kontakty organizacyjne w Garnizonie zarówno z k-dtami dzielnic i kpt. rez. saperów B. Pietkiewiczem, ps. „Witold”, „Żbik” – k-dtem Podokręgu Płd – Wsch. Redaguje i wydaje nadal gazetkę „Głos Prawdy”, której nadął charakter informacyjno-propagandowy.
    Zatrzymany przez funkcj. UB 25 X 1945 w Toruniu. Więziony w więzieniu karno-śledczym w Toruniu przy ul. Wały gen. Sikorskiego, potem krótko w Bydgoszczy, następnie ponownie w Toruniu przy ul. Piekary. Postanowienie o zastosowaniu wobec niego tymczasowego aresztowania wydaje z datą 3 XI 1945 WPR Bydgoszcz. Wyrokiem WSR Bydgoszcz, sygnatura akt Sr. 175/46 z dnia 22 VI 1946 został skazany na karę 10 lat więzienia z art. 1 dekretu o Ochronie Państwa /PKWN/ z dnia 30 X 1944. Po procesie więziony w ZK Toruń, skąd został przewieziony transportem zbiorowym więźniów do Centralnego Więzienia Karnego we Wronkach i tu osadzony 5 X 1946. Na podstawie amnestii z 22 II 1947 w III 1947 karę 10 lat złagodzono mu do 5 lat. Początek wykonania kary 25 XI 1945, zaś upływ kary 25 X 1950. Zwolniony z więzienia we Wronkach 25 X 1950 po odbyciu kary 5 lat więzienia. Powraca do Torunia, gdzie mieszkał przed aresztowaniem. Pracuje jako magazynier w Spółdzielni „Rzut” potem 1 Maja. W 1960 przechodzi na emeryturę. Spisał relację z pracy konspiracyjnej.
    Zmarł w Toruniu 8 VI 1969. Pochowany na cmentarzu przy ul. Wybickiego.
    Decyzją Sądu Najwyższego w Warszawie z 22 X 1990 wraz z swymi żołnierzami i kolegami skazanymi prze WSR Bydgoszcz 22 VI 1946 zostaje zrehabilitowany.
    Był odznaczony: Krzyżem Niepodległości z Mieczami /1933/, Krzyżem AK, pośmiertnie w 1989. Żona Zofia z d. Butler / 1892-1969/, żołnierz AK, ps. „Stanisława” była referentką WSK Garnizonu AK Toruń do X 1944, potem od X 1944 do 1945 ref. WSK Inspektoratu AK Toruń. Syn Lech ps. „Ketling”do X 1944 łącznik potem ref. kontrwywiadu w Inspektoracie AK Toruń.
     
    Rocznik Oficerski Rezerw 1934; Słownik Biograficzny Konspiracji Pomorskiej 1939-1945, cz. 2, s. 155-1577.


    Stanula Władysław [1896-1956], legionista, funkcj. Policji Państwowej, żołnierz ZWZ/AK, działacz WiN, ps. „Bolek”, „M”, „Mrówka” vel Bolesław Bojan, vel Wojciech Kowalski
     
    Ur. 30 VII 1896 w Ołpinach pow. Jasło, syn Tomasza i Magdaleny z d. Reczek. W latach 1904-1908 uczęszczał do szkoły ludowej w Ołpinach, a następnie uczył się w zawodzie krawca i zdał egzamin czeladniczy. Był członkiem „Strzelca” Od 1915 służył w 2 Brygadzie Legionów Polskich. Brał udział w  XII 1918-II 1919 w walkach z Ukraińcami w rejonie Lwowa, potem 1919-1920 w wojnie polsko-bolszewickiej. Po zakończeniu wojny wstąpił do Policji Państwowej, gdzie ukończył szkołę policyjną. Służył w komisariacie Policji w Muszynie. W latach 1930-1939 był k-dtem komisariatu PP w Muszynie.
    We IX 1939 powrócił do Ołpin. Nie ujawnił się przed Niemcami i nie podjął służby w policji granatowej. Czynny w konspiracji niepodległościowej ZWZ/AK na terenie Obwodu ZWZ/AK Jasło. Był jednym z uczestników zebrania organizacyjnego placówki Szerzyny u ks. Jana Ślązaka na plebani w Ołpinach. Działał na odcinku dywersji i sabotażu. Podlegał st. sierż. Ignacowi Wójcikowi „Iskrze”, a od 1944 Janowi Dudzie „Czarnemu”. Poszukiwany przez gestapo jako b. policjant, ukrywał się u Ksawerego i Kamili Dziubanów w Ołpinach, potem w bieckim klasztorze reformatów. Uczestniczył w nasłuchach radiowych i redagowaniu pisma podziemnego „Iskra”. W XII 1941, uprzedzony przez E. Niziołka , zdołał zbiec z zasadzki, zorganizowanej przez gestapo i ukrywał się w przysiółku Podlesie u Wojciecha Stanęli i nadal uczestniczył w redagowaniu „Iskry”, którą redagował razem z Antonim Muchą „Kapitan” z Tarnowa i nauczycielem Tadeuszem Mikrutem z Żurowej. Zorganizował kolportaż prasy podziemnej. W końcu 1943 uszedł z obławy gestapo. Ukrywał się w Racławicach u Szuszkiewiczów, gdzie znajdował się punkt redakcyjny. 27 VII 1944 w Ołpinach w domu Jana Niziołka uczestniczył w odprawie dowództwa placówki w związku z ogłoszeniem akcji „Burza”. Bierze udział w działaniach bojowych prowadzonych w ramach akcji „Burza” n terenie lasów Pogórza Ciężkowickiego.
    Po wkroczeniu A. Cz. na teren obwodu jasielskiego nadal czynny w konspiracji poakowskiej.  Zajmował się drukiem i kolportażem ulotek. W wyniku donosu funkcj. NKWD z placówki w Bieczu urządzili nocną obławę na dom Szuszkiewiczów w Racławicach. Podczas tej akcji NKWD został ujęty. Skonfiskowano wówczas sprzęt i materiały. Podczas transportu udało mu się zbiec z konwoju.
    W XII 1945 zostaje wprowadzony przez Józefa Mitoraja do WiN. Na początku 1946 powraca do Ołpin i podjął pracę na stanowisku kierownika miejscowej Spółdzielni Rolniczo-Handlowej. W ramach działalności w WiN sporządzał sprawozdania dotyczące sytuacji politycznej, ekonomicznej i wojskowej z pogranicza pow. Jasło i Tarnów, gromadził informacje o ludziach powracających z ZSRR. Bierze udział w organizacji kolportażu ulotek przed referendum czerwcowym w 1946. Jednocześnie prowadził archiwum Koła WiN Szerzyny. Wiosną 1946 koła WiN Szerzyny i Ryglice zostały połączone w jedną placówkę. Po aresztowaniu przez UB Józefa Mitoraja zostaje we IX 1946 mianowany w jego miejsce kierownikiem Koła WiN Ryglice-Szerzyny.
    Zatrzymany 21 X 1947 w Ołpinach przez funkcj. PUBP z Jasła i uwięziony początkowo w areszcie PUBP w Jaśle, potem w areszcie WUBP Rzeszów, a od XII 1947 w PUBP Jasło. Od 08 III 1948 więziony na Zamku w Rzeszowie. Postanowienie o zastosowaniu wobec niego tymczasowego aresztowania wydała z datą 01 XI 1947 Wojskowa Prokuratura Rejonowa w Rzeszowie. Przeszedł ciężkie  ubowskie śledztowo. W trakcie przesłuchań bity i maltretowany fizycznie i psychicznie.
    Wyrokiem WSR Rzeszów w składzie: mjr Franciszek Midura – przewodniczący, kpr. Jan Barabasz i kpr. Aleksander Barański – ławnicy, sygn. akt Sr. 202/48 z dnia 16 IV 1948 został skazany na karę 12 lat więzienia z art. 86 KKWP. W VI 1948 przewieziony do więzienia w Przemyślu, skąd zostaje przewieziony do centralnego Więzienia Karnego we Wronkach i tu osadzony 18 II 1949. Początek wykonania kary 21 X 1947, upływ kary 21 X 1959. Szykanowany przez personel więzienny. Ciężko chory zostaje zwolniony z więzienia we Wronkach 12 VII 1955. Po zwolnieniu z więzienia udał się do m. Plesewo pow. Grudziądz, potem powraca do Ołpin. Dzięki pomocy znajomego księdza, Jana Dziubana oraz ówczesnego jego kolegi, wykładowcy teologii, ks. Karola Wojtyły, rodzina otrzymała skierowanie na konsultacje i operację w klinice w Krakowie.
    Zmarł 25 I 1956 podczas operacji w klinice w Krakowie.
    Pochowany na cmentarzu w Ołpinach.
     
    G. Ostasz. Okręg Rzeszowski Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość”. Rzeszów 2006; Księga ewidencyjna CWK Wronki nr II/254/49; Księga ewidencyjna główna więźniów CWK Wronki z 1951-52 /tu adnotacja o zwolnieniu z więzienia 12 VII 1955 i udania się do m. Plesewo pow. Grudziądz/.


     Starer Marian [1922-?],żołnierz AK, działacz WiN, ps. „Andrzej”
     
    Ur. 18 VI 1922 w Rzeszowie, syn Piotra i Marii z d. Judyckiej. Po ukończeniu szkoły powszechnej uczęszczał do gimnazjum, którego nie ukończył z powodu wybuchu wojny. Podczas okupacji niemieckiej był żołnierzem AK. Uczył się na tajnych kompletach. W 1945 wcielony do WP. Brał udział w walkach na froncie, potem w latach 1945-1946 w stopniu chorążego w 50 pp w Olsztynie. Po powrocie do życia cywilnego pracował jako sekretarz w Spółdzielni Spożywców „Społem” w Rzeszowie. W X 1946 zwerbowany przez M. Liwę „Milik” do pracy konspiracyjnej w WiN na terenie Rzeszowa. Mieszkał w m. Zwięczyca pow. Rzeszów. Od X 1946 pełnił funkcję kierownika kolportażu prasy konspiracyjnej Rejonu Rzeszów WiN i jednocześnie z-cą kierownika WiN na miasto Rzeszów – M. Liwy „Milik”. W ramach swej działalności konspiracyjnej prowadził rozdział prasy na skrzynki oraz redagował ulotki.
    Zatrzymany przez funkcj. WUBP Rzeszów 10 VII 1947 w kotle zorganizowanym w mieszkaniu M. Liwy i uwięziony. Postanowienie o zastosowaniu wobec niego wydała wojskowa Prokuratura Rejonowa w Rzeszowie. Sądzony w grupie działaczy WiN Rejonu Centralnego WiN – Rzeszów. Wyrokiem WSR Rzeszów z 26 IV 1948, sygn. akt Sr. 36/48 został skazany na karę dożywotniego więzienia z art. 86 KKWP, utratę praw oraz przepadek całego mienia. Postanowieniem NSW w Warszawie z dnia 13 VII 1948 jego skarga rewizyjna nie została uwzględniona a wyrok wydany przez WSR Rzeszów utrzymany w mocy. Po procesie więziony w ZK Rzeszów, skąd został przewieziony do Centralnego Więzienia Karnego we Wronkach i tu osadzony 12 XI 1948. Początek wykonania kary 26 IV 1948. Nie zaliczono mu na poczet kary okresu tymczasowego aresztowania. Postanowieniem WSR Kraków z dnia 28 III 1955 sygn. akt nr Sr. 36/48 złagodzono mu karę do lat 12 z zaliczeniem aresztu tymczasowego od 10 VII 1947, upływ kary 10 VII 1959, jednocześnie na podstawie amnestii zawieszono wykonanie reszty kary. Zwolniony warunkowo z CWK Wronki 02 IV 1955. Po zwolnieniu z więzienia udał się do m. Chojnów pow. Złotoryja woj. wrocławskie. Postanowieniem Wojskowego Sądu Garnizonowego w Krakowie z 22 V 1956 na podstawie amnestii z 27 IV 1956 złagodzono mu karę do lat 8 uznając karę za odbytą.
    Po zwolnieniu z więzienia ukończył wyższe studia techniczne uzyskując dyplom inżyniera  mechanika.
    W 1978 mieszkał w m. Zwięczyca pow. Rzeszów. 
     
    Odznaczony: Medalem „Zwycięstwa i Wolności” i odznaką grunwaldzką
     
    M. R. Bombicki. AK-WiN przed sądami specjalnymi. Poznań 1993; H. Czarnecki. Informator o dokumentach sądowo – więziennych z lat 1944-1956. Poznań 1993; G. Ostasz. Okręg Rzeszowski Zrzeszenia WiN. Rzeszów 2006; T. Balbus – Z. Nawrocki. Rozpracowanie i Likwidacja Rzeszowskiego Wydziału WiN w dokumentach UB /1945-1949/. W-wa 2001; Księga ewidencyjna więźniów CWK Wronki nr II/1044/48; Księga główna ewidencyjna więźniów CWK Wronki nr 2550/51-52 /tu adnotacje o złagodzeniu kary i zwolnieniu warunkowym z CWK Wronki/

     
    Starmach Karol [1900-1988], hydrobiolog, badacz flory i fauny wód polskich, działacz PSL
     
    Ur. 22 IX 1900 w Mszanie Dolnej pow. limanowski, syn Franciszka i Tekli z d. Strama. Uczęszczał do gimnazjum. W latach 1919-1920 brał udział w wojnie polsko-bolszewickiej. Po ukończeniu studiów i uzyskaniu stopnia doktora poświęcił się pracy naukowej jako botanik-ichtiolog. W okresie okupacji niemieckiej aresztowany przez gestapo i uwięziony w KL Sachsenhausen i Dachu. Zwolniony 26 IV 1940. Powraca do Krakowa i pracuje w szkolnictwie zawodowym w Okręgowym Biurze Szkolnym organizującym tajne nauczanie. W latach 1944-1945 członek władz wojewódzkich Zrzeszenia Pracy Ludowej „Orka”. Po wojnie docent UJ w Krakowie. W latach 1945-1947 czynny w PSL. Pełnił m. in. funkcję prezesa Koła Grodzkiego PSL w Krakowie. Był też radnym WRN. Utrzymywał kontakty z E. Ralskim – działaczem WiN, od którego otrzymywał materiały wywiadowcze WiN w celu doręczenia władzom PSL. Osobiście przekazywał E. Ralskiemu informacje z terenu PSL i WRN w Krakowie. W tym okresie czasu mieszkał w Krakowie przy ul. Łobzowskiej. Zatrzymany przez funkcj. WUBP Kraków 19 V 1946 i uwięziony. Postanowienie o zastosowaniu wobec niego tymczasowego aresztowania wydała z datą 21 IX 1946, sygn. akt Pr. 2349/46. Sądzony w procesie krakowskim, został skazany przez wSR Kraków, sygn. akt Sr. 978/47 na karę 10 lat więzienia z art. 86§2 KKWP i art. 7 MKK z utratą praw publicznych i obywatelskich na lat 5 oraz przepadek mienia na rzecz Skarbu Państwa. Po uprawomocnieniu się wyroku 18 IX 1947 został wywieziony do Centralnego Więzienia Karnego we Wronkach i tu osadzony w dniu 24 IX 1947 jako więzień śledczy. W XI 1947 przekazany do odbycia kary. 14 XII 1947 wywieziony z CWK Wronki wraz z aktami do więzienia Warszawa-Mokotów. Po ułaskawieniu został zwolniony z więzienia 26 V 1950. Po opuszczeniu więzienia powraca do Krakowa. Od 1956 profesor UJ w Krakowie, a od 1969 członek PAN.
    Zmarł w Krakowie 02 III 1988.
    Żonaty z Bolesławą z Kaweckich.
     
    J. Draus-G. Mazur. Lista aresztowanych działaczy Zrzeszenia WiN /w:/ „Studia Rzeszowskie”, t. IV z 1997; Księga ewidencyjna więźniów śledczych CWK Wronki nr8/47; Księga ewidencyjna więźniów cWK Wronki nr 1243/47; A. Zagórski. Zrzeszenie „Wolność i Niezawisłość” w dokumentach, t. VI,cz. 3. Wrocław 2000.


    Starostka Tadeusz [1906-1981], dr medycyny, oficer rez. sł. sanit. WP, por. [1938], żołnierz AK, ps. „Eskulap”, „T”
     
    Ur. 04 I 1906 w Przemyślu, syn Jakuba i Józefy z d. Karkulowskiej. Po ukończeniu gimnazjum i zdaniu matury studiował medycynę we Lwowie, gdzie uzyskał w 1931 dyplom lekarza. Odbył służbę wojskową w Szkole Podchorążych w Przemyślu. Awansowany do stopnia ppor. rez. 1 I 1933 z przydziałem do Kadry Zapasowej 10 Wojskowego Szpitala Okręgowego w Przemyślu.
    Od 1937 pracował jako lekarz-chirurg w szpitalu w Tarnobrzegu. Brał udział w kampanii wrześniowej 1939. Wzięty do niewoli przebywał w obozie jenieckim w Tarnowie, skąd został zwolniony. Podczas okupacji niemieckiej czynny w konspiracji niepodległościowej ZWZ/AK. Pełnił funkcję szefa służby sanitarnej w sztabie Komendy Obwodu ZWZ/AK Tarnobrzeg. W 1943 znalazł się na liście ekspertów zgłoszonych przez Niemców do prac ekshumacyjnych w Katyniu. Z ramienia Delegatury Rządu na Kraj był przewidywany na burmistrza Tarnobrzega. Po wejściu wojsk sowieckich na teren Tarnobrzega od 1944 czynny w konspiracji antykomunistycznej. Leczył żołnierzy AK/DSZ i WiN. W 1947 przeniesiony do Mielca, gdzie został dyrektorem szpitala. Współpracował z siatką wywiadowczą WiN. Zatrzymany przez funkcj. UB 11 II 1948 i uwięziony. Postanowienie o zastosowaniu wobec niego tymczasowego aresztowania wydała z datą 26 II 1948 Naczelna Prokuratura Wojskowa w Warszawie. Więziony w śledztwie na Mokotowie. Wyrokiem WSR Warszawa, sygn. akt Sr. 747/48 z dnia 31 VII 1948 został skazany na karę 8 lat więzienia. Więziony po procesie w ZK Warszawa-Mokotów, skąd został przetransportowany do Centralnego Więzienia Karnego we Wronkach i tu osadzony 12 I 1949. Początek wykonania kary 11 II 1948, upływ kary 11 II 1956. W dniu 25 V 1949 wywieziony z CWK Wronki do ZK w Krakowie, a następnie więziony w Bytomiu, gdzie był lekarzem więziennym.
    Zwolniony z więzienia warunkowo 14 XII 1955. Po 1956 w pełni zrehabilitowany.
    W 1956 powraca do Tarnobrzega i pracuje w miejscowym szpitalu. W okresie od 1 IX 1956 do 31 X 1958 był dyrektorem szpitala w Tarnobrzegu. / oraz z-ca . Przeniósł się do Warszawy, gdzie pracuje w Klinice Ortopedycznej, potem w szpitalu praskim. Wybitny chirurg.
    Zmarł w Warszawie 29 VII 1981.
     
    Rocznik oficerski rezerw 1934; R. Rybka – K. Stepan. Awanse oficerskie w WP 1935-1949. Kraków 2003;A. F. Baran. Tarnobrzeski Obwód AK w latach 1944-1945[w:] Studia Rzeszowskie, t. 5/1998; F. Chmielewski. „Kwadrans” na Rakowieckiej 1948-1956. W-wa 1991;Tarnobrzeskie zeszyty historyczne nr 2/91 Księga ewidencyjna więźniów CWK Wronki nr I/125/49.

    Starzyński Tadeusz [1903-1970], inż., urzędnik, oficer rez. piech. WP, ppor. [1931] komisarz policji, w PSZ, cichociemny, żołnierz AK por. [1944], ps. „Gzyms”, „Narcyz”, „Ślepowron” vel Parowski
     
    Ur. 08 V 1903 w Kijowie, syn Henryka i Marii z d. Bekanowskiej. Uczęszczał do gimnazjum. Jako uczeń gimnazjum walczył ochotniczo w wojnie polsko-bolszewickiej 1919-1920. Po wojnie ukończył naukę w gimnazjum, a następnie wyższe studia prawnicze i techniczne. Ukończył kurs Szkoły Podchorążych rezerwy Piechoty. Awansowany do stopnia ppor. rez. piech. 1 IX 1931 z przydziałem mobilizacyjnym do 3 pp w Jarosławiu. Ewidencyjnie podlegał PKU Rawa Ruska. Wstępuje do służby w Policji Państwowej. Ukończył szkołę oficerską policji. W randze komisarza służył w policji w Lublinie. Uczestniczył w kampanii wrześniowej 1939. W końcu IX 1939 przedostał się na Węgry, gdzie został internowany w obozie. Po ucieczce z obozu przedostał się do Francji i służył tam w WP. W VI 1940 po klęsce Francji ewakuowany do Wlk. Brytanii, gdzie początkowo służył w dywizjonie pociągów pancernych. Skierowany na kurs kontrwywiadowczy, po ukończeniu, którego otrzymał przydział do Oddziału VI Sztabu NW. Pełnił funkcję oficera bezpieczeństwa oddziału. Po zgłoszeniu się do pracy konspiracyjnej w kraju zostaje skierowany do Ośrodka Szkoleniowego Cichociemnych w Audley End, gdzie był instruktorem do spraw niemieckich – specjalista w ustalaniu legend. Ukończył kurs spadochronowy i został 29 XII 1942 zaprzysiężony na rotę AK.
    Zrzucony do kraju w nocy z 8 na 9 IV 1944 na placówkę odbiorczą w pow. Kozienice. Przerzucony do Warszawy, po odbytej kwarantannie zostaje przydzielony do Wydziału Kontrwywiadu i Bezpieczeństwa Oddziału II KG AK. Awansowany do stopnia por. rez. Przez pewien okres czasu pełnił funkcję z-cy szefa Wydziału krypt. „18b”. W czasie Powstania Warszawskiego był w dyspozycji szefa wydziału. Po Powstaniu uniknął niewoli i przebywał na terenie zajętych przez Sowietów. W I 1945 przebywał w Lublinie. Podejmuje pracę zawodową jako urzędnik w Ministerstwie Poczt i Telegrafów przeniesionym później do Warszawy. W czasie służbowego pobytu w 1945 w Berlinie nawiązał współpracę z pracownikiem wywiadu brytyjskiego. Jesienią 1945 usiłował zorganizować w ministerstwie koło PSL. Podejmuje działalność konspiracyjną w WiN. Utrzymywał kontakty z płk J. Szczurkiem-Cergowskim. Pod koniec IX 1945 brał udział w spotkaniu konspiracyjnym w Poznaniu, w czasie, którego zreferował płk J. Szczurkowi-Cergowskiemu swoją działalność wywiadowczą na terenie Ministerstwa Poczt i telegrafów oraz możliwości nawiązania łączności z wywiadem brytyjskim. Zaopatrywał WiN w trudno dostępne dokumenty. Przekazał także listę pracowników poczty specjalnej MBP. W tym czasie mieszkał przy ul. Miłej w Warszawie.
    W dniu 26 XI 1945 zatrzymany przez funkcj. MBP w Warszawie i uwięziony. Więziony bez sankcji prokuratorskiej. Postanowienie o zastosowaniu wobec niego tymczasowego aresztowania wydała z datą
    10 XII 1946 NPW w Warszawie.
    Wyrokiem WSR Warszawa, sygn. akt Sr. 906/46 z 27 IV 1947 został skazany na karę 15 lat wiezienia z art. 1 Dekretu o Ochronie Państwa. Po procesie więziony w ZK Warszawa-Mokotów, skąd został przetransportowany do CWK Wronki i tu osadzony16 VII 1948 do dyspozycji MBP Warszawa. Początek wykonania kary 26 XI 1945 upływ kary 26 XII 1960. Wywieziony w 1949 z CWK Wronki do ZK Opole, skąd powraca do CWK Wronki 01 II 1950. W dniu 31 VIII 1954 wywieziony do ZK Wrocław. Postanowieniem Sądu Najwyższego zwolniony z ZK Wrocław 9 II 1957. Po zwolnieniu z więzienia mieszkał i pracował w Warszawie.
    Zmarł w Warszawie 26 IV 1970.
    Odznaczony KW 4x
     
    Rocznik oficerski rezerw 1934; J. Tucholski. Cichociemni. W-wa 1985; Informator o osobach skazanych za szpiegostwo w latach 1944-1984. Lublin 1994; A. Zagórski. Zrzeszenie „Wolność i Niezawisłość” w dokumentach, dokumentach. VI, cz. 3. Wrocław 2000; A. Rószkiewicz-Litwinowiczowa. Trudne decyzje. Kontrwywiad Okręgu Warszawa AK 1943-1944. Więzienie 1949-1954. W-wa 1991; Księga ewidencyjna więźniów CWK Wronki nr II/666/1948, Księga ewidencyjna więźniów CWK Wronki nr 2531/1950


    Stec Leon Augustyn [1888-1958], nauczyciel, oficer rez. piech., por. [1919], w konspiracji NOW/AK, kpt. rez. [1945], działacz WiN, ps. „Flis”, „Gustaw”, „Las”. Wieloletni więzień polityczny PRL.
    Kierownik Rady WiN Krosno XI 1945 – V 1946. Okręg /Wydział” Rzeszów WiN.
     
    Ur. 31 V 1888 w Korczynie pow. Krosno, syn Józefa /kowala/i Wiktorii z d. Lorenc. Uczęszczał do szkoły ludowej w Korczynie, a następnie kształcił się w Seminarium Nauczycielskim w Krośnie, gdzie otrzymał świadectwo dojrzałości w 1908. Wcielony do armii austriackiej, gdzie ukończył szkołę oficerską rezerwy. Brał udział w I wojnie światowej w szeregach armii austriackiej, walczył na froncie albańskim. Od 15 VII 1920 do 02 II 1920 w stopniu ppor. w szeregach 35 pp bierze udział  jako d-ca plutonu, potem kompanii w wojnie polsko-bolszewickiej. Przeniesiony do rezerwy w 1921 z przydziałem mobilizacyjnym do 2 psp w Sanoku. Ewidencyjnie podlegał PKU Sanok. W 1923 przez Ministerstwo Spraw Wojskowych zweryfikowany w stopniu por. rez. piech. z starszeństwem 1 VI 1919.  Po wojnie w latach 1921 –1947 pracował jako nauczyciel w szkołach powszechnych w Strzyżowie i Dukli. Od 1923 był kierownikiem szkoły powszechnej w Suchodole pow. Krosno. W VIII 1939 zmobilizowany i skierowany do o brony lotniska w Krośnie, skąd się ewakuował z swym oddziałem w kierunku wschodnim. W okolicach Przemyśla dostał się do niewoli niemieckiej, skąd zbiegł i powrócił do Suchodołu. W okresie okupacji niemieckiej czynny w konspiracji NOW a po scaleniu NOW z AK w 1943 oficer wywiadu i kontrwywiadu w sztabie Inspektoratu Rejonowego AK Jasło-Krosno. Był także k-dtem i wykładowcą w konspiracyjnej Szkole Podchorążych Rezerwy Piechoty AK. Oficjalnie pracował jako nauczyciel w szkole powszechnej w Suchodole, gdzie mieszkał. Uczestniczył też w tajnym nauczaniu młodzieży.
    Awansowany do stopnia kpt. rez. 1 I 1945 przez KG AK. Po rozwiązaniu AK 19 I 1945 działa w konspiracji poakowskiej na terenie pow. Krosno. Od IX 1945 działa w strukturach WiN. Od XI 1945 do V 1946 pełni funkcję kierownika Rady WiN Krosno. Następnie kierownik ref. informacji w Radzie WiN Krosno. Uruchomił kolportaż ulotek. W dniu 05 VII 1947 aresztowany w Suchodole przez funkcj. PUBP Krosno i osadzony w areszcie PUBP w Krośnie, skąd go 10 VII 1947 przekazano do WUBP Rzeszów. Wraz z nim aresztowano żonę Bronisławę i córkę Danutę. Od 14 X 1947 więziony na Zamku Lubomirskich. 29 X 1947 zwolniony na podstawie amnestii z 22 II 1947. Ponownie aresztowany przez funkcj. PUBP Krosno 06 XI 1947. Postanowienie o zastosowaniu tymczasowego aresztowania wydaje Wojskowa Prokuratura Rejonowa w Rzeszowie z datą 10 XI 1947.Przeszedł ciężkie ubowskie śledztwo. 29 I 1948 przekazany z aresztu WUBP Rzeszów do więzienia na Zamku w Rzeszowie. Skazany przez WSR Rzeszów wyrokiem z dnia 7 V 1948, sygnatura akt nr Sr.152/48, na karę śmierci z art. 86 § 2 KKWP.
    Sądzony przez WSR Rzeszów w składzie kpt. Aleksander Borowski – przewodniczący i kpr Bronisław Murawski oraz kpr. Stefan Strzyżewski oboje z 30 pp -ławnicy. Oskarżał prokurator Eustachy Lech z WPR Rzeszów. Obrońcami byli; mec. Pudło, Bieńkowski i Kowalski.
    Sprawa odbywa się w dniach 24 IV-3 V 1948. Na podstawie amnestii z 22 II 1947 postanowieniem NSW w Warszawie z 30 VI 1948 karę śmierci zmieniono mu na karę 15 lat więzienia. Po procesie więziony w ZK Rzeszów skąd go przetransportowano do Centralnego Więzienia Karnego we Wronkach i tu osadzono dnia 28 IX 1948. Początek kary 30 VI 1948, zaś upływ kary 30 VI 1963. Jako działacz niepodległościowy zostaje włączony do grupy więźniów antypaństwowych odbywających karę w najgorszych warunkach. Szykanowany przez personel więzienny.
    Starania rodziny przyniosły efekt, na podstawie amnestii z XI 1952 Decyzją Rady Państwa złagodzono mu karę do lat 8. Zaliczono mu wówczas okres pobytu w aresztach UB i wyznaczono początek odbywania kary od 06 września 1947, upływ kary 06 września 1955. W dniu 27 kwietnia 1954 zostaje przewieziony z Centralnego Więzienia Karnego we Wronkach do ZK Potulice, gdzie zmuszano go do niewolniczej pracy. Zwolniony warunkowo z ZK Potulice 06 II 1955. Więzienie opuścił ze znacznym ubytkiem na zdrowiu. Następnie powraca do Gliwic, gdzie mieszkał przed aresztowaniem.
    Zmarł w Gliwicach 27 I 1958 i tu pochowany na cmentarzu Rakowieckim w Krakowie.
    Żona Bronisława, żoł. AK, działaczka WiN. Miał córkę Danutę.
    28 II 1995 Sąd WOW unieważnił wyrok wydany przez b. WSR w Rzeszowie stwierdzając, że działał na rzecz niepodległości Polski.
    Odznaczony; KW
     
    Rocznik Oficerski Rezerw 1934; Ł. Grzywacz-Świtalski. Z walk na Podkarpaciu, wg indeksu. W-wa 1971; Księga więźniów CWK Wronki II/941/48; Księga gł. więźniów nr 2225/1951, tu adnotacje dot. zmiany wyroku i transportu do ZK Potulice; G. Ostasz. Zrzeszenie „Wolność i Niezawisłość” Okręg Rzeszów, wg indeksu. Rzeszów 2000; T. Balbus - Z. Nawrocki opr. Rozpracowanie i likwidacja Rzeszowskiego Wydziału WiN w dokumentach UB /1945-1949/, wg indeksu. W-wa 2001. A. Zagórski. Schemat organizacyjny WiN-u /1945-1947/ Okręg WiN Rzeszów /próba rekonstrukcji/ ZH WiN nr 6/1995, s.110, przypis 228; Z. K. Wójcik. Proces działaczy Rady WiN Krosno przed WSR w Rzeszowie w 1948 /w/ Studia Rzeszowskie, t. VI/1999,s. 139-157.
     

    Stec Władysław Piotr [1912-1995], nauczyciel, oficer rez. piech. WP, ppor.[1936],w konspiracji ZWZ/AK,por., ps. „Świda”, „Walek” D-ca Placówki ZWZ/AK Frysztak. Obwód ZWZ/AK Krosno. Okręg ZWZ/AK Kraków
          Ur. 23 VI 1912 w Przybówce pow. Krosno w rodzinie chłopskiej, syn Wawrzyńca i Apolonii z d. Cygan. Od 1919 do 1923 uczęszczał do 4 klasowej szkoły powszechnej w Przybówce, potem od 1923 do 1926 do 7 klasowej szkoły powszechnej w Jaśle, a następnie od 1926 kształcił się w Seminarium Nauczycielskim w Krośnie, gdzie w 1933 otrzymał świadectwo dojrzałości oraz dyplom nauczyciela szkół powszechnych. Aktywnie działał w harcerstwie. Wyróżniał się na zajęciach PW, które wówczas prowadzili zawodowi wojskowi. Brał udział w dwóch obozach PW
    organizowanych w Zełmiance w Karpatach. W latach 1933-1934 odbywał służbę wojskową na Dywizyjnym Kursie Podchorążych Rezerwy Piechoty przy 5 psp w Przemyślu. Praktyki odbywał w 6 psp w Samborze. Do rezerwy przeniesiony w stopniu tytularnego plut. podch. rez. piech. WP. Od 1934 rozpoczął pracę zawodową w charakterze nauczyciela w Chotyniczach pow. Łuniniec na Polesiu. W 1935 odbywał obowiązkowe ćwiczenia aplikacyjne w 6 psp w Samborze. Po ćwiczeniach awansowany do stopnia sierż. podch. rez. piech. Do stopnia ppor. rez. piech. awansowany z starszeństwem 1 I 1936 z przydziałem mobilizacyjnym do 84 pp w Pińsku. W 1936 zdał egzamin kwalifikacyjny uzyskując status nauczyciela stałego. W 1937 i 1939 odbywał kolejne ćwiczenia wojskowe. Przed wojną rozpoczął studia w centralnym Instytucie Wychowania Fizycznego w Warszawie, które przerwał mu wybuch wojny. Zmobilizowany 24 VIII 1939 i wcielony do 16 baonu KOP „Sienkiewicze” z pow. Łuniniec. Brał udział w kampanii wrześniowej 1939 na
    stanowisku d-cy plutonu. W czasie walk w rejonie Hołoska zostaje ranny i wzięty do niewoli niemieckiej. Podczas konwoju jeńców w rejonie Medyki udało mu się zbiec i powrócić do rodzinnej Przybówki. Podczas okupacji niemieckiej wprowadzono nakaz zgłaszania się b. oficerów WP do rejestracji w niemieckich komendach wojskowych. Ponieważ nie zgłosił się był poszukiwany przez gestapo. Od tego czasu ukrywa się. Od początku 1940 czynny w konspiracji ZWZ/AK. W I 1940 otrzymał kontakt do Miejsca Piastowego, gdzie spotkał się ze Stanisławem Pieńkowskim – k-dtem Inspektoratu ZWZ Jasło-Krosno, przez którego został zaprzysiężony do ZWZ. Otrzymał wówczas zadanie przeprowadzenia do punktów przerzutowych osób uciekających za granicę. Punkty znajdowały się w Dukli, Sokolniku i w Załężu. W końcu 1940 otrzymuje zadanie zorganizowania Placówki ZWZ Frysztak w Obwodzie ZWZ/AK Krosno.. Dzięki aktywnej pracy wykonuje powierzone
    zadanie. Placówką dowodzi od końca 1940 do I 1944. Uczestniczył również w pracach organizacyjnych Placówki Wiśniowa. W utworzonym Zgrupowaniu AK „Północ” nadzorował szkolenie żołnierzy AK, kolportaż prasy podziemnej. W ramach akcji „Burza” 29 VII 1944 zgrupował w lasach Odrzykońskich plutony z placówek Wiśniowa, Frysztak i Odrzykoń, z których powstało Zgrupowanie „Północ” o sile około 250 żołnierzy i stanowiło zalążek 3 batalionu r psp AK. Podczas walk zbrojnych prowadzonych w ramach „Burzy” dowodził zgrupowaniem do VIII 1944. Na początku VIII 1944 z braku łączności z inspektoratem i wrogiej postawie sowietów rozwiązał zgrupowanie. Powraca do rodzinnego domu w Przybówce. Po powrocie do domu już następnego dnia przybyło NKWD by go aresztować. Uniknął aresztowania, ponieważ był w tym czasie nieobecny w domu. Od tego momentu musi się ukrywać. Latem 1945 pod przybranym nazwiskiem wyjechał na Pomorze Zachodnie, gdzie prowadził działalność gospodarczą. Od 1946 do 1949 studiował na Akademii Wychowania Fizycznego w Warszawie. Po uzyskaniu absolutorium
    wyjechał do Katowic, gdzie podjął pracę w Wojewódzkim Ośrodku Szkolenia Sportowego. Pracował do XI 1950 t. j. do chwili aresztowania przez UB w dniu 09 XI 1950. Postanowienie o zastosowaniu wobec niego tymczasowego aresztowania wydała WPR Rzeszów. Więziony w areszcie PUBP w Krośnie. W czasie przesłuchań w PUBP Krosno był bity i maltretowany. W dniu 12 I 1951 przekazany do więzienia na Zamku w Rzeszowie. Wyrokiem WSR Rzeszów z dnia 21 I 1951 został skazany przez na karę 5 lat więzienia. Po uprawomocnieniu się wyroku został przewieziony w 1951 z ZK Rzeszów do Centralnego Więzienia Karnego we Wronkach, skąd go przewieziono w 1954 do ZK w Strzelcach Opolskich. Zwolniony z więzienia w Strzelcach Opolskich w VII 1955. Po wyjściu z więzienia zamieszkał w Katowicach, gdzie udało mu się otrzymać pracę w Technikum Wychowania Fizycznego. Ukończył studia uzyskując tytuł mgr WF oraz uprawnienia trenera lekkiej atletyki. Technikum gdzie pracował zostało przemianowane w Wyższą Szkołę WF, a później w Akademię WF. Z upływem czasu awansował i pracował jako starszy wykładowca do czasu przejścia na emeryturę w 1977. Mieszkał w tym czasie w Bytomiu. Od 1990 członek SŻAK. W 1995 został awansowany przez MON do stopnia mjr-a. Uczestniczył w uroczystościach akowskich na terenie Krosna.
    Zmarł 21 X 1995 w Bytomiu. Pochowany na cmentarzu w Bytomiu.
    Pożegnany przez poczty sztandarowe ŚZŻAK Kół z Krosna, Jedlicza i Bytomia.
     
    R. Rybka – K. Stepan. Awanse oficerskie w WP 1935-1939. Kraków 2003; Biuletyn Informacyjny AK nr 2/14/1990. Krosno; Księga ewidencyjna więźniów CWK Wronki 1952; Ł. Grzywacz – Świtalski. Z walk na Podkarpaciu. W-wa 1971; A. Daszkiewicz. Ruch oporu w regionie Beskidu Niskiego 1939-1944. W-wa 1975.


    Stempkowski Michał
    [1896-1988], oficer sł. st. kaw. WP,mjr [1932], ppłk [1939],w konspiracji SZP/ZWZ/AK, płk sł. st. kaw.,[1944], ps. „Barbara”, „Grzegorz” vel Edward Kaczkowski. Więzień polityczny PRL.
    Kmdt Inspektoratu Rejonowego ZWZ/AK Lublin IV 1941-XII 1942. Kmdt Okręgu AK Łódź XII 1942-I 1945.
     
    Ur. 20 IX 1896 w m. Owadno pow. Włodzimierz Wołyński na Wołyniu. Syn Jana i Wandy z d. Kaczkowskiej. Uczęszczał do szkoły ludowej potem gimnazjum. Po wybuchu I wojny światowej 1 VIII 1914 wcielony do armii rosyjskiej z przydziałem do 12 pułku ułanów, w którego szeregach uczestniczył w walkach z Austriakami na froncie wschodnim. Od XI 1917 służy w 3 Pułku Ułanów w składzie I Polskiego Korpusu na Wschodzie. W VI 1918 po rozwiązaniu korpusu powraca do Polski. Przebywał wówczas w Kielcach, gdzie działa aktywnie w POW. Brał udział w rozbrajaniu Austriaków w Kielcach. Następnie organizuje oddział kawalerii, który zostaje jesienią 1918 włączony do WP. Bierze udział w walkach z Ukraińcami w Małopolsce, potem 1919-1920 w szeregach 1 Pułku Szwoleżerów w wojnie polsko-bolszewickiej. W VIII 1920 w czasie walk na przedpolach Warszawy zostaje ranny. Następnie uczestniczy do IX 1920 w walkach na froncie północnym, następnie uczestniczy do X 1920 w walkach na Wołyniu. Awansowany w czasie wojny 1 VII 1920 do stopnia por. sł. st. kaw. Po wojnie służy nadal w 1 p. szwoleżerów w Warszawie. Zweryfikowany w 1922 przez MSWoj. w stopniu rtm. z starszeństwem 1 VI 1919. W 1923 zdemobilizowany i przeniesiony do rezerwy. Następnie do 1928 prowadził własne gospodarstwo rolne. Do służby wojskowej powraca w 1928. Ponownie służy w 1 p. Szwoleżerów w Warszawie. Awansowany do stopnia majora sł. st,. kaw. 1 I 1932. W okresie 1928-1934 pełni funkcje kwatermistrza 1 p. szwoleżerów. W 1934 przeniesiony na stanowisko z-cy d-cy 4 psk w Płocku. Awansowany do stopnia ppłk-a sł. st. kaw. 19 III 1939. W kampanii wrześniowej 1939 bierze udział na stanowisku z-cy d-cy 4 psp. W składzie Nowogródzkiej Brygady Kawalerii. Walczył z wrogiem na szlaku bojowym prowadzącym przez Działdowo, Mławę, Płock, Modlin, Kampinos, Mińsk Maz., Garwolin, potem na Lubelszczyźnie w rejonie Łącznej, Krasnobrodu, gdzie brygada 23 IX 1939 zostaje rozbita. Uniknął wtedy niewoli i w X 1939 przedostał się do Warszawy, gdzie podejmuje działalność konspiracyjną. Od X 1939 czynny w konspiracji SZP, potem ZWZ. Po spotkaniu z znanym mu z służby w 1 p. szwoleżerów płk dypl. Januszem Albrechtem szefem Oddziału III Dowództwa Głównego SZP zostaje skierowany w końcu XI 1939 na Lubelszczyznę z zadaniem zorganizowania na tym terenie struktur konspiracyjnych SZP. Początkowo mieszkał w majątku Tarnowskich w Zaklikowie, a następnie w majątku Stojszyn pow. janowski, gdzie był oficjalnie zatrudniony jako rządca. Wiosną 1941 k-dt Okręgu ZWZ Lublin płk Ludwik Bittner „Halka” powierzył mu funkcję k-dta Inspektoratu Rejonowego ZWZ Lublin. Przebywał wówczas w Lublinie i był oficjalnie zatrudniony w Zarządzie Mienia Pożydowskiego, gdzie zameldował się jako b. oficer Landwehry. Odbudowywał struktury inspektoratu rozbite aresztowaniami przeprowadzonymi na przełomie 1940/1941. Prowadził aktywna działalność konspiracyjną. We IX 1942 zatrzymany przez gestapo pod zarzutem ucieczki z obozu. W X 1942 po zwolnieniu z więzienia opuścił Lublin. Do XII 1942 przebywał w dyspozycji KG AK. W XII 1942 mianowany przez KG AK k-dtem Okręgu AK Łodź. W I 1943 przybył na teren okręgu, gdzie występował pod ps. „Grzegorz” i przybranym nazwiskiem Edward Kaczkowski.
    W czasie sprawowania swej funkcji prowadził aktywną działalność konspiracyjną. Inicjował powstanie oddziałów partyzanckich AK oraz akcji dywersyjno-sabotażowych. Awansowany przez KG AK do stopnia płk-a sł. st. kaw. 03 V 1944. Wśród podwładnych posiadał duży autorytet i cieszył się uznaniem żołnierzy AK. Okręgiem kierował do rozwiązania AK 19 I 1945. 25 I 1945 wydaje rozkaz o rozwiązaniu AK na terenie Okręgu Łódź AK. Na początku III 1945 zostaje wraz z swymi współpracownikami aresztowany przez NKWD i uwięziony w łódzkim więzieniu NKWD. Po ciężkich przesłuchaniach zostaje przez NKWD przekazany do dyspozycji WUBP Łódź i osadzony w więzieniu przy ul. Kopernika. Po kilkumiesięcznych brutalnych przesłuchaniach w dniu 24 VIII 1945 skazany przez WSO Łódź, sygnatura akt 0-541/45 pod przewodnictwem kpt. Romana Vogla na karę 10 lat więzienia. Więziony od IX 1945 w CWK Wronki pod nazwiskiem Edward Kaczkowski. W wyniku starań żony Marii u Roli – Żymierskiego tenże przedłożył akta B. Bierutowi, który dał wówczas wolną rękę Roli-Żymierskiemu. W efekcie nakazano warunkowe zawieszenie kary na okres 2 lat. Dzięki temu 30 X 1945 zostaje zwolniony z więzienia. Po wojnie mieszkał w Warszawie. Przewodził środowisku żołnierzy AK z Okręgu Łódź. Po 1956 wchodził w skład Rady Głównej ZBOWiD. Zajmował się wówczas przyznawaniem należnych awansów i odznaczeń dla żołnierzy AK. Jego dom w Warszawie przy ul. Pl. Inwalidów 4/6/8 m.45 a był zawsze otwarty dla wszystkich ludzi związanych z podziemiem okupacyjnym AK, dla których znajdował ciepłe słowa – stąd wziął się jego przydomek Tata.
    Zmarł 21 VII 1988 w Warszawie. Pochowany 29 VII 1988 na cmentarzu cywilnym na Powązkach, zegnany przez rzesze swych podwładnych i towarzyszy broni w asyście kompanii honorowej WP.
    Jego syn Jan został zamordowany w 1950 przez UB za działalność niepodległościową.
    Żonaty z Marią z d. Kugler.
    Odznaczony: VM kl. V nr 1388 /1920/ i VM kl. IV, KW 6x, SKZ, Orderem Polonia Restituta, ZKZ z M, Krzyżem AK, Medalem Wojska, Medalem za Wojnę 1918-1921
    Po powstaniu ŚŻŻAK czyniono starania o mianowanie go na stopień generała brygady.
     
    Roczniki oficerskie MSWoj. 1924, 1932; R. Rybka – K. Stepan. Awanse oficerskie w WP 1935-1939. Krakow 2003; J. S. Wojciechowski. 1 Pułk Szwoleżerów Józefa Piłsudskiego. Pruszkow 1995; L. Głowacki. Działania wojenne na Lubelszczyźnie w 1939; M. Krajewski. Płock w okresie okupacji1939-1945. Płock-Włocławek 2001; I. Caban. Ludzie Lubelskiego Okręgu AK. Lublin 1995; E. Wawrzyniak. Na rubieży Okręgu AK Łódź. W-wa 1988; E. Wawrzyniak. Z wyroku władzy ludowej. W-wa 1995; USC Warszawa. Skrócony akt zgonu nr VI/2076/1988.

     
    Strończak Władysław Jan [1908-1968], inż. elektryk, oficer rez. piech., ppor., [1935] w konspiracji AK, działacz WiN, ps. „Kraszewski”.
    Kierownik Rady WiN Krosno III 1946 - . Okręg /Wydział/Rzeszów.
     
    Ur. 2 VI 1908 w Krośnie, syn Jana i Marii z d. Pudełko.W 1928 ukończył w Krośnie gimnazjum, uzyskując świadectwo dojrzałości. W latach 1928-1933 studiuje na Wydziale Elektr. Politechniki Lwowskiej w Lwowie. Po uzyskaniu dyplomu inż. elektryka w latach 1933-1934 odbywa słuzbę wojskową na Dywizyjnym Kursie Szkoły Podchorążych 5. DP przy 26 pp w Gródku Jagiellońskim. Awansowany do stopnia ppor. rez. piech. 1 I 1935 z przydziałem mobilizacyjnym do 26 pp.
    Brał udział w kampanii wrześniowej 1939 w szeregach 26 pp. na stanowisku d-cy plutonu CKM. W trakcie walk dostał się do niewoli niemieckie. Przebywał w oflagu przez całą wojnę. Z niewoli powrócił do Krosna wiosną 1945 i zamieszkał w Krośnie przy ul. Korczyńskiego 7. Był członkiem miejscowej komórki PPS. Zatrudniony na stanowisku naczelnika wydziału elektrycznego DKN w Krośnie. Od XI 1945 czynny w konspiracji WiN na terenie Rady WiN Krosno. Do III 1946 pełnił funkcję zastępcy kierownika rady Leona Steca, a od V 1946 do X 1947 kierownik Rady WiN Krosno. Zatrzymany w Krośnie przez funkcj. UB 10 X 1947. Początkowo więziony w areszcie śledczym PUBP w Krośnie, skąd zostaje przekazany 29 I 1948 na dalsze śledztowo do więzienia WUBP na Zamku w Rzeszowie, gdzie był poddawany brutalnym przesłuchaniom w celu wymuszenia zeznań. Postanowienie o zastosowaniu wobec niego tymczasowego aresztowania wydaje z datą 17 X 1947 WPR Rzeszów. Aresztowany pod zarzutem przynależności do nielegalnej organizacji WiN. Rozprawa przeciwko kierownictwu Rady WiN Krosno odbywała się w dniach od 24 IV – 3 V 1948. Wyrokiem WSR Rzeszów z dnia 7 V 1948, sygnatura akt 152/48 /102/48 został skazany na karę śmierci z art. 86 § 2 KKWP. Skazany przez WSR w składzie przewodniczący kpt. Aleksander Borowski oraz ławnicy: kpr. Bronisław Murawski i kpr. Stefan Strzyżewski z 30. pp. w obecności prokuratora por. Eustachego Lecha.
    W wyniku rewizji NSW w Warszawie przy zastosowaniu amnestii z 22 II 1947 karę śmierci zmieniono mu 3o VI 1948 na karę 15 lat więzienia. Więziony w ZK Rzeszów, skąd zostaje transportowany z duża grupą więźniów do Centralnego Więzienia Karnego we Wronkach i tu osadzony 28 IX 1948. Początek wykonania kary 10 X 1947, koniec kary 10 X 1962. Uznany za wroga ludowej demokracji odbywa karę w najgorszych warunkach. Szykanowany przez personel więzienia. Zaliczony do grupy więźniów antypaństwowych.
    W dniu 6 V 1954 przetransportowany do Centralnego Więziennego Ośrodka Pracy w Warszawie, gdzie go zatrudniono zgodnie z kwalifikacjami inż. elektryka. Zgromadzenie Sędziów NSW w Warszawie zmieniło mu wyrok na 9 lat więzienia. Zwolniony z więzienia 1o X 1956.
    Po odzyskaniu wolności powraca do Krosna. Podejmuje pracę zawodową jako nauczyciel w szkolnictwie zawodowym.
    Ciężko chory przebywał w szpitalu w Krakowie, gdzie zmarł 05 X 1968. Pochowany na cmentarzu w Krośnie.
     
    R. Rybka – K. Stepan. Awanse oficerskie w WP 1935-1939. Kraków 2003; Księga więźniów CWK Wronki nr II/ 940/48; Księga główna więźniów CWK Wronki nr 2545/51/52; H. Czarnecki. Informator o dokumentach sądowo-więziennych z lat 1944-1956, s.21. Poznań 1993; A. Zagórski. Schemat organizacyjny WiN-u. Okręg Rzeszów ( 1945-1947), /w/ ZH WiN nr 6/1995,s.70,110; G. Ostasz. Schemat organizacyjny Okręgu WiN Rzeszów ( 1945-1947), /w/ ZH WiN nr 8/1996, s. 65; tenże: Zrzeszenie „Wolność i Niezawisłość” Okręg Rzeszów, wg indeksu. Rzeszów 2000; T. Balbus- Z. Nawrocki. Rozpracowanie i Likwidacja Rzeszowskiego Wydziału WiN w dokumentach UB (1945-1949), wg indeksu. W-wa 2001; Z. K. Wójcik. Proces działaczy Rady WiN Krosno przed Wojskowym Sądem Rejonowym w Rzeszowie w 1948 /w/ Studia Rzeszowskie, t. 6 / 1999, s. 139-144.

     
    Strzembosz Zdzisław Witold [1905-1970], podoficer rez. art. WP, st. bombardier  z cenzusem,  prawnik, żołnierz AK/NIE, ppor. cz. w. [3 V 1944],  ps. „Józef”, „Stanisław”, „Szympans”
     
    Ur. 01 XII 1910 w Tarnopolu, syn Stanisława /buchaltera/ i Marii z d. Horodyńskiej. Ukończył V Gimnazjum im. S. Żółkiewskiego we Lwowie, potem wydział Prawa na UJK we Lwowie. W latach 1929-1930 odbywał służbę wojskową, a następnie pracował w Małopolskiej Kasie Oszczędności we Lwowie. W okresie okupacji sowieckiej pracował w administracji domów we Lwowie., a po wkroczeniu Niemców w VI 1941 w Instytucie Weigla. W I 1943 podejmuje działalność konspiracyjną w AK, gdzie objął kierownictwo Oddziału VII /finansowego/w Komendzie Obszaru. Po „Burzy” nadal pozostaje na dotychczasowym stanowisku w organizacji NIE. Jednocześnie pracuje jako furman w szpitalu. Po opuszczeniu Lwowa 31 VIII 1945 przebywa w Krakowie, potem we Wrocławiu, gdzie pracuje jako kierownik Fabryki Wyrobów Cukierniczych. Następnie pracuje jako radca w Departamencie Obrotu Pieniężnego w Ministerstwie Skarbu, a od 1 VII 1948 był z-cą komisarza rządowego przy Komunalnej Kasie Oszczędności Krakow-Powiat. Utrzymywał kontakty z ppłk Janem Władyką.
    Aresztowany 01 X 1948 w Krakowie przez funkcj. Sekcji II Wydziału III WUBP. Na śledztwo przewieziony do MBP w Warszawie. Podczas przesłuchań zmuszany do składania obciążających go zeznań. Sądzony w procesie ostatniej komendy Obszaru Lwowskiego NIE. Wyrokiem WSR Warszawa z 04 II 1950, sygn. akt Sr. 63/50 został skazany na karę 10 lat więzienia oraz utratę praw na lat 5 i przepadek mienia na rzecz Skarbu Państwa. NSW w Warszawie, sygn. akt Sn. Od. S. 862/50 postanowieniem z 06 VI 1950 nie uwzględnił skargi rewizyjnej i utrzymał wyrok w mocy. Po procesie więziony w ZK Mokotów, skąd został przewieziony w 1950 do Centralnego Więzienia Karnego w Rawiczu, potem wywieziony do ZK Potulice. Zwolniony z wiezienia w Grudziądzu w 1955. Po opuszczeniu więzienia powraca do Warszawy. Podejmuje pracę w firmie „Blacha i Drut”, potem w centrali Banku Polska Kasa Opieki S.A. w Warszawie.
    20 XII 1958 SN wznowił postępowanie w jego sprawie i wyrokiem Sądu Wojewódzkiego dla m.st. Warszawy z 03 III 1960, nr IV K 457/59 został uniewinniony.
    Zmarł 28 XII 197o w Warszawie i został pochowany na Cmentarzu Powązkowskim.
    Żonaty od 1933 z Alicją z d. Popé
     
    G. Mazur-J. Węgierski. Konspiracja Lwowska  1939-1944. Słownik biograficzny. Katowice 1997; T. Balbus. Ludzie podziemia AK-WiN w Polsce południowo-zachodniej /1945-1948/, t. II. Wrocław 2004; Księga ewidencyjna więźniów CWK Rawicz z 1951.
     

    Synowiec Władysław Wacław [1915-1951], w konspiracji AK, działacz WiN, ps. „Groźny”, „Wacław”
    Kierownik Rady WiN Olkusz X 1946 – I 1947. Okręg Kraków WiN.
     
     Ur. 14 X 1915 w Skale pow. Olkusz, syn Michała i Marii z d. Błachno. Ukończył w 1929 siedmioklasową szkołę powszechną a następnie w 1932 trzyletnią szkołę zawodową. Z zawodu blacharz. W latach 1937 –1939 odbywa służbę wojskową w 2 Dywizjonie Pociągów Pancernych w Niepołomicach. Ukończył szkołę podoficerską w stopniu kpr. Przeniesiony do rezerwy w stopniu plut. Po zakończeniu kampanii wrześniowej 1939 mieszka w Skale. Od jesieni 1939 należy do organizatorów konspiracji niepodległościowej SZP/ZWZ na terenie Skały. Początkowo dowódca drużyny, potem plutonu. Od 1941 zastępca d-cy Placówki ZWZ/AK Skała krypt. „Sylwester” w Obwodzie ZWZ/AK Olkusz. Od wiosny 1943 do I 1945 dowódca Placówki. Awansowany do stopnia sierż. rez. 
    Po wojnie we IX 1945 ujawnił się. Potem pracował jako kancelista w Związku Uczestników Walki Zbrojnej o Niepodległość i Demokrację w Olkuszu.
    Zwerbowany do organizacji WiN w czerwcu 1946. Kierował Kołem WiN w Skale. Od IX 1946 do I 1947 był p. o. kierownikiem Rady WiN Olkusz. Jednocześnie od IX 1946 do I 1947 kierownik Informacji i Bezpieczeństwa w Radzie WiN Olkusz. Należał do grona aktywnych działaczy WiN. Mieszkał w Skale ul. Wolbromska. Zatrzymany przez funkcj. PUBP Olkusz w styczniu 1949. Postanowieniem Wojskowej Prokuratury Rejonowej w Krakowie z dnia 10 I 1949 zostaje aresztowany, sygnatura akt Pr. II 20/49. Przeszedł ciężkie śledztwo. W trakcie przesłuchań torturowany w celu wymuszenia zeznań. Wyrokiem WSR Kraków z dnia 6 V 1949, sygnatura akt Sr. 393/49 został skazany na karę 10 lat więzienia przy zastosowaniu amnestii wyrok złagodzono do lat 5. Sądzony przez WSR Kraków w składzie ppłk Julian Haraschin – Polan jako przewodniczący / znany kat sądowy dla żołnierzy konspiracji niepodległościowej/ oraz szer. Stefan Jaskowski i Stefan Matuszak w obecności prokuratora Jerzego Pauli. Protokolantem był Jerzy Kupiec. W. S, bronił adw. Witold Sienicki. Po procesie więziony w ZK Kraków. W 1950 przewieziony do CWK Wronki, gdzie go zaliczono do więźniów antypaństwowych, wobec których stosowano zaostrzony rygor więzienny. Początek kary 10 I 1949, zaś upływ kary 10 I 1955. Więziony od początku 1949, bity i maltretowany i głodzony i do tego pozbawiony opieki lekarskiej, zachorował na gruźlicę w wyniku, czego zmarł w Centralnym Więzieniu Karnym we Wronkach 17 XI 1951. Pochowany na cmentarzu we Wronkach.
    Żonaty z Stanisławą z d. Jakubek. Miał 1 dziecko.
     
    B.M. Nieczuja – Ostrowski. Inspektorat AK „Maria” w walce, wg indeksu. W-wa 1995;S. Boroń. Działalność Zrzeszenia WiN w Skale i okolicy /w/ ZH WiN nr 4/1993,s.76-85; A. Zagórski. Wyrok w procesie Emanuela Muchanowa i towarzyszy /w/ZH WiN nr 8/1996,s.,167-180; Z. Zblewski. Działalność Rady WiN Olkusz krypt. „Spółdzielnia Nr 12” w 1946 /w/ ZH WiN nr 17/2002,s.7-34; Księga więźniów CWK Wronki 1951; H. Czarnecki. Informator o dokumentach sądowo-więziennych z lat 1944-1956, s.27; S. Głąb. Okręg Krakowski AK-NIE- DSZ-WiN. Charakterystyka sygnatura nr 200/K. Kwestionariusz osobowy. IPN Kraków.

     
    Szatowski - Szatyński Jan [1907-1988], oficer sł. st. piech. WP, kpt. [1939], w konspiracji AK/ROAK/DSZ, mjr [1943], ppłk [1946], ps.,,A-1”, „Burian”, „Dziryt”, „Jarmuła”, „Jemioła”, „Józef”, „Janusz”, „Kowal”, „Stopa”, „Wrzos”, „Zagończyk”, „Zygmunt” vel Jan Góra vel Józef Stopa vel Janusz Goral.
    Kmdt Inspektoratu AK Kowel III 1943 – II 1944, k-dt Inspektoratu ROAK/DSZ Radzyń II – VIII 1945. Prezes Inspektoratu WiN Biała Podlaska IX 1945 - II 1946. Więzień polityczny PRL.
          
    Ur. 23 I 1907 w miejscowości Murafa na Podolu, syn Albina-Macieja i Elżbiety z d. Morozowicz. Dziecinstwo spędził w Jekatierinosławiu w głębi Rosji, gdzie rodzina była ewakuowana podczas I wojny światowej. Uczy się tu w szkole powszechnej. Po zakończeniu wojny powraca z rodziną do Polski i zamieszkał w Radomiu, gdzie ukończył szkołę powszechną. Następnie kształci się w Gimnazjum im. Vetterów w Lublinie. Maturę zdał w 1928. W latach 1928-1929 w Szkole Podchorążych Rezerwy Piechoty w Różanie, potem w okresie 1929-1931 w Szkole Podchorążych Piechoty w Ostrowi Maz. – Komorowie. Po ukończeniu podchorążówki awansowany 15 VIII 1931 do stopnia ppor. sł. st. piech. z przydziałem do 5 pp Leg. w Wilnie na stanowisko d-cy plutonu. Do stopnia por. sł. st. awansowany 1 I 1934. Mianowany d-cą kompanii. Należał do wyróżniających się oficerów 5 pp Leg. Mianowany kpt. sł. st. piech. 19 III 1939. Do lata 1939 dowódca 3 kompanii w I baonie. W kampanii wrześniowej 1939 d-ca kompanii zwiadowczej. W czasie walk z wrogiem zostaje 10 IX 1939 ranny pod Wyszkowem a 13 IX 1939 ciężko ranny w okolicach Woli Wodyńskiej. Przebywa w szpitalu wojskowym w Zamościu i Chełmie. Po podleczeniu ran ucieka z szpitala i przedostaje się do domu rodziców zamieszkałych we wsi Krukówka k/Tłuszcza, gdzie został aresztowany przez Niemców i wywieziony do obozu jenieckiego w Łodzi. Jako chory leczony w miejscowym szpitalu. Następnie z przebywającymi w szpitalu rannymi oficerami WP wywieziony do oflagu w Niemczech. Przebywa kolejno w obozach jenieckich: Norymberga, Laufen, Arnswalde i II C Woldenbergu. Działa tu w obozowej konspiracji jako d-ca kompanii. W dniu 26 XII 1942 ucieka z obozu razem z por. rez. Karolem Żywocińskim i por. Zdzisławem Kurasiem. Mimo mroźnej zimy i pościgu ze strony Niemców pieszo dociera do Poznania, gdzie otrzymuje pierwszą pomoc od znajomych. Do Warszawy dotarł 19 I 1943. Nawiązał tu kontakty konspiracyjne z ppłk sł. st. piech. K. Bąbińskim, znanego mu ze służby w 5 pp Leg., który załatwił mu przydział do służby w Okręgu AK Wołyń. Mianowany 7 III 1943 k-dtem Inspektoratu Rejonowego AK Kowel. Awansowany do stopnia mjr sł. st. piech. 11 XI 1943. W I 1944 objął dowództwo Zgrupowania pułkowego „Gromada” w składzie odtwarzanej w ramach AK 27 Wołyńskiej Dywizji Piechoty. Bierze udział w walce zbrojnej z wrogiem. Przejściowo po śmierci ppłk dypl. J. W. Kiwerskiego dowodzi 27 WDP AK. Wraz z dywizją przekracza Bug w rejonie Sławatycz. Dowodzi 50 pp AK z 27 WDP AK. Bierze udział w walkach i opanowaniu przez oddziały AK Lubartowa. Po rozbrojeniu dywizji przez sowietów nie ujawnia się. Ukrywa się w Łukowie, gdzie pod nazwiskiem przybranym Janusz Goral pracuje jako geodeta w miejscowym Urzędzie Miejskim. Nawiązał tu kontakty z siatką konspiracyjną AK. W drugiej połowie X 1944 k-dt Inspektoratu Rejonowego Radzyń Podlaski AK mjr W. Szczepankiewicz „Kogurt” mianował go swoim zastępcą. Po rozwiązaniu 19 I 1945 AK, pozostaje w konspiracji. Od 26 II 1945 k-dt Inspektoratu ROAK/DSZ Radzyń Podl. Po rozwiązaniu w VIII 1945 DSZ, czynny od IX 1945 w strukturach Okręgu WiN Lublin. Od IX 1945 do II 1946 prezes Inspektoratu WiN Biała Podlaska. W II 1946 przeniesiony na stanowisko zastępcy prezesa Okręgu WiN Lublin. Był niezwykle aktywnym konspiratorem. Awansowany do stopnia ppłk sł. st. piech. Organizował szkoły podchorążych, aktywizował podległych dowódców obwodów do wzmożenia działań przeciwko komunistom. W okresie nasilającego się terroru UB wobec ludności i żołnierzy konspiracji zagrożony aresztowaniem wyjechał do Warszawy, gdzie zamieszkał. Utrzymywał nadal kontakty z terenem poprzez łączników i kurierów oraz osobiste wyjazdy na podległy teren. Aresztowany 9 XI 1946 w Warszawie, gdzie mieszkał przy ul. Kruczej 23.
    Więziony w lochach UB w Warszawie i Lublinie. Przeszedł ciężkie śledztwo z zastosowaniem tortur. Postanowienie o zastosowaniu wobec niego tymczasowego aresztowania wydaje z datą 3 V 1947 WPR Lublin. Przez prawie 6 miesięcy więziony bez sankcji. W śledztwie do I 1948. Wyrokiem WSR Lublin, sygnatura akt Sr. 564/47 z dnia 28 I 1948 został skazany przy zastosowaniu amnestii na karę 7 lat więzienia oraz kary dodatkowe. Skazano go z art. 86 § 2, art. 88 w związku z art. 85 KKWP i art. 117 § 1 i 2 KKWP. Po procesie więziony na Zamku Lubelskim, skąd zostaje przewieziony do Centralnego Więzienia Karnego we Wronkach i tu osadzony 30 VI 1948. Początek wykonania kary 9 XI 1946, upływ kary 9 XI 1953.
    We wronieckim więzieniu był jako zaciekły wróg ludowej demokracji prześladowany przez personel więzienny. Zaliczony do grupy więźniów antypaństwowych. Był przewożony na przesłuchania do MBP w Warszawie. W dniu 9 VII 1953 wieczorem zostaje transportem więźniów wysłany do Centralnego Więzienia Karnego w Rawiczu, gdzie go osadzono 10 VII 1953. Po kilku dniach pobytu w CWK w Rawiczu został w dniu 13 VII 1953 wywieziony do Ośrodka Pracy Więźniów /OPW/ w Milęcinie k/Włocławka. Zwolniony 9 XI 1953 z OPW Milęcin po odbyciu orzeczonej przez WSR Lublin kary 7 lat więzienia. Po zwolnieniu z więzienia, które opuścił z dużym ubytkiem na zdrowiu zamieszkał w Janowcu Wlkp., gdzie mieszkały jego dwie siostry. Prowadził tu małe gospodarstwo rolne /warzywne/. Początkowo izolował się od otoczenia, unikał kontaktów z b. żołnierzami AK oraz kolegami. Z upływem czasu powraca do kontaktów z żoł. AK z Okręgu Wołyń AK. Udziela relacji z działalności konspiracyjnej. Bierze udział w spotkaniach.
    Ciężko chory przebywa w szpitalu w Poznaniu, gdzie zmarł 8 IX 1988. Pochowany 14 IX 1988 na cmentarzu parafialnym w Janowcu Wlkp.
    Rodziny nie założył. Jego rodowe nazwisko Szatowski.
    Odznaczony: VM kl. 5, nr leg. 13915, KW, SKZ z M.
     
    Rocznik Oficerski 1932; R. Rybka – K. Stepan. Awanse oficerskie w WP 1935-1939. Kraków 2003;R. rybka – K. Stepan. Rocznik Oficerski 1939. Kraków 2006; D. Faszcza. 5 Pułk Piechoty Legionów, s. 45; M. Fijałka. 27 WDP AK, wg indeksu; J. Turowski. „Pożoga” Z walk 27 WDP AK, wg indeksu; W. Romanowski. ZWZ-AK na Wołyniu 1939-1944, wg indeksu; J. Kopiński. Konspiracja akowska i poakowska na terenie Inspektoratu Rejonowego „Radzyń Podlaski” w latach 1944-1956, s. 65-66; R. Wnuk. Lubelski Okręg AK-DSZ i WiN 1944-1947, wg indeksu; A. Zagórski. Zrzeszenie WiN w dokumentach, t. VI, cz. 3, s. 681-683; Księga główna CWK Wronki nr II/634/48; Księga więźniów CWK Rawicz nr 417/53; USC Poznań. Skrócony akt zgonu nr 5417/1988.

     
    Szczepański Jan [1889-+?], żołnierz AK, działacz WiN, ps. „Ojciec”, „Oset”, Szymon”
     
    Ur. 16 XII 1889 w Śmiłowicach pow. Miechów, syn Walentego i Wiktorii z d. Jędrzejkiewicz. Ukończył średnią szkołę rolniczą i pracował w rolnictwie jako powiatowy instruktor rolny. Był znanym i aktywnym działaczem społeczno-gospodarczym. Za działalność społeczną odznaczony przed wojną Złotym Krzyżem Zasługi. W okresie okupacji niemieckiej był oficjalnie zatrudniony jako powiatowy instruktor rolny w Miechowie. Był żołnierzem AK w Obwodzie Miechów AK, prowadził nasłuch radiowy, redagował i wydawał prasę konspiracyjną. W 1944 zagrożony aresztowaniem przez gestapo opuścił Miechów i ukrywał się z rodziną w folwarku Kraszewo u Ireny i Mieczysława Kraszewskich.
    Po rozwiązaniu 19 I 1945 AK nie ujawnił się. Po wojnie mieszkał w Słomnikach ul. Kolejowa pow. Miechów. Zatrudniony jako instruktor wodny w Miechowie. Działał w Stronnictwie Pracy. Działa w konspiracji poakowskiej w siatce wywiadowczej na terenie pow. miechowskiego. W VI 1945 w czasie spotkania z Janem Kotem w Krakowie przy ul. Zduńskiej 12 otrzymał polecenie zorganizowania na terenie pow. miechowskiego grupy „Samoobrony”, co też wykonał. W tym czasie kontaktował się, raz w miesiącu z J. Kotem w Krakowie i przekazywał mu informacje wywiadowcze i od którego otrzymywał wytyczne do dalszej pracy i środki finansowe. Zatrzymany przez UB we IX 1945 za kolportaż prasy podziemnej „Sygnały”. Zwolniony w X 1945 na mocy amnestii. Pracuje jako kontroler plantacji nasion na pow. miechowski z siedzibą w Miechowie. Kontynuuje działalność konspiracyjną. Mianowany przez J. Kota kierownikiem wywiadu BW na pow. miechowski, pińczowski i jędrzejowski. Współpracował z ze Stanisławem Mirkiem, powiatowym prezesem PSL w Miechowie i członkiem Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z ramienia PSL,któremu dostarczał informacji wywiadowczych. Z jego inspiracji S. Mirek wystąpił w VIII 1946 na plenum WRN w Krakowie z przemówieniem krytykującym organy bezpieczeństwa.
    Zatrzymany przez funkcj. PUBP Miechów w dniu o1 IX 1946 w Słomnikach. Po wstępnych przesłuchaniach w PUBP w Miechowie przewieziony na dalsze śledztwo do WUBP w Krakowie. Postanowienie o zastosowaniu wobec niego wydała z datą 03 IX 1946 Wojskowa Prokuratura Rejonowa w Krakowie. Aktem oskarżenia II ZG WiN z dnia o7 VII 1947 wnioskowany przez oficera śledczego MBP mjr Adama Humera na świadka i zeznawał na procesie ZG WiN płk Franciszka Niepokulczyckiego i współoskarżonych.
    W czasie przesłuchań był maltretowany fizycznie i psychiczne przez przesłuchujących go funkcj. WUBP Kraków.
    Wyrokiem WSR Kraków z 11 XI 1947, sygn. akt Sr, 1486/47 został skazany z art. 86 § 2 KKWP i art. 7 MKK na karę dożywotniego więzienia oraz kary dodatkowe: przepadek mienia na rzecz Skarbu Państwa i pozbawienie praw obywatelskich i publicznych. WSR Kraków na poczet kary nie zaliczył mu okresu od zatrzymania przez funkcj. UB, zarządzając wykonanie kary od 11 XI 1947 t. j od wydania wyroku. Po procesie więziony w ZK Kraków-Montelupich. Jego apelacji NSW w Warszawie nie uwzględnił zatwierdzając wydany przez WSR Kraków wyrok dożywotniego więzienia. Przetransportowany z ZK Kraków-Montelupich do Centralnego Więzienia Karnego we Wronkach i tu osadzony 20 VII 1948. Jako niepoprawny „wróg ludu” był więziony w celi o najgorszym rygorze, zimą nieogrzewanej o betonowych posadzce. W więzieniu wronieckim prześladowany przez personel więzienny zgodnie z wytycznymi MBP nabył wiele chorób wynikłych z przejść podczas śledztwa i braku odpowiedniej opieki zdrowotnej. Ciężko chorował fizycznie i psychicznie. W efekcie w dniu 09 X 1953 został przetransportowany do ZK Wrocław II i umieszczony w szpitalu więziennym. Ze względu na stan zdrowia na wniosek komisji lekarskiej dalsze wykonanie kary zawieszono i zwolniono go z więzienia w VI 1954. Po zwolnieniu z więzienia mieszkał w m. Dąbrownica gm. Sobolów pow. Bochnia. Po podleczeniu zdrowia podejmuje pracę w PGR jako inst. rolny.
    Był żonaty. Miał synów: Bogusława i Adama.
    Nie żyje.

    J. Draus-G. Mazur. Lista aresztowanych działaczy WiN /w:/Studia Rzeszowskie, t. IV z 1997; Ł. Grzywacz-Świtalski. Z walk na Podkarpaciu. W-wa 1971; Podkarpaciu. Nieczuja-Ostrowski. Inspektorat „Maria” w walce. W-wa 1995; Księga ewidencyjna więźniów CWK Wronki nr II/792/48; Księga ewidencyjna główna CWK Wronki nr 2620/50-52 /tu zapis o transporcie do ZK Wrocław II i umieszczeniu w szpitalu więziennym.

     
    Szczepański Wojciech [1914-1993], oficer sł. st. piech. WP, ppor. [1939], w konspiracji ZWZ/AK/NIE/DSZ, por. [1942], kpt. [1944], Działacz WiN, ps. „Bartosz”, „Iwan”, „Julian”, „Krystyna”, „Roman”, „Szczepcio”, „Teofil” vel Tadeusz Gajda.
    Kmdt Obwodu AK/NIE/DSZ Jarosław III 1943 – VIII 1945. Kierownik Rady WiN Jarosław IX –X 1945. Prezes Okręgu WiN Kraków II 1946 – I 1947.
     
    Ur.7 IV 1914 w Żurawiczkach pow. Przeworsk, syn Jana i Zofii z d. Kurek. Pochodził z wielodzietnej rodziny rolników. Edukację szkolną rozpoczął w szkole powszechnej w Żurawiczkach, potem uczy się w Przeworsku, gdzie ukończył 7 – klasową szkołę powszechną. W 1928 po śmierci ojca wyjechał do Warszawy i zamieszkał u swego starszego brata Józefa kpt. sł. st. piech. WP. Zdał egzamin konkursowy i został przyjęty do Korpusu Kadetów Nr 3 w Rawiczu. Z powodu trudnych warunków materialnych w 1932 musiał przerwać naukę. W latach 1932 – 33 uczył się w II Gimnazjum Miejskim im. Sowińskiego w Warszawie. Członek organizacji młodzieżowej „Straż Przednia”. W 1933 jako ochotnik zgłasza się do służby wojskowej w WP, wcielony do 21 pp w Warszawie. Ukończył Szkołę Podoficerską i pozostaje w wojsku jako podoficer zawodowy. Skierowany w 1937 do Szkoły Podchorążych Piechoty dla Podoficerów w Bydgoszczy. W 1938 zdaje jako ekstern maturę. W 1938 po likwidacji szkoły Podchorążych w Bydgoszczy zostaje skierowany do Szkoły Podchorążych Piechoty w Ostrowi Maz.- Komorowie, którą ukończył w sierpniu 1939. Jako podchorąży XVII promocji miał otrzymać awans na uroczystej promocji 10 X 1939. Awansowany do stopnia ppor. sł. st. piech. rozkazem NW ze starszeństwem 15 VIII 1939. W VIII 1939 przydzielony do 5 pp Leg. w Wilnie na stanowisko d-cy plutonu. Brał udział w kampanii wrześniowej 1939. Przydzielony do oddziału zapasowego walczył w obronie Wilna. Unika niewoli niemieckiej i sowieckiej. W XI 1939 powraca do Warszawy, skąd w XII 1939 wyjechał do rodzinnych Żurawiczek. Czynny w konspiracji SZP/ZWZ na terenie Jarosławia. Od I 1940 do 1941 adiutant i oficer organizacyjny k-dy Obwodu ZWZ Jarosław. W okresie 1941 – III 1943 pełni funkcję zastępcy k-dta Obwodu ZWZ/AK Jarosław – kpt. sł. st. piech. E. Wodeckiego ps. „Jan”, „Kruczek”, „Szpak”. Do stopnia por. sł. st. awansowany 11 XI 1942. W III 1943 po przeniesieniu kpt. „Szpaka” mianowany przez k-dta Inspektoratu AK Przemyśl w skład, którego wchodził obwód jarosławski k-dtem Obwodu AK Jarosław. Do stopnia kpt. awansowany 3 V 1944. W VII 1944 dowodzi zgrupowaniem partyzanckim AK. Podczas akcji „Burza” d-ca 1 batalionu 39 pp AK. Dowodzi całością sił na podległym terenie. Po zakończeniu działań i wejściu wojsk sowieckich na teren obwodu zgodnie z rozkazem ujawnia się. Następnie powraca do konspiracji. Po rozwiązaniu 19 I 1945 AK uczestniczy na rzecz niepodległościowego bytu państwa polskiego. Czynny w NIE/DSZ. Nadal dowodzi Obwodem NIE/DSZ Jarosław. Po utworzeniu we IX 1945 WiN czynny w strukturach WiN. Organizował struktury terenowe DSZ/WiN na podległym terenie. Do X 1945 kierownik Rady WiN Jarosław. Następnie przenosi się do Krakowa, gdzie zostaje mianowany kierownikiem Komórki Informacyjnej /Kasyno-Port/. Funkcję pełni od XI 1945 – II 1946. W okresie od II 1946 do I 1947 prezes Okręgu Krakowskiego WiN. W tym czasie mieszkał w Krakowie przy ul. Krowoderskiej 8/2. Oficjalnie studiował na Wydziale Prawa UJ. Zatrzymany przez funkcj. WUBP Kraków dnia 7 I 1947 w Krakowie i uwięziony w lochach WUBP Kraków. Postanowienie o zastosowaniu wobec niego tymczasowego aresztowania sygnatura akt Pr. 467/47, wydała WPR Kraków z datą 28 I 1947. Przeszedł ciężkie ubowskie śledztwo z torturami włącznie. Wyrokiem WSR Kraków, sygnatura akt Sr. 181/48 z dnia 17 III 1948 został skazany na karę 6 lat więzienia z art. 86 § 2 KKWP, oraz kary dodatkowe: utratę praw na lat 3, przepadek mienia. Po zastosowaniu wobec niego amnestii z 22 II 1947 wyrok złagodzono do lat 3. Po odwołaniu się prokuratora do NSW w Warszawie, sprawę przesłano do ponownego rozpatrzenia. Wyrokiem WSR Kraków, sygnatura Sr. 948/48 z 14 IV 1948 zostaje skazany na karę 8 lat więzienia. Po procesie więziony w więzieniu Montelupich w Krakowie, skąd został przetransportowany do Centralnego Więzienia Karnego w Rawiczu i tu osadzony 12 II 1949. Wg ewidencji więziennej w Rawiczu osadzony z wyrokiem 8 lat więzienia Początek odbywania kary 8 I 1947 - koniec kary 8 I 1955, z adnotacją do dyspozycji MBP W-wa. W dniu 20 III 1950 został wywieziony do Warszawy i osadzony w więzieniu na Mokotowie /W-wa I /. Później więziony w Strzelcach Opolskich.
    Zwolniony z więzienia 10 VIII 1954 z otwartą gruźlicą płuc. Leczył się w sanatorium w Górnie. W latach 1957 – 1974 pracował w Gminnej Spółdzielni „Samopomoc Chłopska” w Jarosławiu jako wiceprezes do spraw rolnych, potem do spraw zaopatrzenia i zbytu. W 1974 na skutek ciężkiej choroby /zator mózgu/ przeszedł na wcześniejszą emeryturę. Od 1980 działa w NSZZ Solidarność Rolników Indywidualnych. W okresie stanu wojennego wygłasza odczyty o AK. Od III 1988 – XII 1989 prezentował cykl odczytów o działalności AK na terenie Jarosławia i okolic. Współzałożyciel w 1989 ŚZŻAK w Jarosławiu. Członek Zarządu Głównego. Od 1990 członek Komisji Badania Zbrodni p-ko Narodowi Polskiemu w Rzeszowie.
    Odznaczony Krzyżem VM kl. 5, KW, SKZ z M, Krzyżem AK- WiN, Medalem za Wojnę 1939.
    Zmarł 22 II 1993. Pochowany w Wólce Pełkińskiej.
    Żonaty z Marią z d. Górska. Miał syna Antoniego /1945/ i córkę Małgorzatę /1957/.
     
    Księga więźniów CWK Rawicz nr 238/49-50; A. Zagórski. Zrzeszenie WiN w dokumentach, t. VI, cz. II, s. 685-688, tam pozostała bibliografia.

     
    Szczepka Władysław Wojciech [1904-1977], oficer rez. piech. WP, ppor. [1931], żołnierz AK, działacz WiN, ps. „Ryszard”, „Wład” vel Ryszard Potęcki
     
    Ur. 23 IV 1904 w Wrząsowicach pow. Krowa, syn Antoniego i Karoliny z d. Porębskiej. Od 1910 mieszka z rodzicami w Krakowie, gdzie uczęszczał do szkoły powszechnej. Po wcieleniu ojca do armii austriackiej po wybuchu I wojny światowej w 1914 z powodu trudnych warunków materialnych zmuszony był do przerwania dalszej nauki. W latach 1914-1918 pracował jako robotnik w garbarni. Po zakończeniu wojny uczęszczał do VI Gimnazjum im. T. Kościuszki w Krakowie –Podgórzu. W 1920 ochotniczo bierze udział w wojnie polsko-bolszewickiej. Po zdaniu matury studiuje w Akademii Handlowej w Krakowie, gdzie w 1925 uzyskał absolutorium. Od VII 1925 do IX 1926 odbywał służbę wojskową w Szkole Podchorążych Rezerwy Piechoty 6 DP przy 20 pp w Krakowie- Bronowicach, potem do X 1926 odbywał praktyki w 12 pp. Awansowany do stopnia ppor. rez. piech. 1 I 1931 z przydziałem mobilizacyjnym do 12 pp w Wadowicach. Ewidencyjnie podlegał PKU Kraków M II.
    W III 1927 podejmuje pracę zawodową w Zakładzie Ubezpieczeń od Wypadków w Krakowie. Praktyki odbył w oddziale Poznańsko-Warszawskim Towarzystwa Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie. Przeszedł szczeble kariery zawodowej od kasjera do kierownika wydziału. W III 1934 po scaleniu krakowskich instytucji ubezpieczeniowych, przeszedł do Ubezpieczalni Społecznej. Działał społecznie. Był sekretarzem Zarządu Okręgowego PCK w Krakowie, członkiem Polskiego Białego Krzyża, Ligi Morskiej i Kolonialnej, Związku Zawodowego Pracowników Instytucji Ubezpieczeń społecznych. W latach 1937-1939 zasiadał w zarządzie Robotniczego Klubu sportowego „Legia” w Krakowie.
    W VIII 1939 zmobilizowany do WP i wcielony do 12 pp w Wadowicach. Bierze udział w kampanii wrześniowej 1939 na stanowisku d-cy plutonu 12 pp w składzie GO „Bielsko”. Walczył z wrogiem na szlaku bojowym 12 pp m. in. pod Pszczyna potem w walkach odwrotowych. Kampanię wrześniową 1939 zakończył po walkach pod Kraśnikiem na Lubelszczyźnie. Po kapitulacji oddziałów Armii „Kraków” dostał się do niewoli niemieckiej, skąd zbiegł w czasie transportu do obozu jenieckiego w Niemczech. Podjął nieudaną ą próbę przedostania się przez granicę do Rumunii. W końcu XI 1939 powraca do Krakowa. Powraca do pracy na stanowisko zajmowane przed wojną w Ubezpieczalni Społecznej. W latach 1940-1942 organizował pomoc dla rodzin aresztowanych pracowników, pomagał także pracownikom ukrywającym się przed Niemcami. Działał charytatywnie jako delegat ubezpieczalni w RGO w Dziale Opieki nad Więźniami i ich rodzinami, zajmując się organizowaniem środków pieniężnych na zakup żywności i odzieży. Jego aktywna działalność wzbudziła zainteresowanie i podejrzenia Niemców, był przesłuchiwany przez funkcj. policji kryminalnej.
    W X 1941 zaprzysiężony do ZWZ. Od V 1942 do I 1945 był łącznikiem Korpusu zachodniego AK. Utrzymywał lokale kontaktowe w biurze Ubezpieczalni oraz w swoim mieszkaniu, wytwarzał legitymacje ubezpieczeniowe oraz inne dokumenty przydatne w konspiracji.
    22 III 1945 komisarz organizacyjny Ubezpieczalni społecznych górnośląskiej części województwa ślasko-dąbrowskiego powołał go do służby na stanowisku kierownika Wydziału Ewidencji Ubezpieczalni Społecznej w Katowicach. W IV 1945 powierza dodatkowo funkcję inspektora organizacyjnego dla powstających tego typu placówek. 25 VI 1946 Tymczasowy zarząd Ubezpieczalni Społecznej w Katowicach powołał go na stanowisko I wicedyrektora. Mieszkał przy ul. Rejmana, potem przy ul. Pszczyńskiej w Katowicach.
    W XII 1945 miał kontakty z E. Ralskim „Białym” z-cą szefa siatki BW- WiN Obszaru Południowego WiN, przez którego został zwerbowany do działalności konspiracyjnej w BW –WiN z zleceniem zorganizowania działów politycznego, kontrwywiadowczego, gospodarczego oraz propagandowego nowo tworzonej siatki BW – WiN w Okręgu Ślasko-Dąbrowskim BW, którą formalnie kierował. Z racji częstych wyjazdów do Krakowa pełnił od II 1946 do VIII 1946 funkcję łącznika. Przekazywał na punkcie kontaktowym w klasztorze Bernardynów w Krakowie sprawozdania i informacje wywiadowcze dot. sytuacji gospodarczo- społecznej i politycznej, działalności NKWD i UB oraz informacje z rozpracowań czołowych działaczy komunistycznych.
    Zatrzymany 30 VIII 1946 w Katowicach przez funkcj. sekcji II Wydziału III WUBP Kraków. Postanowienie o zastosowaniu wobec niego tymczasowego aresztowania wydała z datą 03 IX 1946 WPR Katowice. Przekazany 16 IX 1946 do Wydziału Śledczego WUBP Katowice na dalsze śledztwo, które zakończono 14 XII 1946. Od 16 X 1946 wieziony w więzieniu karno-śledczym w Katowicach. Sądzony na pokazowym procesie górnośląskich działaczy WiN. Wyrokiem WSR Katowice z 11 I 1947, sygn. akt R. 1342/1946 w składzie: ppłk Franciszek Szeliński – przewodniczący, kpt. Wacław Wiłkojci – ławnik, por. Tadeusz Makowski- asesor w obecności oskarżycieli publicznych ppłk Stanisława Zarakowskiego i mjr Adama Massa skazany na karę śmierci z utratą praw na zawsze oraz przepadek mienia na rzecz Skarbu Państwa. 21 II 1947 NSW w Warszawie pod przewodnictwem płk Kazimierza Drohomireckiego utrzymał wyrok w mocy. B. Bierut 02 III 1947 zamienił wyrok śmierci na karę dożywotniego więzienia. 19 IV 1947 WSR Katowice oddalił wniosek WPR o zastosowanie wobec niego przepisów ustawy amnestyjnej z 22 II 1947. 10 VI 1947 NSW w Warszawie złagodził mu karę do lat 15. Więziony w więzieniu karno-śledczym w Katowicach, skąd zostaje zbiorowym transportem więźniów przetransportowany do Centralnego Więzienia Karnego we Wronkach i tu osadzony 22 VII 1948. Jako działacz konspiracji niepodległościowej był szykanowany przez personel więzienny. Zaliczony do grupy więźniów kategorii „A” /antypaństwowych/. Początek kary 30 VIII 1946, upływ kary 30 VIII 1961. w dniu 26 VII 1955 wywieziony do ZK Poznań, skąd powraca ponownie do CWK Wronki 16 XII 1955.  Zwolniony z CWK Wronki 03 V 1956 ze względu na zły stan zdrowia. Księga więźniów II/451/1948.
    Po zwolnieniu z więzienia wyjechał do Krakowa. Podejmuje pracę zawodową. W latach 1956-1960 pracuje w Państwowym Przedsiębiorstwie Imprez Estradowych, Miejskim Przedsiębiorstwie Imprez Artystycznych 1966-1975. W latach 1962-1967 ukończył zaocznie Wydział Ekonomiczny Studium Nauk Społecznych przy Komitecie Wojewódzkim PZPR oraz Zawodowe Studium Administracyjne i Studium Administracji n Wydziale Prawa UJ. Został wybrany do zarządu Robotniczego Klubu Sportowego „Legia” w Krakowie, działał w krakowskim Oddziale PTTK.
    Zmarł w Krakowie 07 VIII 1977. Pochowany na cmentarzu Podgórskim w Krakowie.
    Żonaty z Józefą z d. Piszczek, miał dwoje dzieci: córkę Alinę /ur.1935/ i syna Bogusława/ur.1938/
    Odznaczony: SKZ za pracę społeczną.
    13 I 1992 SW w Katowicach unieważnił wyrok b. WSR Katowice z 11 I 1947, stwierdzając, że działał na rzecz niepodległości Polski.
     
    Rocznik oficerski rezerw 1934; A. Zagórski. Zrzeszenie WiN w dokumentach, t. VI, cz. 3. Wrocław 2000; Wrocław. Niedurny: Biogram W Sz. /w:/ Konspiracja i opór społeczny w Polsce 1944-1956. Słownik biograficzny, t. III. Kraków-W-wa-Wrocław 2007; Księga ewidencyjna więźniów CWK Wronki nr II 451/48; T. Balbus. O Polskę Wolną i Niezawisłą (1945-1948). Kraków-Wrocław 2004; Z. Zblewski. Okręg Krakowski Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość” 1945-1948. Kraków 2005; A. Dziuba. Podziemie poakowskie w województwie ślasko-dąbrowsklim w latach 1945-1947. Kraków 2005; T. Balbus.

     
    Szechyński Władysław [1907-1950], nauczyciel, oficer rez. piech. WP, ppor. [1933], por. [1939], w konspiracji ZWZ/AK/DSZ, działacz WiN, ps. „Kosiba”, „Kruk” vel Stanisław Jachimowski. Więzień polityczny PRL.
    Kierownik Rejonu WiN Przemyśl IX 1946 – VIII 1947. Okręg /Wydział/ Rzeszów.
     
    Ur. 30 VII 1907 w Mościskach woj. lwowskie, syn Michała i Antoniny. Po ukończeniu szkoły powszechnej w Mościskach, kontynuuje od 1924 naukę w Państwowym Seminarium Nauczycielskim w Przemyślu, gdzie w 1929 zdaje maturę i uzyskuje dyplom nauczyciela szkół powszechnych. W okresie od VIII 1929 do IX 1930 odbywa służbę wojskową w Szkole Podchorążych Rez. Piechoty 24. DP. Praktyki odbywał w I batalionie 39 pp w Lubaczowie. Przeniesiony do rezerwy w stopniu plut. pchor. rez. piech. z przydziałem mobilizacyjnym do 84 pp w Pińsku. Ewidencyjnie podlegał PKU Sarny. W latach 1931 i 1932 odbywał obowiązkowe ćwiczenia wojskowe w 84 pp. Do stopnia ppor. rez. piech. awansowany 1 I 1933.
    Po wojsku pracuje od 1930-1931 jako nauczyciel szkoły powszechnej na terenie pow. Brzeżany, następnie po ukończeniu kursu dla kierowników szkół powszechnych pracuje na terenie pow. Sarny. Od IX 1936 kierownik szkoły na terenie pow. Kostopol woj. wołyńskie. W ramach pracy pozaszkolnej prowadził koło „Strzelca” i zajmował się społecznie działalnością kulturalno-oświatową wśród miejscowego społeczeństwa. Po kolejnych ćwiczeniach wojskowych awansowany do stopnia por. rez. piech. 1 I 1938. Latem 1939 zmobilizowany i wcielony do KOP na Wołyniu. Bierze odział jako d-ca kompanii w walkach z agresorem sowieckim 17 IX 1939. Następnie przedostaje się do Warszawy, gdzie bierze udział w końcowej fazie obrony Warszawy. Podczas walk dostaje się do niewoli niemieckiej skąd ucieka. Jesienią 1939 przedostaje się do Przemyśla, gdzie zamieszkał z rodziną. By utrzymać rodzinę podejmuje pracę jako pracownik fizyczny na stacji przeładunkowej w Żurawicy. Z skromnych zarobków utrzymuje żonę i córkę. Na początku 1940 zaprzysiężony do ZWZ na terenie Obwodu ZWZ Przemyśl. Od stycznia 1941 pełni funkcję adiutanta Obwodu ZWZ Przemyśl. Niezwykle aktywny i ofiarny żołnierz konspiracji niepodległościowej. W połowie 1943 po rozbiciu K.O. Obwodu AK Przemyśl przez Niemców i przeprowadzonych aresztowaniach przez gestapo wśród żołnierzy AK i aresztowaniu k-dta obwodu kpt. J. Gołdasza ps. „Szczyt” pełni przejściowo funkcję k-dta tego obwodu. Zagrożony aresztowaniem latem 1943 zostaje przeniesiony przez k-dta Inspektoratu AK Przemyśl do Obwodu AK Sanok, na stanowisko adiutanta obwodu. Bierze udział w akcjach zbrojnych przeciwko siłom okupanta. W X 1944 powraca do Przemyśla. Mieszka przy ul. Borelowskiego. Po rozwiązaniu 19 I 1945 nie ujawnia się. Przez krótki okres czasu poza konspiracją. Zwerbowany przez B. Wochankę do działalności konspiracyjnej w strukturach konspiracji DSZ, a od IX 1945 w WiN, gdzie pełni funkcję szefa wywiadu w sztabie obwodu DSZ Przemyśl. Od IX 1945 kierownik Referatu Informacji /wywiadu/ w Radzie WiN Przemyśl. Oficjalnie pracował na kolei. W IX 1946 zostaje przeniesiony na stanowisko kierownika Rejonu „Wschód” WiN. Podlegają mu Rady Powiatowe WiN: Przemyśl, Lubaczów, Przeworsk i Jarosław. Aresztowany w końcu VIII 1947 w Przemyślu. Wieziony początkowo w areszcie PUBP w Przemyślu potem w lochach WUBP w Rzeszowie, gdzie przeszedł ciężkie śledztwo z zastosowaniem podczas przesłuchań wyrafinowanych tortur. Postanowienie o zastosowaniu wobec niego tymczasowego aresztowania wydaje z datą 6 X 1947 WPR Rzeszów. W śledztwie przebywa do V 1948. Podczas pobytu w lochach WUBP Rzeszów był bity, maltretowany i głodzony. Często zamykany w celi wypełnionej lodowatą wodą, co spowodowało nieodwracalne zmiany zdrowotne.
    Wyrokiem WSR Rzeszów z dnia 16 V 1948, /11 V 1948/,sygnatura akt Sr. 333/48 na sesji wyjazdowej w Przemyślu został skazany na karę śmierci z art. 86 § 2 KKWP i utratę wszelkich praw na zawsze. WSR przewodniczył kpt. Oswald Sznepf. W dniu 30 VII 1948 przez B. Bieruta z zamianą kary śmierci na dożywotnie więzienie. Sądzony w grupie działaczy WiN Rejonu „Wschodniego” Przemyśl. Razem z nim sądzono m.in. Ryszarda Kornickiego i Kazimierza Sochańskiego. Po procesie więziono go w ZK Przemyśl skąd go przewieziono do Centralnego Więzienia Karnego we Wronkach w stanie ciężkiego stanu zdrowia. Osadzony we Wronkach 3 XII 1948. Pozbawiony opieki medycznej, co w efekcie doprowadziło do pogorszenia się jego stanu zdrowia. Zmarł w szpitalu więziennym we Wronkach 30 I 1950. Pochowany na miejscowym cmentarzu. Na początku 1970 jego prochy po ekshumacji zostały pogrzebane przez żonę Janinę na cmentarzu w Przemyślu. Miał córkę Halinę.
     
    Rocznik Oficerski Rezerw 1934 wg indeksu; Księga więźniów CWK Wronki nr 1298/48; ZH WiN nr 6/1995, s. 58,87 przypis 83; Biuletyn WiN „Orzeł Biały” nr 11/2002, s. 8-11, tam pozostała bibliografia.



    Szeliga Stanisław [1914-?], ślusarz, żołnierz AK, działacz WiN, ps. „Kruk”
    Ur. 01 XI 1914 w m. Rudna Wielka pow. Rzeszów w rodzinie chłopskiej, syn Józefa i Marii. Po ukończeniu szkoły powszechnej uczył się w 3 letniej szkole zawodowej. Z zawodu ślusarz. W latach 1935-1936 odbył służbę wojskową w WP. Podczas okupacji niemieckiej służył w policji granatowej. Jednocześnie czynny w konspiracji AK. Po rozwiązaniu AK 19 I 1945 czynny w konspiracji poakowskiej DSZ/WiN. Zajmował się kolportażem prasy podziemnej, był łącznikiem Placówki Świlcza do Rzeszowa. Po utworzeniu Koła WiN Świlcza, początkowo pełnił funkcje kierownika, potem z-cy kierownika koła i łącznika do Rady Powiatowej WiN w Rzeszowie. Mieszkał w tym czasie w Pogwizdowie Nowym pow. Rzeszów.
    Zatrzymany przez funkcj. UB 23 VIII 1947 i uwięziony. Postanowienie o zastosowaniu wobec niego tymczasowego aresztowania wydała z data 25 VIII 1947 Wojskowa Prokuratura Rejonowa w Rzeszowie. Wyrokiem WSR Rzeszów, sygn. akt Sr. 860/47 z dnia 06 XI 1947 został skazany na karę 6 lat więzienia złagodzonym przy zastosowaniu amnestii do lat 3. Po procesie więziony w ZK Rzeszów, skąd został przewieziony do Centralnego Więzienia Karnego we Wronkach i tu osadzony 12 XI 1948. Początek wykonania kary 25 VIII 1947, upływ kary 25 VIII 1950. Zwolniony z CWK Wronki 25 VIII 1950 po odbyciu orzeczonej przez WSR Rzeszów kary. Po zwolnieniu z wiezienia udał się do Pogwizdowa Nowego gm. Świlcza.
    W latach późniejszych /1968/ mieszkał w m. Bzianka pow. Rzeszów i pracował w zawodzie ślusarza w Szpitalu Wojewódzkim w Rzeszowie.

    G. Ostasz. Okręg Rzeszowski Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość”. Rzeszów 2006; IPN Rzeszów o5/2. Charakterystyka nr 3 Okręg WiN Rzeszów; Księga ewidencyjna więźniów CWK Wronki nr. II/1032/1948.

     
    Szewczyk Antoni [1906-?+], żołnierz AK, działacz DSZ/WiN, ps. „Sokół”
     
    Ur. 17 XI 1906 w Paciorkowej Woli pow. miechowski, syn Jana i Małgorzaty z d. Nowak. Posiadał średnie wykształcenie i pracował w rolnictwie. W czasie okupacji niemieckiej był żołnierzem AK. Po wojnie mieszkał w Słomnikach pow. miechowski i pracował jako instruktor uprawy tytoniu w Czyżynach. Czynny w siatce wywiadowczej BW-WiN n terenie pow. Miechów, Jędrzejów i Pińczów. Pełnił funkcję z-cy kierownika powiatowego Miechów BW - WiN - Jana Szczepańskiego „Oset”. Prowadził aktywną działalnośc konspiracyjną. Uzyskane informacje przekazywano do kierownictwa Obszaru Południowego WiN w Krakowie. Zatrzymany 27 VIII 1946 przez funkcj. Wydziału III WUBP Kraków i uwięziony. Postanowienie o zastosowaniu wobec niego aresztu tymczasowego wydała z datą 04 IX 1946 WPR Kraków. Po ponad rocznym ciężkim śledztwie został skazany wyrokiem WSR Kraków, sygn. akt Sr. 1486/47 z dnia 11 IX 1947 na karę 15 lat wiezienia. Po procesie więziony w ZK Kraków-Montelupich, skąd zostaje przetransportowany do Centralnego Więzienia Karnego we Wronkach i tu osadzony 09 I 1948. Początek wykonania kary 27 VIII 1946, upływ kary 27 VIII 1961. W więzieniu wronieckim szykanowany przez personel więzienny. W dniu 27 VII 1954 został wywieziony z CWK Wronki do ZK Warszawa –Mokotów do dyspozycji MBP.
    Z więzienia zwolniony w 1956. Po zwolnieniu z więzienia zamieszkał w Krakowie-Nowa Huta.
    Dalsze losy n/n
    Nie żyje.
     
    A. Zagórski. Zrzeszenie WiN w dokumentach, dokumentach. VI, cz. 3. Wrocław 2000; J. draus – G. Mazur. Lista aresztowanych działaczy Zrzeszenia WiN /w:/ Studia Rzeszowskie, t. IV z 1997; Księga ewidencyjna więźniów CWK Wronki nr 2627/1950-1951; Charakterystyka nr 200. IPN Kraków;

     
    Szewczyk Piotr [1908-1988], oficer rez. piechoty WP, ppor. [1937], oficer policji, PSZ, AK, cichociemny, por. 1941], kpt. [1943], mjr [1944], ppłk WP [1944], ps. „Boss”, „Czer”, „Piter”, „Pitr”, „Siwy”, „Skotnica”, „Szela” vel Piotr Brzeg, vel Piotr Kowalski, vel Piotr Nowak, vel Andrzej Romaniuk, vel Piotr Skotnicki, vel Piotr Tomasz Wilk
     
    Ur. 09 IX 1908 w Babicach pow. pszczyński, syn Jana i Katarzyny z d. Wilk. W latach 1915-1921 uczęszczał do szkoły powszechnej Babicach, potem 0d 1921 do 1929 uczył się w Gimnazjum Koedukacyjnym Towarzystwa Szkoły Średniej im. ks. Stanisława Konarskiego w Oświęcimiu, gdzie otrzymał w 1929 świadectwo dojrzałości. W latach 1929-1930 studiował na Wydziale Prawa UJ w Krakowie. Od IX 1931 odbywa służbę wojskową w 1 kompanii szkolnej CKM Szkoły Podchorążych Rezerwy Piechoty w Zambrowie. Po odbyciu praktyk w 4 kompanii 12 pp przeniesiony we IX 1932 do rezerwy. Po odbytych ćwiczeniach wojskowych awansowany do stopnia ppor. rez. piech. z starszeństwem od 1 I 1937.
    W 1932 wstępuje do Szkoły Policyjnej w Mostach Wielkich, a w 1935 ukończył kurs oficerów policji w Kowlu, a następnie kurs oficerów służby śledczej PP w Warszawie. W latach 1935-1939 pełnił w policji różne funkcje m.in. przez pół roku był w 1935 z-cą k-dta Posterunku Policji w Ciechocinku, potem od 1936 w Szkole Oficerskiej Policji w Warszawie, później z-ca kierownika XVII komisariatu PP w Warszawie. W latach 1937-1939 był instruktorem WF w Szkole Szeregowych PP w Mostach Wielkich i przodownikiem PP w kompanii E Rezerwy Policji w Poznaniu. W 1939 mianowany aspirantem. 29 VIII 1939 mianowany szefem biura mobilizacyjnego KG PP.
    W czasie kampanii wrześniowej 1939 był d-cą kompanii karabinów maszynowych PP w Warszawie, która broniła mostów Poniatowskiego i Kierbedzia. W XI 1939 przedostał się przez Słowację na Węgry, skąd jako kurier w XII 1939 powrócil do Polski. Następnie ponownie w I 1940 przedostał się na Węgry, skad przez Jugosławię i Włochy przedostał się do Francji i w Bessieres wstąpił do WP. Od II 1940 służy w Samodzielnej Brygadzie Strzelców Podhalańskich, gdzie dowodzi plutonem w 1 kompanii 4 baonu 2 półbrygady. Uczestnik bitwy pod Narwikiem. Od 05 V – 02 VI 1940. Po ewakuacji 290 VI 1940 z Norwegii brał udział w walkach z Niemcami na terenie Bretanii. Po kapitulacji Francji przedostał się przez Hiszpanię i Portugalię dalej drogą morską do Wlk. Brytanii, gdzie dotarł 03 IX 1940. Od 15 IX 1940 do 18 VIII 1941 był instruktorem WF w Ośrodku Artylerii Przeciwlotniczej. Następnie w 1 Samodzielnej Brygadzie Spadochronowej, gdzie przebywa do 16 I 1942. Od 17 I 1942 w dyspozycji Oddziału Specjalnego Sztabu NW PSZ. Po zgłoszeniu się do służby w kraju odbył przeszkolenie dywersyjne. 19 I 1942 zaprzysiężony na rotę ZWZ. Awansowany do stopnia por. 1 I 1943.
    W nocy z 17 na 18 I 1943 wykonał skok na placówkę odbiorczą „Puchacz” w pow. siedleckim. Podczas skoku ciężko się potłukł i strzaskał kolano. Następnie w Warszawie, gdzie leczył kontuzję. Do V 1943 był w dyspozycji „Kedywu” Kedywu. Kedywu AK Warszawa. Następnie przydzielony do „Kedywu” we Lwowie na stanowisko d-cy rejonu dywersji Lwow-Miasto. Brał udział w wielu akcjach zbrojnych we Lwowie i okolicy. Awansowany z starszeństwem od 11 XI 1943 do stopnia kpt. W czasie akcji „Burza” brał udział w dniach 23-27 VII w walkach o miasto jako d-ca 1 kompanii saperów „Kedywu”. Z dniem 02 VIII 1944 awansowany do stopnia mjr. W wyniku akcji werbunkowej do WP wyjechał do Lublina, gdzie pod nazwiskiem Piotr Kostnica wstapił do WP i został d-cą batalionu 7 pp 9 DP II AP. Okresowo pełnił funkcję oficera ds. specjalnych przy gen. K. Świerczewskim. Zagrożony aresztowaniem przez Informację Wojskową uciekł z wojska i na początku XI 1944 przedostał się do Lwowa. Utrzymywał kontakt z mjr cc Antonim Chmielewskim „Wołk”. W połowie XI 1944 wyjechał do Tarnopola. Jako kurier władz podziemia zamierzał dotrzeć do Londynu. W czasie przekraczania granicy rumuńskiej został przez Sowietów postrzelony w nogę i ujęty. Odtransportowany do szpitala w Czerniowcach. W III 1945 zbiegł i powrócił do Lwowa. W IV 1945 przybył do Krakowa, a w V 1945 wyjechał do Warszawy, gdzie nawiązał kontakty z KG DSZ. W końcu VII 1945 płk J. Rzepecki wysłał go do VI Oddziału Sztabu NW w Londynie z pocztą zaszyfrowaną do gen. S. Kopańskiego. Po wykonaniu zadania wrócił jako kurier do Kraju, przywożąc instrukcje  z  VI Oddziału NW WP potwierdzającą zgodę na rozwiązanie DSZ oraz fundusze w dolarach.
    Aresztowany 04 XI 1945 w „kotle” w mieszkaniu E. Malessy „Marcysi”. Więziony w śledztwie w więzieniu mokotowskim. Przeszedł ciężkie ubowskie śledztwo z zastosowaniem tortur.
    Wyrokiem WSR Warszawa z 7 V 1947 został skazany na karę śmierci. NSW w Warszawie 25 VI 1947 wyrok utrzymał w mocy. Decyzją B. Bierut drodze łaski zamienił mu 2 VII 1947 karę śmierci na karę 15 lat więzienia. Więziony w ZK Warszawa-Mokotów, skąd został przewieziony i osadzony 17 II 1952 w Centralnym Więzieniu Karnym we Wronkach. 04 V 1956 prokurator NPW podjął decyzję o zastosowaniu w stosunku do niego amnestii z 278 IV 1956. Zwolniony z więzienia we Wronkach 08 V 1956 w ciężkim stanie zdrowia. Od 1958 prowadził w Krościenku, potem w Piasecznie warsztat „Wyrób Okleiny i Galanterii Drzewnej”. W 1985 został zatrudniony jako pracownik fizyczny w zakładzie tej samej branż y u Zofii Wanarskiej przy ul. Stalowej w Warszawie, gdzie pracował do i 1986. Po przejściu udaru mózgu mieszkał u swej siostry Zofii Zużałek w Babicach k. Oświęcimia. Jako „wróg ludu” był pod obserwacją SB.
    Ciężko chory umiera w szpitalu w Oświęcimiu 28 I 1988.
    Odznaczony: VM kl. 5, KW3x, Croix de Guerre z Palmą.
    Od 1958 żonaty z Danutą z Bednarskich.
    3 V 1992 odsłonięto poświęconą mu tabliczkę na Ścianie Pamięci dla Zasłużonych absolwentów Liceum Ogólnokształcącego im. St. Konarskiego na cmentarzu parafialnym w Oświęcimiu, Jednej z ulic w Oświęcimiu nadano jego imię.
     
    J. Łukasiak. Szkołą Podchorążych Rezerwy Piechoty w Zambrowie. Pruszków 2003; R. Rybka – K. Stepan. Awanse oficerskie w WP 1935-1939. Kraków 2003; K. A. Tochman. Słownik biograficzny Cichociemnych, Cichociemnych, t. II. Zwierzyniec 1995; Cichociemnych. Zagórski. Zrzeszenie „Wolność i Niezawisłość” w dokumentach, t. VI, cz. 3. Wrocław 2000; Księga ewidencyjna więźniów CWK Wronki z 1952; H. Czarnecki. Dokumentu sądowo-więzienne z lat 1944-1956. Poznań 1993.

     
    Szkaradek Stanisław [1923-?], w konspiracji AK, działacz WiN, ps. „Olesza”, „Zawrat” Obecnie /2003/ posiada nazwisko Stanisław Murzański.
    Kierownik Rady WiN Nowy Sącz X 1945 – VII 1946. Okręg Kraków WiN.
     
    Ur. 23 III 1923 w Nowym Sączu, syn Romana / urzędnik pocztowy/ i Anny z d. Neuman. Pochodził z rodziny inteligencji pracującej. Ojciec był założycielem i długoletnim kustoszem Muzeum Ziemi Sądeckiej. W 1936 ukończył w Nowym Sączu szkołę powszechną potem w latach 1936-1939 kształci się w miejscowym II Państwowym Gimnazjum i Liceum im. Bolesława Chrobrego przy ul. Żeromskiego. Jesienią 1939 uczestniczy w akcji ukrycia przed hitlerowcami zbiorów muzealnych. W 1940 uczeń jednorocznego kursu przygotowawczego do szkół technicznych, gdzie nauczyciele przerabiali program IV klasy gimnazjalnej. Naukę kontynuował na tajnych kompletach, gdzie zdał maturę. Od połowy 1942 działa w konspiracji AK. Czynny w strukturach Placówki AK Nowy Sącz –miasto krypt. „Nurt I” .Po aresztowaniach w IV 1944dokonanych wśród żołnierzy AK z miejscowej placówki znalazł się w oddziale partyzanckim AK „Wilki” pod dowództwem por. K. Więckowskiego ps. „Zawisza”. Od IX 1944 w I kompanii 1 baonu 1. psp AK. Uczestnik wielu akcji zbrojnych. Awansowany do stopnia st. strzelca potem kpr. Potem od XI w drużynie ochrony d-cy bat. J.W. Lipczewskiego. Pełni funkcję łącznika d-cy baonu. W I 1945 w oddziale specjalnym „Szerszeń” – por.. cc Feliksa Perkładowskiego ps. „Przyjaciel. Po wyjeździe d-cy na Zachód powraca do Nowego Sącza. Przed komisją weryfikacyjną Wydziału Oświaty uzyskał potwierdzenie zdania matury w latach okupacji.
    Wyjechał następnie do Warszawy i zapisał się na Wydział Leśnictwa w SGGW. W końcu sierpnia 1945 powraca jednak do Nowego Sącza. Za pośrednictwem znanej mu Melanii Czamary ps. „Brzezina” uzyskuje kontakt z organizatorem struktur WiN na tym terenie Władysławem Kupcem , a potem z por. Z. Zawiłą ps. „Rawa” oficerem organizacyjnym z Okręgu WiN Kraków, przez którego zostaje mianowany w końcu IX 1945 kierownikiem Rady WiN Nowy Sącz. Należy do aktywnych działaczy WiN. Organizuje siatkę terenową WiN na podległym terenie. Przypadkowo zatrzymany przez UB 2 V 1946 w Nowym Sączu. Udało mu się zbiec podczas legitymowania. Musi się od tej pory ukrywać, gdzyż UB znało jego nazwisko i fakt działalności w WiN. Ukrywa się w Bieganicach i Zakopanem, gdzie przebywa do VII 1946. Po nawiązaniu kontaktu z inspektorem rejonu por. E. Küblerem - z powodu dekonspiracji rezygnuje z działalności konspiracyjnej w WiN. Wyjeżdża do Warszawy i zamieszkał przy ul. Sękocińskiej. Podejmuje od X 1946 studia na Wydziale Prawa UW i Wyższej Szkole Dziennikarstwa. Od 1947 studiuje na Wydziale dziennikarskim Akademii Nauk Politycznych. Od 1948 studiuje na Wydziale Malarstwa ASP w Warszawie.
    Pracował jako plastyk. Otrzymywał zapomogę z funduszu AK.
    Od VI 1948 poszukiwany przez UB. W dniu 2 IX 1948 został zatrzymany w Szczecinie przez funkcj. WUBP Kraków. Przewieziony do aresztu WUBP w Krakowie. W dniu 6 X 1948 postanowienie o zastosowaniu wobec niego tymczasowego aresztowania wydaje WPR Kraków. Przeszedł brutalne śledztwo w toku prowadzonych przesłuchań bity i maltretowany w celu wymuszenia zeznań. Więziony w więzieniu karno-śledczym Montelupich w Krakowie. W dniu 25 IV 1949 WSR Kraków, sygnatura akt Sr. 309/1949 skazał go z art. 14 §2 dekretu z 13 VI 1946 na karę 7 lat więzienia / przy zastosowaniu amnestii z 22 II 1947/, pozbawiony praw obywatelskich i publicznych na lat 5. Był sądzony przez WSR w składzie; mjr Stanisław Hollitscher – przewodniczący. Jako ławnicy strzelcy Bogdan Kolczyński i Feliks Łojek. Jego obrońcą był adwokat Mieczysław Milz.
    Po procesie więziony w ZK Kraków - Montelupich, skąd go po uprawomocnieniu się wyroku przewieziono do Centralnego Więzienia Karnego we Wronkach i tu osadzony w dniu 17 VII 1949. W 1952 przewieziony do ZK Potulice, gdzie pracował jako tapicer przy produkcji mebli. Potem więziony w OPW Piechcin i Bielawa, gdzie pracuje jako skalnik w kamieniołomach.
    W VII 1955 przez komisję lekarską uznany na niezdolnego do pracy i umieszczony w ZK Potulice. Zwolniony z więzienia w Potulicach 2 IX 1955 po odbyciu orzeczonej przez WSR Kraków kary 7 lat więzienia.
    Po opuszczeniu więzienia powraca do Warszawy. Podejmuje studia na ASP, które ukończył w 1960, uzyskując dyplom na wydziale Malarstwa.
    12 IV 1959 decyzją Prezydium WRN w Rzeszowie zmienia nazwisko na Stanisław Murzański. Od 1960 jest członkiem Stowarzyszenia Artystów Plastyków a od 1970 Związku Literatów Polskich i od 1989 Stowarzyszenia Pisarzy Polskich.
    W dniu 5 III 1992 Sąd Woj. Wydział III Karny w Krakowie na podstawie ustawy z 23 II 1991 uznał wyrok b. WSR Kraków z 25 IV 1949 za nieważny.
    Ostatnio mieszkał w W-wie Ursusie ul. Przodowników Pracy 49/14.
     
    Księga więźniów CWK Wronki nr II/705/49; T. Biedroń. Schemat organizacyjny WiN. Okręg Kraków 1945-1947 /w/ZH WiN nr 5/1994, s. 59,60; S. Głąb. Charakterystyka Nr 200 AK/NIE/WiN. Okręg Kraków. Kwestionariusz osobowy; Z. Zblewski. Opr. Relacja pierwszego kierownika Rady WiN Nowy Sącz. /w/ ZH WiN nr 17/2002, s. 231-246.
     
     
    Szlagor Edward [1908-1980], urzędnik, żołnierz AK, działacz WiN, ps. „Edek”, „Norwid”, „Ryś”
     
    Ur. 11 III 1908 w Tarnopolu, syn Józefa i Anny z d. Jastrzębskiej. W Tarnopolu ukończył szkołę powszechną, potem w 1929 III Państwowe Gimnazjum, gdzie otrzymał świadectwo dojrzałości. Służbę wojskową odbył w Szkole Podchorążych Piechoty 12 DP. Przeniesiony do rezerwy w stopniu plut. podch. rez. piech. Przed wojną pracował jako urzędnik państwowy w Tarnopolu. Podczas okupacji mieszkał w Tarnopolu. Czynny w konspiracji niepodległościowej AK na terenie Okręgu AK Tarnopol. Organizator i kierownik komórki kontrwywiadu w sztabie Inspektoratu Rejonowego AK Tarnopol, potem od II połowy 1943 d-cą Ośrodka Kedywu w Tarnopolu. Zajmował się rozpracowywaniem i likwidacją niemieckich konfidentów. Awansowany 3 V 1944 do stopnia ppor. rez. 
    Po wkroczeniu w VIII 1944 do Tarnopola A. Cz. wyjechał do Kijowa i pracował w firmie budowlanej.  Po powrocie do Tarnopola we IX 1944 kontynuował działalność konspiracyjną w siatce tarnopolskiej i lwowskiej siatce AK-NIE. Wspólnie z ppor. W. Wolskim „Wrzosem” przygotowywał wydanie pisma podziemnego „Informator”. W tym okresie czasu pracuje oficjalnie w Poliklinice Kolejowej w Tarnopolu. W końcu XII 1944 lub na początku I 1945 w Tarnopolu w zasadzce zorganizowanej w lokalu konspiracyjnym łączniczki L. Bogunowej „Mamy” przy ul. Lelewela został ujęty przez funkcj. NKGB. W czasie śledztwa nierozpoznany w przeprowadzonej konfrontacji, przez agenta NKWD L. Rawickiego został w VI 1945 zwolniony. Wg innej wersji być może zgodził się na współpracę i po zwolnieniu zbiegł. Wg innej jeszcze wersji o skazaniu go na karę 10 lat łagrów i ucieczce przed wywiezieniem.
    W II 1946 ewakuował się do Polski. Zamieszkał w Bytomiu. Podejmuje pracę jako ekspedient w wytwórni ciastek. Zostaje studentem studium Społeczno-Gospodarczego w Katowicach. Jednocześnie działa w siatce konspiracyjnej AK-WiN Okręgu Tarnopol. Kierował działalnością komórek Okręgu Tarnopol AK-WiN organizowanych w Bytomiu i okolicach. Kolportował otrzymane od kpt. Z. Szynalskiego pismo podziemne Tarnopola pt. „Strażnica Kresowa”. Należał do najbliższych i zaufanych współpracowników kpt. B. Żeglina „Ordona”. W X 1946 otrzymał 50 ooo zł. na wykupienie z aresztu śledczego WUBP Wrocław zatrzymanej w Miechowicach żony „Ordona” – Olgi Żeglin zwolnionej dwa miesiące później. Równocześnie pełnił funkcję szefa komórki informacyjnej „W” Komendy Okręgu Tarnopol AK-WiN. Z komórek terenowych odbierał raporty sytuacyjne z informacjami dot. różnych dziedzin życia.
    W dniu 10 I 1947 w Bytomiu po wejściu na zasadzkę urządzoną w mieszkaniu przy ul. Wieczorka został zatrzymany przez funkcj. Referatu III PUBP Bytom. W czasie rewizji w jego mieszkaniu przy ul. Wesołej 15 skonfiskowano egzemplarze „Strażnicy Kresowej” oraz organizacyjne pieniądze. Postanowienie o zastosowaniu wobec niego tymczasowego aresztowania wydała z datą 12 i 1947 Wojskowa Prokuratura Rejonowa w Katowicach. Sankcję podpisał kpt. Marek Sztauber. Więziony w areszcie WUBP w Katowicach, gdzie przeszedł ciężkie śledztwo. W czasie przesłuchań był bity i maltretowany, połamano mu żebra. 13 III 1947 osadzony w więzieniu karno-śledczym przy ul. Mikołowskiej w Katowicach.
    Wyrokiem WSR Katowice, sygn. akt Sr. 410/47 z dnia 22 VIII 1947 w procesie grupowym został skazany na karę na 12 lat więzienia z art. 86§2 KKWP. Skazany przez WSR Katowice w składzie: przewodniczący mjr Wiktor Altschűler. Oskarżał kpt. Edward Gol. W dniu 09 I 1948NSW w Warszawie odrzucił skargę rewizyjną i utrzymał wyrok w mocy. Po procesie więziony w ZK Katowice, skąd został przetransportowany do Centralnego Więzienia Karnego we Wronkach i tu osadzony w dniu 22 VI 1948. Początek wykonania kary 10 I 1947, upływ kary 10 I 1959.
    W dniu 17 III 1949 przetransportowany z CWK Wronki do Wrocławia do dyspozycji WUBP Wrocław. Osadzony 18 III 1949 w więzieniu przy ul. Kleczkowskiej we Wrocławiu, gdzie był przesłuchiwany przez chor. Józefa Nowickiego. W dniu 25 V 1949 postanowieniem NSW w Warszawie został uniewinniony. Zwolniony z więzienia 28 VI 1949 powraca do Bytomia. Mieszkał i pracował w Bytomiu. W XI 1956 w związku z rozpracowywaniem B. Żeglina oficer operacyjny Sekcji I Wydziału III WU ds. BP z Zielonej Góry ppor. Stefan Macias razem z funkcj. PU ds. BP w Bytomiu ustalał możliwość założenia w jego mieszkaniu podsłuchu telefonicznego. Jednak z powodu braku możliwości technicznych zrezygnowano z tego przedsięwzięcia. Był wzywany do Prokuratury Wojewódzkiej w Zielonej Górze, gdzie był przesłuchiwany w sprawie konspiracji tarnopolskiej. Odmówił wszelkich wyjaśnień na temat organizacji twierdząc, że nie był członkiem żadnej organizacji nielegalnej i nazwiska Bronisław Żeglin w ogóle nie zna. W 1958 w ramach sprawy ewidencyjno-obserwacyjnej był rozpracowywany przez Wydział III SB z Katowic. Pracował w latach siedemdziesiątych w Zarządzie Zieleni Miejskiej w Bytomiu.
    Zmarł w Bytomiu w VI 1980.
     
    J. Węgierski. AK w Okręgach Stanisławów i Tarnopol. Kraków 1996; tenże Obsada osobowa Lwowskiego Obszaru SZP-ZWZ-AK-NIE w latach 1939-1945. Kraków 2000; T. Balbus. Ludzie podziemia AK-WiN w Polsce południowo-zachodniej /1945-1948/, t. II. Wrocław 2004; Księga ewidencyjna więźniów CWK Wronki nr II/452/1948.

     
    Szmakfefer Stefan [1902-1976], oficer rez. piech. WP, por. [1935], w konspiracji ZWZ/AK, kpt., ps. „Andrzej”, „Bej”, „Bohdan”, „Lach”, „Mat”, „Szach”, „Wuj”, vel Zawadzki
    Szef wywiadu Podokręg Północny ZWZ-AK –Obszar Warszawski AK.
     
     Ur. 04 VIII 1902 w Petersburgu /Rosja/, syn Stefana i Amelii z d. Sztadeń. Uczęszczał do szkoły średniej. Po powrocie do kraju ukończył gimnazjum, potem studiował przez 2 lata na Politechnice Warszawskiej. Odbył służbę wojskową w Szkole Podchorążych Piechoty. Awansowany do stopnia ppor. rez. piechoty 01 VII 1925 z przydziałem mobilizacyjnym do 32 pp w Modlinie. Po kolejnych ćwiczeniach awansowany do stopnia por. rez. 01 I 1935.
    W okresie okupacji niemieckiej 1940-1945 czynny w konspiracji ZWZ-AK, po rozwiązaniu AK 19 I 1945 działa w konspiracji, poakowskiej ROAK/DSZ/WiN na terenie Mazowsza.
    Tropiony przez NKWD/UB wyjechał na Dolny Śląsk i i zamieszkał w m. Złoty Stok pow. Ząbkowice Śląskie, gdzie pracował zawodowo jako komisarz ziemski.
    Aresztowany 03 VI1950 przez UB i przewieziony do więzienia MBP w Warszawie, gdzie prowadzono dalsze śledztwo. Postanowienie o zastosowaniu wobec niego tymczasowego aresztowania wydała z datą 07 VI 1950 Wojskowa Prokuratura Rejonowa w Warszawie, syg. akt Pr 539/50.
    Skazany przez WSR w Warszawie na karę dożywotniego więzienia z art. 86 § 2 KKWP. Więziony w więzieniu Warszawa III na Pradze, skąd został przewieziony do ZK Poznań z wyrokiem dożywocia i tu osadzony 14 III 1952. Ponownie sądzony przed WSR Poznań 09 II 1953, syg. akt Sr. 33/52. Skazany na karę 12 lat więzienia z art. 86 § 2 KKWP. Początek wykonania kary 03 VI 1950, upływ kary 03 VI 1962. Sądzony przez WSR Poznań w składzie Andrzej Kruszka – przewodniczący składu sędziowskiego oraz Dionizy Piotrowski i Zenon Kołakowski. Oskarżał prokurator Stefan Zalewski. Obrońca Witold Trojanowski. W dniu 08 VII 1953 wywieziony z ZK Poznań i osadzony w tym samym dniu o godz. 18,00 w CWK Wronki. Zgromadzenie Sędziów NSW 5 X 1955 w Warszawie postanowiło uwzględnić wniosek rewizyjny Prezesa Najwyższego Sądu Wojskowego z 12 III 1953 i złagodzić wyrok do 12 lat więzienia jednocześnie na podstawie amnestii z 22 II 1947 złagodzić karę z 12 lat do 8 lat więzienia Prokurator Wojewódzki w Poznaniu 2 V 1956 na podstawie ustawy amnestyjnej z 27 IV 1956 złagodził mu karę do 4 lat więzienia oraz utratę praw do 2 lat i 4 miesięcy. Zwolniony z CWK Wronki 02 V 1956. Po opuszczeniu więzienia wyjechał do m. Złoty Stok, gdzie mieszkał przed aresztowaniem.
    Zmarł w Ząbkowicach Śląskich 27 XII 1976.
     
    Rocznik oficerski rezerw 1934; J. Gozdawa-Gołębiowski. Obszar Warszawski AK. Lublin 1992; Księga więźniów ZK Poznań nr 235/52; Księga ewidencyjna więźniów CWK Wronki nr II 232/53; H. Czarnecki. Dokumenty sądowo-więzienne z lat 1944-1956. Poznań 1993.

     
    Szmid Józef Stefan [1920-1990], lekarz medycyny, sierż. podchorąży kaw. WP [1939], żołnierz ZWZ/AK, ppor. sł. st. kaw. [1940],działacz WiN, ps. „Józek”, „Łucja”, „Rączy”, „Stefan”, „Szymon”, „Żmija”
     
    Ur. 05 XI 1920 w Tarnowie, syn Seweryna i Stanisławy z d. Wierzbickiej. Uczęszczał do Gimnazjum im. Króla Władysławy Jagiełły w Dębicy, gdzie zdał w VI 1938 maturę. Był aktywnym członkiem ZHP. Od jesieni 1938 w 3 szwadronie szkolnym Szkoły Podchorążych Rezerwy Kawalerii w Grudziądzu. Z dniem 31 V 1939 po przeszkoleniu w stopniu st. ułana z cenzusem przeniesiony do Szkoły podchorążych Kawalerii w Grudziądzu. Brał udział w kampanii wrześniowej 1939. Po zakończeniu kampanii wrześniowej zamieszkał w Dębicy. 03 V 1940 zaprzysiężony do ZWZ przez Adama Lazarowicza  „Grota” i przyjął ps. „Rączy”. 15 VIII 1940 mianowany ppor. sł. st. kaw. Początkowo z-ca d-cy plutonu a od 15 XII 1940 d-ca plutonu. Od 01 II 1943 oficer wyszkolenia, potem od I 1944 –VII 1944 z-ca k-dta Placówki AK Dębica, krypt. „Działo”. Po wejściu na teren pow. dębickiego A. Cz. nie ujawnił się i nadal czynny w konspiracji niepodległościowej. Przeniesiony do sztabu inspektoratu Rzeszów AK. Od II 1945 działa w komórce likwidacyjnej inspektoratu, a od VI 1945 oficer łączności konspiracyjnej Inspektoratu Rzeszów DSZ. Następnie w WiN.Od IX 1945 do XII 1946 był kierownikiem Wydziału Organizacyjnego Rzeszowskiego Okręgu WiN. Z dniem 01 I 1947 przeniesiony na własną prośbę do Zarządu Obszaru Południowego WiN. Po przekształceniu się Zarządu Obszaru Południowego w IV ZG WiN, gdzie pełnił funkcję kierownika działu łączności wewnętrznej oraz prowadził kancelarię. Mieszkał w Krakowie przy ul. Karmelickiej 45. Był studentem Akademii Medycznej.
    Zatrzymany przez funkcj. WUBP Kraków 08 X 1947 i uwięziony. Przewieziony na dalsze śledztwo do Warszawy i uwięziony na Mokotowie. Postanowienie o zastosowaniu wobec niego tymczasowego aresztowania wydaje dopiero z datą 10 I 1948 Naczelna Prokuratura Wojskowa w Warszawie, sygn. akt 569/47. Wyrokiem WSR Warszawa z dnia 18 X 1948, sygn. akt Sr. 1156/48 został skazany z art. 86 § 1 , 2 KKWP i art. 6, 7 Dekretu z 13 VI 1946 na karę śmierci z utratą praw na zawsze. B. Bierut decyzją z 18 I 1949 skorzystał z prawa łaski i zamienił mu karę śmierci na dożywotnie więzienie, złagodzonego na podstawie amnestii na 9 lat więzienia. Więziony po procesie w ZK Warszawa-Mokotów, skąd zostaje przewieziony do Centralnego więzienia Karnego w Rawiczu i tu osadzony 12 III 1949. W dniu 23 VIII 19950 przewieziony na polecenie MBP z CWK Rawicz do ZK Warszawa-Mokotów.
    Zwolniony z więzienia 14 XI 1956. Po zwolnieniu z więzienia zamieszkał w Krakowie przy ul. Westerplatte. W latach 1957-1963 ukończył studia wyższe na Wydziale Lekarskim Akademii Medycznej w Krakowie. Od 1963 do 1973 pracował jako lekarz w III Klinice Chorób Wewnętrznych AM w Krakowie, a następnie w Ośrodkach Zdrowia w Dobczycach i Myślenicach. Był też działaczem Klubu Jeździeckiego w Krakowie.
    Zmarł nagle 08 VI 1990 w Brzączowicach. Pochowany na cmentarzu w Krakowie-Batowicach.
    Odznaczony: ZKZ z M i pośmiertnie odznaczony Krzyżem WiN-u.
     
    S. Radomyski. Zarys Historii Szkoły Podchorążych Kawalerii w Grudziądzu 1933-1939. W-wa 1989; A. Zagórski. Zrzeszenie „Wolność i Niezawisłość” w dokumentach, t. VI, cz. 3. Wrocław 2000; Księga ewidencyjna więźniów CWK Rawicz nr 365/49; Z Zblewski. Okręg Krakowski Zrzeszenia WiN 1945-1948. Kraków 2005;
     

    Szredzki Witold Paweł [ 1911-1968], oficer sł. st. art. WP, por. [1939], w konspiracji ZWZ/AK, NIE/DSZ, kpt.[1943], mjr [1945] działacz WiN, ps. „Czech”, „Kawecki”, „Sulima”, „Sum”, „100”, „300”, „400”, „ 4000” vel Witold Orlicki vel Zdzisław Wolski.
    Kmdt Inspektoratu Zachodniego /Gródek Jagielloński/ AK IX 1943 – VII 1944. Okręg AK Lwów. Prezes Rejonu I Południowego WiN IX-X 1945 i Rejonu III Północnego WiN X 1945- VI 1946. Okręg WiN Jelenia Góra.
     
    Ur. 30 VIII 1911 w Płocku. Syn Aleksandra Marcina /artysta malarz/i Teresy z d. Wolska. Uczęszczał do Państwowego Gimnazjum im. S. Małachowskiego w Płocku, gdzie 11 VI 1932 zdał egzamin maturalny. Od VIII 1932 do VII 1933 odbywa służbę wojskową na Dywizyjnym Kursie Podchorążych Piechoty przy 67 pp w Brodnicy. Od X 1933 do VIII 1935 w Szkole Podchorążych Artylerii w Toruniu. Promowany na stopień ppor. sł. st. art. 15 VIII 1935 z przydziałem do 6 pac we Lwowie na stanowisko młodszego oficera baterii, następnie d-ca plutonu szkoły podoficerskiej. W I 1937 przeniesiony do 25 dac w Warszawie na stanowisko d-cy plutonu II baterii. Od VIII 1937 odbywał praktykę w Zbrojowni nr 2 w Warszawie, a w X 1937 przeniesiony do Komendy Miasta i odkomenderowany przez Departament Uzbrojenia MSWoj. na studia na Politechnice Warszawskiej. Latem 1939 przydzielony do 28 pal w Zajezierzu k/Dęblina. Awansowany do stopnia por,. sł. st. art. 19 III 1939. Po mobilizacji w VIII 1939 przeniesiony do 6 pac we Lwowie. Bierze udział w kampanii wrześniowej 1939 jako d-ca baterii armat 12 dac. Walczy z wrogiem na kielecczyźnie - pod Skarżyskiem i Iłżą, gdzie o9 IX 1939 jego dyon zostaje rozbity. Przedzierając się na wschód 19 IX 1939 pod Bursztynowem dostał się do sowieckiej niewoli, z której udało mu się zbiec 27 IX 1939 w Stanisławowie. Następnie przedostaje się na Węgry, skąd jednak w XII 1939 powraca do Lwowa. Od 27 XII 1939 czynny w konspiracji SZP/ZWZ. Pełni funkcję d-cy odcinka Elektrownia w ZWZ – 2. W II 1940 skierowany do Turki n/Stryjem, gdzie objął kierownictwo punktu etapowego dla przerzutu na Węgry osób zagrożonych. Aresztowany przez NKWD 08 IV 1940. Więziony w Turce i Strzyłkach. Zwolniony 26 IV 1940. Powraca do Lwowa, gdzie 01 V 1940 w ZWZ zostaje przydzielony do grupy artyleryjskiej. W XI 1940 na skutek aresztowań utracił kontakt z organizacją. W I 1941 ponownie nawiązał kontakt organizacyjny. Jednak tropiony przez NKWD wyjechał z Lwowa. Od V – X 1941 przebywał w Wilnie. Po powrocie do Lwowa, od IV 1942 szef kontrwywiadu Okręgu Lwów AK. Od 1 X 1942 kierownik Inspektoratu I – kontrwywiadu Obszaru Lwowskiego. Następnie od 20 I 1943 działa w wywiadzie sztabu Okręgu Lwów AK. Formalnie zalegalizowany jako pracownik Polskiego Komitetu Opiekuńczego Lwów – miasto RGO. Od IX 1943 k-dt Inspektoratu Rejonowego AK Zachodniego/Gródek Jagielloński/ - Okręg AK Lwów. Awansowany do stopnia kpt. sł. st. art. 11 XI 1943. W okresie „Burzy” przewidywany na d-cę Zgrupowania „San”, które powstało 26 VI 1944 w rejonie Mościsk. W pierwszych dniach VIII 1944 poprowadził oddział za San, wykonując rozkaz KG AK z 14 VIII 1944 próbował pójść na odsiecz Powstańcom Warszawskim. 17-18 VIII 1944 Zgrupowanie „San” liczące około 250-300 żołnierzy zostało otoczone przez wojska sowieckie w rejonie Sarzyna i Rudnika n/Sanem i rozbrojone. Jednak z większością swoich ludzi udało mu się wydostać nocą z okrążenia. We IX 1944 zgłosił się w Jarosławiu do dowództwa OL „Warty” AK i został mianowany d-cą Batalionu „C”, który kwaterował w Korniaktowie. Z dniem 01 IV 1945 przeniesiony do dowództwa „Warty”. 01 VII przedstawiony do awansu na stopień mjr-a  st. art. z starszeństwem 11 XI 1944. Po rozwiązaniu „Warty” w VIII 1945 wyjechał na Dolny Śląsk i zamieszkał w Jeleniej Górze. Po odnowieniu kontaktów konspiracyjnych czynny w strukturach Okręgu Jelenia Góra – Zachód WiN, gdzie od IX – X 1945 pełni funkcje kierownika /prezesa/ Rejonu Południowego WiN. Po dekonspiracji 10 X 1945 wyjechał do Żar, gdzie zamieszkał przy ul. Drzymały 20. Od X 1945 do VI 1946 kierownik /prezes/ Rejonu III – Północnego WiN. Posługiwał się oficjalnie dokumentami na nazwisko Witold Orlicki.
    Zatrzymany 01 VI 1946 w Żarach przez funkcj. PUBP z Żar, skąd go przewieziono do aresztu WUBP we Wrocławiu do dyspozycji Wydziału Śledczego WUBP. Aresztowany przez WPR Wrocław 4 VI1946. Przeszedł ciężkie śledztwo. Wyrokiem WSR Wrocław z dnia 04 i 1947, sygnatura akt Sr. 1565/46 zostaje skazany na karę śmierci. 11 II 1947 wyrok zostaje zatwierdzony przez NSW w Warszawie. W dniu 25 II 1947 B. Bierut skorzystał z prawa łaski i zamienił mu karę śmierci na karę 15 lat więzienia. Od 06 I 1947 przebywał w izolatce więzienia przy ul. Kleczkowskiej we Wrocławiu. Wywieziony 03 XII 1947 z ZK Wrocław do CWK we Wronkach i tu osadzony 04 XII 1947. W 1953 przewieziony do ZK w Strzelcach Opolskich. 01 V 1956 Prokuratura Śląskiego Okręgu Wojskowego we Wrocławiu na podstawie amnestii z 27 IV 1956 złagodziła mu karę do 5 lat więzienia i poleciał natychmiastowe zwolnienie z ZK. Zwolniony 05 V 1956 z ZK Strzelce Opolskie. Po odzyskaniu wolności osiadł na stałe w Rzeszowie. Pracował zawodowo w Przedsiębiorstwie Drobnej Wytwórczości, a następnie w Rzeszowskiej Izbie Rzemieślniczej.
    Zmarł 25 VII 1968 w Rzeszowie. Pochowany na cmentarzu w Wilkowyi.
    Odznaczony: SZZ /1939/, SKZ z M.
    Żonaty z Krystyną z d. Piechurska /1923-1979/, żołnierz AK ps. „Tamara”. Mieli Syna Jerzego Eugeniusza /ur. 1945/, i córkę Iwonę Teresę /ur. 1947/.
     
    R. Rybka – K. Stepan. Awanse oficerskie w WP 1935-1939. Kraków 2003; J. Łukasiak. Szkoła Podchorążych Artylerii w Toruniu 1923-1939. Pruszków 2001; G. Mazur – J. Węgierski. Konspiracja Lwowska 1939-1944. Słownik biograficzny. Katowice 1997; J. węgierski. Obsada osobowa Lwowskiego Obszaru SZP-ZWZ-AK-NIE w latach 1939-1945. Kraków 2000; T. Balbus. Konspiracja Dolnośląska AK/WiN /1945-1948/. Wrocław 2000 /tu obszerna bibliografia/; H. Czarnecki. Informator o dokumentach sądowo-więziennych z lat 1944-1956. Poznań 1993; Księga ewidencyjna więźniów CWK Wronki z 1947/tu pod nazwiskiem Orlicki/.

     
    Sztaba Eugeniusz Jan [1913-?], nauczyciel, oficer rez. piech. WP, ppor. [1937], w konspiracji ZWZ/AK, por. rez. ps. „Rudy”, „Łom”
    D-ca Placówki ZWZ/AK/WiN Rudnik. Obwód ZWZ/AK Nisko. Okręg Kraków ZWZ/AK.
     
     Ur. 06 II 1913 w Rudniku, syn Jana i Marii. Ukończył w 1934 Seminarium Nauczycielskie. W latach 1934-1935 odbył służbę wojskową na Dywizyjnym Kursie Podchorążych Rezerwy Piechoty. Awansowany do stopnia ppor. rez. piech. 1 I 1937. Do lata 1939 pracował w zawodzie nauczyciela szkół powszechnych.
    Podczas okupacji niemieckiej czynny od 1940 w konspiracji ZWZ/AK na terenie Obwodu ZWZ/AK Nisko. Pełnił funkcję d-cy Placówki ZWZ/AK Rudnik. Jednocześnie oficer szkoleniowy w sztabie Obwodu AK Nisko. Brał udział w akcji „Burza”. Po wkroczeniu A. Cz. aresztowany przez NKWD i wywieziony 13 I 1945 do obozu NKWD w Stalinogorsku. Repatriowany do kraju 05 X 1945 mieszkał w Rudniku, gdzie pracował zawodowo w Spółdzielni „Jedność”
    Od wiosny 1946 działa w WiN na terenie Rudnika i pełni funkcję kierownika Koła WiN Rudnik. Zatrzymany 22 grudnia 1947 przez funkcj. UB  i uwięziony. Postanowienie o zastosowaniu wobec niego aresztu tymczasowego wydała z datą 23 XII 1947 WPR Rzeszów. Wyrokiem WSR Rzeszów, syg. akt. Sr 360/48 z dnia 07 VI 1948 został skazany na karę 10 lat więzienia z art. 86 KKWP. Więziony w ZK Rzeszów, skąd zostaje przetransportowany do CWK Wronki i tu osadzony 12 XI 1948. Początek wykonania kary 22 XII 1947, upływ kary 22 XII 1957. Na podstawie amnestii karę złagodzono mu do lat 5. Zwolniony z więzienia w XII 1952.
    Po wyjściu z więzienia mieszkał w Krakowie na Osiedlu Handlowym i pracował w Miejskim Zakładzie Weterynarii. /żył w 1978/
     
    R. Rybka – K. Stepan. Awanse oficerskie w WP 1935-1939. Kraków 2003; Księga ewidencyjna więźniów CWK Wronki nr II /1043/48


     Szumowski Zygmunt [1916-?], oficer sł. st. piech. WP, ppor.[1939], w konspiracji ZWZ/AK/ROAK/DSZ, por./kpt., działacz WiN, ps. „Komar”, „Przebój”, „Sędzimir” vel Grudziński / płk w st. sp. [2002]. Mieszka w Wrocławiu /2003/gen. bryg.
    Kmdt Obwodu DSZ Włodawa VI –VIII 1945. Prezes Obwodu WiN Włodawa IX 1945 – IV 1947. Więzień polityczny PRL.
     
    Ur. 16 IV 1916 w Turobinie pow. Krasnystaw. Syn Franciszka i Anieli z d. Budek. Ukończył Państwowe Seminarium Nauczycielskie w Leśnej Podlaskiej, gdzie w VI 1936 zdał egzamin maturalny. Od IX 1936 do VIII 1937 odbywa służbę wojskową na Dywizyjnym Kursie Podchorążych Rezerwy Piechoty przy 35 pp. w Brześciu n/Bugiem. Skierowany do Szkoły Podchorążych Piechoty w Ostrowi Maz. – Komorowie, gdzie kształci się od IX 1937 do VIII 1939. Praktyki odbywał w 40 pp. we Lwowie. Uroczysta promocja miała odbyć się 15 X 1939, lecz z powodu napadu przez Niemców na Polskę nie doszła do skutku. Przydzielony do 40 pp. im. Dzieci Lwowskich we Lwowie na stanowisko d-cy plutonu. Bierze udział w kampanii wrześniowej 1939 na stanowisku d-cy plutonu w batalionie marszowym 40 pp. Awansowany do stopnia ppor. sł. st. piech. ze starszeństwem 1 VIII 1939, rozkazem NW WP. Uczestniczy w walkach z wrogiem na Ziemi Małopolskiej. Ranny w bitwie z Niemcami pod Gródkiem Jagiellońskim przebywa w lwowskim szpitalu, skąd uciekł przed wejściem sowietów do Lwowa. Przedostaje się do Szczbrzeszyna gdzie leczy rany odniesione na wojnie. Później przebywa w rodzinnym Turobinie. W XII 1939 zostaje zaprzysiężony do organizacji niepodległościowej SZP na terenie pow. Krasnystaw. Po przekształceniu SZP w ZWZ od początku 1940 organizator i dowódca Placówki ZWZ w Turobinie. Działa aktywnie przestrzegając zasad konspiracji. W II 1942 zostaje mianowany komendantem Rejonu I w Obwodzie AK Krasnystaw. Funkcję k-dta rejonu pełni do IV 1944.Organizator i k-dt konspiracyjnej Szkoły Podchorążych Rez. Piechoty AK, która funkcjonowała na terenie podległego mu rejonu.
    Dowodzi oddziałem AK w wielu akcjach bojowych przeciwko siłom okupanta., m.in. 30 III 1944 w odbiciu aresztowanych i więzionych w Żółkiewce żołnierzy AK. Od IV 1944 organizator i d-ca oddz. partyz. z Zgrupowania OP 7. Uczestnik akcji „Burza”. Po wejściu wojsk sowieckich na teren obwodu nie ujawnia się i pozostaje w konspiracji antykomunistycznej. Po rozwiązaniu w I 1945 AK, czynny w ROAK/DSZ a w końcu w strukturach WiN na terenie Obwodu Włodawa. Od VI 1945 pełni funkcję k-dta /delegata/ Obwodu DSZ Włodawa, a po utworzeniu we wrześniu 1945 Zrzeszenia WiN mianowany prezesem Obwodu WiN Włodawa. Na polecenie prezesa Okręgu WiN Lublin na przełomie III/IV 1947 przeprowadza ujawnienie obwodu WiN Włodawa. Do stopnia por. sł. st. piechoty awansowany Rozkazem Delegata Sił Zbrojnych nr 319 z 1 VI 1945 z starszeństwem 1 I 1945. Jednocześnie odznaczony KW.
    Po ujawnieniu podjął studia na Wydziale Rolnym SGGW w Warszawie. W 1948 zostaje aresztowany przez UB i uwięziony na Zamku Lubelskim w Lublinie, potem zostaje skazany przez WSR Lublin na wieloletnie więzienie. Od 1948 więziony pod nazwiskiem Zygmunt Grudziński w Centralnym Więzieniu we Wronkach, potem Rawiczu i Potulicach, skąd go zwolniono w 1954. Po wyjściu z więzienia ukończył studia. Mieszka we Wrocławiu, gdzie pracuje w zakładach doświadczalnych Wyższej Szkoły Rolniczej i Akademii Rolniczej. W 1982 przechodzi na emeryturę.
    W 1989 współorganizator Stowarzyszenia Żołnierzy AK w Wrocławiu. Aktywny działacz ŚZŻAK. Awansowany kolejno do stopnia mjr, ppłk i płk w st. sp. Pełni funkcje Prezesa Okręgu AK Dolny Śląsk z siedzibą we Wrocławiu.
    Odznaczony; VM kl. 5, Krzyżem Walecznych, Krzyżem AK, Krzyżem Partyzancki.
     
    I. Caban. Ludzie Lubelskiego AK, wg indeksu. Lublin 1995; Rozkaz Delegata Sił Zbrojnych nr 319 Okręgu /Żyto/. Warszawa 2004, s. 49, 50; Księga więźniów CWK Wronki z 1948 /pod nazwiskiem Grudziński/

     
    Szynalski Zygfryd Kasper [1915-1993], oficer sł. st. piech. WP, ppor. [1939], w konspiracji ZWZ/AK/NIE/WiN, por. [11 XI 1943], kpt. [15 XII 1945] ps. „Klin”, „Kulas”, „Tryk”, „Znicz”, „Zyg” vel Zdzisław Skawiński.
     
    Ur. 7 VIII 1915 w Hörde /Westfalia/, syn Stanisława /żołnierza KOP i policjanta/ i Cecylii z d. Helak. W 1922 powraca z rodzicami z Niemiec do Polski i osiedla się Wieleniu Południowym, potem w Brzeżanach w woj. tarnopolskim, gdzie ukończył miejscowe gimnazjum i zdał egzamin maturalny. Działa w harcerstwie. W 1936-1937 odbywa służbę wojskową na Dywizyjnym Kursie Podchorążych Rezerwy Piechoty 12. DP przy 54 pp. w Tarnopolu. Następnie uczy się w Szkole Podchorążych Piechoty w Ostrowi Maz. – Komorowie. W VIII 1939 po ukończeniu podchorążówki otrzymał przydział do 51 pp. w Brzeżanach na stanowisko d-cy plutonu w 7 kompanii III batalionu. Bierze udział w kampanii wrześniowej 1939. Walczy z wrogiem w rejonie Kielc i Iłży. Po rozbiciu dywizji przedostał się za Wisłę. Bierze udział w walkach w rejonie Hrubieszowa, Chełma i Zamościa. 22 IX 1939 zostaje w bitwie w rejonie m. Boży Dar ciężko ranny w prawą nogę.
    Rozkazem NW WP z 13 IX 1939 awansowany do stopnia ppor. sł. st. piech. ze starszeństwem 1 VIII 1939 Początkowo podczas okupacji niemieckiej przebywał na terenie woj. lubelskiego, gdzie w 1941 został zaprzysiężony do ZWZ. W końcu 1942 powraca do Brzeżan. W I 1943 zaprzysiężony do AK przez kpt. B. Tomaszewskiego. Od I –V 1943 jest zastępcą k-dta Obwodu AK Brzeżany. Potem dowodzi Ośrodkiem Dywersji w Inspektoracie AK Brzeżany.
    Zorganizował i przeprowadził akcję dywersyjną na linii kolejowej Chodorów –Tarnopol-Kijów. Był opiekunem konspiracyjnej Szkoły Podchorążych Rezerwy w Brzeżanach, gdzie także był wykładowcą. Dowodził wieloma akcjami dywersyjnymi i uczestniczył w atakach na niemieckie transporty kolejowe. Awansowany do stopnia por. sł. st. piech. 11 XI 1943. Do 1944 był zastępca k-dta Inspektoratu AK Brzeżany. W okresie „Burzy” dowodził 2 kompanią 51 pp. AK w IR AK Brzeżany. Po wejściu na teren inspektoratu wojsk sowieckich w VIII 1944 ujawnia się wyznaczony d-cą „ istriebitielnego batalionu” NKWD prowadzącego działania przeciwko ukraińskim oddziałom UPA. 30 XI 1944 został wezwany do naczelnika wydziału NKWD w brzeżanach i zmuszony do podpisania zobowiązania do współpracy z NKWD. Otrzymał ps. agenturalny „Zakordonnyj”. Na początku XII 1944 zbiegł do Lwowa, gdzie podjął działalność w strukturach NIE. W IV 1945 zostaje zastępcą k-dta Dzielnicy Północnej NIE we Lwowie kpt. F. Garwola a w VII 1945 funkcje k-dta Dzielnicy Północnej. Ścigany przez NKWD jesienią 1945 ewakuował się na Śląsk i zamieszkał u przebywającej już w Zabrzu swej rodziny. Tu zostaje zastępcą k-dta Dzielnicy Północ „Gdynia” kpt. F. Garwola, potem od II – VI 1946 k-dt Dzielnicy Południe „Zakopane” Eksterytorialnego Okręgu Lwowskiego WiN. Rozkazem k-dta Okręgu ppłk A. Sawickiego został awansowany 5 IV 1946 do stopnia kpt. sł. st. ze starszeństwem 15 XII 1945. W VI 1946 zostaje przeniesiony z częścią podległych mu ludzi do struktu Eksterytorialnego Okręgu Tarnopolskiego WiN na teren Dolnego Śląska. Zorganizował siatkę informacyjną. Utrzymywał kontakt z kpt. B. Żeglinem, dostarczał środki finansowe na działalność podziemną. Gdy we VIII 1946 UB pod jego nieobecność włamało się do jego domu w Zabrzu, uprzedzony o tym wraz z rodzina wyjechał do Gorzowa Wlkp., gdzie zamieszkał pod fałszywym nazwiskiem. 14 IV 1947 ujawnił się przed komisją amnestyjna przy PUBP Gorzów i powraca do rodowego nazwiska. Działa w PPS. Aresztowany przez funkcj. UB w Gorzowie 20 IX 1948 przy ul. Wawrzyniaka nr 74 i zabrany do Wrocławia. Postanowienie o zastosowaniu tymczasowego aresztowania wobec niego wydaje 12 X 1948 WPR Wrocław. Przeszedł ciężkie śledztwo włącznie z torturami. 20 III 1949 skazany przez WSR Wrocław na 7 lat więzienia, którą w całości odbył. Od 12 I 1950 więziony w CWK Rawicz a 23 III 1953 wywieziony do ZK Łódź, skąd go odesłano 28 IV 1953 do ZK Sieradz. Następnie 20 IV 1954 zostaje osadzony w ZK Potulice. Zwolniony 20 IX 1955. Mieszkał w Poznaniu, Gorzowie i w Słupcy, gdzie prowadził własny zakład wulkanizacyjny. Zmarł 7 IV 1993 w Słupcy i tam został pochowany.
    Był żonaty z Marią Seredyńską. Drugi raz z Barbarą Drabińską. Miał z pierwszego małżeństwa syna Marka i córkę.
     
    G. Mazur – J. Węgierski. Konspiracja Lwowska 1939-1944. Słownik biograficzny., s. 198-199. Katowice 1997 ; T. Balbus. Konspiracja Dolnośląska AK-WiN /1945-1948/. Leksykon, wg indeksu. Tam pozostała bibliografia.
     
     
    Śmiałowski Kazimierz Franciszek [1909-?], lekarz weterynarii, oficer rez. WP, ppor. [1937], żołnierz ZWZ/AK, działacz WiN.
    Kierownik Koła WiN Ulanów jesień 1945-VIII 1946. Rada WiN Nisko.
     
    Ur. 04 III 1909 w Niebylcu pow. Rzeszów w rodzinie chłopskiej, syn Eugeniusza i Marii z d. Kolasińskiej. Po ukończeniu gimnazjum i zdaniu matury w 1930 studiuje weterynarię we Lwowie uzyskując dyplom lekarza weterynarii. Od IX 1934 do 19 III 1935 odbywa służbę wojskową w plutonie szkolnym weterynarii w Szkole Podchorążych Rezerwy Artylerii we Włodzimierzu Wołyńskim. Do rezerwy przeniesiony w stopniu tytularnego kpr. podch. rez. Po odbytych ćwiczeniach aplikacyjnych awansowany do stopnia ppor. rez. art. z starszeństwem od 1 I 1937 z przydziałem mobilizacyjnym do 6 pal w Krakowie.
    W okresie niemieckiej okupacji mieszkał w Ulanowie pow. Nisko. Czynny w konspiracji ZWZ/AK. Po wojnie mieszka nadal w Ulanowie i pracuje w swoim zawodzie. Czynny w konspiracji WiN, gdzie pełni od jesieni 1945 do VIII 1946 funkcję kierownika Koła WiN Ulanów – Rada WiN Nisko. W jego mieszkaniu odbywały się odprawy organizacyjne. Zatrzymany przez funkcj. UB 22 XII 1947 w Ulanowie i uwięziony w więzieniu w Rzeszowie. Postanowienie o zastosowaniu wobec niego tymczasowego aresztowania wydała z datą 23 XII 1947 Wojskowa Prokuratura Rejonowa w Rzeszowie. Wyrokiem WSR Rzeszów z dnia 07 VI 1948, sygn. akt Sr. 360/48 skazany na karę 6 lat wiezienia z art. 86 KKWP, a po zastosowaniu amnestii karę złagodzono do lat 3. Po procesie więziony w ZK Rzeszów, skąd go przetransportowano transportem więźniów do Centralnego Więzienia Karnego we Wronkach i tu osadzono 12 XI 1948. Początek wykonania kary 22 XII 1947, upływ kary 22 XII 1950.
    Zwolniony z CWK Wronki 22 XII 1950 po odbyciu orzeczonej przez WSR Rzeszów kary 3 lat więzienia. Po zwolnieniu z CWK udał się do Aleksandrowi Kujawskiego do sanatorium PKP.
    W latach późniejszych mieszkał w Krakowie na Osiedlu Handlowym nr 1. Pracował w zawodzie lekarza weterynarii w miejskim Zakładzie Weterynarii w Krakowie.
     
    R. Rybka – K. Stepan. Awanse w WP 1935-1939. Kraków 2003; J. Łukasiak. Szkoła Podchorążych Rezerwy Artylerii im. Marcina Kątskiego. Pruszków 2000; T. Balbus - Z. Nawrocki. Rozpracowywanie i Likwidacja Rzeszowskiego Wydziału WiN w dokumentach UB /1945-1949/. Warszawa 2001; Księga Więźniów CWK Wronki II/1045/48


    Świętorzecki Karol
    [1908-1991], oficer rez. kaw. WP, ppor. [1935], żołnierz AK, por. [1944],działacz WiN, ps. „Karolek”, „Żubr”
     
    Ur. 02 IX 1908 w Wysokowszczyźnie na Wileńszczyźnie w rodzinie ziemiańskiej o tradycjach patriotycznych, syn Wacława i Zofii z Boguszewskich. Uczęszczał do Gimnazjum im. Joachima Lelewela w Wilnie, gdzie w 1927 otrzymał świadectwo dojrzałości. W latach 1927-1932 studiował w Szkole Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie, którą ukończył z dyplomem inżyniera rolnika. W czasie studiów był członkiem korporacji „Arkona”. Służbę wojskową odbył od 15 VIII 1932 do 30 VI 1933 w Szkole Podchorążych Rezerwy Kawalerii w Grudziądzu. Po odbyciu praktyk przeniesiony do rezerwy w stopniu tytularnego plut. podch. rez. kaw. z przydziałem mobilizacyjnym do 13 p. ułanów w Nowowilejce. Po śmierci ojca w 1934 zajmował się prowadzeniem rodzinnego majątku Jachimowszczyzna. Po odbyciu ćwiczeń wojskowych w 13 p. ułanów zostaje awansowany do stopnia ppor. rez. kaw. z starszeństwem od 01 I 1935. W III 1939 zmobilizowany do WP i wcielony do 13 p. uł. wchodzącego w skład Wileńskiej Brygady Kawalerii. Wraz z pułkiem przeniesiony w rejon Wielunia w celu wzmocnienia ochrony granicy z Niemcami. W VIII 1939 przeniesiony do szwadronu kawalerii KOP „Krasne” w szeregach, którego bierze udział w kampanii wrześniowej 1939. Brał udział w walkach z wojskami sowieckiego agresora w obronie wschodniej granicy. Po rozbiciu przez sowietów jego oddziału unika niewoli i przedostaje się na Litwę, gdzie został internowany w obozie w Kołatowie, skąd w połowie XI 1939 udało mu się zbiec i przedostać do Tallina, skąd z grupą uchodźców polskich wypłynął statkiem z zamiarem przedostania się przez Szwecję do Francji. W czasie rejsu przez Bałtyk, statek zostaje zatrzymany przez niemiecki okręt wojenny i odholowany do portu w Świnoujściu. Następnie umieszczony w oflagu w Pile. Zwolniony z oflagu 20 VI 1940. Po zwolnieniu wyjechał do Warszawy, gdzie maił wielu znajomych i nawiązał kontakty z ZWZ. Działa w szeregach ZWZ na terenie Warszawy. We IX 1940 podczas łapanki na ulicy w Warszawie zostaje zatrzymany przez Niemców i wywieziony do obozu w Oświęcimiu, gdzie otrzymał numer 5360. W obozie był członkiem konspiracji obozowej kierowanej przez W. Pileckiego. Ponieważ do obozu trafił z łapanki, a nie za działalność konspiracyjną, dzięki przekupieniu Niemców udało się go wydostać z obozu. Po zwolnieniu obozu w obozu 1941 przywiózł do KG ZWZ meldunek od W. Pileckiego. Po odbyciu przymusowej kwarantanny podejmuje ponownie działalność konspiracyjną w ZWZ/AK. Otrzymuje przydział do „Wachlarza”. Ponieważ pochodził z Kresów Wschodnich, wiosną 1942 wyjechał jako kurier V Odcinka oraz z zadaniem znalezienia punktów zaczepienia dla żołnierzy „Wachlarza”, co udało mu się wykonać. Po powrocie do Warszawy od lata 1942 pracował jako administrator majątku Wilków w pow. Grójec, a następnie od końca XI 1942 w majątku Piekarty, gdzie zamieszkał z rodziną. Jako żołnierz AK działa na terenie Ośrodka VI AK Woszczyn w Obwodzie AK Grójec. Awansowany 3 V 1944 do stopnia por. rez. kaw. Brał osobiście udział w wielu akcjach dywersyjnych skierowanych przeciwko okupantowi niemieckiemu. W nocy z 26 na 27 III 1944dowodził oddziałem ubezpieczającym akcję krypt. „Caritas” w czasie, której żołnierze AK uwolnili po ataku i zdobyciu aresztu gestapo w Grójcu 25 więzionych tam Polaków. Od wiosny 1944 do I 1945 musiał się ukrywać.
    Ze względów bezpieczeństwa wiosną 1945 wyjechał z rodziną na Pomorze i zamieszkał w Chojnicach, gdzie podejmuje pracę zawodową w swoim zawodzie. Od jesieni 1945 czynny w konspiracji antykomunistycznej. Organizował w Chojnicach struktury WiN. Podatkowo pełnił funkcję prezesa powiatu WiN Chojnice, potem z-ca. W IV 1946 zatrzymany przez UB i uwięziony. Postanowienie o zastosowaniu wobec niego tymczasowego aresztowania wydała z datą 26 IV 1946 Wojskowa Prokuratura Rejonowa w Bydgoszczy. W czasie śledztwa przebywał w więzieniu UB w Bydgoszczy.
    Wyrokiem WSR Bydgoszcz z dnia 24 IX 1946, sygn. akt  Sr. 518/46 zostaje skazany na 3 lata więzienia art. 86§2 KKWP. Z ZK Bydgoszcz przewieziony do Centralnego Więzienia Karnego we Wronkach i tu osadzony 11 X 1946. Postanowieniem WSR Bydgoszcz z 18 III 1947 wydanym na mocy amnestii z 22 II 1947 karę pozostała do odbycia darowano mu. Zwolniony z CWK Wronki 20 III 1947.
    Po opuszczeniu więzienia powraca na Pomorze, skad wyjeżdża do Warszawy. Podejmuje pracę w Zjednoczonych Zakładach Gospodarczych „Inco”, gdzie pracuje przez wiele lat. Osiadł na stałe w Zalesiu Górnym gm. Piaseczno, gdzie kupił działkę i wybudował dom, któremu dał nazwę „Jachna”. Tutaj spotykał się z przyjaciółmi z lat studenckich i konspiracji. W 1976 uczestniczył w złożeniu w Skarbcu Pamięci Narodowej na Jasnej Górze uratowanego sztandaru arkońskiego. Na początku 1982 w czasie stanu wojennego został napadnięty i ciężko pobity przez tzw. „nieznanych sprawców”., wyniku czego doznał ciężkich obrażeń ciała.
    Zmarł 23 V 1991 w Zalesiu Górnym.
    Był żonaty z Haliną – Heleną z d. Bejt.
    Odznaczony: VM kl. 5.
     
    R. Rybka-K. Stepan. Awanse oficerskie w WP 1935-1939. Kraków 2003; S. Radomyski. Zarys Historii Szkoły Podchorążych Rezerwy Kawalerii w Grudziądzu 1926-1939. Pruszków 1992; C. Chlebowski. Wachlarz. W-wa 1985; H. Świderski. AK w Obwodzie Grójec. W-wa 1993; Księga więźniów CWK Wronki nr 2309/46; USC Piaseczno. Skrócony akt zgonu nr 164/1991.
     


     


     


    13 wrzesień - 10 grudzień 2007 r.
    @
    Layout i system zarządzania treścią wykonane przez: Lemon IT © 2005