<h1>Janusz Stankiewicz. Genealogia, przodkowie, badania genealogiczne, forum dyskusyjne</h1>Janusz Stankiewicz. Genealogia, przodkowie, badania genealogiczne, forum dyskusyjne<br><p><font size="7"><b>Stankiewicz</b> Genealogia</font>
Genealogia, przodkowie, badania genealogiczne, forum dyskusyjne

Więźniowie polit. lat 1945 - 56

  • Więźniowie polityczni w CWK we Wronkach, Rawiczu i ZK Poznań - nazwiska A - F
  • Więźniowie polityczni w CWK we Wronkach, Rawiczu i ZK Poznań - nazwiska G - J
  • Więźniowie polityczni w CWK we Wronkach, Rawiczu i ZK Poznań - nazwiska K - Ł
  • Więźniowie polityczni w CWK we Wronkach, Rawiczu i ZK Poznań - nazwiska M - O
  • Więźniowie polityczni w CWK we Wronkach, Rawiczu i ZK Poznań - nazwiska P - R
  • Więźniowie polityczni w CWK we Wronkach, Rawiczu i ZK Poznań - nazwiska S - Ś
  • Więźniowie polityczni w CWK we Wronkach, Rawiczu i ZK Poznań - nazwiska T - W
  • Więźniowie polityczni w CWK we Wronkach, Rawiczu i ZK Poznań - nazwiska Z - Ż
  • ......
  • Wykaz osób zmarłych w ZK Rawicz i Oddz. w Miejskiej Górce w latach 1939 - 1956
  • Więzienia białostockie 1944-1956 i „Obława Augustowska”


  • Żołnierze i działacze konspiracji niepodległościowej - oraz skazani z powodów politycznych -  więzieni w Centralnym Więzieniu Karnym we Wronkach i Rawiczu i ZK Poznań 1945-1956
    Nazwiska T - W

    (opracował Tadeusz Łaszczewski)
     
    Centralne Więzienie we Wronkach i Rawiczu 1945-1956.
     
    W latach 1945-1956 więzienia we Wronkach i Rawiczu posiadały status Centralnego Więzienia Karnego t. j. więzienia przeznaczonego do osadzania w nim więźniów karno-politycznych bez względu na wysokość kary i podlegały bezpośrednio Departamentowi Więziennictwa i Obozów Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego w Warszawie i w rzeczywistości stanowiły kolejne ogniwo systemu władzy komunistycznej, gdzie realizowano politykę eksterminacyjną wobec narodu polskiego, stając się miejscem udręczenia i kaźni, skazanych za działalność niepodległościową żołnierzy i działaczy organizacji antykomunistycznych. Funkcję tą realizowano poprzez permanentne przeludnienie, ciężkie warunki bytowe, system kar, głodzenie, brak należytej opieki lekarskiej oraz brutalny stosunek ubeckiego personelu. Wielu więzionych zmarło na skutek obrażeń odniesionych podczas śledztw.
    Infrastruktura więzień spełniała wymogi do izolowania tej grupy więźniów i represyjnego postępowania wobec nich. W latach 1946-1953 obowiązuje restrykcyjna zasada postępowania z więźniami politycznymi nakazująca, aby więźniów politycznych o ustalonych pogladach politycznych izolować od pozostałych więźniów i zrezygnować z prób ich pozyskania dla ustroju komunistycznego. Polityka ta zostaje wzmocniona w końcu lat czterdziestych. W odniesieniu do sytuacji więźniów politycznych oznaczało to pogłębienie przedsięwzięć izolacyjnych i represyjnych. Zgodnie z instrukcjami władz komunistycznych wprowadzono segregację więźniów na grupy kwalifikacyjne. Do grupy „A” /antypaństwowi/ zaliczono więźniów uznanych „za najbardziej zaciekłych wrogów demokracji ludowej”. Odbywali oni odtąd karę w najgorszych warunkach – w celach izolacyjnych /zimnych i ciemnych o betonowych posadzkach/, pozbawiani jakichkolwiek kontaktów, bez prawa korespondencji, widzeń, spacerów. Natomiast byli bezwzględnie karani dyscyplinarnie karami poza regulaminowymi /żabki,, pobicia/, za błahe przewinienia osadzani w karcerach. Od 1951 obowiązywał zakaz dostarczania im gazet, książek itp. Jednak pomimo tego, więźniowie ci nadal pozostawali w kręgu zainteresowania organów specjalnych UB i straży więziennej a to stanowiło dodatkową udrękę a dla wielu dramat. Na tę formę represji składały się dodatkowe przesłuchania, nakłanianie do współpracy, szantażowanie i pobicia. Szczególną role w tych represyjnych działaniach odgrywali więźniowie – konfidenci, zatrudnieni głównie na stanowiskach tzw. więźniów funkcyjnych – wykorzystanych m. in. do popełnienia morderstw na więźniach politycznych.
    Ciężkie warunki odbywania kary spowodowały wysoką zachorowalność wśród więźniów. Wśród licznych chorób dominowały takie jak: gruźlica, reumatyzm, choroby przewodów pokarmowych i inne. Wielu więźniów „nabyło” chorób psychiczno-nerwowych. Nabyte choroby w komunistycznych więzieniach wielu spowodowały przedwczesną śmierć, innym „towarzyszyły” przez długie lata i wpłynęły ujemnie na ich stan zdrowia. Zgodnie z dyrektywami władz komunistycznych ci, którym udało się przeżyć, mieli stać się ludźmi drugiej kategorii, powolnymi i uległymi wykonawcami ich poleceń. Jednak wbrew oczekiwaniom komunistów element niepodległościowy wytrzymał wszelkie szykany i nie stał się bezwolnym narzędziem w ich rękach.
    Po zwolnieniu z więzień byli nadal jako wrogowie ludowej demokracji inwigilowani przez UB/SB. Utrudniano im podjęcie odpowiedniej pracy zawodowej, wzywano na przesłuchania itp.
    Należy dodać także, że od chwili aresztowania poprzez trwanie śledztwa i odbywanie kary, władze komunistyczne represjonowały rodziny więzionych żołnierzy i działaczy niepodległościowych poprzez pozbawianie pracy, usuwanie z mieszkań, pozbawianie możliwości podjęcia studiów przez dzieci i różne administracyjne szykany.
    W CWK Wronki i Rawicz w 1945 były wydzielone pawilony do dyspozycji sowieckiego NKWD, gdzie więziono m. in. płk K. Putka – k-dta Podokręgu AK Rzeszów, kpt. sł. st. W. Baranowskiego „Oksza” z Okręgu Łódzkiego AK i wielu innych żołnierzy konspiracji niepodległościowej, którzy nie byli ujęci w ewidencji więzienia.



    Żołnierze i działacze konspiracji niepodległościowej - oraz skazani z powodów politycznych -  więzieni w Centralnym Więzieniu Karnym we Wronkach i Rawiczu i ZK Poznań 1945-1956
     
     
     
     
     
     
    Tarasiewicz Zenon [1911-1994], oficer sł. st. art.. WP, por. [1938],żołnierz SZP/ZWZ/NOW/AK, ps. „Kłos”, „Mirosław” „Żwir”, vel Antoni Lubicz, vel Zygmunt Dziśniewski, kpt. [1942], mjr [1944], od VIII 1945 w WP
    Ur. 14 XII 1911 w Połocku /Rosja/, syn Antoniego i Eleonory z Baniewskich. Mieszkał w Dziśnie na Wileńszczyźnie. Po ukończeniu szkoły powszechnej, a od 1925 uczęszczał do Państwowego Gimnazjum typu humanistycznego im. Grzegorza Piramowicza w Dziśnie, gdzie w VI 1931 otrzymał świadectwo dojrzałości.
    We IX 1931 zgłasza się ochotniczo do służby wojskowej. Po zdaniu egzaminów wstępnych w Szkole Podchorążych Piechoty w Ostrowi Maz. – Komorowie odbywał służbę przez miesiąc rekrucką w 21 pp w Warszawie, a następnie od X 1931 do VIII 1932 w Szkole Podchorążych Piechoty w Różanie, gdzie przeszedł przeszkolenie unitarne. Od IX 1932 kształci się w Szkole Podchorążych Artylerii w Toruniu. Promowany na stopień ppor. sł. st. art. 15 VIII 1934 z przydziałem do 3 pal w Zamościu na stanowisko dowódcy plutonu w 8 baterii III dywizjonu haubic 100 mm. W 1936 obejmuje funkcję oficera ogniowego baterii. 19 III 1938 awansowany do stopnia por. sł. st. art. W I 1939 zdał egzamin konkursowy do Wyższej Szkoły Wojennej w Warszawie oraz egzamin z ćwiczeń aplikacyjnych w Rembertowie. Następnie brał udział w ćwiczeniach letnich i manewrach. Po zakończeniu egzaminów teoretycznych i praktycznych odbywał staż w 6 pułku lotniczym we Lwowie, potem w 19 p. ułanów w Ostrogu na Wołyniu, skąd przyjechał do Zamościa gdzie odbywał kolejny staż w 9 pp Leg. W VIII 1939 odbywał staż w dywizyjnej kompanii łączności 3 DP. Po ogłoszeniu mobilizacji zgłasza się do 3 pal w Zamościu. Do wybuchu wojny 1 IX 1939 nie otrzymał z MSWoj. w Warszawie przydziału  mobilizacyjnego. Mianowany przez d-cę art. dywizyjnej 3 DP płk dypl. S. Tatara d-cą 9 baterii w 3 dyonie 3 pal. Dowództwo baterii objął 4 IX, 1939 z którą 5 IX 1939 wyjechał transportem kolejowym na miejsce koncentracji 3 DP w rejon Radomia. Brał udział w walkach na Kielecczyźnie, potem na Lubelszczyźnie m. in. 24 IX 1939 pod Suchowolą. W dniu 26 IX 1939 dostaje się do niewoli niemieckiej. W nocy z 26/27 IX 1939 w czasie przemarszu kolumny jeńców szosą łączącą Zwierzyniec z Biłgorajem podjął udaną ucieczkę razem z żołnierzem 9 baterii J. Szymańskim, który mieszkał w pobliskiej wsi Aleksandrówka. Po przebraniu się w cywilne ubranie wyjechał do Zamościa gdzie dotarł 28 IX 1939. Początkowo zamierzał przedostać się na Węgry i dalej do Francji, ale po rozmowach z ppłk lekarzem weterynarii 3 pal E. Górnisiewiczem pozostaje w kraju. W dniu 15 X 1939 zostaje zaprzysiężony do SZP przez ppłk E. Górnisiewicza. Przebywa początkowo w leśniczówce w Kosobudach, potem w leśniczówce w Hucie Krzeszowskiej, gdzie oficjalnie pracował jako praktykant leśny. W tym okresie czasu zajmował się organizacją oddziałów konspiracyjnych na terenie Huty Krzeszowskiej. Następnie mieszka we wsi Ciosmy. Od I 1940 podlegał k-dzie Obwodu SZP/ZWZ Biłgoraj. Mianowany z-cą k-dta obwodu. Od IV 1940 mianowany organizatorem i d-cą tzw. oddziałów szturmowych w Obwodzie ZWZ Biłgoraj. Po „wsypie” na terenie obwodu zagrożony aresztowaniem w IX 1940 zostaje przez k-dta Obwodu ZWZ Biłgoraj W. Spalonego „Słoma” skierowany do Leżajska, gdzie miał kontynuować pracę konspiracyjną. Wraz z nim wyjechał będący w dyspozycji płk S. Tatara mjr sł. st. art. J. Szczurek-Cergowski „Borski”, który udał się do Warszawy. Po utraceniu kontaktów konspiracyjnych z k-dą obwodu wyjechał w II 1941 do Warszawy, gdzie nawiązał kontakt z mjr J. Szczurkiem-Cergowskim „Borskim”, który działał w tym okresie czasu w strukturach konspiracyjnych Narodowej Organizacji Wojskowej /NOW/pełniąc funkcję k-dta Okręgu Warszawa NOW. Pod nazwiskiem Antoni Lubicz zamieszkał na Pradze. Wprowadzony przez mjr J. Szczurka-Cergowskiego do NOW, gdzie objął funkcję inspektora NOW na powiaty: Garwolin, Radzymin i Mińsk Maz. W ramach swych obowiązków zajmował się organizowaniem i reorganizowaniem struktur NOW na podległym terenie. Już od jesieni 1941 utrzymywał kontakty z ZWZ. Wg jego relacji od III 1942 działał jednocześnie w ZWZ/AK i NOW. Po scaleniu NOW z AK od VII 1942 w AK. Przydzielony do Biura Studiów Wojskowych II Oddziału KG AK na stanowisko kierownika referatu Regulaminy i Organizacja, którym kierował do 1943, następnie kierownik referatu Rzesza i Kraj. Opracowywano w tym referacie informacje dotyczące oddziałów wojskowych i policyjnych na terenie Generalnej Guberni i Rzeszy. Pozwalało to na identyfikację zasobów rezerw wojskowych Rzeszy oraz orientowanie się w zakresie rozbudowy Wehrmachtu. Awansowany do stopnia kpt. sł. st. art. 11 XI 1942 /rozkaz KG AK L.65/BP z 11 XI 1942/, a rozkazem KG AK nr L.400/BP z 25 VII 1944 do stopnia majora sł. st. art. z starszeństwem od 3 V 1944. Brał udział w Powstaniu Warszawskim 1 VIII – 2 X 1944. Był oficerem ścisłego sztabu II Oddziału KG AK. Po kapitulacji od 03 X 1944 w niewoli niemieckiej. Zbiegł z kolumny jeńców w Ożarowie i ukrywał się w Brwinowie. W końcu X 1944 udał się do Częstochowy i nawiązaniu kontaktów z gen. L. Okulickim „Niedźwiadkiem” wszedł w skład odtworzonego II Oddziału KG AK. Od początku XI 1944 pełnił funkcję szefa Biura Studiów II Oddziału KG AK z miejscem postoju w Piotrkowie Trybunalskim, gdzie przy pomocy oficerów II Wydziału K. O Łódź AK organizował komórkę Biura Studiów Wojskowych. Po otrzymaniu rozkazu 28 I 1945 o rozwiązaniu AK i likwidacji Biura Studiów Wojskowych nie kontynuował działalności konspiracyjnej.
    W II 1945 wyjechał zakupioną furmanką z rejonu Piotrkowa Tryb. i przez Błonie dotarł do Warszawy, gdzie zamieszkał z rodzina przy ul. Koszykowej 49. Początkowo z bratem pracuje jako przewoźnik pasażerów z ul. Marszałkowskiej do Opacza, co zapewniało utrzymanie całej rodzinie. Od IV 1945 do VIII 1945 pracował w Wojewódzkim Urzędzie Ziemskim w Gdańsku z siedzibą w Sopocie. Po powrocie do Warszawy w VIII 1945 ujawnił się przed Komisją Likwidacyjną ds. b. AK w Warszawie. Tego samego miesiąca zostaje w stopniu mjr powołany do służby w WP z przydziałem na stanowisko wykładowcy taktyki artylerii w Szkole Oficerskiej Nr 1 w Krakowie, skąd w latem 1946 zostaje przeniesiony do 15 DP w Olsztynie, gdzie miał objąć funkcję d-cy 3 pal. Jednak w wyniku ingerencji szefa Informacji Wojskowej przydzielono go na stanowisko szefa sztabu 3 pal 15 DP z Olsztyna. Wnioskowany przez d-cę 15 DP na awans do stopnia ppłk-a. Jednak awans zostaje wstrzymany przez IW w Warszawie. W 1947 przeniesiony na stanowisko d-cy 19 Samodzielnego Dywizjonu Artylerii Przeciwpancernej 15 DP. Od IX 1948 wykładowca taktyki artylerii w Akademii Sztabu Generalnego.
    Aresztowany przez funkcj. Informacji Wojskowej 13 V 1950 w miejscu pracy i uwięziony w lochach Informacji Wojskowej przy ul. Oczki. Od 15 III 1951 do początku V 1952 więziony areszcie Informacji Wojskowej – Wojsk Lotniczych przy ul. Wawelskiej, a następnie ponownie od V 1952 do VIII 1952 w więzieniu IW przy ul. Oczki. Przeszedł ciężkie śledztwo w czasie, którego stosowano wobec niego tzw. ‘ „konwejer” oraz maltretowano psychicznie i fizycznie. Wyrokiem NSW z dnia 25 VII 1952, sygn. akt nr Sn. 12/52 został w tzw. „kiblowym” procesie skazany na karę 13 lat więzienia oraz kary dodatkowe utratę praw i przepadek mienia oraz zdegradowany do stopnia szeregowca. Po procesie od VIII 1952-XI 1952 więziony na Mokotowie, skąd w XI 1952 został przewieziony do Centralnego Więzienia Karnego we Wronkach. Od 1954 zostaje dopuszczony do pracy na terenie więzienia, a od XI 1955 do I 1956 był uczestnikiem kursu rachunkowości organizowanym przez Polskie Towarzystwo Ekonomiczne - Dyrekcja Kursów Ekonomicznych w Poznaniu – Ośrodek Kursów we Wronkach. W dniu 23 I 1956 otrzymał po zdaniu egzaminu świadectwo ukończenia kursu. Zwolniony warunkowo z CWK Wronki 31 III 1956. Po wyjściu z więzienia powrócił do Warszawy i zam. przy ul. Piwnej. NSW w Warszawie postanowieniem z 30 IV 1956 wznowił postępowanie karne i uchylił wyrok NSW w Warszawie z dnia 25 VII 1952. W VI 1956 został uniewinniony przez NSW.
    Do czasu przejścia na emeryturę w 1977 pracował na różnych stanowiskach w Przedsiębiorstwie Turystycznym „Orbis” w Warszawie.
    Był awansowany do stopnia ppłk-a,
    Zmarł w Warszawie 28 VIII 1994.
    Żona Irena z d. Stroińska. Miał troje dzieci
    Miał brata Arkadiusza i siostrę Wandę.
    Odznaczony: VM kl. 5 /13921/KW

    J. Łukasiak. Szkoła Podchorążych Artylerii w Toruniu 1923-1939. Pruszków 2000; R. Rybka – K. Stepan. Rocznik oficerski 1939. Kraków 2006;M. Ney-Krwawicz. Komenda Główna AK 1939-1945. W-wa 1990; J. Grygiel. ZWZ-AK w Obwodzie Zamojskim 1939-1944. W-wa 1985;J. Powsiński. Tatar-Utnik-Nowickli. „TUN”. W-wa 1992; H. Czarnecki. Informator o dokumentach sądowo-więziennych z lat 1944-1956. Poznań 1993; Księga ewidencyjna więźniów CWK Wronki z 1952.


    Tarsa Jan [1897-1966], funkcj. PP, żołnierz ZWZ/AK, działacz WiN, ps. „Stróżowski”
    Ur. 05 II 1897 w Siedliskach pow. gorlicki, rodzinie chłopskiej, syn Kazimierza i Katarzyny z d. Motyki. Do szkoły ludowej uczęszczał w Siedliskach i w Grybowie, ukończył 5 klas. W VI 1915 wcielony do 20 pp armii austriackiej w Tarnowie. Po przeszkoleniu skierowany na front rosyjski, gdzie podczas walk pod Stanisławowem dostał się do niewoli rosyjskiej. Do III 1918 przebywał w obozie jenieckim w Odessie. Pracował w cukrowni. Po powrocie do Polski 7 II 1919 zgłosił się do grybowskiej Rejonowej Komendy Uzupełnień i otrzymał przydział do żandarmerii wojskowej, a z dniem 1 XII 1919 przeniesiony wraz z swym oddziałem do Policji Państwowej. Początkowo był posterunkowym V Komisariatu Kraków-Podgórze. Po ukończeniu szkoły policyjnej w Krakowie został przeniesiony 20 II 1924 do służby na posterunku w Bieczu, potem 1 IV 1926 n posterunku w Zagórzanach pow. gorlicki. W 1935 w stopniu starszego posterunkowego służył w komisariacie policji w Gorlicach. Był członkiem Związku Strzeleckiego. Po wybuchu II wojny światowej bierze udział w ewakuacji na wschód dokumentów starostwa z Gorlic. Po 17 IX 1939 ujęty przez sowietów k. Lwowa. Podczas przewozu do łagru w Ostaszkowie zbiegł z transportu i wrócił w XII 1939 do Gorlic. Od I 1940 pracuje w sekretariacie powiatowej komendy policji granatowej w Gorlicach. Od początku 1940 czynny w konspiracji ZWZ/AK na terenie Gorlic. Od II 1940 do VIII 1944 pełnił obowiązki oskarżyciela publicznego w gorlickim sądzie grodzkim. Będąc żołnierzem AK znalazł się w strukturach PKB; który podlegał Delegaturze Rządu na Kraj. Od 1943 działa w strukturach BW AK. Współpracuje z kpt. J. Maziarskim „Kamiński”. Przechwytywał donosy do policji, a dla wywiadu AK kopiował niemieckie dokumenty, kilkakrotnie osobiście dostarczał ważne meldunki n punkt kontaktowy. Po wkroczeniu A. Cz. na teren Gorlic ówczesny starosta powiatowy W. Matula złożył mu propozycję zorganizowania Milicji Obywatelskiej. Początkowo odmówił, ale za namowa przełożonych z AK w II 1945 rozpoczął służbę w Powiatowej Komendzie MO w Gorlicach. Początkowo pracował jako sekretarz komendy, potem w referacie śledczym, a następnie był referentem personalnym. W VI 1945 zwolniony z służby, lecz w X 1945 ponownie przyjęto go do służby. Choć był bezpartyjny otrzymał stanowisko sekretarza komendy powiatowej MO. Od XI 1945 podejmuje działalność konspiracyjna w strukturach WiN. Używał ps. „Stróżowski”. Był informatorem siatki wywiadowczej BW WiN w Inspektoracie „Nafta”. Utrzymywał stały kontakt z z-cą kierownika BW WiN na teren Gorlic S. Kubielasem, któremu przekazywał informacje o metodach śledztwa gorlickiej MO i UB, o stanie osobowym KP MO i inne. Kopiował także tajne telefonogramy WK M i sprawozdania miesięczne KP MO, donosy agentów i informatorów MO oraz UB. Ostrzegał osoby inwigilowane. Czynny w konspiracji BW WiN do wiosny 1947 t. j. do chwili zawieszenia działalności gorlickiej siatki BW WiN.
    15 V 1947 został zwolniony z KP MO jako „politycznie niepewny”. W końcu V 1947 rozpoczął pracę jako rejestrator w Zarządzie Miejskim Gorlicach, a 1 I 1948 urzędnik stanu cywilnego.
    Zatrzymany przez funkcj. UB 8 III 1950 i uwięziony. Postanowienie o zastosowaniu wobec niego tymczasowego aresztowania wydała WPR Rzeszów. Wyrokiem WSR Rzeszów z dnia 27 IX 1950, sygn. akt Sr. 475/50 został skazany na karę 15 lat więzienia, utratę praw na lat4 oraz przepadek mienia. Więziony po procesie w ZK Rzeszów, skąd przewieziono go do centralnego Więzienia Karnego w Rawiczu, a w 1953 do CWK w Sztumie. Więziony potem na Mokotowie w Warszawie, skąd został przewieziony do CWK Wronki. W wiezieniu zachorował na rozedmę płuc i dusznicę. NSW w Warszawie w dniu 27 V 1956 złagodził mu karę do lat i polecił zwolnić. Zwolniony z ZWK Wronki 30 V 1956 powrócił do Gorlic. Ciągle chorował. Pracował w Zrzeszeniu Prywatnych Właścicieli, potem w gorlickim Urzędzie Stanu Cywilnego.
    Zmarł 3 IV 1966 i pochowano na cmentarzu parafialnym w Gorlicach.
    Od 1924 żonaty był z Marią Cwiklik /1900-1990/miał troje dzieci; syna Czesława /1926-1997/, córke Zofię /1928-1964/ i syna Kazimierza /ur. 1932/inżyniera.
    Odznaczony: Brązowym Krzyżem Zasługi i medalami za służbę w policji.

    G. Ostasz. Okręg Rzeszowski Zrzeszenia WiN. Rzeszów 2006; H. Czarnecki. Informator o dokumentach sądowo-więziennych z lat 1944-1956. Poznań 1993; G. Ostasz. Biogram J. T [w:]MSBUDN 1939-1956, t.7/2001; Księga ewidencyjna więźniów CWK Rawicz z 1951; AIPN Rzeszów. Charakterystyka nr 3. Okręg WiN Rzeszów.
     
    Tokarzewski Ferdynand [1911-1974], oficer rez. piechoty WP, ppor. [1937], żołnierz konspiracji niepodległościowej ZWZ/AK/AKO, por. [1942], kpt. [1944], ps. „Kruk”
    Kmdt Obwodu AK/AKO Zambrów III 1944 – VII 1945. Okręg Białystok ZWZ/AK/AKO.
     
    Ur. 14 III 1911 w Osowcu. Syn Józefa i Marii z d. Iżela. W 1932 ukończył w Białymstoku średnią szkołę techniczną, gdzie zdał maturę. W 1932 odbywał służbę wojskową w 71 pp w Zambrowie, skąd w 1933 został skierowany do 6 kompanii szkolnej Szkoły Podchorążych Rezerwy Piechoty w Zambrowie Praktyki odbywał w 80 pp w Słonimiu. Po przeniesieniu we IX 1933 do rezerwy mieszkał i pracował w Wydziale Drogowym Urzędu Wojewódzkiego w Białymstoku. Po odbytych w 1936 ćwiczeniach aplikacyjnych awansowany do stopnia ppor. rez. piechoty 1 I 1937 z przydziałem mobilizacyjnym do 42 pp w Białymstoku, gdzie odbywał kolejne ćwiczenia od 13 I 1939 do 7 II 1939.  Nie brał udziału w kampanii wrześniowej 1939. Wyreklamowany z uwagi na pracę w Zarządzie Dróg UW w Białymstoku.
    Od XI 1939 czynny w konspiracji na terenie pow. Zambrów. Zajmował się organizacją przerzutów granicznych na tereny okupowane przez sowietów. Współpracował z mjr sł. st. A. Drewnowskim „Brzoza” z 42 pp – pełnomocnikiem KG SZP na teren Białostocczyzny. Zajmuje się także działalnością wywiadowczą.
    Od VIII 1941 działa na terenie Białegostoku. Od wiosny 1942 szef wywiadu Obwodu ZWZ/AK Białystok-miasto, potem z-ca szefa oddz. II KOB Białystok. Awansowany do stopnia por. rez. 19 III 1942. Oficjalnie był zatrudniony w niemieckim Zarządzie Dróg w Białymstoku, co ułatwia mu w znacznej mierze prowadzeni działalności konspiracyjnej na odcinku wywiadowczym. Z racji pracy posiada możliwość poruszania się po terenie okręgu.
    Aresztowany przypadkowo 28 VIII 1943 w Białymstoku przez niemieckich żandarmów pod zarzutem handlu walutą. Więziony w więzieniu białostockim. Nierozpoznany jako oficer AK zostaje wykupiony przez wywiad AK. Zwolniony 27 X 1943. Po zwolnieniu z więzienia przebywa na przymusowej kwarantannie w dyspozycji KOB AK. W II 1944 mianowany przez k-dta KOB AK ppłk-a sł. st. W. Liniarskiego „Mścisława” k-dtem Obwodu AK Zambrów. Funkcję objął z dniem 6 III 1944. Uczestniczył w działaniach zbrojnych prowadzonych w ramach akcji „Burza”. Po wejściu A. Cz. pozostaje w konspiracji na zajmowanym stanowisku. Awansowany do stopnia kpt. rez. 11 XI 1944. Od II 1945 czynny w AKO, gdzie po zmianie nazewnictwa pełni funkcję przewodnika Obwodu AKO Zambrów. Odbudował struktury organizacyjne obwodu rozbite częściowo przez NKWD i UB. Prowadzi aktywną działalność konspiracyjną skierowaną przeciwko władzom komunistycznym. Zorganizował patrole samoobrony, które z jego inicjatywy przeprowadzały akcje likwidacyjne agentów i konfidentów UB na podległym terenie. Był intensywnie tropiony przez UB.
    W dniu 15 VII 1945 ujęty we wsi Zręby-Krztęki podczas obławy przeprowadzanej przez oddziały KBW/UB/NKWD i dywizjon kawalerii 9 p. KBW. Wpadły wówczas w ręce dokumenty z archiwum KOB AK/AKO. Od tego momentu rozpoczęła się jego gehenna więzienna. Po aresztowaniu i wstępnym przesłuchaniu w Zambrowie zostaje przewieziony do WUBP w Białymstoku, potem do lochów MBP w Warszawie, gdzie przeszedł okrutne śledztwo. Bity i maltretowany w czasie przesłuchań. Zmuszany do złożenia go obciążających zeznań oraz do obciążenia płk-a W. Liniarskiego. Był dwukrotnie konfrontowany z W. Liniarskim. Jego sprawę dołączono do sprawy W. Liniarskiego. Pierwsza rozprawa przed WSR Warszawa odbyła się 31 X 1945, ale z powodu braków dowodowych skierowana do uzupełnienia do Prokuratury Naczelnej w Warszawie. Kolejna rozprawa odbyła się przed WSR Warszawa 20 V 1946, sygnatura akt Sr. 61/46. WSR Warszawa w składzie ppłk Beniamin Kurpiński-przewodniczący, kpt. Stanisław Kot – sędzia i mjr Bolesław Bogusz – ławnik. W dniu 20 V 1946 ogłoszono wyrok skazujący go na łączną karę śmierci za przynależność do nielegalnej organizacji AK oraz wydanie wyroków śmierci i zlikwidowanie agenta UB Wacława Milewskiego „Papierosa”. Odwołanie zostaje negatywnie zaopiniowane przez NSW i wyrok utrzymano w mocy. Oczekiwał w celi śmierci na wykonanie wyroku. Na mocy decyzji Przewodniczącego KRN B. Bieruta z 20 VI 1946 karę śmierci zmieniono mu na karę 15 lat więzienia. Po procesie więziony w więzieniu na Mokotowie, skąd zostaje przetransportowany do CWK w Rawiczu i tu osadzony 18 VIII 1946. Na podstawie amnestii z 22 II 1947 karę 15 lat więzienia złagodzono mu w 1947 do kary 10 lat więzienia. Po zmianie wysokości kary zaliczono mu okres tymczasowego aresztowania i wyznaczono początek wykonania kary 15 VII 1945 zaś upływ kary 15 VII 1955. Szykanowany przez personel więzienny. Zwolniony 15 VII 1955 z CWK Rawicz po odbyciu orzeczonej przez WSR Warszawa kary 10 lat .
    Po odzyskaniu wolności powrócił do Białegostoku. Po podleczeniu utraconego w więzieniach zdrowia podjął prace zawodową. Mieszkał przy ul. Krakowskiej nr 1/21.
    Żonaty z Niną z d. Kosińska. Miał syna.
    Zmarł w Białymstoku 13 II 1974. Pochowany na miejscowym cmentarzu.
    Odznaczony VM kl. 5 nr 13081, KW, SKZ z M.
     
    R. Rybka – K. Stepan. Awanse oficerskie w WP 1935-1939. Kraków 2004; J. Łukasiak. Szkoła Podchorążych Rezerwy Piechoty w Zambrowie. Pruszków 2003; K. Krajewski – T. Łabuszewski. Białostocki Okręg AK – AKO VII 1944-VIII 1945. Białystok 1997; J. Kułak. Z historii zambrowskiego obwodu AKO /w:/ Zeszyty Naukowe Muzeum wojska w Białymstoku nr 8/1994; J. Kułak. Białostocczyzna 1944-1945. w-wa 1998; Kwartalnik Historyczny „Rubieże” nr 4/5. Białystok 1993; W. Żarski – Zajdler. Ruch oporu na Białostocczyźnie 1939-1944, cz. 1-4. Referat materiałowy. W-wa 1967; Z. Gwozdek. Białostocki Okręg ZWZ-AK 1939-1945, t. 1 i 2. Białystok 1993,1994; Księga ewidencyjna więźniów CWK Rawicz nr 1451/1946; USC Białystok. Skrócony akt zgonu nr 223/1974.

     
    Tomaszewski Bolesław [1909-1985], oficer sł. st. piechoty WP, por. [1936], żołnierz konspiracji niepodległościowej ZWZ/AK/NIE/DSZ, kpt. sł. st. [1942], mjr [ 3 V 1944], ppłk dypl. sł. st. piech. [11 XI 1944], działacz WiN, ps. „Bat”, „Bolek”, „Bolesław”, „Ostroga”, „Taśma”, „Warta”, „ Zamojski”, „4”, „10”, „20”, „1010”.Więzień polityczny PRL.
    Kmdt Obwodu ZWZ/AK Brzeżany VIII 1941 – VII 1942 – Prezes Okręgu WiN Dolny Śląsk – Zachód X 1945 - 20 V 1946.
     
    Ur. 06 XI 1909 w Jeziornej w powiecie zborowskim. Syn Józefa i Eudoksji z d. Lubaczowskiej. W latach 1922-1930 uczęszczał do II Gimnazjum im. J. słowackiego w Tarnopolu, gdzie uzyskał w 1930 maturę. Od 01 IX 1930 na kursie unitarnym w Ośrodku Szkolenia Rezerw w Różanie. Następnie od 01 X 1931 do VIII 1933 w Szkole Podchorążych Piechoty w Ostrowi Maz. - Komorowie. Promowany na stopień ppor. sł. st. piechoty 15 VIII 1933 z przydziałem do 51 pp w Brzeżanach na stanowisko d-cy plutonu. Awansowany do stopnia por. sł. st. 01 I 1936. Od 1936 do 1938 d-ca kompanii. W 1937 zdał egzaminy do MSWoj. w Warszawie. Od III do V 1938 przebywał na kursie próbnym w Rembertowie. Następnie do 15 IX 1938 na stażach w różnych rodzajach broni. Od 1 X 1938 słuchacz XIX promocji MSWoj.
    W czasie kampanii wrześniowej 1939 był II oficerem /informacyjnym/w sztabie 33 DPRez. Ciężko ranny 13 IX 1939 w okolicy Międzyrzeca Podlaskiego zostaje umieszczony w IX Szpitalu okręgowym w Brześciu n/Bugiem i 17 IX 1939 dostał się do niewoli niemieckiej, a od 22 IX 1939 do niewoli sowieckiej. Po przejęciu szpitala przez władze sowieckie jego żona zdołała, dzięki życzliwości lekarza Rosjanina wydostać go z niewoli i 11 XI 1939 przewieść do Brzeżan, gdzie ukrywał się do VI 1941.
    Już w końcu 1940 zainicjował tworzenie organizacji wojskowej w powiecie zborowskim. Pracę w ZWZ rozpoczął w IV 1940, a w VIII 1941 objął funkcję k-dta Obwodu ZWZ Brzeżany. Z dniem 01 VIII 1942 został mianowany szefem Oddziału III /operacyjnego/ Komendy Okręgu AK Tarnopol. Awansowany do stopnia kpt. sł. st. 11 XI 1942. Od IV 1943 do 31 VII 1944 był szefem Oddziału III /operacyjnego/ Komendy Obszaru AK Lwów, a jednocześnie od 25 III do 12 VI 1944 szef Oddziału I /organizacyjnego/ Komendy Obszaru. W VIII 1943 był asesorem, a we IX 1943 zastępcą asesora Wojskowego Sądu Specjalnego przy Komendzie Obszaru. Do stopnia mjr-a sł. st. awansowany 25 VII 1944 przez KG AK z starszeństwem 03 V 1944. Brał udział w „Burzy” we Lwowie, ale już 28 VII 1944 powraca do konspiracji i został szefem sztabu Komendy Okręgu Lwów NIE. Poszukiwany przez sowieckie NKWD wyjechał przez Mościska do Jarosławia. Od 04 IX 1944 do 01 VII 1945 szef sztabu i zastępca d-cy zgrupowania oddziałów partyzanckich „Warta”, przerzuconych z terenu Obszaru Lwów do Podokręgu AK Rzeszów. Na mocy rozkazu NW WP z 17 X 1944 otrzymał tytuł oficera dyplomowanego. Mieszkał w zakonspirowanym lokalu przy ul. Kościuszki w Łańcucie. Po rozwiązaniu „Warty”. Od V 1945 kierował komórką likwidacyjną sztabu „Warty”. Kierował demobilizacją, ukryciem broni i amunicji oraz przygotowywał legalizację i przerzut żołnierzy „Warty” na ziemie zachodnie. Awansowany do stopnia ppłk-a sł. st. 1 VII 1945 z starszeństwem 11 XI 1944. W VIII 1945 wyjechał w celu uzyskania dokumentów osiedleńczych do Krakowa. Stamtąd został przez mjr-a Ł. Cieplińskiego skierowany na Dolny Śląsk dalszej pracy konspiracyjnej w ramach DSZ. Zamieszkał w Karpaczu, gdzie prowadził gospodarstwo rolne. Został przewodniczącym komisji ds. wysiedlania ludności niemieckiej w Jeleniej Górze. Był członkiem oddziału Związku Inwalidów Wojennych. Do Karpacza ściągnął dowódców batalionów i oficerów „Warty”. Zorganizował Okręg Jelenia Góra – Zachód WiN. Od końca IX 1945 do XI 1945 był zastępcą kierownika okręgu ppłk-a F. Rekruckiego. W XI 1945 zostaje kierownikiem Okręgu Jelenia Góra – Zachód WiN. Funkcję pełni do V 1946. W tym czasie prowadził odprawy organizacyjne, zakonspirowane kursy instruktażowe.
    20 V 1946 przekazał funkcję kierownika okręgowego mjr Alfonsowi Jabłońskiemu i miał przejść do dalszej pracy konspiracyjnej w Zarządzie Obszaru Południowego WiN. Utrzymywał osobistą łączność z mjr Ł. Cieplińskim oraz nawiązał kontakty z kpt. Marianem Jędrzejowskim, szefem organizacyjnie odrębnego Okręgu Lwowskiego AK-WiN.
    Zatrzymany 08 VI 1946 w wyniku zeznań aresztowanego 01 VI 1946 przez UB kierownika Rejonu III P. Szredzkiego. Początkowo przebywał w areszcie PUBP w Jeleniej Górze, skąd go przetransportowano do Wydziału Śledczego WUBP we Wrocławiu. Postanowienie o tymczasowym aresztowaniu wydała z datą 06 VII 1946 WPR Wrocław. Po ciężkim śledztwie przebywał od 20 X 1946 w więzieniu nr 1 przy ul. Kleczkowskiej we Wrocławiu. 04 I 1947 skazany przez WSR Wrocław, sygnatura akt R 1565/46 na karę śmierci. 11 II 1947 NSW w Warszawie utrzymał wyrok w mocy. 25 II 1947 B. Bierut zamienił karę śmierci na 15 lat więzienia. Od III 1947 był leczony w szpitalu więziennym przy ul. Kleczkowskiej. Przetransportowany do CWK we Wronkach i tu osadzony 03 XII 1947. Chorował na serce. Był prześladowany przez personel więzienny. Wielokrotnie karany. 27 IV 1955 wywieziony do ZK Potulice, gdzie był leczony w szpitalu więziennym. Zatrudniony przy pracach gospodarczych.
    Zwolniony z więzienia w Potylicach 07 V 1956. Po odzyskaniu wolności powrócił do Karpacza. Zajmował się pszczelarstwem i prowadził gospodarstwo.
    Zmarł 01 VIII 1985. Pochowany na miejscowym cmentarzu.
    Był współautorem opracowania Zarys historii Lwowskiego Obszaru ZWZ-AK oraz inicjatorem umieszczenia w katedrze wrocławskiej tablicy poświęconej żołnierzom AK na kresach wschodnich, odsłoniętą 23 XI 1980.
    Odznaczony: VM kl. 5, ZKZ z M.
    Od 1938 żonaty z Haliną z d. Krasy /1909-1985/, żołnierzem ZWZ/AK, działaczką WiN.
     
    R. Rybka-K. Stepan. Awanse oficerskie w WP 1935-1939. Kraków 2003; T. Balbus. Biogram B. T. /w:/ Konspiracja i opór społeczny w Polsce 1944-1956. Słownik biograficzny, t. I. Kraków – Warszawa-Wrocław 2002 /tam pozostała bibliografia/; G. Mazur – J. Węgierski. Konspiracja Lwowska 1939-1944. Słownik biograficzny. Katowice 1997; T. Balbus. O Polskę Wolną i Niezawisłą /1945-1948/. WiN w południowo-zachodniej Polsce. Kraków –Wrocław 2004; H. Czarnecki. Informator o dokumentach sądowo-więziennych z lat 1944-1956; Księga ewidencyjna więźniów CWK Wronki z 1947.

     
     
     
    Tomicki Tadeusz [1893-1975], żołnierz ZWZ-AK, działacz WiN, ps. „Tomasz”
    Ur. 26 III 1893 w Cianowicach pow. Olkusz, syn Stanisława i Emilii z d. Pilichiewicz. Ukończył gimnazjum realne. W latach 1916-1918 w działaniach niepodległościowych. Uczestnik wojny polsko-bolszewickiej 1919-1920. Przed wojną i w czasie okupacji niemieckiej mieszkał i pracował w Sławkowie. Podczas okupacji niemieckiej był współorganizatorem struktur konspiracyjnych placówki ZWZ –AK Sławków w Obwodzie Olkusz ZWZ – AK - Okręg Śląski ZWZ. Aktywny konspirator. 
    Po wojnie w 1945 przeniósł się do Olkusza, gdzie zamieszkał przy ul. Tarnogórskiej. Pracował jako kierownik warsztatu mechanicznego. Od IV 1945 czynny jako wywiadowca – informator w strukturach siatki wywiadowczej BW DSZ/WiN na terenie pow. Olkusz. Podlegał organizacyjnie kierownikowi wywiadu BW na pow. Olkusz ppor. Józefowi Lipie „Sewer”, któremu składał okresowe raporty. Zatrzymany przez funkcj. UB 17 IX 1946 w Olkuszu i uwięziony.  Początkowo przesłuchiwany w PUBP w Olkuszu, skąd został przewieziony na dalsze śledztwo do WUBP w Krakowie. Postanowienie o zastosowaniu wobec niego tymczasowego aresztowania wydała z datą 19 IX 1946 Wojskowa Prokuratura Rejonowa w Krakowie. Przeszedł brutalne ciężkie śledztwo. Wyrokiem WSR Kraków, sygn. akt Sr. 721/37 z dnia 27 VI 1947 został skazany na karę 5 lat więzienia z art. 7 Dekretu z 13 VI 1946. Sądzony w grupie działaczy WiN z terenu Olkusz. Po procesie więziony w ZK Kraków, skąd zostaje przewieziony do Centralnego Więzienia Karnego we Wronkach i tu osadzony 09 I 1948. Początek wykonania kary 17 IX 1946, upływ kary 17 IX 1951. Na poczet kary zaliczono mu okres tymczasowego aresztowania. Szykanowany w CWK Wronki przez personel więzienny. Zwolniony z więzienia 17 IX 1951 po odbyciu kary 5 lat więzienia orzeczonej przez WSR Kraków ze znacznym ubytkiem zdrowia. Po zwolnieniu z więzienia powraca do Olkusza, gdzie mieszkał przed aresztowaniem.
    Zmarł 30 XI 1975 w Olkuszu. Pochowany na miejscowym cmentarzu.
    Żonaty z Eugenią Tomicką z d. n/n
     
    Inspektorat AK Sosnowiec. Katowice 2001; J. Draus – G. Mazur. Lista aresztowanych działaczy Zrzeszenia WiN [w:] Studia Rzeszowskie, t. IV z 1997; Księga ewidencyjna więźniów CWK Wronki nrII/139/48; USC Olkusz. Akt zgonu nr 441/1975. 


    Treter January
    [1883-?+],prawnik mjr w st. sp., [1919], działacz WiN, ps. „Kozik”
     Ur. 02 XI 1884 w Brzezince pow. Oświęcim, syn Władysława i Wandy. Ukończył gimnazjum realne, potem wyższe studia prawnicze na UJ w Krakowie. Oficer armii austriackiej. Od XI 1918 w stopniu kpt.  służy w WP. Był oficerem w korpusie oficerów sądownictwa. Zweryfikowany w stopniu mjr z starszeństwem od 1 VI 1919. Po 1921 przeniesiony do rezerwy. Mieszkał i pracował we Lwowie. Ewidencyjnie w 1933 podlegał jako oficer korpusu oficerów sądowych PKU Lwów Miasto. Po wojnie przed aresztowaniem mieszkał w Krakowie przy ul. Grabowskiego 5. Pracował jako urzędnik PCK. Czynny w konspiracji WiN, gdzie pełnił funkcję kierownika nasłuchu radiowego Obszaru Południowego WiN, potem od III 1946 szef kontrwywiadu Obszaru Południowego WiN. Był oficerem Biura Studiów. Zatrzymany 28 VIII 1946 /17 IX 1946/ w Krakowie przez funkcj. UB. Postanowienie o zastosowaniu wobec niego tymczasowego aresztowania wydała z datą 19 IX 1946 Wojskowa Prokuratura Rejonowa w Krakowie. Po rocznym ciężkim śledztwie skazany 17 IX 1947 przez WSR Kraków, sygn. akt sr. 688/47 na karę dożywotniego więzienia z art. 86§2 KKWP. Po procesie wieziony w ZK Kraków-Montelupich, skąd zostaje przewieziony do Centralnego Więzienia Karnego we Wronkach i tu osadzony 02 IV 1948. Początek odbywania kary 17 IX 1946. Na podstawie amnestii karę dożywotniego więzienia złagodzono mu do lat 12.
    Postanowienie WSG w Krakowie z dnia 31 XII 1955 udzielono mu rocznej przerwy w odbywaniu kary ze względu na stan zdrowia od 04 I 1956 do 4 I 1957. Zwolniony na przerwę z CWK Wronki 4 I 1956. Po zwolnieniu z więzienia udał się do Szczawnicy pow. Nowy Targ, gdzie zamieszkał u swej rodziny. Do więzienia już nie powrócił.
    Dalsze losy n/n.
     
    Rocznik oficerski 1924; Rocznik oficerski rezerw 1934; J. Draus – G. Mazur. Lista aresztowanych działaczy Zrzeszenia WiN /w:/ Studia Rzeszowskie, t. IV z 1997; Księga ewidencyjna więźniów CWK Wronki nr II 204/48, Księga Ewidencyjna CWK Wronki nr 2752/50-52;

     
    Tropiło Franciszek [1904-1981], mgr filozofii, członek BW DSZ/WiN, ps. „38”
     
    Ur. 21 VIII 1904 w Nienadowej pow. Przemyśl, syn Jana i Katarzyny z Dańków. Po ukończeniu szkoły ludowej uczęszczał do gimnazjum w Przemyślu, gdzie zdał maturę. Następnie studiował na Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie, gdzie uzyskał dyplom mgr filozofii. Jego działalność z okresu okupacji niemieckiej jest nieznana. Po wojnie mieszkał przy ul. Śnigórskiego 1 w Przemyślu. Pracował jako urzędnik w miejscowym Urzędzie Skarbowym. Od VI1945 działa w siatce wywiadowczej BW DSZ/WiN na odcinku wywiadu gospodarczego. Był informatorem BW z terenu Przemyśla. Współpracował z Adamem Wohańskim, któremu składał okresowe raporty. Zatrzymany przez funkcj. UB 1/2 X 1946 w Przemyślu, skąd go przewieziono do więzienia WUBP w Rzeszowie. Postanowienie o zastosowaniu wobec niego tymczasowego aresztowania wydała z datą 12 X 1946 Wojskowa Prokuratura Rejonowa w Rzeszowie. Przeszedł okrutne ubowskie śledztwo. Podczas przesłuchań torturowany i maltretowany psychicznie i fizycznie w celu zmuszenia go do złożenia zeznań go obciążających i jego współpracowników. Przesłuchiwany głównie w godzinach nocnych, przez co pozbawiano go snu.
    Po trwającym półrocznym śledztwie zostaje wyrokiem WSR Rzeszów z dnia 30 IV 1947 skazany na karę 6 lat więzienia, złagodzonej na mocy amnestii z 22 II 1947 do lat 3. Wydany przez WSR Rzeszów wyrok zostaje uchylony przez NSW w Warszawie z poleceniem ponownego rozpatrzenia spraw. Więziony nadal w ZK Rzeszów. W dniu 21 VI 1948 skazany zostaje wyrokiem WSR Rzeszów, sygn. akt Sr. 517/48 na karę 6 lat i 6 miesięcy wiezienia z art. 1 Dekretu z 16 XI 1945 oraz kary dodatkowe, pozbawienie praw publicznych i obywatelskich na okres lat 4. Na poczet kary zaliczono mu okres od 2 X 1946 licząc od chwili zatrzymania. Postanowieniem NSW w Warszawie z 08 IX 1948 wyrok wydany przez WSR Rzeszów 21 VI 1948 zostaje utrzymany w mocy. Po uprawomocnieniu się wyroku zostaje przetransportowany z ZK Rzeszów do centralnego Wiezienia Karnego we Wronkach i tu odsadzony 12 XI 1948. Początek wykonania kary 02 X 1946, upływ kary 02 IV 1953. W okresie odbywania kary nie został objęty żadną amnestią. Zwolniony 02 IV 1953 z CWK Wronki po odbyciu orzeczonej przez WSR Rzeszów kary. Po zwolnieniu powraca do Przemyśla. Był inwigilowany i szykanowany przez przemyskie UB. Z wielkim trudem udaje mu się zdobyć pracę. Jednak na skutek ingerencji UB zostaje zwalniany. Dopiero po 1956 zostaje zatrudniony jako pracownik umysłowy w Wydziale Finansowym Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Przemyślu.
    Postanowieniem Zgromadzenia Sędziów NSW w Warszawie z dnia 26 VI 1957 zostały uchylony wyrok wydany przez WSR Rzeszów z 21 VI 1948 oraz postanowienie NSW z o8 IX 1948 i na mocy dekretu o amnestii z 02 VIII 1945 postępowanie umorzono.
    Ostatnio mieszkał przy ul. Dzierżyńskiego 1 w Przemyślu. /zmiana nazwy ulicy Śniegórskiego/
    Zmarł w Przemyślu 03 V 1981. Pochowany na miejscowym cmentarzu.
    Żonaty z Stanisławą – Marią  z d. Krannerwetter.

     
     Trybus Adam [1909-1982], nauczyciel, oficer rez. WP, ppor. [1936], żołnierz WP na Zachodzie, por. rez. [1941], żołnierz konspiracji AK/ROAK, cichociemny, kpt. [1942], mjr rez. [1945], ps. „Gaj”, „Mścisław”, „Ogrodnik”, „Tkacz”. Więzień polityczny PRL.
    Kmdt Inspektoratu Rejonowego AK Łódź XI 1944 – II 1945-Okręg AK Łódź.
     
    Ur. 03 VIII 1909 w m. Zręcin pow. Krosno. Syn Bartłomieja i Ludwiki z d. Krzywda. Pochodził z rodziny chłopskiej. W Zręcinie ukończył szkołę powszechną. W latach 1921 – 1929 kształci się w Państwowym Gimnazjum Klasycznym w Krośnie, gdzie w 1929 otrzymał świadectwo dojrzałości. Od 1929 studiuje /języki klasyczne/ na UJ w Krakowie oraz pracuje zawodowo.
    Od IX 1933 – VIII 1934 odbywał służbę wojskową na dywizyjnym Kursie Podchorążych Rezerwy Piechoty przy 5 psp w Przemyślu. Po przejściu do rezerwy kontynuuje studia i pracuje zawodowo. W 1935 odbył ćwiczenia aplikacyjne w 2 psp w Sanoku. Awansowany do stopnia ppor. rez. piechoty 1 I 1936 z przydziałem mobilizacyjnym do 2 psp w Sanoku. W 1937 ukończył studia i uzyskał dyplom mgr-a filologii. W latach 1937-1939 pracuje jako nauczyciel w Gimnazjum Miejskim w Krosnie. Jednocześnie działa w harcerstwie. W okresie studiów był członkiem akademickiej młodzieży Ludowej w Krakowie.
    W VIII 1939 powołany na ćwiczenia wojskowe, które odbywa w 2 psp. Bierze udział kampanii wrześniowej 1939 dowodzi plutonem 2 psp. Po walkach na Lubelszczyźnie przedostał się 21 IX 1939 z grupą żołnierzy i oficerów na Węgry.25 IX 1939 internowany w obozie Komarno, skąd w II 1940 uciekł i przedostał się do Polskiego Konsulatu w Bukareszcie gdzie otrzymał pomoc. Następnie przez Węgry, Jugosławię dotarł do Splitu, skąd w III 1940 droga morska dotarł do Francji. Początkowo przebywa w obozie k/Marsylii, potem w Vichy, a w IV 1940 przeniesiony do Bretanii, gdzie otrzymał przydział do Legii Oficerskiej. Przebywał w Ośrodku Szkoleniowym Art. k/Paryża na przeszkoleniu w obsłudze działek p/panc. Bierze udział w wojnie z Niemcami w VI 1940. z kompanią oficerską wycofuje się w kierunku granicy hiszpańskiej. Następnie w Hiszpanii, skąd 25 VI 1940 na pokładzie statku wypłynął do Wlkp. Brytanii, gdzie zostaje wcielony do 3 BKS, potem w Brygadzie Strzelców Podhalańskich. Ukończył kurs spadochronowy. Do wiosny 1942 służy w 3 BS. W 1942 zgłasza się do służby konspiracyjnej w Kraju. Przeszkolony w zakresie dywersji. 24 VIII 1942 zaprzysiężony na rotę AK. W nocy z ½ X 1942 przerzucony do Kraju. Awansowany do stopnia por. rez. 1 X 1942. Po aklimatyzacji w Warszawie otrzymał przydział do K. O AK Łódź. Początkowo oficer dywersji i szef „Kedywu” w inspektoracie piotrkowskim AK. Od I 1943 szef „Kedywu” Okręgu AK Łódź. Awansowany 11 XI 1943 do stopnia kpt. rez. Kieruje walką bieżącą „Kedywu”, prowadzi szkolenie żołnierzy AK. Organizuje sieć „Kedywu” na terenie okręgu. Bierze udział przygotowaniach do działań przewidywanych w ramach akcji „Burza”. Od VII do X 1944 d-ca Ogniska Walki Koluszki. Od XI 1944 do II 1945 pełni funkcję k-dta Inspektoratu Rejonowego AK Łódź. Po wejściu A. Cz. w I 1945 i rozwiązaniu 19 I 1945 AK czynny w konspiracji antykomunistycznej ROAK/DSZ. Zorganizował akcję zbrojną oddziałów partyzanckiego na areszt PUBP w Pabianicach, którą przeprowadzono z pełnym powodzeniem 11 VI 1945 uwalniając więzionych tam żołnierzy konspiracji.
    W VII 1945 przeprowadzał rozmowy z Osóbką – Morawskim dot. ujawnienia struktur konspiracyjnych ROAK/DSZ Łódź. 19 VII 1945 ujawnia oficjalnie przed UB struktury organizacji. Zagrożony aresztowaniem przez UB w XII 1945 wyjechał z terenu Piotrkowa Tryb. i przenosi się z rodziną do Wrocławia, gdzie podjął pracę zawodową. Pracuje jako nauczyciel w I Gimnazjum. Jednocześnie wykładowca łaciny w Seminarium Duchownym w Wrocławiu. Był inwigilowany przez UB.
    W dniu 20 IX 1950 zatrzymany przez UB podczas sprowokowanej podróży służbowej do Jeleniej Góry. Przewieziony do więzienia WUBP w Łodzi na dalsze śledztwo. Formalnie aresztowany przez WPR Łódź w I 1951. W śledztwie trwającym od I 1951 do 28 V 1951 był podczas przesłuchań bity i torturowany przez ubowców. Wielokrotnie zamykany w karcerze. W dniach od 28 VI 1951 do 11 VII 1951 odbywała się rozprawa przed WSR w Łodzi. Wyrokiem WSR Łódź z 11 VII 1951, sygnatura akt Sr. 255/51 zostaje skazany na karę 15 lat więzienia oraz kary dodatkowe: pozbawienie wszelkich praw na lat 5 i przepadek mienia. Po procesie więziony w ZK Łódź, skąd go przewieziono do ZK Sieradz, potem w CWK we Wronkach gdzie go osadzono 28 V 1952. 16 XII 1955 Rada Państwa skorzystała z prawa łaski i złagodziła mu karę do 8 lat. Pozostałą część kary zawieszono na okres 2 lat. Zwolniony z CWK Wronki 20 XII 1955. Powraca do Wrocławia, a następnie przenosi się do Piotrkowi Tryb. Decyzją Zgromadzenia Sędziów NSW w Warszawie z 26 II 1957 nr Zg. Og. 85/57 wyrok wydany przez WSR Łódź 11 VII 1951 został uchylony. Tym samym zostaje w pełni zrehabilitowany. Pracuje nadal w szkolnictwie. W 1970 przeniesiony na emeryturę. Działa na niwie społecznej. Był członkiem Koła Cichociemnych w Warszawie.
    13 XII 1980 po wprowadzeniu stanu wojennego został zatrzymany przez SB, pomimo, że był ciężko chory. Po przesłuchaniu zostaje zwolniony.
    Zmarł 04 VII 1982 w Piotrkowie Tryb. Pochowany na miejscowym cmentarzu.
    Żonaty z Danutą z d. Justyn, żołnierzem AK. Miał syna Leszka /ur. 1946/ i córkę Barbarę /ur. 1950/ oraz syna Ryszarda/ur. 1958-1967/.
    Odznaczony: VM kl. 5 nr 13340, KW 3x, ZKZ z M, KAK, Medalem Wojska 4x.
     
    R. Rybka – K. Stepan. Awanse oficerskie w WP 1935-1939. Kraków 2003; Biuletyn AK „Gdański Przekaz nr 4. Gdańsk 1990; J. Tucholski. Cichociemni. W-wa 1985; Tenże: Spadochroniarze. W-wa 1991; E. Wawrzyniak. Na rubieży Okręgu AK Łódź. W-wa 1988; E. Wawrzyniak. Okręg Łodzki AK /w:/ AK – rozwój organizacyjny. W-wa 1996; R. Peska. Póki my żyjemy. Pabianice 1998; R. Peska. KWP „Buki”. Obwód Łask 1946. Szczerców 1996; M. Nudziarek /opr./ Okręg Łódzki AK. Łódź 1988; R. Peska. Kontra Cichociemnego. Pabianice 1995. Księga ewidencyjna więźniów CWK Wronki 1953.

     
    Turonek Witold [1916-1977], oficer sł. st. piechoty WP, ppor. [1938], żołnierz konspiracji ZWZ/AK, por. [1944], ps. „Orlik”, „Tur”, „Tumry”, „Witold” vel Witold Wiltos.
    Kmdt Obwodu/Ośrodka/ AK Oszmiana II 1943 –II 1944 – Okręg Wilno AK.
     
    Ur.05 X 1916 Janopol pow. Brasław na Wileńszczyźnie. Syn Stefana i Konstancji. W VI 1935 ukończył w Drui gimnazjum uzyskując świadectwo dojrzałości. Od 1 X 1935 do VIII 1938 w Szkole Podchorążych Piechoty w Ostrowi Maz. – Komorowie. Promowany na stopień ppor. sł. st. piechoty 1 X 1938 z przydziałem do 77 pp w Lidzie na stanowisko d-cy plutonu w 7 kompanii III baonu. W VIII 1939 skierowany z 77 pp do Ośrodka Zapasowego 19 DP w Lidzie. Brał udział w grupie ppłk-a Z. Blumskiego w walkach z sowieckim okupantem w rejonie Grodna i Sejn. 23 IX 1939 wraz z oddziałem przekracza granicę polsko-litewską. Internowany w obozie Birstonas nad Niemnem, skąd w X 1939 uciekł. Ukrywał się w majątku rolnym Kukle pow. Utene, gdzie pracował jako robotnik rolny. W VI 1941 po wybuchu wojny niemiecko-sowieckiej prowadzi działalność konspiracyjną wśród Polaków na Litwie. W VI 1942 skierowany na przymusowe roboty do Niemiec. Ucieka z transportu i przedostaje się do Wilna. Po uzyskaniu kontaktów konspiracyjnych z K. O AK Wilno zostaje w VI 1942 skierowany na teren Obwodu AK Oszmiana w Inspektoracie „F” z zadaniem zorganizowania regularnych drużyn i plutonów konspiracyjnych oraz zintensyfikowania akcji dywersyjnych. Oficjalnie zatrudniony jako administrator majątku Bołtupie. Od IX 1942, k-dt Wojskowego Ośrodka Pogotowia Bojowego „O” – Oszmiana. Jednocześnie z-ca k-dta Obwodu AK Oszmiana. Od II 1943 do II 1944 k-dt Obwodu /Ośrodka/AK Oszmiana. Od II 1944 d-ca III Oddziału Partyzanckiego AK przekształconego w IV 1944 w 8 Brygadę Oszmiańską AK. Od II 1944 do VIII 1944 dowodził samodzielnymi działaniami zbrojnymi oraz uczestniczy na czele 8 Brygady AK w walce z Niemcami w składzie 3 Zgrupowania AK mjr-a „Jaremy” – Cz. Dębickiego. Bierze udział w operacji „Ostra Brama”. Awansowany do stopnia por. sł. st. 11 XI 1944. Po wejściu A. Cz. utworzył oddział part. AK, z którym w połowie XI 1944 wyrusza w pole. Walczy z wojskami sowieckimi. W II 1945 po ciężkich bojach z NKWD pod Rówinami oddział zostaje rozbity. W czasie walk zostaje ranny w twarz. Wydostał się z okrążenia wyprowadzony przez swoich żołnierzy. Następnie przedostaje się do Wilna. Był intensywnie poszukiwany przez NKWD. Przy pomocy komórki legalizacyjnej K. O AK Wilno pod przybranym nazwiskiem Witold Wiltos w III 1945 wyjechał transportem repatriacyjnym do Polski. Początkowo zamieszkiwał w Wyrzysku k/Bydgoszczy, gdzie do VII 1945 pracował jako komisarz ziemski. W końcu lipca 1945 wyjechał do Lęborka k/Gdańska i podjął pod rodowym nazwiskiem pracę jako kierownik młyna we wsi Nowa Wieś k/Lęborka. Utrzymywał kontakty z mjr/ppłk A. Olechnowiczem. Zatrzymany przez funkcj. Wydziału III WUBP w Gdańsku 06 XII 1948 i uwięziony w areszcie WUBP w Gdańsku. Postanowienie o zastosowaniu wobec niego tymczasowego aresztowania wydaje z datą 08 XII 1948 WPR Gdańsk. Po ciężkim śledztwie postawiony przed WSR Gdańsk sygnatura akt Sr. 374/49, który wyrokiem z dnia 30 XII 1949 skazał go na karę 7 lat więzienia z art. 86 § 2 KKWP. Po procesie więziony w ZK Gdańsk, skąd zostaje przetransportowany do CWK we Wronkach i tu osadzony 23 IX 1950. Początek wykonania kary 08 XII 1948, upływ kary 08 XII 1955. Zwolniony warunkowo z CWK Wronki w X 1954. Po odzyskaniu wolności powraca do Nowej Wsi. Inwigilowany przez UB, wyjechał do Szczecina, gdzie podejmuje pracę zawodową. Studiował zaocznie w Wyższej Szkole Handlowej w Poznaniu, uzyskując dyplom mgr-a ekonomii. /Filia WSH Poznań w Szczecinie/W latach sześćdziesiątych mieszkał i pracował w Tarnowie, skąd wyjechał do Rzeszowa i tu zamieszkał na stałe. Podejmuje pracę zawodową na stanowisku kierownika działu ekonomicznego w Zakładach Lamp Wyładowczych „Polam” w Rzeszowie. Ostatnio mieszkał przy ul. Staszica 17/61 w Rzeszowie.
    W 1960 na jego wniosek przeprowadzono postępowanie rehabilitacyjne. NSW w Warszawie wydaje postanowienie o uchyleniu wyroku wydanego przez b. WSR Gdańsk 30 XII 1949, a skazanie uznano za niebyłe. W pełni zrehabilitowany.
    Zmarł w Rzeszowie 22 XII 1977. Pochowany na miejscowym cmentarzu.
    Żonaty z Haliną z d. Bykowska.
    Odznaczony: VM kl. 5 nr leg. 12405, KW. Należał do grona najwybitniejszych dowódców AK na Wileńszczyźnie.
     
    R. Rybka – K. Stepan. Awanse oficerskie w WP 1935-1939. Kraków 2003; L. Tomaszewski. Wojna i okupacja na Wileńszczyźnie 1939-1945. W-wa 1999; J. Wołkonowski. Okręg Wileński ZWZ-AK 1939-1945. W-wa 1996; E. Banasikowski. Na zew Ziemi Wileńskiej. Bydgoszcz 1997; P. Niwiński. Wileński Okręg AK 1944-1948. W-wa 1999; Księga ewidencyjna więźniów CWK Wronki nr 1229/50; USC Rzeszów. Skrócony akt zgonu nr 1418/1977.

     
    Turowski Jan [1917-1984], oficer sł. st. piech. WP, ppor. [1939], żołnierz ZWZ/AK/ROAK/DSZ, por/kpt., działacz WiN, ps. „Grom”, „Jemioła”, „Kolba”, „Norbert”, „Tatar”.
    Kmdt Obwodu AK/ROAK/DSZ Tomaszów Lubelski – Prezes Obwodu WiN Tomaszów Lubelski IX 1945 – IX 1946. Okręg Lublin AK/DSZ/WiN.
     
    Ur. 31 V 1917 w Szczebrzeszynie. Syn Karola i Leony. W 1936 ukończył w Leśnej Podlaskiej Seminarium Nauczycielskie, gdzie zdał maturę. Od IX 1936 do VIII 1937 odbywa służbę wojskową na Dywizyjnym Kursie Podchorążych Piechoty przy 44 pp w Równem. Kurs ukończył z I lokatą. Od 1 X 1937 w Szkole Podchorążych Piechoty w Ostrowi Maz. – Komorowie. Praktyki odbywał w 7 pp Leg. w Chełmie.
    W kampanii wrześniowej 1939 d-ca plutonu w 5 kompanii II baonu 7 pp Leg. Awansowany rozkazem NW WP z 13 IX 1939 do stopnia ppor. sł. st. piechoty ze starszeństwem 01 VIII 1939. Podczas walk w rejonie Iłży zostaje ranny. Za okazane męstwo na polu walki przedstawiony przez d-cę 7 pp Leg. do odznaczenia KW. Po zakończeniu kampanii wrześniowej 1939 unika niewoli i powraca do rodzinnego Szczebrzeszyna. Od jesieni 1939 czynny w konspiracji SZP/ZWZ na terenie Szczebrzeszyna, gdzie organizuje zręby SZP/ZWZ. Początkowo d-ca placówki ZWZ Szczebrzeszyna, potem do VI 1941 k-dt placówki. Przeniesiony w VI 1941 do komendy Obwodu ZWZ Zamość na stanowisko oficera dywersji. Organizator i z-ca d-cy, potem d-ca Oddziałów Szturmowych, a od IV 1943 d-ca Odcinka Wschodniego. W V 1943 organizuje OP AK, który wszedł później w skład 9 pp AK jako batalion „Norberta”. Awansowany do stopnia por. sł. st. 03 V 1944. Rozkazem nr 6 z 25 v 1944 d-cy OP 9 mjr-a S. Prusa objął funkcję II adiutanta d-cy OP 9. Brał udział w akcji „Burza”. Po wejściu A.Cz. nadal czynny w konspiracji. 27 IX 1944 zostaje ujęty w Zamościu przez NKWD i uwięziony. Na początku X 1944 odbity z więzienia przez oddział AK. Następnie oficer sztabu Inspektoratu Rejonowego AK Zamość. Po rozwiązaniu 19 I 1945 AK działa nadal w konspiracji poakowskiej ROAK/DSZ. Od VI 1945 k-dt Obwodu DSZ Tomaszów Lub. Awansowany rozkazem nr 319 z 1 VI 1945 Delegata Sił Zbrojnych na Kraj płk-a dypl. J. Rzepeckiego „Wojnar” do stopnia kpt. sł. st. piechoty. Od IX 1945 w strukturach WiN, gdzie pełni funkcje prezesa obwodu WiN Tomaszów Maz. Aktywny konspirator. W VII 1946 zagrożony aresztowaniem funkcje prezesa obwodu przekazuje swemu zastępcy st. sierż. Walerianowi Szybkowskiemu „Ormianin”, po czym wyjechał do Warszawy, następnie do Sopotu. We IX 1946 powraca do Warszawy, gdzie został ujęty przez UB i uwięziony. Przewieziony na dalsze śledztwo do więzienia na Zamku Lubelskim w Lublinie. Aresztowany przez WPR Lublin. Wyrokiem WSR Lublin, sygnatura akt Sr 1230/47 zostaje skazany na wieloletnie więzienie. W wyniku ujawnienia się Okręgu Lublin WiN w III/IV 1947 na podstawie amnestii z 22 II 1947 karę mu umorzono i darowano. Zwolniony z więzienia wyjechał do Warszawy.
    W 1949 ponownie aresztowany przez UB i uwięziony. Skazany przez WSR Lublin na karę więzienia. Więziony w ZK Lublin, ZK Sieradz, CWK Wronki, skąd został zwolniony. Powraca do Warszawy i podejmuje studia na Wydziale Prawa UW uzyskując dyplom mgr prawa. W końcu lat pięćdziesiątych przenosi się do Lublina, gdzie zamieszkał przy ul. Wallenroda 5/29.
    Zmarł 16 IX 1984 w Lublinie. Pochowany na cmentarzu przy ul. Lipowej w Lublinie.
    Odznaczony VM kl. 5 nr 12861, KW, SKZ z M.
    Był żonaty z Wandą z d. Zagórska.
     
    USC Lublin. Skrócony akt zgonu nr 2761/19894; L. Głowacki. Działania wojenne na Lubelszczyźnie w 1939. Lublin 1976; I. Caban. Ludzie lubelskiego Okręgu AK. Lublin 1995; R. Wnuk. Konspiracja akowska i poakowska na Zamojszczyźnie od VII 1945 do 1956. Lublin 1992; Tenże: Lubelski Okręg AK-DSZ i WiN 1944-1947. W-wa 2000; J. Rygiel. Obwód ZWZ-AK Zamość 1939-1944. W-wa 1985; Rozkaz Delegata Sił Zbrojnych na Kraj nr 319 z 1 VI 1945. W-wa 2004: Księga więźniów CWK Wronki z 1950.
     
     
    Uromski Kazimierz Henryk
    Mój ojciec Kazimierz Henryk Uromski ps. Kujawiak, "spędził" tam okres od kwietnia 1949 do listopada 1955, a skazany był wyrokiem SW na 10, lat + kary dodatkowe
    inf. Wojciech Uromski 21.10.2013 r.

     
    Vogel Dionizy [1896-1986], powstaniec wielkopolski, oficer WP w st. sp. kpt. [1919], działacz samorządowy, żołnierz AK/WSGO „Warta”, działacz WiN, ps.„Gryf”, „Topór” Więzień polityczny PRL.
     
    Ur. 21 III 1896 w Troszczynie pow. Nowy Tomyśl, syn Romana i Michaliny z d. Wojtkowiak. Po ukończeniu szkoły powszechnej kształci się od 1910 w gimnazjum w Międzyrzeczu, potem we Wschowie gdzie w 1915 uzyskał świadectwo dojrzałości. 15 VII 1915 jako poborowy zostaje wcielony do armii niemieckiej. Służy w 41 Pułku Art. Lekkiej w Głogowie, a od 15 X 1915 w 19 Pułku Piechoty w Bojanowie. Od 03 III 1916 walczył na froncie francuskim. Od III do X 1917 uczestniczył w kursie oficerskim w Biedrusku. Następnie powraca na front francuski i przydzielony do 18 Pułku Piechoty Rezerwowej. Dowodzi plutonem. Awansowany 29 XI 1917 na stopień ppor. rez. W czasie walk 16 X 1918 zostaje ranny. Leczył się w szpitalu. 13 XII 1918 odesłany do baonu aspirantów 19 Pułku Piechoty Rezerwowej w Bojanowie, gdzie pełnił funkcję d-cy plutonu, potem do 02 I 1919 d-cy kompanii. Od 02 I 1919 w szeregach powstańczej armii wielkopolskiej. Walczy na odcinku Lwówek - Trzciel. Brał udział w zdobyciu Nowego Tomyśla. Jako d-ca oddziału powstańczego zdobył pod Trzmielem samolot bombowy, biorąc do niewoli jego załogę. Na skutek odnowienia się ran musiał opuścić front i objął stanowisko k-dta na pow. Nowy Tomyśl. Funkcje sprawował od 03 X 1919 do 05 IX 1919. Awansowany 1 VII 1919 do stopnia por. Następnie d-ca 2 baonu zapasowego w 1 pułku rezerwowym przemianowanym 26 I 1920 na 155 pp strzelców wielkopolskich, a III 1921 na 73 pp. Brał udział w wojnie polsko-bolszewickiej 1919-1920 na froncie białorusko-litewskim. W dniu 17 VII 1920 wyprowadził dowodzony przez siebie baon z okrążenia pod Trokami, zadając bolszewikom duże straty. Za okazane męstwo i odwagę na polu walki odznaczono go VM kl. 5. 20 VII 1920 zostaje ranny pod Grodnem. Po wojnie d-ca baonu w 73 pp. Jako ochotnik od VI 1921 brał udział w III Powstaniu Śląskim. Zweryfikowany przez MSWoj. w stopniu kpt. sł. st. piechoty z starszeństwem od 1 VI 1919. Z dniem 31 V 1923 przeniesiony do rezerwy.
    Po przejściu do życia cywilnego zamieszkał w Buku i poświęca pracy w spółdzielczości rolniczo – handlowej. Od 1926 kierował Spółdzielnią Rolniczo – Handlową „Rolnik” w Buku. Aktywnie działa na niwie społecznej wśród spółdzielców.
    Podczas niemieckiej okupacji w XII 1939 zostaje wysiedlony wraz z rodzina z Buku na teren pow. Radomsko w Generalnej Guberni. Od V 1940 pracował jako kierownik młyna. Czynny w konspiracji ZWZ-AK na terenie Obwodów AK Radomsko i Włoszczowa. Wg niepotwierdzonych informacji pełnił przez pewien okres czasu funkcję k-dta Obwodu AK Włoszczowa /II-III 1942/. Używał w tym okresie ps. „Topór”.
    Po rozwiązaniu 19 I 1945 AK nie ujawnia swej działalności konspiracyjnej. Wiosną 1945 powraca z rodziną do Buku. Podejmuje pracę w spółdzielni „Rolnik”, którą odbudował i został kierownikiem.
    Od V 1945 czynny w strukturach konspiracyjnych DSZ – WSGO „Warta”, gdzie pełni funkcję k-dta Obwodu Nowy Tomyśl z siedzibą w Buku. Mając szerokie kontakty i znajomości na terenie swej działalności zorganizował placówki terenowe. We IX 1945 zostaje przeniesiony wraz z podległą strukturą do pracy konspiracyjnej w organizowanych strukturach WiN. Organizacyjnie Obwód WiN Nowy Tomyśl wchodzi w skład Inspektoratu I WiN Poznań.
    29 XI 1945 zostaje zatrzymany w Buku, gdzie mieszkał przy ul. Szewskiej 58 przez funkcj. WUBP Poznań i uwięziony w areszcie WUBP Poznań, gdzie przeszedł brutalne śledztwo. Postanowienie o zastosowaniu wobec niego tymczasowego aresztowania wydała z datą 07 I 1946 Wojskowa Prokuratura Okręgowa w Poznaniu. Aresztowany pod zarzutem przynależności do nielegalnej organizacji. Wyrokiem Wojskowego Sądu Rejonowego w Poznaniu, sygnatura akt Sr 207/46 został skazany 17 V 1946 na karę 6 lat więzienia z art. 1 Dekretu o Ochronie Państwa, złagodzonym na podstawie amnestii do lat 3 z zaliczeniem kary od 29 XI 1945 t.j. od chwili zatrzymania przez UB. Początek wykonania kary 29 XI 1945, zaś upływ kary 29 XI 1948. Po procesie więziony w ZK Poznań, skąd go wywieziono do CWK Wronki i tu osadzono 30 IX 1946.
    W wyniku starań rodziny na podstawie amnestii z 22 II 1947 NSW w Warszawie warunkowo umorzył mu karę. Zwolniony z CWK Wronki 11 III 1947. Powraca do Buku, gdzie nadal jest kierownikiem Spółdzielni Rolniczo – Handlowej „Rolnik”. Od 1948 prowadził w Poznaniu własne przedsiębiorstwo handlowe „Juno”, które w 1950 przemianował na spółdzielnię. W 1954 ze względu na stan zdrowia przeszedł na rentę inwalidzką. Mieszkał w Poznaniu. Po 1956 działa społecznie w Związku Powstańców Wielkopolskich i Koła ZBOWiD Poznań – Sołacz. Zweryfikowany w tym czasie w stopniu mjr-a, potem ppłk-a w st. sp.
    Zmarł 19 II 1986 w Poznaniu. Pochowany na miejscowym cmentarzu.
    Żonaty z Czesławą Mańczak. Miał z tego związku córki: Teresę /ur.1930/, Marię /ur. 1932/ i syna Marka/ur.1941/.
    Odznaczony: VM kl. 5 nr 5977, KW, OOP i Krzyżem Powstańców Wielkopolskich.
     
    Rocznik oficerski MSWoj. 1924; Słownik biograficzny. Kawalerowie VM, t. II, cz. 1 1914-1921. Koszalin 1991; W. Borzobohaty. „Jodła”. W-wa 1988; Księga ewidencyjna więźniów CWK Wronki nr 2178/46; R. Wnuk. Po akowska konspiracja antykomunistyczna w Wielkopolsce w 1945 /w:/ ZH WiN nr 14/2000. Słownik biograficzny Powstańców Wielkopolskich. Poznań 2002; USC Poznań. Skrócony akt zgonu nr 1069/1986. 



    Wacek Szczepan [1895-1980], dr medycyny, mjr sł. st. sanit. WP[1934], żołnierz ZWZ/AK, ppłk, ps. „Toruński”
    Ur. 06 II 1895 w Kamieńcu Podolskim, syn Antoniego i Wiktorii z d. Dobrowolskiej. Ukończył gimnazjum, a następnie studia medyczne na Wydziale Lekarskim UW w Warszawie uzyskując w 1924 stopień doktora nauk medycznych.
    Od XI 1918 służył w Wojsku Polskim. Brał udział w wojnie polsko-bolszewickiej 1919-1920. Zweryfikowany przez MSWojsk. w stopniu por. sł. st. sanit. z starszeństwem od 1VIII 1920. Do 1926 służył w 8 Batalionie Sanitarnym w Toruniu, a w latach 1926-1927 naczelny lekarz Oficerskiej Szkoły Artylerii w Toruniu i jednocześnie wykładowca higieny wojskowej. Następnie przeniesiony do Centrum Wyszkolenia Sanitarnego w Warszawie. Awansowany do stopnia kpt. sł. st. 1 I 1928. Następnie starszy ordynator oddziału ocznego w szpitalu szkolnym Szkoły Podchorążych Sanitarnych. Do stopnia mjr sł. st. awansowany 1 I 1934. Podczas kampanii wrześniowej wyznaczony k-dtem 162 szpitala polowego zorganizowanego dla 33 DP Rez. 07 IX 1939 wraz z szpitalem ewakuowany do Mińska Maz.
    Podczas okupacji niemieckiej przebywał w Warszawie i pracował jako kierownik przychodni w Szpitalu Ujazdowskim. Jednocześnie czynny w konspiracji ZWZ/AK z przydziałem do Szefostwa Służby Zdrowia KG AK. Awansowany do stopnia ppłk sł. st. sanit. Uczestnik Powstania Warszawskiego. W X 1944 po upadku powstania jako kierownik transportu rannych i chorych żołnierzy AK z powstania przewieziony przez Niemców do m. Altengrabow k. Magdeburga. Po zakończeniu wojny powrócił do kraju i zamieszkał w Gdańsku – Wrzeszczu. Od I 1947 w stopniu komandora ppor. służy w „odrodzonym” WP i pełni funkcję ordynatora oddziału ocznego w szpitalu Marynarki Wojennej w Gdańsku- Oliwie. Aresztowany 19 XI 1949 przez agentów UB pod zarzutem spisku w wojsku i szpiegostwa i przewieziony na śledztwo do więzienia MBP w Warszawie, potem przekazany do więzienia Informacji Wojskowej. Przeszedł okrutne śledztwo, bity, maltretowany psychicznie i fizycznie, przetrzymywany w karcerze. Sądzony w procesie generałów S. Tatara i S. Mossora i innych.
    NSW w Warszawie w składzie ppłk Roman Waląg – przewodniczący oraz ppłk Roman Bojko i mjr Teofil Karczmarz – sędziowie, skazał go w dniu 13 VIII 1951, sygn. akt Sn. 6/51 na karę 10 lat więzienia, utratę praw na lat 5, przepadek mienia. Po uprawomocnieniu się wyroku wywieziony z więzienia na Mokotowie do Centralnego Więzienia Karnego w Rawiczu, skąd jesienią 1955 został przetransportowany do CWK Wronki. W Rawiczu i Wronkach wchodził w skład więziennej komisji lekarskiej. Przyczynił się wystawionymi opiniami do udzielenia przerw w odbywaniu kary ze względów zdrowotnych wielu więźniom.
    24 IV 1956 sprawa gen. Tatara została wznowiona przez NSW i 30 IV1956 umorzona. Zarządzono wówczas jego zwolnienie z więzienia. Zwolniony z więzienia we Wronkach 3 V 1956.
    Po wyjściu z wiezienia powrócił do Warszawy, gdzie mieszkał i pracował.
    Odznaczony: VM kl. 5 nr 12343, ZKZ
    Zmarł w 1980. Pochowany na Cmentarzu Powązki w Warszawie. 

    Roczniki oficerskie MSWojsk. 1924,1928,1932; R. Rybka – K. Stepan. Rocznik oficerski 1939; M. L. Głowacki. Obrona Warszawy i Modlina na tle kampanii wrześniowej 1939. W-wa 1975; Ney-Krwawicz. Komenda Główna AK 1939-1945. W-wa 1990; J. Powsiński. Tatar-Utnik-Nowicki „TUN”. W-wa 1992; Księga więźniów CWK Wronki z 1955.


     
    Wadowski Zygmunt [1927-1981], w konspiracji AK, działacz WiN, ps. „Longinus”, „Zygmunt”, „400”. Więzień polityczny PRL.
    Kierownik powiatowy w Głogowie IV – VII 1946. Rejon III Północny. Okręg Jelenia Góra „Zachód”.
    Ur. 28 III 1927 w Kowlu na Wołyniu. Syn Michała i Karoliny z d. Zadurowicz. Uczeń szkoły powszechnej w Kowlu i Winnikach k/Lwowa. W 1939 zdał egzamin wstępny do gimnazjum. Podczas sowieckiej okupacji uczył się w sowieckiej „dziesięciolatce”. Od 1943 działa w AK w Winnikach, gdzie kolportował prasę podziemną. W 1944 uczęszczał do niemieckiej Szkoły Handlowej z polskim językiem nauczania w Winnikach. Od VI 1944 w oddziale partyzanckim AK stacjonującego w Biłce Szlacheckiej. D-cą oddziału był ppor. Bolesław Czajkowski. Pełni funkcję łącznika d-cy. Przewozi meldunki, rozkazy, broń i amunicję. W czasie walk w dniu 23 VII 1944 zostaje ranny w lewą rękę i nogę. Przebywał w sowieckim szpitalu polowym na zapleczu frontu. Następnie uczy się w sowieckiej szkole. W XI 1945 przesiedlony z rodziną do Wrocławia. W II 1946 zamieszkał w Jeleniej Górze. Odbył tam kurs dla księgowych rolnych, po ukończeniu, którego otrzymał skierowanie do Głogowa. Podjął pracę w tamtejszym Powiatowym Urzędzie Ziemskim. 12 III 1946 rozpoczął pracę w zawodzie księgowego w Lipinach Łużyckich k/Żar. Nawiązał tu kontakty z Janem Lewickim, Włodzimierzem Spacilem i Pawłem Witoldem Szredzkim. Następnie pracuje jako księgowy w majątku rolnym Zalesie. Jednocześnie podjął działalność konspiracyjną w WiN. Od IV do VI 1946 kierownik powiatowy WiN w Głogowie. Działa w ramach Rejonu III Północnego Okręgu WiN Jelenia Góra „Zachód”. Brał udział w odprawach szkoleniowych organizowanych u J. Lewickiego. Kolportował na podległym terenie biuletyn WiN „Wolność” oraz „ Orła Białego”. Sporządzał miesięczne raporty informacyjne. Na początku VI 1946 zrezygnował z działalności konspiracyjnej. W dniu 5 VI 1946 został zatrzymany w Zalesiu przez funkcj. III ref. PUBP w Głogowie pod zarzutem nielegalnej działalności konspiracyjnej. Po wstępnym przesłuchaniu w Sławie został przewieziony do Wydziału Śledczego WUBP w Wrocławiu i osadzony w areszcie WUBP Wrocław. Postanowienie o zastosowaniu wobec niego tymczasowego aresztowania wydała z data 24 VI 1946 WPR Wrocław. Sankcję sygnował kpt. Filip Badner. W trakcie przesłuchań był torturowany i maltretowany. Po zakończeniu śledztwa więziony w więzieniu nr 3 przy ul. Kleczkowskiej w Wrocławiu. Wyrokiem WSR Wrocław z dnia 2 II 1947, sygnatura akt Sr. 54/47 skazany na karę 6 lat więzienia. 10 III 1947 po zastosowaniu wobec niego amnestii z dnia 22 II 1947 karę 6 lat więzienia złagodzono mu do 3 lat. Przetransportowany z ZK Wrocław do Centralnego Więzienia Karnego we Wronkach i tu osadzony 16 VIII 1947. Początek wykonania kary 5 VI 1946, koniec kary 5 VI 1949. Zwolniony z CWK Wronki 5 VI 1949 po odbyciu orzeczonej przez WSR Wrocław kary 3 lat więzienia. Po opuszczeniu więzienia zamieszkał w Wrocławiu. Zawodowo pracuje w Fabryce Wodomierzy. Ukończył liceum dla pracujących oraz studia na Wydziale Melioracji Wodnych Wyższej Szkoły Rolniczej /1952-1959/. Następnie zatrudniony jako sekretarz komitetu przeciwpowodziowego. Potem pracuje w Biurze Projektów i studiów Komunikacji i Inżynierii Miejskiej na stanowisku starszego projektanta. Od 1976 członek ZBOWiD-u. Zmarł we Wrocławiu 27 X 1981.Odznaczony KW.
    Był dwukrotnie żonaty, po raz pierwszy z Ewą z d. Glecher, z którą miał córkę Joannę i syna Bolesława, po raz drugi od 11 XI 1967 z Alicją Kazimierą z d. Hartman.
    Księga więźniów CWK Wronki z 1947; T. Balbus. Biogram Z. W. /w:/ MSUDN 1939-1956, t. 5/1999, s. 129-130, tam pozostała bibliografia.
    Wanatowicz Leon [1896-1951], oficer rez. piech. WP, por.?, w konspiracji ZWZ/AK/NIE/DSZ, działacz WiN, ps. „Boruta”, „Dzik”. Więzień polityczny PRL.
    Kmdt Obwodu DSZ Mielec III 1945 – VIII 1945 Okręg Rzeszów DSZ.
    Ur. 31 X 1896 w Chodorowie pow. Bóbrka /Małopolska Wschodnia/. Syn Hipolita i Marii z d. Lipowskiej. Pochodził z rodziny kupieckiej. Do 1910 uczęszczał do gimnazjum w Chodorowie. Po ukończeniu 3 klasy w 1910 przenosi się do Mielca, gdzie zamieszkał u kupca Feliksa Brożonowicza./Wuja/ Kontynuuje naukę w miejscowym gimnazjum, ale 31 I 1913 będąc uczniem 6 klasy przerywa naukę. Aktywnie działa w Towarzystwie Gimnastycznym „Sokół” i w skautingu. W latach 1914 - 1917 służy ochotniczo w Legionach Polskich. Uczestniczy w walkach na froncie w szeregach 2 pp Leg. W okresie służby w Legionach Polskich ukończył szkołę średnią, zdając w 1917 maturę. Od XI 1918 w 17 pp WP. W latach 1919-1920 uczestniczył w wojnie polsko-bolszewickiej. W 1922 zdemobilizowany. Po powrocie do Mielca aktywnie działa na niwie sportowej. Należał do założycieli klubu sportowego „Lechia”, a następnie KS „Kruki”, gdzie pełni funkcję kapitana drużyny. W barwach tego klubu występował dłuższy okres czasu. Należał do grona dobrych organizatorów. Mając zamożnego ojca, pokrywał także część kosztów związanych z wyposażeniem drużyny. W latach trzydziestych wyjechał do Chodorowa i pracował jako urzędnik w miejscowym banku. Awansowany do stopnia ppor. rez. 1 I 1934. W połowie lat trzydziestych powraca do Mielca. Zajmuje się handlem bydłem. Przed wybuchem II wojny światowej we IX 1939 utrzymywał kontakty z II Oddziałem Sztabu Głównego WP. Przeszkolony na kursie zorganizowanym przez oficerów II Oddziału SG WP w zakresie pracy kontrwywiadowczej, co miało związek z jego pracą i kontaktami na terenie Centralnego Okręgu Przemysłowego.
    W okresie niemieckiej okupacji mieszkał w Mielcu. Pracował jako poborca kontyngentu zwierząt rzeźnych. Od jesieni 1939 czynny w konspiracji SZP/ZWZ/AK na terenie Mielca. Początkowo działa w komórce wywiadu i kontrwywiadu k-dy Obwodu ZWZ Mielec, potem oficer komórki wywiadu działającej w sztabie Inspektoratu Rejonowego Tarnobrzeg w skład, którego wchodził Obwód ZWZ/AK Mielec. Z tytułu pracy zawodowej utrzymywał kontakty z Niemcami, co wykorzystywał dla celów konspiracji. Uzyskane informacje pozwalały na ostrzeżenie zagrożonych aresztowaniem żołnierzy konspiracji oraz osób niezwiązanych z konspiracją. Przechwytywał przy pomocy swoich współpracowników zatrudnionych m.in. na poczcie, donosy pisane do niemieckiej policji i gestapo. Dzięki jego działaniom udało się uzyskać zwolnienie z obozu w Pustkowie wielu Polaków. Uczestniczył także w akcjach przeciwko Niemcom. Ponieważ przebywał często w towarzystwie Niemców był przez wiele osób niewtajemniczonych podejrzewany o współpracę z władzami okupacyjnymi a po wejściu na teren Mielca wojsk sowieckich spowodowanie jego aresztowania i przesłuchania przez NKWD. Jednak wobec braku jakichkolwiek dowodów został zwolniony. Po wojnie otworzył w Mielcu lokal gastronomiczny, który prowadził razem z rodziną.
    Od IV 1945 zaangażował się w działalność konspiracyjną w strukturach DSZ potem WiN. W końcu 1945 pracował jako urzędnik Starostwa Powiatowego w Mielcu, potem w Spółdzielni Rolniczo-Handlowej w Mielcu. Działał na odcinku wywiadowczym. W okresie od IX 1945 do XII 1945 wg niepotwierdzonych informacji miał pełnił funkcję kierownika Rady WiN Mielec. Jednocześnie działa w strukturze Brygad Wywiadowczych WiN Inspektoratu „Las”, w Rejonie „Północ” organizacyjnie wchodzącego w skład Okręgu WiN Rzeszów BW WiN, na stanowisku kierownika wywiadu BW na pow. mielecki. Mieszkał w tym okresie przy ul. Sandomierskiej nr 20 w Mielcu. Prowadził aktywną działalność konspiracyjną. Zorganizował sprawnie funkcjonująca siatkę wywiadowczą na podległym terenie. Do jego bliskich współpracowników należeli m.in. W. Jaderny ps. „Wija”, K. Weryński i A. Kopecki ps. „Marian”. Uzyskane informacje przekazywał do kierownika Inspektoratu „Las”.
    W wyniku przeprowadzonych latem i jesienią 1946 przez funkcj. WUBP Rzeszów aresztowań wśród działaczy Brygad Wywiadowczych WiN na terenie Okręgu WiN Rzeszów – UB w efekcie przeprowadzonych bestialskich przesłuchań aresztowanych działaczy WiN, oraz informacji uzyskanych od agentury uzyskało informacje dot. konspiracyjnej działalności L. W. Zatrzymany w Mielcu na początku X 1946 przez ekipę funkcj. WUBP Rzeszów i PUBP Mielec. Więziony początkowo w areszcie PUBP Mielec, gdzie był poddawany bestialskim przesłuchaniom. Przewieziony do aresztu WUBP Rzeszów, gdzie kontynuowano przesłuchania z zastosowaniem tortur. Zamykano go w specjalnym „konfesjonale” stojącego na korytarzu aresztu. Mógł tam przebywać jedynie w pozycji stojącej. Postanowienie o zastosowaniu wobec niego tymczasowego aresztowania wydała z datą 14 X 1946 Wojskowa Prokuratura Rejonowa w Rzeszowie pod zarzutem przynależności do nielegalnej organizacji oraz zbierania i przekazywania swym przełożonym z WiN wiadomości i dokumentów stanowiących tajemnicę państwową. Z więzienia w Rzeszowie był przewożony do więzienia w Krakowie – Montelupich, gdzie był przesłuchiwany przez funkcj. MBP. Następnie ponownie w więzieniu UB w Rzeszowie. Wyrokiem WSR Rzeszów z dnia 11 IV 1947, sygnatura akt Sr. 308/47 został skazany na karę śmierci z art. 8 dekretu z 16 XI 1945, którą na podstawie amnestii zamieniono mu na karę dożywotniego więzienia i kary dodatkowe: przepadek mienia, pozbawienie praw publicznych i obywatelskich na zawsze. W wyniku rewizji sprawy 13 V 1947 NSW w Warszawie złagodził mu karę do 15 lat więzienia oraz utraty praw na okres 5 lat. Po uprawomocnieniu się wyroku został przetransportowany z więzienia w Rzeszowie do Centralnego Więzienia Karnego w Wronkach i tu osadzony 30 VII 1947 w ciężkim stanie zdrowia. W wyniku przebytych w śledztwie tortur i bicia itp. zachorował na gruźlicę kręgosłupa oraz inne choroby. Pozbawienie go podstawowej opieki medycznej oraz skutecznego leczenia szpitalnego, oraz odmowa przyjęcia przez personel więzienia lekarstw dostarczonych przez żonę doprowadziło do jego śmierci w dniu 02 XI 1951. Pochowany na cmentarzu we Wronkach / Pole M, rząd I nr grobu 53/.Na skutek rewizji nadzwyczajnej wniesionej 12 II 1990 przez I Prezesa SN i Prokuratora Generalnego RP na korzyść wszystkich skazanych w tej sprawie od wyroku b. WSR w Rzeszowie z dnia 11 IV 1947, SN w Warszawie orzekł uniewinnienie skazanych od przypisywanych im przestępstw a tym samym całkowitą ich rehabilitację. Jego ojciec Hipolit /1865-1947/ był burmistrzem Chodorowa. Miał brata Nikodema i siostry Olgę i Stefanię. Żonaty od 1943 z Ireną Rudnicką z d. Janiak. Miał synów: Bogusława i Wiesława. Wychowywał także córkę żony Barbarę.

    J. Draus – G. Mazur. Lista aresztowanych działaczy Zrzeszenia WiN /w/ Studia Rzeszowskie, t. IV/1997, s. 149; A. Zagórski. Schemat organizacyjny WiN 1945-1947. Okręg WiN Rzeszów /w/ ZH WiN nr 6/1995, s. 57,83,84; G. Ostasz. „Wolność i Niezawisłość”. Okręg Rzeszów, wg indeksu. Rzeszów 2000; Księga ewidencyjna więźniów CWK Wronki nr 731/47; Księga Główna więźniów CWK Wronki nr 2900/1950-1952, karta nr 145 / tu adnotacja o śmierci/; IPN Poznań. Ośrodki represji Rawicz-Wronki 1945-1956, s. 37; J. Marcickiewicz. Wojna domowa w Polsce 1944-1953. T. II, s. 34. Poznań 1990.


    Wantuch Stanisław [1898-1968], oficer rez. WP, ppor. [1932], por. [1939], w konspiracji ZWZ/AK, kpt., działacz WiN, mjr WP [1945?], ps. „Stanisław”, „Topór”, „Wacław”, „50” Więzień polityczny PRL.
    K-dt III Odcinka w Obwodzie ZWZ/AK Kraków Miasto. Okręg ZWZ/AK Kraków.
    Ur. 27 X 1898 w Jodłówce Tuchowskiej pow. Tarnów. Syn Jana /rzeźbiarza/ i Joanny z d. Starzyk. W 1911 ukończył szkołę ludową w Tuchowie. Następnie do 1915 uczył się w gimnazjum w Tarnowie. W 1916 wcielony do armii austriackiej. W szeregach 32 pp armii c.k. walczył na froncie rosyjskim, potem na froncie włoskim, gdzie w 1918 dostał się do niewoli włoskiej. Następnie wstępuje do oddziału polskiego we Włoszech organizowanego z jeńców polskich. Od 1919 we Francji, gdzie służy w armii gen. Hallera, z którą w VI 1919 powraca do Polski. Uczestniczył w walkach na froncie polsko-ukraińskim i wojnie polsko-bolszewickiej 1919-1920. Po wojnie zdemobilizowany i jako ekstern zdał egzamin maturalny. Ukończył Szkołę Podchorążych Piechoty. Awansowany do stopnia ppor. rez. piechoty 1 IX 1932 z przydziałem mobilizacyjnym do 73 pp w Katowicach. Do stopnia por. rez. awansowany 19 III 1939. Ewidencyjnie podlegał PKU W Katowicach. W latach 1930-1939 służył w Straży Granicznej w Katowicach i Cieszynie. W 1938 był w stopniu aspiranta kierownikiem Komisariatu Straży Granicznej w Istebnej. Współpracował wtedy z Placówką Oficerską SRI w Bielsku. Przed wybuchem II wojny światowej kierował Placówką SG w Orzyszu. Awansowany do stopnia por. rez. piechoty 19 III 1939. W VI 1939 w Centrum Wyszkolenia Piechoty w Rembertowie ukończył kurs dla dowódców kompanii. Podczas kampanii wrześniowej 1939 1 i 2 IX 1939 dowodził obroną placówki SG w Orzyszu, skąd razem z pododdziałem wycofał się do Mikołowa. Następnie walczy z wrogiem na szlaku odwrotowym na Kresy Wschodnie. Uczestniczył w obronie Rawy Ruskiej. Do niewoli niemieckiej wzięty w okolicach Kamionki Strumiłowej. W X 1939 zbiegł z transportu jenieckiego w pobliżu Bochni i przedostał się do Krakowa. Od XI 1939 czynny w konspiracji SZP/ZWZ/AK na terenie Krakowa. Od XII 1939 do końca VI 1940 pełnił funkcję d-cy pododcinka I Odcinka Obwodu Kraków – Miasto ZWZ. Następnie od 2 VII 1940 do końca II 1942 zastępca d-cy I Odcinka. Awansowany do stopnia kpt. rez. piech. w XI 1942. Od III 1942 do 31 VII 1944 d-ca III Odcinka Obwodu AK Kraków – Miasto. Na podległym terenie organizował kursy podchorążych rez. piech. AK. Wchodził w skład komisji egzaminacyjnej. Przeniesiony do sztabu inspektoratu AK Kraków. W okresie akcji „Burza” przewidywany na stanowisko d-cy batalionu WSOP w odtwarzanej 6. DP AK.
    Czynny w AK do 19 I 1945. Od II – V 1945 pracował w Okręgowym Urzędzie Likwidacyjnym w Krakowie. W V 1945 zmobilizowany do WP i skierowany do Włoch k/Warszawy. Zweryfikowany w stopniu mjr zostaje w VIII 1945 zwolniony z służby w WP. We IX 1945 jako osadnik wojskowy wyjechał na Dolny Śląsk. Osiedlił się z żoną w Michałowicach 45 na terenie gminy Piotrowice k/ Jeleniej Góry. Prowadził tu otrzymane własne gospodarstwo rolne. Jednocześnie pracował jako księgowy w domu wypoczynkowym Ministerstwa Pracy i Opieki Społecznej w Michałowicach. Był członkiem Związku Osadników Wojskowych. Brał udział z żołnierzami WOP w obławach na dezerterów sowieckich i grupy bandyckie. W X 1945 podejmuje działalność konspiracyjną w WiN. Pełni funkcję szefa komórki inspiracyjno-wywiadowczej akcji „Ż” działającej na terenie Okręgu Jelenia Góra WiN, podległej bezpośrednio szefowi akcji „Ż” w Zarządzie Obszaru Południowego w Krakowie ppłk. W. Tumanowiczowi ps.„Jagodziński”, któremu przekazywał sprawozdania informacyjne. Kolportował biuletyn „Wolność”. Przyjeżdżał do Krakowa na spotkania organizacyjnie. Zatrzymany przez funkcj. referatu III PUBP Jelenia Góra 31 X 1946 w Michałowicach. 1 XI 1946 był przesłuchiwany w PUBP Jelenia Góra. W tym samym dniu przewieziony do aresztu WUBP we Wrocławiu i przekazany do dyspozycji Wydziału III WUBP Wrocław. Na polecenie kpt. A. Humera z MBP zostaje 2 XI 1946 przewieziony z aktami do Wydziału Śledczego WUBP w Krakowie, gdzie był przesłuchiwany przez funkcj. MBP. Postanowienie o zastosowaniu wobec niego tymczasowego aresztowania wydaje z datą 12 XI 1946 WPR Kraków. 6 III 1947 przetransportowany do WUBP Wrocław, gdzie kontynuowano dalsze śledztwo. W dniu 9 IV 1947 został przez WSR Wrocław, sygnatura akt Sr. 398/47 skazany na karę śmierci. Oskarżał kpt. Feliks Maciejewski. Sądowi przewodniczył mjr Aleksander Warecki. Po wyroku przebywał w więzieniu nr 1 przy ul. Kleczkowskiej. 13 V 1947 NSW w Warszawie zmienił karę śmierci na dożywotnie więzienie. Przewieziony z ZK Wrocław do Centralnego Więzienia Karnego we Wronkach i tu osadzony 16 VIII 1947 z wyrokiem dożywotniego więzienia. Początek wykonania kary 9 IV 1947. Jako działacz niepodległościowy zostaje zaliczony do grupy więźniów antypaństwowych. Karę odbywał w najgorszych warunkach m.in. w celach o betonowej podłodze, nieogrzewanych zimą. Był przez personel więzienny szykanowany. Przez dłuższy okres czasu przebywał w celi nr 257 o zaostrzonym rygorze, a także w karcerze. Na podstawie amnestii z XI 1952 karę dożywotniego więzienia zmieniono mu na karę 12 lat więzienia. W dniu 23 VI 1956 został z CWK we Wronkach przetransportowany do zamkniętego gospodarstwa MBP w Kawczu k/Rawicza. Zwolniony z więzienia w Kawczu 3 VIII 1956,na podstawie postanowienia NSW w Warszawie wydanego w końcu VII 1956. Po opuszczeniu więzienia zamieszkał w Bolesławcu pow. Wieluń, gdzie pracował w miejscowej Gminnej Spółdzielni „Samopomoc Chłopska”. W 1968 ciężko chory przebywał w szpitalu w Wieruszowie, gdzie zmarł 24 X 1968. Pochowany na cmentarzu w Bolesławcu. Był żonaty z Leokadią Wantuch z d. Tylkowska /zm. 1997/. Odznaczony: Brązowym i Srebrnym Krzyżem Zasługi, KW 3x, Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości.

    Rocznik Oficerski Rezerw 1934; R. Rybka – K. Stepan. Awanse oficerskie w WP 1935-1939. Tu jako Wańtuch/. Kraków 2003; E. Długajczyk. Tajny front na granicy cieszyńskiej. Wywiad i dywersja w latach 1919-1939, s. 177. Katowice 1993; Informacja z USC w Bolesławcu; USC Wieruszów. Skrócony akt zgonu nr 88/1968; Księga ewidencyjna więźniów CWK Wronki z 1947; Księga główna więźniów CWK Wronki nr 2829/50-52/ tu adnotacja o złagodzeniu kary do 12 lat/; K. Albin. List gończy, wg indeksu. Warszawa 1989; T. Balbus. MSUDN 1939-1956,s. 147-150 / tam pozostała bibliografia/.


    Waratus Antoni [1891-1967], oficer sł. st. piech. WP, kpt. [1919], od 1931 w st. sp., w konspiracji BCh/AK, działacz WiN, ps. „Bujwit”, „Obuch”.Kmdt Obwodu Dębica AK/DSZ IX 1944 – VIII 1945. Kierownik Rady WiN Dębica IX 1945 – VII 1946.Kierownik Rejonu WiN Bielsko. Okręg Kraków AK.
    Ur. 25 III 1891 w Cytowianach na Wileńszczyźnie. Syn Antoniego i Ludwiki z d. Bujwit. Ukończył gimnazjum i zdał maturę. W latach 1919-1921 służył w stopniu por. sł. st. piech. w 53 pp. ze Stryja. Brał udział w wojnie polsko-bolszewickiej 1919-1920. Po wojnie zweryfikowany w 1923 w stopniu kpt. ze starszeństwem 1 VI 1919. Do 1922 służył nadal w 53 pp na różnych stanowiskach. Przeniesiony w stan spoczynku w 1922 z przydziałem mobilizacyjnym do 43 pp. w Dubnie. Ewidencyjnie podlegał PKU Krzemieniec. Mieszkał jako osadnik wojskowy w majątku w Narutowicach pow. Krzemieniec, gdzie prowadził gospodarstwo rolne. Przez kilka lat był wójtem gminy Stary Olesiniec pow. Krzemieniec. Po sowieckiej agresji na Polskę 17 IX 1939 został aresztowany przez NKWD. W trakcie konwoju udało mu się zbiec. Ukrywa się do VI 1941 u członków rodziny i znajomych. Po zajęciu tych terenów przez Niemców w VII 1941 powraca do swego miejsca zamieszkania. Odnalazł też swoją rodzinę. W 1943 wyjechał do Pilzna pow. Dębica. Mieszkał w Dębicy, potem w Pilźnie. Podejmuje działalność w konspiracji BCh, gdzie pełni funkcję oficera szkoleniowego w obwodzie BCh Dębica. Po scaleniu w III 1944 BCh z AK zostaje mianowany inspektorem WSOP w sztabie obwodu AK Dębica. Brał aktywny udział w działaniach zbrojnych prowadzonych latem 1944 w ramach akcji „Burza”, wspomagając swoimi żołnierzami Zgrupowanie Partyzanckie AK dowodzone przez mjr „Klamrę” – A. Lazarowicza, operujące na terenie obwodu AK Dębica. W trakcie walk był dwukrotnie ranny. Od IX 1944 k-dt Obwodu AK Dębica /dla części obwodu pozostającej pod okupacją niemiecką/. We IX 1944, po demobilizacji oddziałów AK zorganizował wspólnie z mjr A. Lazarowiczem, mjr L. Marszałkiem i ppor. E. Fiołkiem przy współpracy z komendą Inspektoratu Tarnów AK pomoc dla zdekonspirowanych żoł. AK w formie wypłacanych zasiłków pieniężnych, wydania nowych dokumentów, żywności, odzieży i organizowaniu kwater.
    Po rozwiązaniu 19 I 1945 AK nadal czynny w konspiracji na zajmowanym stanowisku. Działa w strukturach konspiracji po akowskiej NIE/DSZ. Do VIII 1945 k-dt Obwodu DSZ Dębica. Po utworzeniu we IX 1945 Zrzeszenia WiN kontynuuje działalność na stanowisku kierownika Rady WiN Dębica. Zorganizował siatkę konspiracyjną WiN na podległym terenie oraz patrole „Straży”. Inspirował prowadzenie akcji propagandowych i wywiadowczych. Organizacyjnie podlegał kierownikowi rejonu WiN Krosno. Kieruje akcjami likwidacyjnymi przeprowadzanymi przez patrole „Straży” /wykonywanie wyroków na konfidentów UB i działaczy komunistycznych/. Sporządza sprawozdania sytuacyjne i wywiadowcze. Nadzoruje kolportaż prasy podziemnej. Zagrożony aresztowaniem przez UB w V 1946 opuścił teren Dębicy i wyjechał do Krakowa, potem zamieszkał w Mesznej pow. Biała Krakowska. Formalnie do VII 1946 kierownik Rady WiN Dębica.
    Przekazany przez D. Lazarowicza z listem polecającym do kierownika Okręgu WiN Katowice ppłk S. Musiała – Łowickiego ps. „Mirosław”. Mianowany w VIII 1946 kierownikiem Rejonu WiN Bielsko wchodzącym w skład okręgu katowickiego WiN. Zatrzymany 19 XI 1946 przez funkcj. WUBP Kraków w Krakowie w momencie, gdy wszedł w zasadzkę urządzoną w lokalu kontaktowym przy ul. Łobzowskiej 15 prowadzonym przez por. J.Wosia „Farysa”. Więziony w areszcie WUBP Kraków. Śledztwo prowadzili funkcj. Wydziału śledczego WUBP Kraków. W dniu 10 I 1947 akt oskarżenia sporządził, ppor. Pęcikiewicz. 13 II 1947 zostaje skazany przez WSR Kraków, sygnatura akt Sr. 164/47 na karę 5 lat więzienia. WSR przewodniczył mjr Stanisław Hollitscher. Więziony w więzieniu Montelupich w Krakowie. Na podstawie amnestii z 22 II 1947 został w III 1947 zwolniony z więzienia. Powraca do miejsca swego zamieszkania w Mesznej. Podjął prace jako urzędnik w gminie Witkowice. Jako figurant spraw operacyjnych był nadal rozpracowywany przez funkcj. WUBP z Krakowa i Rzeszowa. Ponownie zatrzymany 05 X 1948 i przewieziony do Wydziału śledczego WUBP w Rzeszowie. Postanowienie o zastosowaniu wobec niego tymczasowego aresztowania podpisane przez prokuratora mjr Filipa Barskiego, wydała z datą 08 X 1948 WPR Rzeszów, sygnatura akt Pr 397/49. /w/g innych danych aresztowany przez WPR Rzeszów 02 I 1949/. W dniu 04 III 1949 sporządzono akt oskarżenia. W dniu 11 IV 1949 skazany przez WSR Rzeszów, sygnatura akt Sr. 214/49 na karę 12 lat więzienia. Skazany przez WSR Rzeszów w składzie: kpt. Mieczysław Słowik – przewod., oraz jako ławnicy kpr. Mieczysław Chaber i strzelec Józef Micek. Po zastosowaniu amnestii złagodzono mu karę na 8 lat więzienia. Po wyroku osadzony w więzieniu na Zamku Lubomirskich w Rzeszowie, skąd 17 VIII 1949 został przewieziony do ZK w Przemyślu. 14 X 1949 NSW w Warszawie utrzymał wyrok w mocy. Przetransportowany z więzienia w Przemyślu do CWK w Rawiczu i tu osadzony 23 II 1950. W dniu 17 VII 1952 wywieziony z CWK Rawicz do ZK w Sieradzu, skąd 22 V 1953 wywieziony do ZK Łęczyca, potem 13 X 1953 do ZK w Iławie. 03 VII 1955 wywieziony do ZK w Gdańsku, gdzie z powodu choroby przebywał w szpitalu więziennym. Chorował na tyfus oraz serce. Następnie 20 X 1955 przeszedł badania lekarskie w Barczewie. Zwolniony z więzienia 03 V 1956. Spędził w więzieniach PRL 7 lat 6 miesięcy i 26 dni.
    Po odzyskaniu wolności przebywał dłuższy okres czasu pod opieką lekarską. Po podleczeniu zdrowia podjął pracę w sanatorium przeciwgruźliczym w Bystrej Śląskiej pow. Bielsko – Biała. / W 1950 połączono miasta Biała i Bielsko/. W latach 1960-1964 ze względu na swą przeszłość konspiracyjną pozostawał w zainteresowaniu operacyjnym SB.
    Zmarł w Bystrej Śląskiej 11 VI 1964.
    Żonaty z Józefą Waratus z d. n/n nauczycielką. Miał syna Janusza i córkę Jadwigę.
    Odznaczony: VM kl. 5, za wojnę z bolszewikami, KW.

    Roczniki oficerskie MSWoj. 1924; Rocznik oficerski rezerw 1934; Księga ewidencyjna więźniów CWK Rawicz z 1950; T. Balbus. Biogram A. W. /w:/ Studia Rzeszowskie, t. VII/2000. Rzeszów 2000. Tam pozostała bibliografia; St. Głąb. Charakterystyka okręgu AK/NIE/WiN Kraków nr 200. IPN Kraków o74/199. 


    Warda Marian [1913-?], oficer rez. art. WP, ppor. [1938], żołnierz ZWZ/AK, por. [1943], DSZ, kpt. [1945], działacz WiN, por., ps. „Janusz”, „Mały”, „Müller”, „Polakowski”
     
    Ur. 31 III 1913 w Borysowie, pow. puławski w rodzinie chłopskiej, syn Jana i Marii. Ukończył Wydział Wodny Szkoły Budownictwa w Lublinie,. Gdzie w 1934 otrzymał świadectwo dojrzałości i tytuł technika. W latach 1934-1935 odbywał służbę wojskową w 8 baterii szkolnej Szkoły Podchorążych Rezerwy Artylerii we Włodzimierzu Wołyńskim, praktyki odbywał w 3 pal w Zamościu. Po odbytych ćwiczeniach aplikacyjnych awansowany do stopnia ppor. rez. art. z starszeństwem od 1 I 1938 z przydziałem mobilizacyjnym do 3 pal. Ewidencyjnie podlegał PKU Lublin. Od 1935 do 1936 pracował w Urzędzie Wojewódzkim w Lublinie, potem w Państwowym Zarządzie Wodnym w Puławach, a od końca 1936 w Urzędzie Wojewódzkim w Białymstoku przy pomiarach dolin rzecznych i projektowaniu urządzeń wodno-melioracyjnych. W VIII 1939 zmobilizowany do WP i wcielony do 3 pal, w którego szeregach brał udział w kampanii wrześniowej 1939 od 01 IX do4 X 1939. Walczył pod Iłżą i na Lubelszczyźnie, gdzie dostał się do niewoli sowieckie. Po udanej ucieczce z transportu powraca w III 1940 do rodzinnego Borysowa.
    Od 10 IV 1940 czynny w ZWZ na terenie Obwodu ZWZ Puławy, gdzie pełni funkcję oficera łącznikowego i adiutanta k-dta Obwodu ZWZ Puławy. Po „wsypie” w Okręgu Lubelskim ZWZ zagrożony aresztowaniem przez gestapo wyjechał do Warszawy, skąd w V 1941 powraca do Borysowa i kontynuuje działalność konspiracyjną. Od V 1941 pełni funkcję oficera łączności Inspektoratu rejonowego ZWZ Puławy. W VII 1941 przypadkowo aresztowany w Michowie. Po udanej ucieczce z konwoju ukrywa się. Przeniesiony na teren Zamojszczyzny, gdzie pełni od II 1942 do V 1942 funkcję oficera wywiadu i kontrwywiadu w Inspektoracie Zamość AK, potem od V 1942 w AK/DSZ/WiN pełni do VIII 1946 funkcję k-dta Rejonu V-Susiec w Obwodzie Tomaszów Lub. AK/DSZ/WiN. W VIII 1942 zorganizował leśny oddział partyzancki, którym dowodził. Awansowany do stopnia por. rez. 11 XI 1943. W okresie swej działalności przeprowadził wiele akcji zbrojnych przeciwko siłom okupanta niemieckiego i UPA. Po wkroczeniu A. Cz. nie ujawnił się i kontynuuje działalność konspiracyjną przeciwko nowemu okupantowi. Przeprowadził szereg akcji przeciwko siłom komunistycznym. Awansowany do stopnia kpt. rez. rozkazem nr 319 z 1 VI 1945 Delegata Sił Zbrojnych na Kraj.
    Zatrzymany przez funkcj. PUBP Tomaszów Lub. Postanowienie o zastosowaniu wobec niego tymczasowego aresztowania wydała z datą 05 VIII 1946 WPR Lublin. Mieszkał w tym okresie Czasu w Rudzie Różanieckiej. Uwięziony na Zamku Lubelskim. Po ciężkim śledztwie zostaje wyrokiem WSR Lublin z 15 III 1947 skazany na karę 8 lat więzienia. Po procesie więziony na Zamku Lubelskim, skąd został przetransportowany do Centralnego Więzienia Karnego we Wronkach i tu osadzony 23 XI 1947 z wyrokiem 8 lat. Początek odbywania kary 03 VIII 1946, upływ kary 03 VIII 1953 Z CWK Wronki wywieziony 26 VII 1952 do więzienia w Strzelcach Opolskich. Zwolniony z więzienia 22 XII 1953. 
    Po zwolnieniu z wiezienia powraca do Borysowa, potem zamieszkał w Lublinie. Pracował w przedsiębiorstwie melioracyjnym w Lublinie.
    Odznaczony: VM kl. 5, KW2x,KAK, MW 4x,SKZ z M.
     
    R. Rybka - K. Stepan. Awanse oficerskie w WP 1935-1939. Kraków 2003; J. Łukasiak. Wołyńska Szkoła Podchorążych Rezerwy Artylerii. Pruszków 2000; Księga ewidencyjna więźniów CWK Wronki z 1947; K. Kotliński. Puławscy żołnierze AK. Puławy 1999; I. Caban. ZWZ-AK w Obwodzie Tomaszów Lubelski. Lublin 1997.


    Wehrstein Emil Jan [1888-1959], prawnik, żołnierz ZWZ/AK, działacz WiN, ps. „Lis”, „Stary”
     
    Ur. 02 I 1888 w m. Mizun Stary k/ Stanisławowa. Syn Józefa /cieśli/ i Marii z d. Regner. Ukończył gimnazjum realne, potem Wydział Prawa Więźniów uniwersytetu im. Jana Kazimierza we Lwowie. W latach 1936-1939 był starostą grodzkim w Drohobyczu. Podczas okupacji początkowo przebywał w Sandomierzu, gdzie pracował w Banku Spółdzielczym. Czynny w konspiracji od 1941. W 1942 przeniesiony do pracy w banku w Rzeszowie, gdzie pracował do III 1944. Pracę konspiracyjną kontynuował w Brygadach Wywiadowczych AK. Po wojnie skierowany do pracy na Górnym Śląsku. Zamieszkał przy ul. Estreichera w Bytomiu. Pracował jako radca prawny w bytomskiej firmie „Elektro-Radio”. Był członkiem komórki PSL w Bytomiu. Od wiosny 1945 czynny w górnośląskiej konspiracyjnej siatce wywiadowczej BW, gdzie pełnił funkcję z-cy kierownika wywiadu na powiat Bytom. Współpracował z A. Słaboszem, W. Szczepką i S. Grzegorczyk –łączniczką. Sporządzał sprawozdania informacyjne na temat działalności UB i PPR, sytuacji ludności niemieckiej, lokalnego życia politycznego, nastrojów społecznych i dot. spraw gospodarczych. Równocześnie od XI 1945 do II 1946 pełnił funkcję kierownika Klubu WiN Bytom. Z polecenia przełożonych z BW zrezygnował z funkcji kierownika klubu WiN Bytom. Działał nadal do VIII 1946 w siatce BW. Zatrzymany przez funkcj. UB w Bytomiu 31 VIII 1946 i uwięziony. Postanowienie Więźniów zastosowaniu wobec niego tymczasowego aresztowania wydała z datą 11 IX 1946 WPR Katowice. Więziony w areszcie WUBP Katowice. Po zakończeniu śledztwa przeniesiony do więzienia karno-śledczego przy ul. Mikołowskiej w Katowicach. 19 XII 1946 akta sprawy zostały przekazane do Wojskowej Prokuratury Rejonowej w Katowicach. Sadzony w procesie pokazowym śląskich działaczy WiN i BW. Wyrokiem WSR Katowice z dnia 11 I 1947, sygn. akt R. 1342/46 skazany zostaje na karę śmierci z art. 86 § 2 KKWP zamienioną na mocy amnestii na 15 lat więzienia. Skazany przez WSR Katowice pod przewodnictwem ppłk Franciszka Szelińskiego. Oskarżali ppłk Stanisław Zarakowski i mjr Adam Maas. Po procesie więziony w ZK Katowice, skąd został przetransportowany do Centralnego Więzienia Karnego we Wronkach i tu , upływ kary 31 VIII 1961. Jako więzień był prześladowany polityczny przez personel więzienny, zaliczony do grupy więźniów kategorii „A” – antypaństwowych odbywających karę w najgorszych warunkach. W wyniku starań postanowieniem WSR Staligród /Katowice/ z dnia 04 I 1954 udzielono mu rocznej przerwy w odbywaniu kary ze względu na stan zdrowia od 08 I 1954 do 08 I 1955 i zarządzono jego zwolnienie z więzienia we Wronkach na przerwę. Zwolniony z CWK Wronki 08 I 1954 udał się do swego miejsca zamieszkania w Bytomiu. Decyzją Rady Państwa z 18 VIII 1955 złagodzono mu wyrok do lat 5 uznając jednocześnie karę za odbytą. Mimo podjętego leczenia nie odzyskał już w pełni utraconego w więzieniach zdrowia. Ciężko chory zmarł 10 X 1959 w Bytomiu.
    Żonaty z Heleną zd. Topolnicką. Z tego związku miał dwoje dzieci.
    Odznaczony: ZKZ
    Zmarł 10 X 1959 w Bytomiu.
     
    Księga Więźniów CWK Wronki nr II/517/48, Księga Główna Więźniów CWK Wronki 1951/1952 z adnotacją dot. udzielenia przerwy w odbywaniu kary i zwolnieniu z CWK; USC Bytom. Skrócony akt zgonu nr 1591/59; T. Balbus. Drugie uzupełnienie „Listy aresztowanych działaczy WiN/w:/ Studia Rzeszowskie, t. VI z 1999, s. 259,260; I. Chodorowska –Dzikiewicz – L. Dzikiewicz. Dramat ppłk Stefana W. Rutkowskiego – „Haszysza”. Warszawa-Krosno 1993, s. 53.



    Welcer Kazimierz [1912-1980], żołnierz AK, działacz WiN, ps. „Iglica”
    Ur. 01 XI 1912 w Cergowej pow. Krosno w rodzinie chłopskiej, syn Andrzeja i Petronelii z d. Szczurek. Ukończył 7 klasową szkołę powszechną. Przed wojną odbył służbę wojskową w WP.
    Podczas okupacji niemieckiej był żołnierzem AK na Placówce AK Dukla w Obwodzie AK Krosno. Po wojnie mieszkał w Dukli, gdzie pełnił funkcję burmistrza. Od 1946 czynny w konspiracji niepodległościowej WiN, gdzie pełnił funkcję kierownika Koła WiN Dukla – Miasto organizacyjnie wchodzącego w skład Rady Powiatowej WiN Krosno. Sprawozdania miesięczne z działalności konspiracyjnej przekazywał do kierownika rady WiN Krosno. Zajmował się także kolportażem prasy podziemnej. Był członkiem komórki PPS.
    Zatrzymany w dniu 13 X 1947 przez funkcj. PUBP Krosno i uwięziony w areszcie PUBP w Krośnie, gdzie przeszedł ciężkie śledztwo. Postanowienie o zastosowaniu wobec niego tymczasowego aresztowania wydała z datą 16 X 1947 Wojskowa Prokuratura Rejonowa w Rzeszowie. W dniu 29 I 1948 przewieziony do więzienia na zamku w Rzeszowie. Wyrokiem WSR Rzeszów z dnia 7 V 1948, sygn. akt Sr 152/48 został skazany na karę 15 lat więzienia oraz utratę praw i przepadek mienia. NSW w Warszawie 30 VI 1948 zmniejszył mu karę do lat 12. Po procesie więziony w ZK Rzeszów, potem w ZK Przemyśl, skąd został przewieziony do Centralnego Więzienia Karnego we Wronkach i tu osadzony 28 IX 1948. Początek wykonania kary 13 X 1947, upływ kary 13 X 1959.
    Postanowieniem Zgromadzenia Sędziów NSW w Warszawie z 6 IV 1955 zmniejszono mu karę do 9 lat. Zwolniony warunkowo z więzienia 18 IV 1955. Po wyjściu z więzienia mieszkał w Cergowej, potem w Lipownicy. Pracował w Banku Spółdzielczym w Dukli.
    Zmarł w 1980.

    G. Ostasz. Okręg Rzeszowski Zrzeszenia WiN. Rzeszów 2006; Cz. Nowak – W. Syrek. Więźniowie aresztu śledczego PUBP w Krośnie [w:] Dzieje Podkarpacia, t. VII. Krosno 2003; T. Balbus – Z. Nawrocki. Rozpracowanie i likwidacja Rzeszowskiego wydziału WiN w dokumentach UB /1945-1949/. W-wa 2001;AIPN Rzeszów. Charakterystyka nr 3. Okręg WiN Rzeszów; Księga ewidencyjna więźniów CWK Wronki nr II/949/48.


    Weryński Karol Marcin [1892-1980], członek „Strzelca” , żołnierz ZWZ, działacz WiN
    Ur. 17 X 1892 w Mielcu w rodzinie robotniczej, syn Wojciecha i Eleonory z d. Żyr. Ukończył szkołę ludowa potem uczył się w gimnazjum, którego nie ukończył. W latach 1916-1918 uczestniczył w działaniach niepodległościowych, w latach 1919-1920 uczestniczył w wojnie polsko-bolszewickiej w szeregach 201 pp. Po wojnie mieszkał w Mielcu i prowadził własną restaurację. Aktywnie działał w „Strzelcu” W latach trzydziestych przeszkolono go na kursie z zakresu wywiadu i kontrwywiadu przez oficerów II Oddziału Sztabu Głównego WP. Współpracował z komórką kontrwywiadowczą II oddziału SGWP w sferze ochrony kontrwywiadowczej Centralnego Okręgu Przemysłowego. Od jesieni 1939 działał w SZP i ZWZ na terenie Mielca. Wiosną 1940 
    aresztowany przez gestapo i wywieziony do obozu koncentracyjnego w Oranienburgu, gdzie był więziony od 17 V 1940 do 19 V 1945. Po odzyskaniu wolności powraca do Mielca. Początkowo prowadzi restaurację, a następnie pracuje w Urzędzie Melioracyjnym w Mielcu na stanowisku kierownika kancelarii. Jesienią 1945 zwerbowany przez T. Semenowa do pracy konspiracyjnej w siatce wywiadowczej BW WiN. Współpracuje z L. Wanatowiczem. Początkowo jako informator potem członek biura studiów BW WiN na pow. mielecki. Opracowywał sprawozdania wywiadowcze do Inspektora BW WiN Mielec. Zatrzymany w Mielcu przez funkcj. PUBP i uwięziony. Postanowienie o zastosowaniu wobec niego tymczasowego aresztowania wydała z datą 14 X 1946 WPR Rzeszów. Początkowo więziony w areszcie PUBP w mielcu, potem w wiezieniu w WUBP w Rzeszowie. Przeszedł ciężkie ubowskie śledztwo. W trakcie przesłuchań torturowany. W dniu 11 IV 1947 wyrokiem WSR Rzeszów, sygn. akt Sr. 308/47 został skazany na karę 10 lat więzienia, utratę praw na lat 5 z art. 8 Dekretu z 16 XI 1945. Po zastosowaniu amnestii z 22 II 1947 karę złagodzono mu do lat 5 i utratę praw do lat 3. Sadzony w jednej sprawie z l. Wanatowiczem i A. Kopeckim. Przed aresztowaniem mieszkał przy ul. Pierackiego w Mielcu. NSW w Warszawie utrzymał wydany przez WSR Rzeszów wyrok. Po procesie więziony w ZK Rzeszów, skad zostaje przewieziony do Centralnego Więzienia Karnego we Wronkach i tu osadzony 30 VII 1947. Początek wykonania kary 14 X 1946, upływ kary 14 X 1951. W dniu 20 VI 1950 wywieziony z CWK Wronki do ZK w Potylicach, skąd został zwolniony 14 X 1951 po odbyciu orzeczonej przez wSR Rzeszów akry. Po wyjściu z więzienia powraca do Mielca. Był inwigilowany przez funkcj. UB. 
    Utrudniano mu podjecie pracy. W latach późniejszych na rencie inwalidzkiej.
    Mieszkał w Mielcu przy ul. Obrońców pokoju.
    Zmarł 05 VI 1980 w Mielcu. Pochowany na miejscowym cmentarzu.
    Na skutek rewizji nadzwyczajnej wniesionej 12 II 1990 do SN w 
    Warszawie przez prezesa SN i Prokuratora Generalnego RP na jego korzyść, SN w Warszawie 25 X 1990 unieważnił wyrok wydany przez b. WSR w Rzeszowie jako wydany za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego. 
     
    J. Draus – G. Mazur. Lista aresztowanych działaczy Zrzeszenia WiN [w:] Studia Rzeszowskie, t. IV/1997; Księga ewidencyjna więźniów CWK Wronki nr 738/1947; G. Ostasz. Okręg Rzeszowski Zrzeszenia WiN. Rzeszów 2006; USC Mielec. Skrócony akt zgonu nr 238/1980. 

     
    Węglowski Stanisław [1908-1967], oficer sł. st. piech. WP, por. [1934], w konspiracji ZWZ/AK, kpt. [1942],ps. „Lechit”, „Sawicki” vel Stanisław Romaniecki.
    Kmdt Podobwodu „B” - Obwód Puławy ZWZ/AK 1942-VIII 1944. Okręg Lublin ZWZ/AK.
    Ur. 08 V 1908 w Czersku pow. Grójec. Syn Władysława i Wandy z d. Pobocka. Ukończył w 1928 Seminarium Nauczycielskie w Lublinie. W latach 1928-1929 odbywał służbę wojskową w Szkole Podchorążych Piechoty w Różanie, a od IX 1929 – VIII 1931 w Szkole Podchorążych Piechoty w Ostrowi – Komorowie. Promowany na stopień ppor. sł. st. 15 VIII 1931 z przydziałem do 7 pp Leg. w Chełmie na stanowisko d-cy plutonu. Do stopnia por. awansowany 1 I 1934. W kampanii wrześniowej 1939 brał udział jako d-ca kompanii na Kielecczyźnie, potem w obronie Warszawy.
    Podczas okupacji niemieckiej przebywa na terenie Puław, gdzie od 1940 działa w konspiracji ZWZ/AK. Początkowo d-ca rejonu, a od 1942 k-dt Podobwodu „B” w Obwodzie AK Puławy w skład, którego wchodziły rejony: Baranów, Kurów i Puławy. Awansowany do stopnia kpt. 11 XI 1942. Brał udział w akcji „Burza”. W końcu VIII 1944 ujęty w Rzeczycy przez NKWD i uwięziony pod nazwiskiem konspiracyjnym Stanisław Romaniecki w areszcie NKWD przy ul. Chopina 18 w Lublinie, skąd 09 IX 1944 został samolotem wywieziony do obozu NKWD w Charkowie, gdzie przebywał do I 1946. Wywieziony z Charkowa do obozu nr 178 w Riazaniu, gdzie przybył 04 I 194. Następnie odesłany 08 VII 1947 do obozu nr 158 w Czerepowcu, od 15 VII 1947 do obozu nr 150 w Griazowcu. 24 IX 1947 odesłany do obozu nr 437 w Bogorodskoje, potem 05 X 1947 do obozu przejściowego nr 284 w Brześciu n/Bugiem. Repatriowany do Polski 03 XI 1947 przez obóz PUR w białej Podlaskiej. W dniu 14 XI 1947 po zwolnieniu z obozu w Białej Podlaskiej wyjechał do Gdańska, gdzie zamieszkał. W 1952 mieszkał i pracował w Wesołej k/Warszawy.
    Zatrzymany przez funkcj. MBP z Warszawy 26 VII 1952 i uwięziony na Mokotowie. Postanowienie o zastosowaniu wobec niego tymczasowego aresztowania wydała z datą 31 VII 1952 WPR Warszawa, sygnatura akt VII Pr. 256/52. W śledztwie przebywał ponad rok. W czasie przesłuchań bity i torturowany w celu wymuszenia zeznań. Skazany 30 IX 1953 przez WSR Warszawa po procesie trwającym od 24 – 30 XI 1952, sygnatura akt Sr. 563/53 na karę 15 lat więzienia z art. 86 § 2 KKWP oraz kary dodatkowe pozbawienie praw obywatelskich i publicznych na lat 5. Sądzony razem z mjr Zygmuntem Żyłka – Żebrackim, Robertem Bijasiewiczem i Agenorem Walusińskim. Następnie więziony na Zamku w Lublinie do dyspozycji Wydziału Śledczego WUBP Lublin. Przetransportowany z ZK Lublin do Centralnego Więzienia Karnego w Rawiczu i tu osadzony 07 II 1954 o godz. 13,40 do dyspozycji MBP W-wa. Początek wykonania kary 26 VII 1952, zaś upływ kary 26 VII 1967. W dniu 25 III 1954 wywieziony z CWK Rawicz do ZK Warszawa I /Mokotów/, skąd go w 1954 wywieziono do CWK Wronki. Na podstawie amnestii z 27 IV 1956 NSW w Warszawie złagodził mu karę, a pozostała do odbycia umorzył. Zwolniony z CWK Wronki 26 VII 1956. Po odzyskaniu wolności mieszkał w Wesołej. Awansowany do stopnia ppłk w st. sp.
    Zmarł w Warszawie 07 VI 1967. Pochowany w grobie rodzinnym na cmentarzu Powązki w Warszawie
    Odznaczony: VM kl. 5, KW, ZKZ z M.

    I. Caban. Ludzie Lubelskiego Okręgu AK. Lublin 1995; Uwięzieni w Staszkowie i Riazaniu. W-wa 2002; Księga ewidencyjna więźniów CWK Rawicz 1954; J. Ślaski. Żołnierze wyklęci. W-wa 1996; I. Caban. Oddziały Part. 15 pp „Wilków”; I. Caban – Z. Makowski. ZWZ-AK w Okręgu Lublin 1939-1944. Lublin 1971; I. Caban. Polacy internowani w ZSRR w latach 1944 – 1947. Lublin 1990.


    Wideł Mieczysław [1917-1993],żołnierz AK, działacz WiN, ps. „Pikard”, „Piotr”. Kierownik Rejonu WiN Wałbrzych XII 194 – 1947.Okręg WiN Wrocław.
    Ur. 15 IX 1917 w Suchej Beskidzkiej. Syn Władysława i Wiktorii z d. Ormowskiej. W 1932 ukończył w Tarnowie szkołę powszechną. Następnie dokształcał się na kursach wieczorowych. Ukończył m.in. kurs kreślarski. Od 1935 kontynuował naukę w 3 – letnim Gimnazjum Mechanicznym w Sułkowicach. Od 1938 odbywa służbę wojskową w 1 pułku artylerii motorowej w Stryju, w którego szeregach odbył kampanie wrześniową 1939. Walczył z wrogiem w bitwie pod Hrubieszowem na Lubelszczyźnie. Pod koniec IX 1939 dostał się do sowieckiej niewoli, skąd po trzech tygodniach udało mu się zbiec i powrócić do Tarnowa. Pracował jako tokarz w warsztatach kolejowych. W II 1942 zaprzysiężony do AK przez J. Zielińskiego „Wyrwa”. Otrzymał przydział do sekcji dywersyjnej Placówki AK Tarnów krypt. „Tekla”. Jednocześnie działa w wywiadzie na stacji kolejowej. Obserwował ruch niemieckich transportów wojskowych, brał udział w akcjach dywersyjnych i sabotażowych. W VII 1944 przeniesiony do patrolu dywersyjnego działającego w rejonie Lublinka – Janowice k/ Tarnowa. Uczestniczył w zasadzkach na niemieckie kolumny transportowe i atakach na posterunki żandarmerii. Podczas akcji „burza” żołnierz 5 kompanii „Janina” dowodzonej przez por. J. Gomora „Jawor” w składzie 1 baonu kpt/mjr-a dypl. sł. st. E. A. Borowskiego „Leliwa” w odtworzonym 16 pp AK. Brał udział w walkach pod Palenicą, Szczepanowicami, Janowicami i Jamną. Po zatrzymaniu ofensywy sowieckiej na linii Wisłoki w X 1944 został zdemobilizowany. Powraca do Tarnowa. Po wejściu wojsk sowieckich do Tarnowa w 1945 rozpoczął pracę w tarnowskich zakładach mechanicznych firmy „Biedrońskiego”. Na przełomie 1945/1946 w poszukiwaniu pracy wyjechał na Dolny Śląsk. Zamieszkał w Jedlinie Zdroju przy ul. Poznańskiej 14, potem przy ul. Aleja Niepodległości nr 5. Podjął pracę zawodową jako kontroler w Delegaturze OUL, potem od IX 1946 był jej kierownikiem. Poprzez F. Szarę i K. Kubika nawiązał kontakt z konspiracją odtwarzanego Okręgu WiN Wrocław, gdzie od XII 1946 pełnił funkcję kierownika organizowanego Rejonu potem powiatu WiN Wałbrzych. Opracowywał miesięczne sprawozdania informacyjne z sytuacji w powiecie i przekazywał do Wrocławia. 23 XII 1947 zostaje zatrzymany w Tarnowie, gdzie wyjechał na okres świąteczny przez funkcj. Wydziału III WUBP Wrocław. Przewieziony do aresztu WUBP Wrocław. Aresztowany przez WPR Wrocław. Przeszedł bestialskie śledztwo; bity, torturowany i polewany zimną wodą. Od 19 VII 1948 w więzieniu przy ul. Sądowej. W dniu 10 VIII 1948 wyrokiem WSR Wrocław pod przewodnictwem płk A. Wareckiego, sygnatura akt Sr 613/48 został skazany na karę 6 lat więzienia. NSW w Warszawie utrzymał wyrok w mocy. 22 II 1949 przeniesiony do więzienia przy ul. Kleczkowskiej, skąd 02 III 1949 został przewieziony do CWK w Rawiczu. 15 I 1953 został przewieziony z CWK Rawicz do ZK Strzelce Opolskie. Zwolniony z wiezienia 23 XII 1953 po odbyciu orzeczonej przez WSR Wrocław kary 6 lat więzienia.
    Po odzyskaniu wolności powraca do Tarnowa. Od XII 1954 pracował jako kierownik punktu produkcyjnego w Zakładach Metalowych „Pokój”.
    Zmarł w Tarnowie 12 VI 1993. Pochowany na miejscowym cmentarzu Komunalnym. Żonaty z Zdzisławą z d. Gabriel. Mieli dwoje dzieci.

    T. Balbus. Ludzie podziemia AK-WiN w Polsce południowo-zachodniej /1945-1948/, tam pozostała bibliografia. T. I. Wrocław 2003. T. Balbus. O Polskę Wolną i Niezawisłą /1945-1948/. WiN w południowo – zachodniej Polsce. Kraków – Wrocław 2004.


    Wiktor Mieczysław Michał [1898-1982], ps. „Murzyn”, „Turczyn”
    Ur. 15 IX 1898 w Radomyślu, syn Ignacego i Anieli z d. Maksymowicz. Uczył się w szkole ludowej w radomyślu, potem w rudniku n/Sanem. W latach 1916-1920 kształcił się z przerwami w Seminarium Nauczycielskim w Rudniku. Od 1917 członek POW. Jesienią 1918 wyjechał do Krakowa i zaciągnął się do jako ochotnik do 4 pp Leg. Brał udział w kilku potyczkach z Ukraińcami w rejonie Lwowa, poczym zwolniony z wojska ze względów zdrowotnych. W VIII 1920 podczas wojny polsko-bolszewickiej wstępuje ochotniczo do WP. Jednak z uwagi na orzeczenie komisji lekarskiej nie brał bezpośredniego udziału w walkach, lecz został przydzielony jako szef zaopatrzenia kompanii 5 pułku saperów w Krakowie. W latach 1921-1926 był nadzwyczajnym słuchaczem Wydziału Filologicznego UJ w Krakowie. Studiował m. in. polonistykę, historię, filozofię i pedagogikę. W czasie pobytu w Krakowie był członkiem m. in. Akademickiego koła Miłośników Dramatu Klasycznego. Przez dwa lata studiował tez grę sceniczną w Szkole Dramatycznej u prof. Boguckiego. Zarabiał na czesne, pracując jako nauczyciel na peryferiach Krakowa. W 1926 wstąpił do kierowanego przez ks. E. Okonia Chłopskiego Stronnictwa Radykalnego, partii skupiającej przede wszystkim małorolnych i bezrolnych chłopów, był bliskim współpracownikiem ks. E. Okonia. Redagował w Warszawie „Chłopską Drogę” – organ partii. Po aresztowaniu ks. E. Okonia w 1928 zastępował go. W 1928 kandydował bez powodzenia do Sejmu> Jego radykalizm i przeszłość partyjna stały się przeszkodą w powrocie do pracy w szkolnictwie. Po wielu staraniach został skierowany do pracy w Malkiewiczach pow. Wołkowysk i pracował tam jako nauczyciel do wybuchu II wojny światowej.
    Podczas okupacji niemieckiej przebywał w Woli Rzeczyckiej, gdzie od 1940 pracował jako kierownik miejscowej szkoły powszechnej, jednocześnie uczestniczył w tajnym nauczaniu w zakresie gimnazjum. Był żołnierzem AK. Po wejściu A. Cz. i zakończeniu działań wojennych zaangażował się aktywnie w organizowanie szkolnictwa podstawowego w pow. Tarnobrzeg. Zostaje kierownikiem szkoły podstawowej w Dąbrowie Rzeczyckiej. Na przełomie 1945/1946 zwerbowany przez D. Głowackiego „Zwarę”, „Ossolińskiego” – nauczyciela z Radomyśla i kierownika miejscowego koła WiN do pracy konspiracyjnej w WiN. Początkowo organizował siatkę WiN na terenie Dąbrowy Rzeczyckiej, jednocześnie informator z terenu szkolnictwa, potem kierownika Koła WiN Charzewice. Sporządzał raporty sytuacyjne, które przekazywał D. Głowackiemu. Kolportował prasę konspiracyjną. Od 1948 był członkiem Stronnictwa Ludowego. Zatrzymany przez funkcj. PUBP Tarnobrzeg 1 IV 1948 pod zarzutem przynależności do WiN. Początkowo przetrzymywany w areszcie PUBP Tarnobrzeg, od 08 IV 1948 w więzieniu na zamku w Rzeszowie. Postanowienie o zastosowaniu wobec niego tymczasowego aresztowania wydała z datą 08 IV 1948 Wojskowa Prokuratura Rejonowa w Rzeszowie. Śledztwo zakończono 24 IV 1948. Liczne interwencje w jego sprawie pozostały bez odzewu. Sadzony w grupie działaczy WiN Rady Powiatowej Tarnobrzeg. Wyrokiem WSR Rzeszów z dnia 16 VI 1948, sygn. akt Sr. 437/48 skazany na karę 15 lat więzienia, oraz kary dodatkowe: utratę praw na okres lat 5 i przepadek mienia. Więziony po procesie w ZK Rzeszów, skąd został przewieziony do Centralnego Więzienia Karnego we Wronkach i tu osadzony 18 II 1949. Początek wykonania kary 1 IV 1948, upływ kary 1 IV 1963. Na podstawie amnestii został zwolniony z więzienia 13 X 1954 ze znacznym uszczerbkiem na zdrowiu.
    Po wyjściu z więzienia mieszkał w Dąbrowie Rzeczyckiej i pracował jako sprzedawca w wiejskim sklepiku. Do pracy w szkolnictwie powrócił dopiero w 1961 i pracował do czasu przejścia na emeryturę.
    W 1978 mieszkał w Rzeszowie przy ul. Marszałkowskiej.
    Zmarł w 1982.
    Żonaty od 1926 z Antoniną Marią z d. Okoń. Z tego związku miał syna Mieczysława.

    G. Ostasz. Okręg Rzeszowski Zrzeszenia WiN. Rzeszów 2006; A. Zagórski. Schemat organizacyjny WiN-u / 1945-1947/. Okręg Rzeszów[w:]ZH WiN nr 6/1995; Z. Nawrocki. Biogram M. M. W [w:] Konspiracja i opór społeczny w Polsce 1944-1956. Słownik biograficzny, t. II. Kraków-Warszawa-Wrocław 2004; H. Czarnecki. Informator o dokumentach sądowo-więziennych z lat 1944-1956. Poznań 1993; Księga ewidencyjna więźniów CWK Wronki nr II/240/49; AIPN Rzeszów. Charakterystyka nr 3. Okreg WiN Rzeszów.


    Wilczyński Tadeusz Jan [1918-1970, żołnierz AK, działacz WiN
    Ur. 12 III 1918 w Bochni, syn Jana i Sabiny z d. Sieradzkiej. W 1938 ukończył Państwową Szkołę Techniczną uzyskując dyplom technika górniczego. Od IX 1938 do VI 1939 odbywa służbę wojskową na Dywizyjnym Kursie Podchorążych Rezerwy Piechoty 21 DP przy 4 psp w Cieszynie, a następnie praktyki. Bierze udział w kampanii wrześniowej 1939.
    Podczas okupacji niemieckiej czynny w konspiracji AK na terenie 
    Krakowa. Po wojnie mieszkał w Krakowie i studiuje w Akademii Hutniczo-Górniczej w Krakowie. Zwerbowany do pracy konspiracyjnej w siatce wywiadowczej BW WiN przez E. Ralskiego. Od wiosny 1946 był łącznikiem BW WiN do ambasady Stanów Zjednoczonych Warszawie, gdzie przekazywał meldunki wywiadowcze „Izby Kontroli”. W miejscu zamieszkania prowadził punkt kontaktowy. Zatrzymany przez funkcj. WUBP Kraków 20 IX 1946 w Krakowie i uwięziony. Postanowienie o zastosowaniu wobec niego tymczasowego aresztowania wydała z datą 26 IX 1946 Wojskowa Prokuratura Rejonowa w Krakowie. Przeszedł ciężkie brutalne śledztwo. Więziony w areszcie WUBP Kraków potem na Montelupich. Sądzony w procesie pokazowym II ZG WiN w Krakowie. Wyrokiem WSR Kraków, sygn. akt Sr. 978/47 z dnia 10 IX 1947 został skazany na karę 12 lat więzienia, utratę praw na okres lat 5 i przepadek mienia. Po procesie więziony w więzieniu Montelupich w Krakowie, skąd został przetransportowany do Centralnego Więzienia Karnego we Wronkach i tu osadzony 24 IX 1947 jako więzień śledczy. WPR Kraków prowadziła w jego sprawie śledztwo nr akt Pr 244/45 /wg 
    zapisu w księdze więźniów śledczych CWK Wronki/. Przekazany do odbycia kary w XII 1947. Początek wykonania kary 20 IX 1946, upływ kary 20 IX 1958. Na poczet kary zaliczono mu okres tymczasowego aresztowania od 20 IX 1946 do 10 IX 1947. W więzieniu wronieckim chorował, co było skutkiem przejść podczas śledztwa. W dniu 11 XI 1954 postanowieniem WSR Kraków na posiedzeniu niejawnym udzielono mu rocznej przerwy w odbywaniu kary ze względu na stan zdrowia od 16 XI 1954 do 16 XI 1955, którą mu przedłużono do 1956. W dniu 16 XI 1954 został z CWK Wronki zwolniony na przerwę. Powraca do Krakowa gdzie zamieszkał przy ul. św. Jana. Do więzienia już nie powrócił. Na podstawie amnestii z 27 IV 1956 NSW w Warszawie postanowieniem z 09 V 1956 zmienił mu karę do lat 8 uznając jednocześnie karę za odbytą. Po wyjściu z więzienia ukończył studia. Pracował w Zjednoczeniu Przemysłu Wapienniczego w Krakowie.
    Zmarł w Krakowie 20 I 1970 w wieku 50 lat.
    Sąd Wojskowego Okręgu Warszawskiego w Warszawie postanowieniem 
    wydanym 17 XI 1992, sygn. akt Cs. Un. 167/92 unieważnił wyrok wydany 10 IX 1947 przez b. WSR Kraków, uznając jego działalność jako działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego.
    Żonaty z Stanisława z Kutrzebów
     
    A. Zagórski. Zrzeszenie „Wolność i Niezawisłość” w dokumentach, t. VI, cz. 3. Wrocław 2000; J. Draus – G. Ostasz. Lista aresztowanych działaczy Zrzeszenia WiN [w:’ Studia Rzeszowskie, t. IV/1997; H. Czarnecki. Informator o dokumentach sądowo-więziennych z lat 1944-1956. Poznań 1993; M. R. Bombicki. AK i WiN przed Sądami Specjalnymi. Poznań 1993; Księga więźniów śledczych CWK Wronki nr 24/47; Księga ewidencyjna więźniów nr 1242/47; Księga główna więźniów CWK Wronki nr 2832/1950-1952 


    Winter Stanisław Mateusz [ 1908 - 1945], ps. „Biały”, „Rudy”, „Stanley”, „Ściopka” vel Jan Hryniewicz, vel Jan Woźniak oficer rez., piech. WP, ppor. [1933], w/PSZ/AK, cichociemny.
     
    Urodził się 09 lutego 1908 w Nowym Sączu, syn Edwarda /pracownika kolei/ i Wandy z d. Hanel. Po ukończeniu w 1919 szkoły powszechnej kształci się w II Państwowym Gimnazjum im. króla Bolesława Chrobrego w Nowym Sączu, gdzie w 1927 otrzymał świadectwo dojrzałości. W latach 1927-1929 studiował na Wydziale Prawa UJ w Krakowie, gdzie zaliczył 4 semestry. Od 15 sierpnia 1929 do 30 czerwca 1930 odbywa służbę wojskową w Baonie Szkoły Podchorążych Rezerwy Piechoty Nr 5 w Krakowie, a następnie do września 193o odbywa praktyki w 1 Pułku Piechoty Strzelców Podhalańskich w Nowym Sączu. Po odbytych w 1932 obowiązkowych ćwiczeniach aplikacyjnych zostaje awansowany do stopnia ppor. rez. piechoty z starszeństwem od 1 I 1933 i przydziałem mobilizacyjnym do 1 psp w Nowym Sączu na stanowisko d-cy plutonu. Ewidencyjnie podlega PKU Nowy Sącz. Od jesieni 1930 pracuje jako urzędnik w Urzędzie Skarbowym w Nowym Sączu, potem w Limanowej. Zmobilizowany do WP w sierpniu 1939 i wcielony do Baonu Obrony Narodowej „Limanowa” na stanowisko d-cy plutonu. W kampanii wrześniowej 1939 dowodzi plutonem BON „Limanowa” pod dowództwem kpt. Władysława Wojtowicza, potem baonu KOP „Żytyń”, którym dowodził mjr Włodzimierz Kraszkiewicz i baonu ON „Nowy Sącz” w składzie 2 Brygady Górskiej KOP płk-a Aleksandra Stawarza. Walczy z wrogiem w obronie Limanowej, Nowego Sącza. Bierze udział w bojach odwrotowych w rejonie Grybowa, Krosna oraz w rejonie Sądowej Wiszni pod Lwowem, gdzie zakończył kampanię wrześniową 1939. Po rozwiązaniu oddziału przedostał się do rodzinnego domu w Nowym Sączu. Podejmuje pracę w limanowskim Urzędzie Skarbowym. Wobec zainteresowania się jego osobą przez gestapo postanawia przedostać się przez granicę z Słowacją na Węgry, potem do Francji z zamiarem wstąpienia tam do organizowanego Wojska Polskiego. W dniu 20 listopada 1939 wraz z ppłk P. Filipowiczem i n/n drugim oficerem udał się do swego brata Zdzisława, pracującego jako zawiadowca stacji kolejowej w Piwnicznej, który znając dobrze tereny przygraniczne przeprowadził trójkę uciekinierów 21 listopada 1939 na stronę słowacką do Starej Lubowni, skąd dotarli do punktu PCK w Koszycach, gdzie otrzymali bilety do Budapesztu. Po przyjeździe do Budapesztu zostaje internowany przez Węgrów i umieszczony w obozie dla internowanych oficerów polskich. W końcu grudnia 1939 wydostał się z obozu. Przy pomocy pracowników Ambasady Polskiej w Budapeszcie wyjechał przez Jugosławię do Francji i dotarł tam w styczniu 1940. We Francji wstępuje do WP. Otrzymał przydział do II baonu Szkoły Podchorążych w Centrum Wyszkolenia Piechoty w Cotguidan na stanowisko adiutanta baonu. Bierze udział w walkach z Niemcami w obronie Francji w czerwcu 1940. Po upadku Francji w końcu czerwca 1940 przedostał się do Wlk. Brytanii, gdzie od sierpnia 1940 służy w 5 kompanii II baonu 1 Brygady Strzelców. W styczniu 1942 zgłasza się do służby w kraju. Zaprzysiężony 19 I 1942 w VI Oddziale NW w Londynie. Przeszedł przeszkolenie na kursie dywersyjnym. 
    W nocy z 1/2 IX 1942 w grupie 4 skoczków odbył skok na placówkę odbiorczą „Igła”, położoną na południowym skraju Puszczy Kampinoskiej. Przelot z lotniska Tempsford odbył samolotem „Halifax” z 138 dyonu, pod dowództwem por. naw. R. Walczaka w ramach operacji lotniczej Chickenpox – ekipa X. Po udzieleniu pomocy przez żołnierzy AK z miejscowej placówki został skierowany do Warszawy, gdzie przybył na punkt kontaktowy. Przebywał na kwaterze konspiracyjnej w Warszawie, gdzie przechodził aklimatyzację. Awansowany do stopnia por. rez. piech. 02 IX 1942. Skierowany przez KG AK na jeden z najtrudniejszych odcinków służby podziemnej do Okręgu AK Nowogródek, gdzie przybył w październiku 1942. W październiku 1942 k-dt Okręgu AK Nowogródek ppłk-a Janusz Szlaski „Prawdzic” skierował go na teren Obwodu AK Nieśwież krypt „Strażnica” z nominacją na stanowisko k-dta tego obwodu, wchodzącego w skład Inspektoratu Rejonowego Baranowicze AK, którym dowodził wówczas rtm rez. kaw. R. F. Stopa „Maciej”. Zajmował się głównie działalnością dywersyjną oraz organizowaniem patroli dywersyjno-sabotażowych, szkoleniem żołnierzy AK. Podlegały mu trzy dobrze zorganizowane kompanie szkieletowe, które rozbudował do wielkości batalionu krypt. „Strażnica” liczącego około 500 żołnierzy AK i który wchodził jako III baon w skład 78 pp AK. Od 01 maja 1944 objął osobiście dowodzenie III baonem AK. Wykazywał ożywioną działalność w okresie akcji „Burza” niszcząc obiekty i ośrodki wroga. W akcjach zbrojnych przeciwko Niemcom współpracował z oddziałem AK „Chart” z baonu Baranowicze.
    Po zakończeniu „Operacji Ostra Brama” i opanowaniu Wileńszczyzny i Nowogródczyzny przez Armię Czerwoną w celu uniknięcia aresztowania przez NKWD i wywiezienia do łagru z grupą podległych żołnierzy wstąpił w Białymstoku do II Armii WP. Pod przybranym nazwiskiem Jan Hryniewicz był d-cą 7 kompanii III batalionu w 26 pp 9 DP II Armii WP. W okresie stacjonowania swej jednostki rejonie Białegostoku, potem na Lubelszczyźnie utrzymywał kontakty z miejscową konspiracją. Po wymarszu 26 pp na front w lutym 1945, jego 26 pp stacjonował przez okres dwóch tygodni w Piotrkowie Trybunalskim, gdzie nawiązał kontakt konspiracyjny z członkami miejscowej konspiracji.
    Brał udział w walkach na froncie. Aresztowany przez Informację Wojskową 10 IV 1945 wraz z grupą 11 żołnierzy pod zarzutem przygotowywania dezercji. Pierwszy proces przed sądem 2 AWP odbył się na początku maja 1945 w Hoyerswerdzie k/Drezna. Skazany przez sąd II Armii WP na karę śmierci. D-ca II Armii gen. K. Świerczewski nie skorzystał z prawa łaski. Przewieziony do więzienia w Poznaniu. Zamordowany 28 VI 1945 przez funkcj. Informacji Wojskowej w ruinach zamku przy ul. Fredry w Poznaniu.
    Uniewinniony i zrehabilitowany przez Izbę Wojskową Sądu Najwyższego.
    Odznaczony; VM kl. 5 /14 VII 1944/, SKZ z M.
     
    Rocznik oficerski rezerw 1934; Gessing R. Zarys dziejów II Gimnazjum w Nowym Sączu /w:/ Rocznik Sądecki, t. XIV, cz. III. Nowy Sącz 1973; K. Krajewski. Na Ziemi Nowogródzkiej. „Nów”- Nowogródzki Okręg AK. W-wa 1997; Tucholski J. Cichociemni. W-wa 1985; tenże: Spadochroniarze. W-wa 1990; Garliński J. Politycy i żołnierze. W-wa 1991; Zbiorowe; Drogi Cichociemnych. W-wa 1993; Prawdzie-Szlaski J. Nowogródczyzna w walce 1940-1945. Londyn 1976; Bystrzycki P. Znak Cichociemnych. W-wa 1985 


    Witkowski Konstanty Bolesław [ 1895-1982], oficer sł. st. piech. WP/KOP, kpt. [1931], w konspiracji ZWZ/AK, mjr [1943], ppłk [1944?], ps. „Antoni”,„Dziadek”, „Janek”, „Ksawery”, „Leszko”, „Müller”, „Ryś”, „Stary”, „Stary Wujek”, „Tadeusz”, „Wujek” vel Janusz Małopolski, vel Konstanty /Józef/ Marciniak vel Konstanty Martyński, vel Tadeusz Witecki. Więzień polityczny PRL.
    Kmdt Obwodu ZWZ/AK Radzyń Podlaski 1941- IX 1944.Okręg Lublin ZWZ/AK.
     
    Ur. 26 II 1895 w Płomianach pow. Lipno na Kujawach. Syn Ksawerego i Stanisławy z d. Czachowska. Pochodził z rodziny nauczycielskiej. Mieszkał z rodzicami w Konstantynogrodzie w Guberni Połtawskiej w Rosji, gdzie w 1916 ukończył gimnazjum i zdał maturę. W tym samym roku wcielony do armii rosyjskiej i skierowany do Aleksandryjskiej Szkoły Wojskowej w Moskwie, gdzie przebywa w okresie od 1916-1917. Po ukończeniu szkoły w stopniu chorążego do VII 1918 służy w 128 pp armii rosyjskiej. Następnie od VIII 1918 do I 1920 służy w stopniu ppor. w 5 Syberyjskiej Dywizji dowodzonej przez gen. W. Czumę, w której szeregach walczył na froncie do X 1918 przeciwko bolszewikom. Po rozwiązaniu 05 I 1920 dywizji zbiegł z zamiarem przedostania się do Polski. Rozpoznany na dworcu w samarze przez b. żołnierzy, stanął przed sadem rewolucyjnym jako szpieg. Uniknął śmierci dzięki polskim bolszewikom, internowany w obozie jenieckim na Syberii. Podczas wymiany jeńców w 1921 pomiędzy Polską a Rosją Sowiecką powraca do Polski. W stopniu ppor. wcielony do WP z przydziałem do 8 pp Leg. w Lublinie. W 1922 zweryfikowany w stopniu por. sł. st. piechoty z starszeństwem 1 VI 1919. W 8 pp Leg. pełni różne funkcje m.in. d-cy plutonu, kompanii. Następnie przeniesiony do 8 baonu KOP w Stołpcach, skąd zostaje przeniesiony w III 1932 do 8 pp Leg. Do stopnia kpt. sł. st. awansowany 1 I 1931. Pelni funkcję d0wódcy kompanii, potem do lata 1939 oficera mobilizacyjnego 8 pp Leg.  W kampanii wrześniowej bierze udział jako d-ca kompanii w batalionie zapasowym 8 pp Leg. 29 IX 1939 dostaje się do niewoli niemieckiej i znalazł się w obozie przejściowym na terenie fabryki samolotów w Lublinie skąd udało mu się zbiec. Ukrywa się przy ul. Weteranów w Lublinie, gdzie mieszkała jego żona z dziećmi. Od X 1939 angażuje się w działalność konspiracyjną. Początkowo na terenie Lublina działa w organizacji KOP, potem od I 1940 na terenie pow. lubelskiego. W X 1939 zalegalizowany przez Aleksandra Zamoyskiego jako pracownik w majątku Pólko pow. Lubartów, potem w leśniczówce Bartnik, skąd przenosi się do Starościna gm. Samoklęski, gdzie zajmował się handlem piwem.  Od III 1940 do IV 1941 był k-dtem Placówki i k-dtem Rejonu V ZWZ Kamionka w Obwodzie Lubartów ZWZ. W połowie 1941 po nawiązaniu kontaktów z inspektorem „Bronisławem” został mianowany k-dtem Obwodu ZWZ/AK Radzyń Podlaski. W tym czasie był już fikcyjnie zatrudniony pod nazwiskiem konspiracyjnym jako ogrodnik w majątku Olszewnika. Od IX 1943 d-ca OL „Müllera”, późniejszego OP – 35. Awansowany do stopnia mjr-a sł. st. 11 XI 1943. Prowadził aktywną działalność konspiracyjną. Od V 1944 d-ca odtwarzanego w AK 35 pp AK., którym dowodził w czasie akcji „Burza”. Po wejściu wojsk sowieckich na teren obwodu na początku VIII 1944 aresztowany przez NKWD w Radzyniu i przewieziony na miejsce koncentracji 35 pp AK rozwiązał oddział i zbiegł. Ukrywał się w Piaskach, potem w Białej k/Radzenia. Pełni nadal funkcję k-dta Obwodu Radzyń AK. Tropiony przez NKWD zagrożony aresztowaniem na przełomie VIII/IX 1944 został przeniesiony na teren IR AK Zamość z nominacją na stanowisko z-cy k-dta IR Zamość. Funkcji nie objął. W efekcie zdrady 12 XI 1944 został aresztowany w Zamościu przy ul. Akademickiej przez NKWD i uwięziony. Początkowo przebywał w areszcie NKWD przy Chopina 18 w Lublinie, potem na Zamku Lubelskim. Przeszedł wyjątkowo brutalne i okrutne śledztwo. W trakcie przesłuchań w NKWD i UB maltretowany, bity i torturowany. W dniu 31 I 1945 skazany przez WSG w Lublinie, sygnatura akt SG 87/45 na karę śmierci za działalność w AK. Po wyroku więziony na Zamku Lubelskim. W wyniku przeprowadzonej akcji żołnierzy AK na więzienie przeprowadzonej w nocy z 18/19 II 1945 został uwolniony. Podczas ucieczki w okolicach Nasutowa posprzeczał się z kpt. S. Dębickim „Kmicic”, ponieważ uważał, że należało uwolnić wszystkich więźniów. Odłączył się wtedy od grupy zbiegów i zgłosił się na posterunku MO w Spiczynie. Osadzony powtórnie w więzieniu na Zamku Lubelskim. 21 III 1945 zmieniono mu karę śmierci na 10 lat więzienia i pozbawienia praw publicznych i obywatelskich honorowych na lat 5. Przewieziony do CWK we Wronkach i tu osadzony26 V 1945. Początek wykonania kary 31 I 1945, zaś upływ kary 31 I 1955. Na podstawie amnestii zawieszono mu 06 VI 1946 warunkowo wykonanie kary i 10 VII 1946 został zwolniony z CWK Wronki. Po powrocie na Lubelszczyznę usiłował nawiązać kontakty z komendą Obwodu WiN Radzyń, jednak ostatecznie zdecydował się na opuszczenie Lubelszczyzny. Od IX 1946 do VIII 1948 pracował jako administrator majątków rolnych Robotniczego Towarzystwa Przyjaciół Dzieci w olsztyńskim, potem pracował w Bartoszycach, Lublinie i w Centrali Ogrodniczej w Warszawie. Utrzymywał kontakty z b. oficerami i żołnierzami z konspiracji. 01 III 1950 po odnalezieniu go przez b. podwładnego, agenta gestapo i Informacji Wojskowej, Czesława Kurendę „Mruka” zarejestrowanego jako „Leszek” zostaje aresztowany pod fałszywymi zarzutami przez funkcj. Departamentu V MBP. W 1951 aresztowano jego syna Zbigniewa. Skazany 23 VII 1952 przez SW w Lublinie na karę śmierci. Ułaskawiony z zamianą na długoletnie więzienie. W czasie pobytu w więzieniu upozorował wypadek w więziennej łazience i w 1954 z urazem głowy zostaje umieszczony na rok w zakładzie psychiatrycznym w Tworkach. Na podstawie amnestii z 27 IV 1956 zostaje latem 1956 zwolniony z więzienia a pozostałą do odbycia część kary mu umorzono i do więzienia już nie powraca. Więzienie opuścił w złym stanie fizycznym i psychicznym. Mieszka w Warszawie, gdzie pracował do czasu przejścia na emeryturę jako pomocnik i magazynier. Pobyt w więzieniu oraz przejścia w UB pozostawiły głęboki uraz w jego psychice. Nieufny nie chciał udzielać informacji historycznych. W 1965 opracował relację o swej konspiracyjnej działalności, która miała być przekazana na Zachód. Po ukazaniu się w 1970 książki Wojciecha Sulewskiego pt. Lasy Parczewske był szykanowany i obrzucany oszczerstwami, za co pozwał autora do sądu. 05 VI 1971 Sąd Powiatowy m. Warszawy skazał W. Sulewskiego na karę pieniężną i nakazał mu opublikowanie w piśmie Stowarzyszenia dziennikarzy Polskich „Prasa Polska” wyroku i uzasadnienia, co nigdy nie zostało wykonane na żądanie SB.
    Zmarł w Warszawie 06 I 1982. Pochowany w grobie rodzinnym na cmentarzu przy ul. Unickiej w Lublinie. Sektor 27.
    Odznaczony: KW, SKZ z M, Srebrnym Krzyżem Zasługi, MN.
    Żonaty z Michaliną Kuczewską, żoł. AK, wyrzuconą po wojnie przez UB z mieszkania. Miał z tego związku synów: Leszka, Zbigniewa i Sławomira.
     
    Roczniki oficerskie MSWoj. 1923, 1924, 1928, 1932; R. Rybka – K. Stepan. Rocznik oficerski 1939. Kraków 2006; H. Żelewski. Dzieje bojowe 8 pp Leg. Lublin 1984; I. Caban - Z. Makowski. ZWZ-AK w Okręgu Lubelskim 1939-1944. Lublin 1971; I. Caban. Ludzie Lubelskiego Okręgu AK. Lublin 1995; AK w środkowej i południowej Lubelszczyźnie i Podlasiu. Lublin 1993; R. Wnuk. Lubelski Okręg AK,DSZ i WiN w latach 1944-1947. W-wa 2000; P. Mirski - J. Twardowski /opr./Zrzeszenie WiN na Lubelszczyźnie w latach 1945-1947 w opracowaniach funkcj. MSW. Lublin 2002; Księga ewidencyjna więźniów CWK Wronki nr 218/45.

     
    Władyka Jan Władysław [1896-1967], oficer sł. st. saperów WP, mjr [1935], żołnierz ZWZ/AK/NIE, ppłk [1942], płk[1945],ps. „Adaś”, „Janina”, „Łopot”, „Rajgras II”, „Zygfryd” vel Jan Korytowski, Jan Michalski. Więzień polityczny PRL.
    Kmdt Obszaru Lwowskiego NIE II 1945-X 1945.
     
     Ur. 27 VIII 1896 w Stanisławowie. Syn Piotra-Pawła i Anieli z d. Gołębiowskiej. W latach 1902 – 1906 uczęszczał we Lwowie do szkoły powszechnej im. św. Antoniego, a od 1906 – 1913 do II Wyższej Szkoły Realnej we Lwowie. Od 1913-1916 studiował na Wydziale Inżynierii Szkoły Politechnicznej we Lwowie. 22 IX 1916 wcielony do armii austriackiej i do 15 II 1917 służył w 30 pp jako jednoroczny ochotnik, następnie w oficerskiej szkole piechoty w Jägerndorf /później Karniów w Czechach/, którą ukończył 20 V 1917. Od 25 V 1917 ponownie w 30 pp walczył najpierw na froncie włoskim, a potem od 29 III 1918 na froncie serbskim. 08 X 1918 dostał się do niewoli serbskiej i do 15 IV 1919 przebywał w obozie jenieckim w Salonikach. Po zwolnieniu z obozu 16 IV 1919 włączono go w skład polskiej misji w Belgradzie, z którą przebywał też we Włoszech, Turcji i Grecji do 21 VII 1919. Awansowany do stopnia por. sł. st. saperów 1 VI 1919. Po powrocie do kraju od 04 IX 1919 znajdował się w rezerwie oficerskiej przy PKU Lwów, a następnie do 27 IX 1919 w stacji zbornej w Krakowie. 28 IX 1919 wcielony do 4 pułku inżynierii, gdzie był d-cą plutonu w 13 Baonie Saperów ze składu 7 DP Armii gen. J. Hallera. Następnie od 28 XI 1919 w 18 Baonie Saperów z 1 Pułku Saperów, gdzie był adiutantem, d-ca plutonu i kompanii, referentem mobilizacyjnym pułku. Brał udział w wojnie polsko-bolszewickiej 1919-1920. Awansowany do stopnia kpt. sł. st. 1 VII 1923. Od 16 I 1924 dowodził w składzie 5 Pułku Saperów kompania, 23 baonem, był referentem mobilizacyjnym i d-cą 21 Górskiego Batalionu Saperów. W 1930 po przeorganizowaniu 5 Pułku Saperów w 5 Baon Saperów pełni funkcje kwatermistrza i z-cy d-cy 5 Baonu Saperów w Krakowie. W latach 1932-1933 odbył roczny kurs oficerów sztabowych saperów w MSWoj. w Warszawie. Awansowany do stopnia mjr-a sł. st. 1 I 1935. Z dniem 15 XI 1935 mianowany z-cą d-cy 6 Baonu Saperów we Lwowie. Od 07 I 1937 d-ca batalionu szkolnego w Szkole Podchorążych Saperów i jednocześnie wykładowca taktyki w Wojskowej Szkole Inżynierii w Warszawie.
    Od IV 1939 brał udział w budowie umocnień w rejonie Pszczyny, w pasie działania Armii „Kraków”. W kampanii wrześniowej 1939 dowodził 6 Baonem Saperów w składzie 6 DP. Walczył na szlaku bojowym 6 DP aż po Lubelszczyznę. 21 IX 1939 w wyniku kapitulacji 6 DP w rejonie Tomaszowa Lubelskiego dostał się do niewoli niemieckiej i przebywał od 1 X 1939 w obozie jenieckim w Braunschweig, od 15 IV 194o w Woldenbergu i od 15 VIII 1940 w Ostrzeszowie, skąd uciekł 21 II 1941. 13 III 1941 przedostał się do Warszawy, gdzie wstępuje do konspiracji ZWZ. Początkowo organizował łączność z obozem w Woldenbergu, a 01 X 1941 zostaje skierowany do Lwowa, gdzie nieprzerwanie do 31 VII 1944 kierował Oddziałem VII potem VIII saperów i Kedywu Komendy Obszaru ZWZ-AK Lwów. 11 XI 1942 awansowany rozkazem KG AK do stopnia ppłk-a sł. st. saperów. Od 13 III 1943 do 15 IX 1943 był jednocześnie przewodniczącym Wojskowego Sądu Specjalnego przy Komendzie Obszaru AK Lwów. Po wejściu A. Cz. do Lwowa został zastępcą k-dta i szefem sztabu organizacji NIE we Lwowie ppłk-a dypl. F. Jansona, a po jego aresztowaniu przez NKWD od 19 II 1945 zostaje k-dtem Obszaru NIE Lwów i sprawował tę funkcję do repatriowania się w X 1945 do Krakowa, gdzie zamieszkał przy ul. Juliusza Leon nr 10/6. Awansowany 03 V 1945 do stopnia płk-a sł. st. saperów. Od 1 IV 1946 do 06 X 1948 pracuje jako współwłaściciel i główny księgowy w hurtowni owoców przy ul. Skałecznej 4. Jednocześnie utrzymuje kontakty z komendantami okręgów Lwów i Tarnopol działających w ramach WiN. Zatwierdził kilkadziesiąt zaległych wniosków awansowych i odznaczeniowych, przekazywał środki finansowe na działalność podziemna i zasiłki, odbierał ustne sprawozdania informacyjne. Od końca 1947 był rozpracowywany przez WUBP Kraków. 07 X 1948 zatrzymany przez funkcj. Sekcji II Wydziału III WUBP Kraków i przewieziony do dyspozycji MBP w Warszawie. Więziony od 06 XI 1948 na Mokotowie. Przeszedł ciężkie ubowskie śledztwo. W trakcie przesłuchań w celu wymuszenia zeznań bity, torturowany i głodzony. 04 II 1950 skazany przez WSR Warszawa sygnatura akt Sr. 63/50 na karę 15 lat więzienia. Przewodniczącym WSR Warszawa był b. oficer AK z obwodu Mościska mjr Mieczysław Widaj. Więziony na Mokotowie, potem od 29 IX 1950 w CWK w Rawiczu. Ciężko chory leczył się w więziennym szpitalu. 13 VI 1954 z powodu ciężkiej choroby otrzymał roczny urlop w odbywaniu kary, który przedłużano mu jeszcze dwukrotnie, a 21 V 1956 Sąd Wojewódzki w Warszawie złagodził mu karę na podstawie amnestii z 27 IV 1956 do 5 lat więzienia uznając jednocześnie karę za odbytą. Zwolniony z wiezienia 13 VI 1956. Zamieszkał w Krakowie. 05 III 1960 sąd ten uniewinnił go ze stawianych mu zarzutów i tym samym zrehabilitował. Pobyt w więzieniu spowodował jednak gwałtowne pogorszenie się stanu jego zdrowia /przeszedł m. in. dwa zawały serca w 1960-1961/. Był cały czas pod obserwacją UB potem SB. Inwigilowany. W końcu 1964 zakończono prowadzenia wszelkich działań przeciwko niemu.
    Zmarł w Krakowie 02 XI 1967. Pochowany na cmentarzu Rakowickim w Krakowie.
    Odznaczony: VM kl. 4 /1939/ i 5 /1922/, KW 3x, Srebrnym Krzyżem Zasługi /1934/, Złotym Krzyżem Zasługi, SKZ z M, francuską Legią Honorową i Krzyżem Oficerskim Orderu „Gwiazdy Rumunii /1939/.
    Żonaty dwukrotnie: po raz pierwszy z Mieczysławą Martą ze Szczuckich Machałową, z którą miał córkę Joannę, po raz drugi z Joanną Wallisch, z tego małżeństwa dzieci nie posiadał. Miał braci Józefa i Stanisława.
     
    Roczniki oficerskie MSWojsk. 1923,1924,1928,1932; R. Rybka – K. Stepan. Awanse oficerskie w WP 1935-1939. Kraków 2003; W. Steblik. Armia „Kraków” 1939. W-wa 1975; L. Głowacki. Działania wojenne na Lubelszczyźnie w roku 1939. Lublin 1976; G. Mazur – J. Węgierski. Konspiracja Lwowska 1939-1944. Słownik biograficzny. Katowice 1997 /tu obszerna bibliografia/; J. węgierski. Obsada osobowa Lwowskiego Obszaru SZP-ZWZ-AK-NIE w latach 1939-1945. Kraków 2000; T. Balbus. Ludzie podziemia AK-WiN w Polsce południowo-zachodniej /1945-1948/, t. II. Wrocław 2004 /tu obszerna bibliografia/; tenże: O Polskę Wolną i Niezawisłą /1945-1948/. Kraków – Wrocław 2004.


    Wohański Adam Stanisław [1907-1985, urzędnik skarbowy, oficer rez. piech. WP, ppor. [1933], żołnierz ZWZ/AK, por. rez. [1944], działacz WiN, ps. „Antecki”, „Dunka”, „Józef”
     
    Ur. 10 XI 1907 w Przemyślu, syn Jana i Franciszki z d. Kostka. Po ukończeniu szkoły ludowej uczęszczał do gimnazjum w Przemyślu, gdzie w 1926 otrzymał świadectwo dojrzałości. Następnie z przerwami studiuje na wydziale Matematyczno-Przyrodniczym UJK we Lwowie. W latach 1930-1931 odbywa służbę wojskową w Szkole Podchorążych Rezerwy Piechoty przy 26 pp w Gródku Jagiellońskim. Następnie kontynuuje studia, które ukończył w 1935 z tytułem magistra. Po odbytych ćwiczenia wojskowych awansowany do stopnia ppor. rez. piech. z starszeństwem od 1 I 1933 i przydziałem mobilizacyjnym do 5 psp w Przemyślu, potem do 53 pp w Stryju. Od 1936 pracuje jako praktykant Izby Skarbowej w Stanisławowie, potem od IX 1937 do IX 1939 kierownik rejonu kontroli skarbowej w Żydaczowie.
    W VIII 1939 zmobilizowany do WP i wcielony do 53 pp w Stryju. W szeregach 53 pp bierze udział w kampanii wrześniowej 1939. Jako d-ca plutonu ppanc. walczy z wrogiem na szlaku bojowym 53 pp. Po zakończeniu kampanii wrześniowej 1939 uniknął niewoli i powrócił do Żydaczowa, które znalazło się pod okupacją sowiecką. Od X 1939 VII 1940 pracuje w Urzędzie Skarbowym w Żydaczowie, a od IX 1940 d0 VI 1941 zatrudniony jako chemik w przemyśle gorzelnianym. Podczas okupacji niemieckiej od VI 1941 pracuje jako kontroler akcyzowo-monopolowy i chemik w fabryce przetworów owocowych, a od I 1943 pracuje początkowo jako robotnik, potem kierownik techniczny w gorzelniach rolniczych w Zbereźnicy Królewskiej i Mikołajewie n. Dniestrem. Po wkroczeniu na te tereny wojsk sowieckich w1944 przenosi się do Przemyśla gdzie od X 1944 do IX 1946 pracuje w Urzędzie Akcyz i Monopoli Państwowych.
    Działalność konspiracyjną w ZWZ rozpoczął w 1940 za pierwszej okupacji sowieckiej. Podczas okupacji niemieckiej od XII 1941 do III 1944 był oficerem organizacyjnym w Obwodzie ZWZ/AK Żydaczów w  Inspektoracie AK Chodorów, potem Stryj, którym kierował por. rez. Gustaw Cisek „Skarbowy” w Okręgu ZWZ/AK Stanisławów. Brał udział w akcjach dywersyjnych. Po ewakuacji do Przemyśla kontynuuje od VII 1944 działalność konspiracyjną w AK na terenie Przemyśla, gdzie pełni funkcję oficera wywiadu i kontrwywiadu w strukturach Obwodu AK Przemyśl. Awansowany do stopnia por. rez. piech. 11 XI 1944. Po rozwiązaniu AK w I 1945 zwerbowany w V 1945 do Brygad Wywiadowczych DSZ przez F. Kluza „Romana”, „Czarnego”, a  od IX 1945 działa w BW WiN. Od VI 1945 pełnił funkcję k-dta Inspektoratu BW DSZ, a od IX 1945 kierownik Inspektoratu BW WiN Przemyśl. Zorganizował siatkę BW DSZ/WiN w czterech obwodach inspektoratu. Od I 1946 dodatkowo pełni obowiązki z-cy kierownika BW WiN na Okręg Rzeszów BW WiN. Należał do grona czołowych i wyróżniających się w działaniu działaczy BW DSZ/WiN na terenie okręgu. Od IV 1946 członek Stronnictwa Demokratycznego. Kierowana przez niego sieć wywiadowcza odniosła wiele sukcesów w walce z komunistami.
    W dniu 20 IX 1946 ujęty przez funkcj. UB w swoim mieszkaniu przy ul. Zawiszy Czarnego w Przemyślu i uwięziony. Postanowienie o zastosowaniu wobec niego tymczasowego aresztowania wydała z datą 28 IX 1946 Wojskowa Prokuratura Rejonowa w Rzeszowie. Przeszedł ciężkie ubowskie śledztwo. Więziony w Rzeszowie, Krakowie, gdzie był przesłuchiwany przez funkcj. MBP z Warszawy. Po rocznym śledztwie zostaje skazany wyrokiem WSR Rzeszów z dnia 23 IX 1947, sygn. akt Sr. 541/47 został skazany na 12 lat więzienia z art. 86§ 2 KKWP oraz utratę praw na okres lat 5. Postanowieniem NSW w Warszawie z dnia 12 II 1948 sprawę przekazano do ponownego rozpatrzenia przez WSR Rzeszów z uwagi na zbyt łagodny wyrok. Po ponownym śledztwie wyrokiem WSR Rzeszów z dnia 12 II 1949, sygn. akt 198/49 został skazany na karę śmierci. Na mocy amnestii 20 II 1949 ułaskawiony z zamianą kary śmierci na dożywotnie więzienie. Po procesie więziony w ZK Przemyśl, skąd został przewieziony do centralnego Więzienia Karnego we Wronkach i tu osadzony 25 V 1949. Początek wykonania kary 20 II 1949. Na poczet kary nie zaliczono mu okresu tymczasowego aresztowania. W więzieniu wronieckim był szykanowany przez personel więzienny, chorował. W dniu 18 V 1956 Wojskowy Sad Garnizonowy w Krakowie na posiedzeniu niejawnym na mocy amnestii z 27 IV 1956 złagodził mu karę z dożywotniego więzienia na 12 lat więzienia, zaliczając mu do kary okres tymczasowego aresztowania. Początek wykonania kary od 20 IX 1946, upływ kary 20 IX 1958. Postanowieniem WSG w Krakowie z 30 V 1956 ze względu na ciężki stan zdrowia udzielono mu rocznej przerwy w odbywaniu kary od 01 VI 1956 do 01 VI 1957. Więzienie opuścił 01 VI 1956 i powrócił do Przemyśla, gdzie mieszkała jego rodzina.
    W dniu 17 I 1957 NSW w Warszawie wydaje postanowienie o zmianie kwalifikacji czynów i wymierzył mu karę 5 lat więzienia uznając jednocześnie pozostała część kary za odbytą. Ze względu na stan zdrowia utraconego w aresztach i więzieniach UB nie mógł podjąć pracy zawodowej. Po długich staraniach uzyskał rentę inwalidzką.
    Zmarł 14 VIII 1985 w Przemyślu.
    18 XII 1992 Sąd Warszawskiego Okręgu Wojskowego w Warszawie wydał postanowienie o uznaniu wyroku wydanego przez WSR Rzeszów za nieważny jako wydanego za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego.
    Odznaczony pośmiertnie Krzyżem AK i Medalem Wojska.
    Od 1933 żonaty z Władysławą z d. Janek-Antoniewską. Miał dwie córki: Ewę /ur. 1940/ i Alicję  /ur. 1941/
     
    Rocznik oficerski rezerw 1934; G. Ostasz. Okręg Rzeszowski Zrzeszenia WiN. Rzeszów 2006;A. Zagórski. Zrzeszenie „Wolność i Niezawisłość” w dokumentach, t. VI, cz. 3. Wrocław 2000; G. Ostasz. Biogram A. W [w:] MSBUDN 1939-1956, t. 4/1999; Księga ewidencyjna więźniów CWK Wronki nr II/490/49; Księga ewidencyjna więźniów, główna nr 2932/50-52.


    Wojciechowski Wojciech [1901-1976], podoficer sł. st. WP, st. sierż., żołnierz ZWZ/AK, chorąży, działacz WiN ps. „Gnat”, „Grot”, „Mur”, „Vis”
    Ur. 13 III 1901 w m. Wygoda pow. Gostyń w rodzinie chłopskiej, syn Józefa i Antoniny z d. Łukowiecka. Ukończył szkołę powszechną, a następnie średnią. Podczas odbywania służby wojskowej ukończył szkołę podoficerską, pozostaje w służbie wojskowej jako podoficer nadterminowy. Po ukończeniu w Bydgoszczy szkoły podoficerskiej dla podoficerów zawodowych, służył w latach 1929- 1932 w pułku lotniczym w Brodnicy, a następnie w okresie 1932-1937 w Szkole Lotniczej dla Małoletnich w Bydgoszczy, a od 1937 w Krośnie. W stopniu st. sierż.. sł. st. brał udział w kampanii wrześniowej 1939. Po zakończeniu działań wojennych powrócił do Krosna.
    Od początku 1940 czynny w konspiracji niepodległościowej ZWZ/AK na terenie Obwodu ZWZ/AK Krosno – Inspektorat ZWZ/AK, gdzie pełnił w sztabie obwodu m. in. funkcję adiutanta Komendy Obwodu, oficera broni. Na początku 1942 w wyniku  „wsypy” na terenie Inspektoratu Rejonowego Krosno ZWZ/AK został aresztowany przez Niemców i uwięziony. Wojnę przeżył.
    Po wejściu A. Cz. i objęciu władzy przez komunistów w 1945 mieszkał w Krośnie i pracował na stanowisku kierownika transportu Kopalnictwa Naftowego w Krośnie. Wiosną 1946 zwerbowany do pracy konspiracyjnej w strukturach WiN na terenie Rady WiN Krosno przez E. Habrata. Prowadził skrzynkę pocztową, udzielał pomocy organizacji dając samochody do celów organizacyjnych; przewożenia poczty, prasy podziemnej. W VI 1946 przewiózł także z Rzeszowa do Miejsca Piastowego winowską drukarnię.
    Zatrzymany przez funkcj. PUBP Krosno 11 XII 1947 i osadzony po wstępnych przesłuchaniach 12 XII 1947 w areszcie śledczym PUBP w Krośnie, gdzie przeszedł ciężkie śledztwo. Postanowienie o zastosowaniu wobec niego tymczasowego aresztowania wydała z datą 20 XII 1947 Wojskowa Prokuratura Rejonowa w Rzeszowie. W dniu 29 I 1948 przewieziony do więzienia na Zamku w Rzeszowie. Sądzony w grupie działaczy WiN Rada pow. Krosno. Wyrokiem Wojskowego Sądu Rejonowego w Rzeszowie z dnia 07 V 1948, sygn. akt Sr. 152/48 został skazany na karę 10 lat więzienia z art. 86 § 2 KKWP, utratę praw na lat 4 oraz przepadek mienia. W wyniku wniesionej rewizji wyroku w dniu 30 VI 1948 NSW w Warszawie wydanym postanowieniem złagodził mu karę do lat 8 utrzymują c kary dodatkowe. Po procesie więziony w ZK Rzeszów, potem w ZK Przemyśl, skąd został przewieziony do Centralnego Więzienia Karnego we Wronkach i tu osadzony 28 IX 1948. Początek wykonania kary 11 XII 1947, upływ kary 11 XII 1955. W dniu 18 III 1954 NSW w Warszawie wydał postanowienie o zastosowaniu wobec niego amnestii, zarządzając jego zwolnienie. W dniu 21 III 1954 warunkowo zwolniony z więzienia.
    Po wyjściu z więzienia zamieszkał w Osiedlu k. Oświęcimia, później przy ul. Marchlewskiego 5 w Oświęcimiu. Pracował zawodowo jako ekonomista w Zakładach Chemicznych w Oświęcimiu..
    Zmarł 06 XI 1976 w Oświęcimiu.
    A. Daszkiewicz. Ruch oporu w regionie Beskidu Niskiego 1939-1944. W-wa 1975; G.

    Ostasz. Okręg Rzeszowski Zrzeszenia WiN. Rzeszów 2006; H. Czarnecki. Informator o dokumentach sądowo-więziennych z lat 1944-1956. Poznań 1993; Księga ewidencyjna więźniów CWK Wronki nr II/950/48; Cz. Nowak – W. Syrek. Więźniowie aresztu śledczego PUBP w Krośnie oraz osoby represjonowane przez sowieckie organy bezpieczeństwa w latach 1944-1956 z terenu powiatu krośnieńskiego; Z. K. Wójcik. „WiN” – owcy krośnieńscy [w:]Dzieje Podkarpacia, t. VI. Krosno 2003; AIPN Rzeszów. Charakterystyka nr 3. Okręg WiN Rzeszów.



    Wojtarowicz Stefan
    [1907-1990], nauczyciel, oficer rez. piech. WP, ppor. [ 1932], por. [1938], w konspiracji ZWZ/AK, działacz WiN, ps. „Kruk”, „Szary” vel Wojciechowski
    Kierownik Rejonu I Wschodniego WiN III – VIII 1946 i 1947. Okręg Kraków WiN.
     
     Ur. 10 VI 1907 w Tarnowie. Syn Józefa i Antoniny z d. Tyrka. Od 1914 uczęszczał do Szkoły Ludowej im. K. Brodzińskiego, a po jej ukończeniu do Państwowego Seminarium Nauczycielskiego męskiego im. J. Śniadeckiego w Tarnowie, gdzie w 1928 zdał maturę. W VII 19289 powołany do odbycia służby wojskowej i wcielony do 12 pp w Wadowicach, skąd skierowano go do Szkoły Podchorążych Rezerwy Piechoty 6 DP w Krakowie. Praktyki odbywał w 12 pp w Wadowicach. We IX 1929 przeniesiony do rezerwy w stopniu tytularnego plut. podch. rez. piech.. Od 1 XI 1929 zatrudniony jako nauczyciel kontraktowy w szkole powszechnej w Komedziance pow. Biłgoraj. Po zdaniu egzaminu nauczycielskiego pracował kolejno jako nauczyciel stały kolejno w szkołach powszechnych w Sierszy, Żarkach k/Myszkowa, Trzebionce, Zalesiu i Jodłowce Tucholskiej. Po odbytych w 1930 i 1931 obowiązkowych ćwiczeniach wojskowych awansowany do stopnia ppor. rez. piechoty z starszeństwem 1 I 1932 z przydziałem mobilizacyjnym do 12 pp w Wadowicach. Ewidencyjnie podlegał PKU Wadowice. Po kolejnych ćwiczeniach wojskowych w 1935 i 1936 zostaje awansowany do stopnia por. rez. piech. z starszeństwem 1 I 1938. We IX 1939 zmobilizowany do 12 pp w składzie 6 DP. Kampanię wrześniową odbył w szeregach 12 pp. Po zakończeniu walk unika niewoli i powraca do Jodłówki Tucholskiej, gdzie ostatnio przed IX 1939 mieszkał i pracował. Podejmuje pracę w szkole powszechnej w Jodłowce Tucholskiej i uczy młodzież w zakresie dozwolonym przez niemieckie władze okupacyjne. Na początku 1940 włączył się do działalności konspiracyjnej w ZWZ na terenie Obwodu ZWZ Tarnów. Z polecenia ówczesnego komendanta Obwodu ZWZ Tarnów mjr-a sł. st. S. Sowiźrała ps.„Szosa” wspólnie z kpr. B. Kotulskim „Żbik” organizował sieć konspiracyjną ZWZ w południowej części powiatu tarnowskiego. Dzięki dużemu zaangażowaniu i poświęceniu wykonali powierzone zadanie, co przyniosło widoczne efekty. Na początku 1942 mianowany przez mjr-a J. Grčara „Józwa” dowódcą placówki ZWZ/AK Tarnów krypt. „ Tapir”, „Tekla”. Funkcję objął w okresie nasilonych aresztowań żołnierzy konspiracji przez Niemców na tym terenie, co spowodowało, że pracę organizacyjną struktur AK musiał rozpocząć prawie od podstaw. Zorganizował plutony AK w dzielnicach Tarnowa, pluton spośród granatowej policji, straży pożarnej, drużynę łączności na poczcie i dywersyjną drużynę w warsztatach kolejowych.
    Na początku 1943 miała miejsce kolejna fala aresztowań przeprowadzona przez Niemców. Zagrożony aresztowaniem przekazał dowództwo placówki por. rez. Julianowi Prażuchowi „Świt” i opuścił zagrożony teren. Od tego czasu musiał się ukrywać. Nadal prowadzi prace konspiracyjną na terenie Obwodu AK Tarnów. Organizował punkty kontaktowe dla kolportażu prasy konspiracyjnej. Brał też udział w formowaniu oddziałów partyzanckich AK, zabezpieczał im miejsca pobytu, a w czasie „Burzy” uczestniczył w walkach z Niemcami. Po wejściu wojsk sowieckich nie ujawnił się. Zamieszkał z rodziną w Jodłowce Tuchowskiej i podjął pracę w zawodzie nauczyciela w miejscowej szkole podstawowej. Utrzymywał w tym okresie luźne kontakty z DSZ. Po utworzeniu we IX 1945 Zrzeszenia WiN podejmuje działalność konspiracyjną w WiN na terenie Tarnowa. Od jesieni 1945 był zastępcą inspektora Rejonu I Wschodniego krypt. „Wodospad” mjr Zbigniewa Rogawskiego „Baca”. Zwerbował do pracy w WiN m.in. por. Władysława Kowala b. żołnierza AK, znanego mu z nauki w seminarium i z AK. Od III – VI p. o. inspektor rejonu. Obowiązki inspektora przekazał w VI 1945 W. Kowalowi, sam zostaje jego zastępcą, oraz łącznikiem pomiędzy kierownikami Rad Powiatowych WiN wchodzących w skład rejonu. Dobra znajomość terenu i ludzi ułatwiała mu pracę, jednak działalność ta była trudna z uwagi na ciągłe zagrożenie ze strony aparatu bezpieczeństwa. W X 1946 działania UB zmusiły do opuszczenia podległego terenu przez W. Kowala, w związku, z czym przejął okresowo jego obowiązki i pełnił je do końca IV 1947. W tym czasie działalność konspiracyjna WiN była prowadzona tylko w minimalnym zakresie. Na tali stan rzeczy miał głównie wpływ stosowania terroru wobec ludności oraz masowe aresztowania działaczy WiN. Występowały trudności w obsadzaniu stanowisk w organizacji.
    31 VIII 1948 na skutek donosu, został zatrzymany w Jodłowce Tucholskiej przez funkcj. PUBP Tarnów pod zarzutem przynależności do nielegalnej organizacji WiN. Po przewiezieniu do PUBP w Tarnowie był poddany przesłuchaniom, w czasie, których był bity do utraty przytomności i maltretowany w celu wymuszenia zeznań. Pomimo stosowanych wobec niego metod nie przyznał się do działalności w WiN, wobec czego został przewieziony na dalsze śledztwo do WUBP w Krakowie. Na wniosek Wydziału Śledczego WUBP Kraków został 03 IX 1948 tymczasowo aresztowany przez WPR Kraków, sygnatura akt Pr 1583/48. w okresie śledztwa trwającego sześć miesięcy był poddawany sadystycznym i okrutnym przesłuchaniom. Przesłuchania odbywały się przeważnie w godzinach nocnych, co powodowało pozbawienie snu i wypoczynku. Był także głodzony. Podczas śledztwa zarzucano mu też, ze nauczał w szkle dzieci w duchu wrogim w stosunku do narzuconego systemu. Nie udało się jednak zmusić go mimo stosowania wyrafinowanych metod do przyznania się do działalności w WiN. Udowodniono mu jedynie na podstawie wymuszonych zeznań jednego z jego podwładnych prowadzenie działalności konspiracyjnej w okresie od II-XII 1947.
    W dniu 04 II 1949 wyrokiem WSR Kraków, sygnatura akt Sr. 48/49 został skazany na 7 lat więzienia z art. 14 § 1 dekretu z 13 VI 1946 w związku z art. 86 § 2 KKWP oraz karę dodatkową pozbawienia praw obywatelskich i publicznych na lat 5 i przepadek mienia na rzecz Skarbu Państwa. Sądzony przez WSR w składzie; ppłk Julian Harschin – Polan / znany oprawca sądowy żołnierzy konspiracji niepodległościowej/- przewodniczący oraz por. Tadeusz Makowski asesor i kpr. Wojciech Łukasik. Wykonanie kary WSR zarządził od 31 VIII 1948 zaliczając okres tymczasowego aresztowania. Jego apelacja nie została uwzględniona przez NSW w Warszawie, który zatwierdził wydany przez WSR Kraków wyrok.
    Po procesie więziony w ZK Kraków – Montelupich, skąd wywieziono go CWK we Wronkach i tu osadzono 23 III 1949. Początek wykonania kary 31 VIII 1948, upływ kary 31 VIII 1955. Szykanowany i prześladowany jako działacz niepodległościowy przez personel więzienny. Zaliczony do grupy więźniów antypaństwowych. Odbywał karę w najgorszych warunkach. W wyniku przejść w śledztwie i pobytu w więzieniach chorował. 05 XII 1951 wywieziony z CWK Wronki do więzienia w potylicach, potem kolejno był więziony w Wałczu, Rawiczu i w Raciborzu, skąd trafił do Ośrodka Pracy więźniów /OPW/ w Jelczu, gdzie był zmuszany do ciężkiej niewolniczej pracy. 31 III 1954 WSR w Krakowie, po rozpoznaniu jego sprawy na posiedzeniu niejawnym, wydał postanowienie o złagodzeniu kary i na podstawie amnestii z 22 XI 1952 złagodził mu karę do lat 4 i 8 miesięcy z utrzymaniem kar dodatkowych. WSR Kraków uznając odbycie kary zarządził zwolnienie go z więzienia. Zwolniony z OPW Jelcz 07 IV 1954. Po odzyskaniu wolności zamieszkał przy ul. Klikowskiej w Tarnowie. Z powodu przejść w śledztwie i w więzieniach doznał trwałego uszczerbku na zdrowiu fizycznym i psychicznym, czego efektem były m.in. reumatyzm, gruźlica i choroba serca, które trawiły go do końca życia. Po podleczeniu zdrowia próbował znaleźć odpowiednie zatrudnienie, co udało się zrealizować po roku starań. Był inwigilowany przez UB/SB. Ponieważ miał zakaz pracy w szkolnictwie, pracował jako brukarz. Po X 1956 podjął starania o przywrócenie do pracy nauczycielskiej. 25 II 1957 decyzją nr 55/57 Miejskiej Komisji Rehabilitacyjnej przy Wydziale Oświaty Prezydium MRN w Tarnowie został w pełni zrehabilitowany z wnioskiem o przywrócenie do zawodu nauczycielskiego od 1 VIII 1957. Od 01 IX 1957 do czasu przejścia na emeryturę w 1968 pracował jako nauczyciel, potem zastępca kierownika Szkoły Podstawowej im. Tadeusza Czackiego w Tarnowie. Po przejściu na emeryturę pracował społecznie jako społeczny kurator dla nieletnich przy Sądzie Powiatowym w Tarnowie. W 1960 wstąpił do ZBAW i D-u. Gromadził dokumenty i relacje dot. działalności AK na terenie Obwodu AK Tarnów.
    Zmarł 24 II 1990 w Tarnowie. I pochowany na miejscowym cmentarzu.
    Postanowieniem Sądu Wojewódzkiego w Krakowie, Wydz. III Karny, sygnatura akt III. Ko 892/93 z 19 IX 1994 wyrok wydany przez WSR Kraków 04 II 1949 został uznany za nieważny jako wydany za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego.
    Odznaczony: Krzyżem AK, Medalem Zwycięstwa i Wolności, Odznaką 1000-lecia Państwa Polskiego, złotą oznaka ZNP.
    Był żonaty z Janina Rzepką. Miał córkę Marię zam. W Tarnowie.
     
    Rocznik oficerski rezerw 1934; R. Rybka – K. Stepan. Awanse oficerskie w WP 1935-1939. Kraków 2003; A. Pietrzykowa. Region tarnowski w okresie okupacji hitlerowskiej 1939-1945. W-wa 1984; T. Biedroń. Schemat organizacyjny WiN-u /1945-1949/ Okręg Krakowski /w:/ ZH WiN nr 5 / 1995. Kraków 1995; S. Głąb. Charakterystyka nr 200. Okręg Kraków AK/DSZ/WiN. IPN Kraków, sygnatura nr Kr 074/199; Księga ewidencyjna więźniów CWK Wronki nr II/359/49; Księga Główna więźniów CWK z 1951 , tu adnotacja o transporcie w dniu 05 XII 1951 do ZK Potulice; USC Tarnów. Skrócony akt zgonu nr 256/1990. t. Łaszczewski. Biogram S. W. /w:/ MSBUDN 1939-1956, t. 7. Kraków 2001; Dokumenty oryginalne udostępnione przez córkę Marię.

     
    Wojtowicz Jan [1906-1989], rolnik, podoficer rez. WP, w konspiracji ZWZ/AK, ppor., ps. „Klon”.
    D-ca Placówki AK nr 3 Orły. Obwód ZWZ/AK Przemyśl. Działacz WiN. Kierownik Koła WiN Orzechowce. Rada WiN Przemyśl.
     
     Ur. 05 III 1906w Drochojewie pow. Przemyśl, syn Stanisława i Kunegundy zd. Cwynar. /rolników/.Ukończył szkołę ludową, potem rolniczą. Odbył służbę wojskową w WP. Ukończył szkołę podoficerską. W okresie międzywojennym pracował w rolnictwie. W okresie okupacji niemieckiej czynny w konspiracji ZWZ-AK na terenie Obwodu ZWZ/AK Przemyśl. Działał na Placówce ZWZ/AK nr 3 /Orły/, gdzie pełnił różne funkcje. Awansowany do stopnia ppor. był d-cą Placówki nr 3 od 1942 do końca okupacji niemieckiej. Mieszkał w Drochojewie i pracował w rolnictwie. Od jesieni 1945 działa w strukturach Zrzeszenia WiN. Początkowo magazynier broni, potem kierownik Koła WiN Orzechowce wchodzącego w skład Rady WiN Przemyśl. Prowadził działalność wywiadowczą z dziedziny polityczno-gospodarczej. Sprawozdania przekazywał kierownikowi Rady WiN Przemyśl.
    Aresztowany przez funkcj. UB 12 II 1947 i uwięziony. Postanowienie o zastosowaniu wobec niego tymczasowego aresztowania wydała z datą 23 V 1947 WPR Rzeszów.
    Skazany przez WSR Rzeszów 18 V 1948 syg, akt Sr 333/48 z art. 86 § 2 KKW na dożywotnie więzienie. 06 VII 1948 karę dożywocia przy zastosowaniu amnestii zmieniono mu na 12 lat więzienia. Sądzony razem z W. Szechyńskim i innymi. Po procesie więziony w ZK Przemyśl, skąd został przetransportowany do Centralnego Więzienia Karnego we Wronkach i tu osadzony 03 XII 1948. Początek wykonania kary 06 VII 1948, zaś upływ kary 06 VII 1960.
    Po zwolnieniu z więzienia mieszkał nadal w Drochojewie, gdzie prowadził własne gospodarstwo rolne /1977/.
    Zmarł w 1989.
     
    T. Balbus – Z. Nawrocki. Rozpracowanie Rzeszowskiego Wydziału WiN w dokumentach UB /1944-1949/. W-wa 2001; H. Czarnecki. Informator o dokumentach sądowo-więziennych z lat 1944-1956. Poznań 1993; G. Ostasz. Zrzeszenie „WiN” Okręg Rzeszów. Rzeszów 2000; Kwestionariusz osobowy. Charakterystyka nr 3. IPN Rzeszów; Księga ewidencyjna więźniów CWK Wronki nr II/1294/48;

     
    Wolski Stefan [1903-1957?], prawnik, oficer rez. piech. WP, w ZWZ/AK, por. /3 V 1944/ ps. „Florian”, „Jawor”.
    Prokurator przy WSS Okręgu Lublin AK 1942 – XI 1944
     
     Ur. 02 VIII 1903 w Nałęczowie, gdzie jego ojciec był weterynarzem. Po ukończeniu gimnazjum studiował prawo na KUL uzyskując w 1925 dyplom mgr praw. W latach 1926-1927 odbywał służbę wojskową w Szkole Podchorążych Rezerwy Artylerii we Włodzimierzu Wołyński, którą ukończył w stopniu tytularnego plut. podch. rez. art. Awansowany do stopnia ppor. rez. art. 1 I 1932 z przydziałem do 1 DAK w Warszawie. Ewidencyjnie podlegał PKU Radom. W czasie studiów należał do korporacji studenckiej „Concordia”. Po aplikacji pracował jako asesor w Lublinie, następnie jako podprokurator w Radomiu i Lublinie, a później od 1932 w Wilnie. Oskarżał w głośnym procesie wileńskich komunistów. Brał udział w kampanii wrześniowej 1939. Walczył w rejonie Krasnobrodu i Zamościa jako oficer zwiadowczy 3 DAK z Podegrodzia k./ Wilna. Podczas okupacji mieszkał w majątku Stanisława Rzewuskiego w Woli Sławińskiej, z którym był związany rodzinnie. Pracował tam oficjalnie jako buchalter. Czynny w konspiracji AK od I 1942. Pełnił od 1942 do XI 1944 pełnił funkcję prokuratora Wojskowego Sadu Specjalnego w lubelskim Okręgu AK. Awansowany 3 V 1944 do stopnia por. Mieszkał w końcu 1944 w Lublinie przy ul. Godebskiego 8/1. Pod koniec 1944 aresztowany przez NKWD, został skazany na karę śmierci, zamienioną na długoterminowe więzienie. Wieziony w CWK Wronki i Rawicz. Zwolniony w 1956 zostaje zrehabilitowany. Po wyjściu z więzienia nie mógł znaleźć pracy. Załamany popełnił samobójstwo.
     
    Rocznik oficerski rezerw 1934; J. Łukasiak. Szkoła Podchorążych Artylerii Rezerwy. Pruszków 2000; I. Caban. Ludzie lubelskiego Okręgu AK. Lublin 1995; A. G. Kister. Komenda Okręgu Lublin AK w 1944 roku. W-wa 2000.



    Woźniak Jerzy Stanisław [1923-], żołnierz ZWZ/AK, działacz WiN, ps. „Jacek”, „Jerzy”, „Żmija”, vel Józef Makara                                                 
    Ur. 08 XI 1923 w Krakowie, syn Jana /notariusza/ i Karoliny z d. Rząsa. Po ukończeniu w 1935 szkoły powszechnej rozpoczął naukę w I Państwowym Gimnazjum im. ks. Stanisława Konarskiego w Rzeszowie. Do wybuchu wojny ukończył 4 klasy. Maturą zdał na tajnych kompletach /Kuźnica/ w 1944. Mieszkał z rodziną Błażowej. Od 1941 żołnierz ZWZ/AK na Placówce Błażowa. W 1943 ukończył kurs konspiracyjnej Szkoły Podoficerskiej Rezerwy Piechoty, a następnie od jesieni 1943 do wiosny 1944 konspiracyjny kurs Podchorążych Rezerwy Piechoty. Uczestnik akcji „Burza”. Był żołnierzem osłony radiostacji nadającej okresowo z jego domu rodzinnego w Mokłuczce. Awansowany do stopnia ppor. rez. 11 XI 1944. Po wejściu latem na teren Rzeszowszczyzny A. Cz. kontynuuje działalność konspiracyjną w AK. Od IX 1944 poszukiwany przez NKWD/UB ukrywa się, a w 1945 wyjechał do Krakowa, gdzie podejmuje studia na Wydziale Prawa UJ. Jednocześnie działa w strukturach konspiracyjnych NIE/DSZ. Od VI-VII 1945 był w Straży Akademickiej we Wrocławiu. 1 IX 1945 z grupą Francuzów przedostał się do Francji w celu oceny drogi przerzutowej dla żołnierzy mjr Dragona Sotirovica „Draży” przez Czechosłowację na Zachód. Jesienią 1945 rozpoczął studia medyczne w w Innsbrücku w Austrii. Po ukończeniu I roku w VI 1946 wyjechał do Włoch i wstąpił do II korpusu gen. W. Andersa, gdzie został z-cą szefa Centralnej Składnicy Książek II Korpusu. We IX 1946 ewakuowany wraz z II Korpusem do Wlk. Brytanii. Po rozwiązaniu II korpusu znalazł się w polskim Korpusie Przysposobienia i Rozmieszczenia, skąd skierowano go na II rok studiów medycznych do Duddinngston Caut k. Edynburga. W XI 1947 J. Maciorek, kierownik Delegatury WiN, mianował go swoim adiutantem-sekretarzem, a w V 1947 wysłał jako kuriera do Zarządu Głównego WiN w kraju z zadaniem przekazania szyfru dla szyfrowania poczty konspiracyjnej. W VI 1947 dotarł do Katowic i za pośrednictwem S. Sieńki i L. Kubika dotarł do Ł. Cieplińskiego, któremu przekazał przesyłkę od J. Maciołka. Na plecenie Ł. Cieplińskiego objął funkcję oficera do zleceń specjalnych i szefa Działu Specjalnego IV ZG WiN. W X 1947 po rezygnacji L. Kubika został p. o. kierownikiem organizacyjnym IV ZG WiN. Zatrzymany w Katowicach 09 XII 1947 przez funkcj. WUBP Katowice w drodze na spotkanie z Ł. Cieplińskim. 10 XII 1947 przewieziony do aresztu MBP przy ul. Koszykowej w Warszawie, gdzie był nakłaniany bezskutecznie przez gen. M. Mietkowskiego do współpracy z wywiadem rozpracowującym struktury Delegatury Zagranicznej WiN. Następnie uwięziony na X Pawilonie w więzieniu na Mokotowie. Postanowienie śledztwie zastosowaniu wobec niego tymczasowego aresztowania wydała WPR Warszawa. Podpisał Maksymilian Lipiński. Po ciężkim śledztwie zostaje wyrokiem WSR Warszawa z dnia 10 XI 1948, sygn. akt Sr. 1270/48 skazany na karę śmierci i utratę praw na zawsze. Sądzony przez WSR Warszawa w składzie: kpt. Zbigniew Furtak – przewodniczący, kpr. Stefan Turek i kpr. Władysław Perełko – ławnicy przy udziale protokolanta por. Ryszarda Czarkowskiego. 7 I 1949 NSW w Warszawie utrzymał wyrok w mocy. W dniu 18 I 1949 b. Bierut w drodze łaski zamienił mu karę śmierci na dożywotnie więzienie. Po procesie więziony na Mokotowie, skąd został wywieziony do Centralnego Więzienia Karnego w Rawiczu i tu osadzony 7 III 1949. W VIII 1950 przetransportowany do więzienia w Warszawie na proces Ł. Cieplińskiego. Z więzienia w Warszawie wywieziony do Centralnego Więzienia Karnego we Wronkach i tu osadzony 29 XI 1950. Początek wykonania kary 18 I 1949. W więzieniu wronieckim przez cztery lata pracował jako pomocnik lekarza więziennego na oddziale gruźliczym szpitala więziennego. W dniu 17 V 1954 postanowieniem WSR Warszawa zaliczono mu na poczet kary okres tymczasowego aresztowania od 9 XII 1947. W dniu 1 V 1956 Sąd Wojewódzki dla m. Warszawy wydał na podstawie amnestii z 27 IV 1956 postanowienie o złagodzeniu mu kary do lat 12 i utraty praw na okres lat 5. w dniu 15 XI 1956 Sąd Wojewódzki dla m. Warszawy wydał postanowienie o warunkowym zwolnieniu. Zwolniony z więzienia 16 XI 1956. Po opuszczeniu więzienia zamieszkał we Wrocławiu. W II 1947 rozpoczął studia medyczne we Wrocławiu, które zakończył w 1961 dyplomem lekarskim. Pracował w Klinice Chorób Płuc, w Wojewódzkiej Przychodni Przeciwgruźliczej oraz w Akademickiej Przychodni Przeciwgruźliczej, a także przez 25 lat w Poradni przeciw pylicy. Pełnił we Wrocławiu funkcję prezesa Komitetu do Walki z Gruźlicą. Nie należał do żadnej partii ani ZBOWiD. Od 1989 był początkowo wiceprezesem, a następnie prezesem Okręgu Dolnośląskiego ŚZŻAK, członkiem Zarządu Głównego ŚZŻAK, prezesem Okręgu wrocławskiego, sekretarzem Zarządu Głównego Zrzeszenia WiN. W 1990 był organizatorem Zjednoczenia Chrześcijańsko-Narodowego we Wrocławiu i członkiem jego Rady Naczelnej. W 1991 kandydował do Sejmu z ramienia ZChN. Pełni funkcję prezesa Zrzeszenia Społeczno-Kombatanckiego WiN. W XII 1997 do IX 2001 z-ca kierownika Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w randze wiceministra, a od IX – XI 2001 kierownikiem Urzędu.
    W dniu 5 III 1993 wyrok wydany przez b. WSR Warszawa został unieważniony jako wydany za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego.
    Odznaczony: KW 2x, SKZ z M, Krzyżem Komandorskim OOP.
    Mieszka we Wrocławiu.

    A. Zagórski. „Zrzeszenie Wolność i Niezawisłość” w dokumentach, Wrocław, t.VI, cz. 3. Wrocław 2000; H. Czarnecki. Informator o dokumentach sądowo-więziennych z lat 1944-1956. Poznań 1993;Księga ewidencyjna więźniów CWK Rawicz z 1949; Księga ewidencyjna więźniów CWK Wronki z 1951 -52; S. J. Rostworowski /opr./”Dardanele”. Delegatura WiN-u za granicą  /1946-1949/ Wrocław 1999.
     

     
    Woźniak Piotr [1912-1988], nauczyciel, oficer rez. piechoty WP, ppor. [1939], w konspiracji ZWZ/AK/NIE, por. [1943], kpt. [1944], NOW/NZW, mjr. Więzień polityczny PRL.
    Kmdt Obwodu ZWZ/AK II –III 1942. Okręg ZWZ/AK Tarnopol.
     
     Ur. 09 II 1912 w Młyniskach pow. Trembowla. Syn Stanisława /rolnika/ i Marii z d. Moskal. Po ukończeniu szkoły powszechnej kształci się w gimnazjum we Lwowie, gdzie w 1932 zdał maturę. Następnie uczy się w okresie 1932-1934 w Seminarium Nauczycielskim im. Henryka Sienkiewicza w Trembowli, gdzie uzyskał dyplom nauczyciela szkoły powszechnej. Od VIII 1934 do VII 1935 odbywał służbę wojskową na Dywizyjnym Kursie Podchorążych Rezerwy Piechoty 5DP przy 19 pp we Lwowie. Praktyki odbywał od VII – VIII 1935 w 54 pp w Tarnopolu. Następnie pracuje od 1935 jako nauczyciel szkoły powszechnej w Rawie Ruskiej i rozpoczął studia pedagogiczne w Lublinie.
    W VIII 1939 zmobilizowany do WP i wcielony do 54 pp w Tarnopolu. Bierze udział w kampanii wrześniowej 1939. Unika niewoli i po zakończeniu działań wojennych powraca do Rawy Ruskiej, gdzie w XI 1939 zostaje aresztowany przez NKWD i uwięziony w więzieniu w Rawie Ruskiej. W I 1940 udaje mu się zbiec z więzienia. Ukrywał się w Czortkowie. W VII 1941 podejmuje działalność konspiracyjną w ZWZ/AK na terenie Obwodu ZWZ/AK Czortów. W końcu I 1942 skierowany na stanowisko k-dta Obwodu ZWZ/AK Kopyczyńce, którego struktury organizuje od podstaw. Zagrożony aresztowaniem w połowie III 1942 zostaje przeniesiony do Tarnopola, gdzie od 15 III 1942 objął funkcję szefa Oddziału II a /wywiadu/ w sztabie Okręgu AK Tarnopol. Zorganizował aktywnie działająca sieć wywiadowczą na terenie okręgu. Awansowany 11 XI 1943 do stopnia por. rez. Funkcję pełni do 15 IV 1944. Brał udział w akcji „Burza” prowadzonej na terenie okręgu. Po wejściu A. Cz. nie ujawnia się i kontynuuje działalność konspiracyjną od VIII 1944 w strukturach tarnopolskiej siatki NIE. Awansowany 11 XI 1944 do stopnia kpt. rez. Przez władze sowieckie przydzielony do prac przyfrontowych, potem skierowany do Tarnopola, gdzie pracował jako nauczyciel w szkole ukraińskiej. Zagrożony aresztowaniem w I 1945 wyjechał z Tarnopola do Lwowa. Po drodze zostaje aresztowany przez NKWD. Podjął udaną ucieczkę z pociągu i dotarł do Przemyśla. Tu nawiązał kontakty z b. żołnierzami konspiracji niepodległościowej i rozpoczął formowanie oddziału leśnego, podejmując się funkcji d-cy oddziału, który przyjął kryptonim „San”. Zadaniem oddziału była ochrona polskich wiosek przez UPA w pow. Przemyśl i Jarosław. Latem 1945 rozwiązłą oddział, ale sam pozostaje w konspiracji. Nawiązał kontakt z prezesem Okręgu Rzeszowskiego SN Józefem Sałabunem „Grom”, potem z KG NOW/NZW. Po wyjeździe do Krakowa k-dta Okręgu rzeszowskiego NOW/NZW mjr-a K. Nizieńskiego „Waluś”, na początku XII 1945 zostaje mianowany jego następcą z zadaniem odtworzenia struktur organizacji. Pod nazwiskiem Antoni Bojanowski mieszkał w Jarosławiu u swej łączniczki Izabeli Gamracy. W I 1946 zreorganizował struktury terenowe i na nowo obsadził K. O. Powołał komórkę prasową, która funkcjonowała od II 1946 do II 1947. Przed wyborami i referendum 1946-1947 kontaktował się z działaczami PSL. Wydał wyrok śmierci na szefa okręgowego PAS por. Bronisława Dłuszyńskiego „Sęp”, którego podejrzewał o współpracę z UB. Wyrok wykonano w V 1946. Po ogłoszeniu w II 1947 amnestii razem z L. Więcławem „Kłos” postanowili rozwiązać okręg i ujawnić się. Ukryli broń, amunicje i archiwa, a następnie 24 IV 1947 ujawnił się w PUBP Rzeszów, poczym wyjechał do rodziny zamieszkałej przy ul. akacjowej w Bytomiu.
    Podejmuje pracę zawodową w zawodzie nauczyciela szkoły podstawowej w Bytomiu. Jednocześnie rozpoczął studia na Wydziale Prawa UJ w Krakowie.
    W dniu 22 VIII 1948 zatrzymany w swoim mieszkaniu przez funkcj. WUBP Rzeszów i przewieziony do aresztu WUBP w Rzeszowie. Postanowienie o zastosowaniu wobec niego tymczasowego aresztowania wydała z datą 25 VIII 1948 WPR Rzeszów. Przeszedł ciężkie śledztwo z zastosowaniem tortur. W celu wymuszenia zeznań bity, głodzony i maltretowany na różne sposoby. Śledztwo zakończono 28 XI 1948. Rozprawę sądową rozpoczęto 16 V 1949. Wyrokiem WSR Rzeszów, sygnatura akt Sr. 6/49  z dnia 30 V 1949 został skazany na karę śmierci z art. 86§ 1 i 2 KKWP i art. 7 MKK. Sądzony z grupą swoich współpracowników przez WSR Rzeszów pod przewodnictwem mjr – a Wacława Pietrania.
    W wyniku rewizji wyroku w dniu 02 VIII 1949 NSW w Warszawie zmienił mu karę śmierci na karę 10 lat więzienia oraz kary dodatkowe pozbawienia praw do lat 5.
    Początek wykonania kary wyznaczono mu od 02 VIII 1949 – upływ kary 02 VIII 1959. Nie zaliczono mu wówczas okresu tymczasowego aresztowania. Po procesie więziony w ZK Rzeszów, skąd zostaje transportem więźniów wywieziony do CWK we Wronkach i tu osadzony 25 X 1949. Jako wróg ludu zaliczony do kategorii więźniów antypaństwowych „A” odbywających karę w najgorszych warunkach /zimne nieogrzewane zimą cele z betonowymi posadzkami, karany pod byle pretekstem karcerem, szykanowany przez personel więzienny/. Był kilkakrotnie przesłuchiwany w CWK Wronki przez funkcj. UB. 30 XII 1951 przewieziony z CWK Wronki do więzienia Informacji Wojskowej Wojsk lotniczych w Warszawie przy ul. Wawelskiej, gdzie poddano go śledztwu pod zarzutem prowadzenia działalności wywiadowczej w ZWZ-AK. W VII 1952 przewieziony ponownie do CWK Wronki, gdzie odbywa nadal karę. W CWK Wronki z powodu stosowanych metod podczas śledztwa i pobytu w więzieniu ciężko choruje. Od 1952 jego żona czyniła bezskuteczne starania o darowaniu mu kary. Dopiero w dniu 12 III 1955 WSR w Krakowie wydał postanowienie o udzieleniu mu przerwy w odbywaniu kary na okres jednego roku od 19 III 1955 do 19 III 1956 zarządzając jednocześnie jego zwolnienie na przerwę. Jednocześnie postanowieniem WSR Kraków zaliczono mu do kary okres tymczasowego aresztowania i tym samym zmieniono początek wykonania kry od 22 VIII 1948 do 22 VIII 1958. W dniu 19 III 1955 zwolniony z CWK Wronki. Po odzyskaniu wolności 20 III 1955 powrócił do rodziny w Bytomiu, gdzie podjął leczenie. Postanowieniem WSG w Krakowie przedłużono mu okres przerwy o dalsze 6 miesięcy od 22 III 1956 do 19 IX 1956. do więzienia już nie powrócił. 12 V 1956 WSG w Krakowie na mocy amnestii z 27 IV 1956 umorzył mu pozostałą do odbycia część kary. Decyzją ministra Oświaty anulowano mu zakaz pracy w szkolnictwie. Decyzją Komisji Rehabilitacyjnej przy Prezydium WRN- Wydział Oświaty w Katowicach z dnia 18 XII 1956 przywrócono mu utracone prawa zawodowe. Zatrudniony od 01 I 1957 jako nauczyciel w Szkole Podstawowej Nr 3 w Bytomiu. Postanowieniem ZG sędziów NSW w Warszawie z 12 VI 1957 został całkowicie uniewinniony. Uchylono w całości poprzednie orzeczenia sądów i postępowań wobec niego i sprawę umorzyło.
    Ukończył studia historyczne i uzyskał tytuł doktora nauk humanistycznych. W latach 1980-1981 był aktywnym członkiem NSZZ „Solidarność” Regionu Śląsko-Dąbrowskiego. W stanie wojennym był represjonowany i więziony. Był autorem wspomnień, których część pt.„Zapluty karzeł reakcji” – wspomnienia AK-owca z więzień w PRL została opublikowana przez Wydawnictwo „Spotkania” w 1982 w Paryżu.
    Zmarł w Bytomiu 23 IV 1988. Pochowany na cmentarzu Mater Dolorosa w Bytomiu.
    25 I 1994 SW w Rzeszowie wydał postanowienie o nieważności wyroku i postanowień wobec niego jako wydanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego.
    Odznaczony: SKZ z M.
    Żonaty z Antoniną z d. Korczyńską. Miał synów Jerzego, Antoniego i Lesława.
     
    J. Węgierski. Obsada osobowa Lwowskiego obszaru SZP-ZWZ-AK-NIE w latach 1939-1945. Kraków 200o; tenże: AK w Okręgach Tarnopol i Stanisławów. Kraków 1996; Księga ewidencyjna więźniów CWK Wronki nr 1080/49, oraz z 1952; D. Iwanieczko. Biogram P. W /w:/ Konspiracja i opór społeczny w Polsce 1945-1956. Słownik biograficzny, t. II. Kraków -Warszawa-Wrocław 2004 /tu pozostała bibliografia/.


    Wyrzykowski Stefan [1916-1985], plut. podch. rez. [1937], ppor. [1939], żołnierz OW-KB/AK/ROAK/DSZ, por. 11 XI 1943, kpt. rez. [1945], działacz WiN, ps. „Sasza”, „Stefan”, „Zenon”.
    Kmdt Obwodu AK/ROAK/DSZ Biała Podlaska IX 1944 – VIII 1945. Prezes obwodu WiN Biała Podlaska IX 1945- XII 1945. Okręg Lublin AK/ROAK/DSZ/WiN.
     
    Ur. 21 IV 1916 w Terlikowie pow. Siedlce. Syn Aleksandra i Stefanii z d. Wolczyńskiej. Pochodził z szlachty zaściankowej. W 1935 ukończył średnią szkołę rolniczą. W latach 1935-1936 odbył służbę wojskową na Dywizyjnym Kursie Podchorążych Piechoty 16 DP przy 65 pp w Grudziądzu. Przeniesiony do rezerwy w stopniu tytularnego podch. rez. piechoty. Po odbyciu służby wojskowej podjął pracę w majątku Heleny i Bohdana Wędrychowskich w Witulinie .Do III 1939 pracował jako instruktor rolny w Poleskiej Izbie Rolnej w Brześciu. W III 1939 zmobilizowany do WP i przydzielony do DOK IX jako oficer Komisji Poboru Koni.
    Brał udział w kampanii wrześniowej 1939. Unika niewoli i powraca na Polesie, skąd przenosi się w XI 1939 do Warszawy, gdzie nawiązał kontakty konspiracyjne. Początkowo działa w organizacji OW-KB. Z ramienia tej organizacji został skierowany na Podlasie na stanowisko k-dta OW-KB na powiaty: Siedlce, Biała Podlaska. Jednocześnie dowódca dywersji OW-KB w pasie nadbużańskim. Awansowany w OW-KB do stopnia ppor. rez. Latem 1942 w ramach akcji scaleniowej został podporządkowany Komendzie Obwodu AK Biała Podlaska i został dowódcą grupy dywersyjnej ZO/Kedywu, która działała na terenie Obwodu AK Biała Podlaska. Wiosną 1943 zorganizował lotną grupę bojową, która nosiła oficjalna nazwę „I oddział lotny” i podlegała bezpośrednio szefowi „Kedywu” K.O. AK Lublin. W V 1943 w czasie walki w lesie Flora był 4-krotnie ranny. Rozkazem KG AK nr 113/BP z 20 X 1943 został awansowany do stopnia por. rez. z starszeństwem 11 XI 1943. w końcu 1943 otrzymał rozkaz zorganizowania oddziału osłonowego radiostacji nr 31. Z dniem 23 IV 1944 dowodzony przez niego oddział otrzymał nazwe OP-34. Brał udział w wielu akcjach bojowych, m.in. w dniu 30 IV 1944 w pobliżu wsi Wygoda, w pow. Biała Podlaska stoczył walkę z oddziałem niemieckim, który zaatakował jego oddział osłaniający prace radiostacji. W wyniku walki oddział niemiecki został rozbity. Zdobył sprzęt namiarowy, brał udział w boju pod Turowem. Jego oddział ubezpieczał wydobycie z bagien nadbużańskich rakiety V-2, a następnie transport. Rozkazem z 26 v 1944 oddział zostaje podporządkowany K.O. AK Biała Podlaska jako OP 34 pp AK.W czasie akcji „Burza” oddział stoczył walkę z Niemcami pod Jałówką. Do VII 1944 oddział stoczył szereg walk z Niemcami. Po zakończeniu walk brał aktywny udział w odtwarzaniu 34 pp AK, jednak po konflikcie z d-cą III batalionu 34 pp AK mjr S. Świeprawskim „Januszem”, 01 VIII 1944 opuścił miejsce koncentracji. Oddział kwaterował w lesie k/wsi Zawadki. Na rozkaz „Zenona” rozwiązano oddział. Broń zamelinowano. Po rozbrojeniu w białej Podlaskiej 3 batalionu 34 pp AK ukrywał się w okolicach Lesnej Podlaskiej, Huszlewa i Janowa Podlaskiego. We IX 1944 przejął funkcję k-dta Obwodu Biała Podlaska AK. W XII 1944 aresztowany przez patrol „Smierszu” w pobliżu wsi Kornica. Przewieziony do Siedlec podjął rozmowy z oficerami sowieckimi, którzy żądali od niego ujawnienia ukrywających się członków oddziału, wydania broni i amunicji. „Zenon”, po przyjęciu warunków został zwolniony. Miał się zgłosić 26 XII 1944 w siedzibie NKWD w Białej Podlaskiej. Ujawnieni żołnierze jego oddziału uciekli z pow. Biała Podlaska. Natomiast S. W ukrył się w rejonie Wisznic. Po rozwiązaniu 19 I 1945 AK nadal w konspiracji ROAK/DSZ na stanowisku k-dta obwodu. Na przełomie II/III 1945 rozpoczął organizację oddziału zbrojnego, którego dowództwo powierzył Robertowi Romańskiemu „Jarach”. Z jego polecenia oddział przeprowadził między innymi akcje oczyszczenia terenu z uciążliwych posterunków milicji. Awansowany do stopnia kpt. rez. rozkazem Delegata Sił Zbrojnych na Kraj nr 319 z 1 VI 1945. Funkcję k-dta obwodu AK/ROAK/DSZ/WiN pełnił formalnie do II 1946. Faktycznie już od XII 1945 obwodem kierował por. L. Dunicz „Świt”. Zagrożony aresztowaniem w końcu II 1946 opuścił teren powiatu przenosząc się do Warszawy, a później do Gdańska. Latem 1946 przedostał się do Szwecji w celu nawiązania kontaktów z przedstawicielem Rządu RP. Po kilku miesięcznym pobycie w Szwecji powraca do Polski w celu zorganizowania kanału przerzutowego Gdańsk-Sztokholm krypt. „Baza-Teresa”. W XII 1946 przebywał w Sopocie u rodziny prezesa Obwodu WiN Biała Podlaska kpt. L. Dunicza „Bartosz”, „Świt”. W wigilię 24 XII 1946 uniknął w tym mieszkaniu aresztowania przez UB ratując się ucieczka, w trakcie, której ostrzeliwał się. UB aresztowało wówczas kpt. L. Dunicza.
    W IV 1947 ujawnił swą działalność w WiN. Zamieszkał na stałe przy ul. Pięknej 16 a/19 w Warszawie. Podjął pracę w PKRF przy ul. Plac III Krzyży.
    Zatrzymany przez funkcj. MBP 01 VIII 1952 i aresztowany przez WPR Warszawa pod zarzutem działalności w nielegalnej organizacji. W śledztwie przebywał do III 1954. W dniu 25 III 1954 skazany wyrokiem WSR Warszawa, sygnatura akt Sr. 90/54 na karę 12 lat więzienia z art. 6 i 7 MKK. Więziony w Warszawie, potem w ZK Poznań i CWK we Wronkach. Zwolniony z więzienia 14 V 1956 po zmianie wyroku. Po odzyskaniu wolności zamieszkał w Warszawie, gdzie pracował zawodowo. W 1969 ze względu na stan zdrowia przeniósł się do Domanic pow. Siedlce, gdzie poświęcił się prowadzeniu własnego gospodarstwa rolnego. Zmarł 04 II 1985 w szpitalu w Siedlcach. Pochowany na kwaterze OW-KB na cmentarzu Powązki w Warszawie.
    Odznaczony: VM kl. 5, KW 2x, SKZ z M.
     
    I. Caban. Ludzie Lubelskiego Okręgu AK. Lublin 1995; J. Kopiński. Konspiracja akowska i poakowska n terenie Inspektoratu Rejonowego „Radzyń Podlaski” w latach 1944-1956. Biała Podlaska 1998; H. Czarnecki. Informator o dokumentach sądowo-więziennych z lat 1944-1956. Poznań 1993; Księga ewidencyjna więźniów ZK Poznań z 1954; Rozkaz Delegata Sił Zbrojnych na Kraj nr 319 /Żyto/. Warszawa 2004
     

     


     


     


    14 wrzesień 2007 r. - 21 październik 2013 r.
    @
    Layout i system zarządzania treścią wykonane przez: Lemon IT © 2005