<h1>Janusz Stankiewicz. Genealogia, przodkowie, badania genealogiczne, forum dyskusyjne</h1>Janusz Stankiewicz. Genealogia, przodkowie, badania genealogiczne, forum dyskusyjne<br><p><font size="7"><b>Stankiewicz</b> Genealogia</font>
Genealogia, przodkowie, badania genealogiczne, forum dyskusyjne

Konspiracja niepodległościowa w Polsce 1939-47

  • Komendantura ZWZ AK
  • Komendanci obszarów i okręgów
  • Komendanci inspektoratów - nazwiska na literę "A" - "I"
  • Komendanci inspektoratów - nazwiska na literę "J" - "M"
  • Komendanci inspektoratów - nazwiska na literę "N" - "R"
  • Komendanci inspektoratów - nazwiska na literę "S" - "Ż"

  •  

    Komendanci Inspektoratów ZWZ AK 

    nazwiska rozpoczynające się lieterami " A " - " I "



    Konspiracja niepodległościowa w Polsce 1939-1947
    Ludzie SZP/ZWZ/AK/DSZ/WiN

    Praca poświęcona pamięci żołnierzy konspiracji niepodległościowej SZP/ZWZ/AK/NIE/DSZ/WiN zawierająca biogramy lub noty biograficzne albo nierozszyfrowane pseudonimy osób pełniących funkcje Kmdta Głównego , Obszarów, Okręgów, Inspektoratów, Obwodów. W zamierzeniu ma zawierać noty biograficzne komendantów-dowódców Rejonów, funkcyjnych z sztabów obszarów, okręgów itp. W okresie działalności tych organizacji Służby Zwycięstwa Polsce 27 IX 1939- 13 XI 1939 , Związek Walki Zbrojnej 13 XI 1939- 14 II 1942, Armii Krajowej 14 II 1942- I 1945, następnie Ruch Oporu AK– I 1945-IV 1945 i Delegatura Sił Zbrojnych na Kraj IV 1945-VIII 1945 oraz wolności Niezawisłość IX 1945-I 1948.
    Noty biograficzne zostały opracowane w efekcie zebranych materiałów własnych, publikacji słownikowych i  publikacji poświęconych konspiracji.
    W organizacjach wymienionych wyżej używano różnych nazw funkcyjnych dot. funkcji. W SZP używano nazw d-ca główny, wojewódzki, powiatowy, w ZWZ kmdt główny, obszaru, okręgu, podokręgu kmdt Inspektoratu Rejonowego lub Inspektor, kmdt Obwodu, podobwodu, Rejonu, lub Ośrodka /odpowiednik rejonu/. Używano też nazwy dowódca rejonu, placówki. W DSZ na kraj używano nazw Delegat DSZ na Kraj, Obszaru, Okręgu itp. W WiN używano nazw prezes Zarządu Głównego, Obszaru Okręgu Inspektoratu Obwodu, Rejonu. Po rozwiązaniu 19 I 1945 AK używano nazw ROAK, /łódzkie, Mazowsze, Lublin. W Okręgu Białostockim AK przemianowano w II 1945 na AKO i używano tytułów przewodnik Okręgu. Inspektoratu, Obwodu. Okręg od VI 1945 podporządkowany DSZ na Kraj.

    Pamięci  p. Andrzeja Zagórskiego – wybitnego historyka konspiracji niepodległościowej - nauczyciela i przyjaciela /1926-2007/

    Jednocześnie zwracam się z prośbą o uzupełnianie, prostowanie informacji biograficznych.


                                                                                               Tadeusz Łaszczewski

                                                                                                     tadlas@wp.pl


     


    Komendanci Inspektoratów SZP- ZWZ-AK- DSZ-WiN B-K

     

    Abraszewski Franciszek

    [1909-1972], urzędnik, oficer rez. piech. WP, ppor. [1935], w konspiracji ZWZ/AK, por. [1943], ROAK/DSZ, kpt. [1945], działacz WiN, ps. „Adam G”, „Boruta”, „Jadźwing II”, „Jurand”, „KMB” „Puławiak” vel Franciszek Zaręba”.
    Kmdt Obwodu ROAK/DSZ Lublin-miasto. Prezes Obwodu i Inspektoratu WiN Lublin III 1945 – XI 1946. Okręg Lublin ROAK/DSZ/WiN.

    Ur. 27 I 1909 w Zamościu. Syn Feliksa i Anny z d. Służewska. Ukończył w Zamościu gimnazjum, gdzie w 1930 zdał maturę. Służbę wojskową odbył w latach 1930-1931 na Dywizyjnym Kursie Szkoły Podchorążych przy 15 pp w Puławach. Po odbytych obowiązkowych ćwiczeniach wojskowych awansowany do stopnia ppor. rez. piechoty 1 I 1935 z przydziałem mobilizacyjnym do 9 pp w Zamościu. Mieszkał w Puławach i pracował jako urzędnik skarbowy. W VIII 1939 zmobilizowany do WP. Odbył kampanię wrześniową 1939. Unika niewoli i powraca do Puław. Od początku 1940 czynny w konspiracji niepodległościowej. Początkowo działa w Polskiej Organizacji Zbrojnej, potem w ZWZ/AK.
    Od końca 1941 adiutant i szef kancelarii w sztabie Podobwodu „B” /Puławy/ w Obwodzie ZWZ/AK Puławy. Czynny w konspiracji na terenie Puław do rozwiązania AK 19 I 1945. Awansowany w AK do stopnia por. rez. W III 1945 wyjechał do Lublina, gdzie zamieszkał przy ul. Pocztowej 2. Podejmuje pracę zawodową w Monopolu Tytoniowym. Jednocześnie od III 1945 działa w Lublinie w konspiracji ROAK potem DSZ. Na polecenie k-dta inspektoratu ROAK/DSZ Lublin kpt./mjr F. Jarockiego ps. „Jadźwing I”, „Witeź” p.o. k-dta Obwodu ROAK Lublin-miasto, por. rez. Jan Buk vel Leski ps. „Sten” przekazał mu kierownictwo obwodu tego obwodu. F. A. Kieruje Obwodem ROAK potem DSZ Lublin- miasto do VIII 1945. Rozkazem nr 319 z 1 VI 1945 Delegata Delegatury Sił Zbrojnych w Kraju płk dypl. Jana Rzepeckiego ps. „Wojnar” został awansowany do stopnia kpt. rez. Po rozwiązaniu w VIII 1945 DSZ i utworzeniu we IX 1945 Zrzeszenia WiN, kieruje w strukturach WiN Obwodem Lublin-miasto. Po aresztowaniu 24 I 1946 przez funkcj. WUBP Lublin kpt. rez. Romana Jeziora – prezesa inspektoratu lubelskiego WiN obejmuje jako p.o funkcję inspektora, pełniąc jednocześnie funkcję prezesa Obwodu Lublin-miasto WiN. Formalnie odwołany z funkcji prezesa obwodu 30 IV 1946 i mianowany z dniem 1 V 1946 prezesem inspektoratu. Należał w tym okresie czasu do grona najaktywniejszych działaczy WiN na tym terenie. Zagrożony aresztowaniem wyjechał w lutym 1946 do Warszawy, gdzie zamieszkał i skąd kierował podległym inspektoratem poprzez kurierów i łączników. Także raz lub dwa razy w miesiącu osobiście przyjeżdżał do Lublina, gdzie spotykał się z podwładnymi prezesami obwodów WiN inspektoratu lubelskiego. Pomimo zachowania środków bezpieczeństwa w dniu 6 XI 1946 zostaje aresztowany w Warszawie przez funkcj. UB i osadzony w więzieniu UB w Warszawie, skąd go przewieziono na dalsze śledztwo do więzienia na Zamku Lubelskim. Aresztowany przez WPR Lublin. Śledztwo w jego sprawie prowadził Wydział Śledczy WUBP Lublin. W dniu 17 VI 1947 sprawa zostaje umorzona przez WSR Lublin, na podstawie amnestii z 22 II 1947. Zwolniony z więzienia 18 VI 1947 bez procesu. Po wyjściu z więzienia prowadził z H. Dekutowskim „Zapora” rozmowy dot. przeprowadzenia ujawnienia. Uczestniczył w organizowaniu fałszywych dokumentów potrzebnych do przerzutu za granicę grupy „Zapory” przez punkt kontaktowy w Nysie. Cała grupa została aresztowana przez UB i uwięziona. W środowisku konspiracyjnym AK/WiN uważano, że był agentem UB. Jednak wg L. Pietrzaka – historyka z IPN Lublin do tej pory nie znaleziono żadnych dowodów jego współpracy z UB.
    Mieszkał przy ul. Jasińskiego 6/12 w Warszawie, pracował jako urzędnik.
    Zmarł w Warszawie 11 IV 1972. Pochowany na cmentarzu Bródnowskim w Warszawie.

    R. Rybka – K. Stepan. Awanse oficerskie w WP 1935-1939. Kraków 2003; I. Caban. Ludzie Lubelskiego Okręgu AK. Lublin 1995; tenże; Oddziały Partyzanckie AK 15 pp „Wilków”. Lublin 1994; K. B. Kotliński. Puławscy Żołnierze AK. Puławy 1999; I. Caban - Z. Makowski. ZWZ-AK w Okręgu Lubelskim 1939-1944. Lublin 1971; Rozkaz Delegata Sił Zbrojnych na Kraj nr 319 /Żyto/. W-wa 2004; P. Gawryszczuk. Podziemie Polityczno – Wojskowe w Inspektoracie Lublin w latach 1944-1956. Lublin 1998; P. Mirski – J. Twardowski. /red./Zrzeszenie WiN na Lubelszczyźnie w latach 1944-1947 w opracowaniach funkcjonariuszy MSW. Lublin 2002; R. Wnuk. Lubelski Okręg AK,DSZ i WiN w latach 1944-1947. W-wa 2000; Informator o nielegalnych i antypaństwowych org. 1944-1956. Lublin 1993; L. Pietrzak. Kto wydał „Zaporę”, ZH WiN nr 15. Kraków 2001; A. Zagórski. Zrzeszenie WiN w dokumentach. T. VI, cz. 2. Wrocław 2000.

     

    Antoszewski Kazimierz

    [1917-2001], działacz harcerski, kpr. podch. piech.. WP, w konspiracji ZWZ-AK, ppor. rez. [1944], ps. „Soból”.
    Kmdt Inspektoratu Rejonowego AK Brodnica XI 1944- I 1945. Okręg Pomorski AK.
         
    Ur. 22 IX 1917 w m. Perm /Rosja/. Syn Bolesława /ogrodnika/ i Emilii z d. Sobolewskiej. Jego rodzice byli potomkami zesłanych na Syberię uczestników powstań narodowych. W 1914 wysiedleni za Ural za „nieprawomyślność”. Do 1914 mieszkali we wsi Holaki pow. Biała Cerkiew w okolicach Kijowa, gdzie jego ojciec Bolesław prowadził ogród w majątku Kazimierza i Romualdy Chojeckich. W 1923 rodzina Antoszewskich wróciła do Polski tylko z dwojgiem dzieci, ponieważ jedna z córek zmarła w czasie podróży. Początkowo mieszka w Warszawie, skąd rodzina przenosi się w poszukiwaniu pracy do Nowego Miasta Lubawskiego. Od 1926 do 1929 uczęszczał do szkoły powszechnej, potem do gimnazjum w Nowym mieście Lubawskim, gdzie w 1937 uzyskał świadectwo dojrzałości. Aktywnie działał w ZHP i PW. W latach 19341937 był drużynowym 14 PDH im. ks. Józefa Poniatowskiego w Nowym Mieście Lubawskim. Od 19 VIII 1938 do 15 IX 1938 odbywał służbę w 3 Batalionie Junackich Hufców Pracy, a od 30 IX 1938 do 31 VII 1939 odbywał służbę wojskową na Dywizyjnym Kursie Podchorążych Rezerwy Piechoty przy 67 pp w Brodnicy. Awansowany 20 VII 1939 do stopnia tytularnego kpr. podch. rez. piech. 01 VIII 1939 przydzielony do I Baonu 67 pp na stanowisko z-cy d-cy plutonu w 2 kompanii strzeleckiej. W kampanii wrześniowej 1939 bierze udział od 01 IX 1939 do 23 IX 1939. Przeszedł szlak bojowy 67 pp od Zbiczna k/Brodnicy do Bzury. Walczył z wrogiem pod Walewicami, Ząbkowicami, Kiernozią, gdzie jego pododdział został rozbity. Po przedarciu się do Puszczy Kampinoskiej bronił składu amunicji w Palmirach. Kontuzjowany w czasie walk 23 IX 1939 dostał się do niewoli niemieckiej. Przebywał w obozie jenieckim w Höyerswerda /Niemcy/, a od 07 XII 1939 więziony w Forcie XIII Stalagu XX A przy ul. okólnej w Toruniu, skąd 17 IV 1940 został zwolniony jako inwalida wojenny. Początkowo po zwolnieniu z obozu mieszkał w m. Opalenica pow. Brodnica i pracował w gospodarstwie swoich rodziców, a od 1941 przebywał z żoną w Gorecznicy. Wprowadzony do konspiracji przez Stanisława Dzięgielewskiego ps. „Mikołajski” z sztabu Inspektoratu Rejonowego ZWZ Brodnica i 30 X 1940 został zaprzysiężony do ZWZ przez Józefa Grussa ps. „Stanisław”. Początkowo jako k-dt podobwodu miał zadanie wyszukiwania i przygotowywania miejsc na zrzutowiska, werbowania do organizacji nowych członków i prowadzeni instruktażu w zakresie przestrzegania zasad konspiracyjnych, organizowanie kwater konspiracyjnych dla oficerów sztabu Okręgu Pomorskiego ZWZ/AK. Po aresztowaniu przez gestapo18 VIII 1944 Bolesława Laskowskiego ps. „Jeleń”, „Kessel” zostaje mianowany przez ppłk Józefa Chylińskiego „Wicher” – szefa sztabu Okręgu Pomorskiego AK k-dtem Obwodu AK Brodnica. Rozkazem KO „Reich” /l.dz. 221/44 z 11 XI 1944 awansowany do stopnia ppor. rez. W połowie XI 1944 z rozkazu ppłk Józefa Chylińskiego objął funkcję k-dta Inspektoratu Rejonowego AK Brodnica po odwołanym kpt. w st. sp. Feliksie Wróblewskim ps. „Bach”. Funkcję pełnił do I 1945. Od 01 III 1945 pracował w administracji państwowej jako podreferendarz starostwa Powiatowego w Brodnicy, potem wicestarosta. Członek powojennego PPS, działał w strukturach WiN, co spowodowało zwolnienie ze stanowiska w grudniu 1948. Na podstawie fałszywego donosu został oskarżony o kolportaż antypaństwowych ulotek podczas lutowego referendum w 1946. Dzięki interwencji Romana Zielińskiego aktora z Bydgoszczy uniknął aresztowania. Od grudnia 1948 aż do czasu przejścia na emeryturę 01 X 1977 pracował w handlu. Nie ukończył studiów podjętych w Wyższej Szkole Administracji Państwowej w Łodzi. Zainicjował powołanie w Brodnicy koła ŚZŻAK i od 01 XII 1989 był jego prezesem. Odegrał czołową rolę w upamiętnianiu działalności AK na terenie Brodnicy.
    Zmarł w Brodnicy 25 IV 2001. Pochowany na miejscowym cmentarzu parafialnym.
    Odznaczony: Srebrnym Krzyżem zasługi /1970/, KKOOP /1976/, medalem „Za udział w Wojnie Obronnej 1939” /1982/.
    Od 1941 żonaty z Stanisławą Borowską.

    Elżbieta Skerska. Biogram K. Antoszewskiego /w:/ Słownik Konspiracji Pomorskiej nr 6. Toruń 2004.

     

    Badach -Rogowski Józef, Cyryl

    [1910-1967]; oficer sł. st. piechoty WP, por. [1936], żołnierz ZWZ-AK kpt. [1941], mjr [1944], ps. „Czaharski”, „Skiba” vel Józef Rogowski. Więzień polityczny PRL.
    Kmdt Obwodu ZWZ/AK Chrzanów, Kmdt Inspektoratów Katowice, Sosnowiec - AK Okręg Śląsk.

    Ur. 20 VIII 1910 w Maksymówce pow. Zbaraż w Małopolsce Wschodniej. Syn Władysława i Marii z d. Ciszkowicz. W 1930r. ukończył II gimnazjum im. J. Słowackiego, typu klasycznego w Tarnopolu. W latach 1930-1931 przebywa w Szkole Podchorążych Rez. Piechoty w Rawie Ruskiej po ukończeniu, której jako wyróżniający się podchorąży, zostaje skierowany do Szkoły Podchorążych Piechoty w Komorowie k/Ostrowi Maz., gdzie kształci się w latach 1931-1933. Po ukończeniu podchorążówki promowany 15 sierpnia 1933 do stopnia ppor. sł. st. piechoty z przydziałem do 3 Pułku Strzelców Podhalańskich w Bielsku na stanowisko d-cy plutonu. Do stopnia por. sł. st. piech. awansowany ze starszeństwem 19 III 1936 z starszeństwem 1 I 1936. Przeszedł przeszkolenie na kursie specjalistycznym dla oficerów łączności w Centrum Łączności w Zegrzu k/ Warszawy. Nadal służbę pełni w 3 psp na stanowisku oficera łączności. Później był wytypowany przez oficerów kontrwywiadu II Oddziału Sztabu Głównego do wykonywania zadań w ramach tzw. „Dywersji Pozafrontowej”. Przeszedł też stosowne przeszkolenie w tym kierunku. Mianowany szefem Rejonu Dywersji Pozafrontowej na odcinku Bielsko - Bogumin. Organizator siatki Dywersji Pozafrontowej na wyznaczonym terenie. Organizacyjnie podlega por. rez. J. Karolowi. Etatowo służy nadal w 3 psp w Bielsku na stanowisku d-cy plutonu łaczności. W kampanii wrześniowej 1939 uczestniczy w szeregach 3 psp na stanowisku oficera łączności pułku. Przeszedł szlak bojowy pułku od bielska aż na Lubelszczyznę. Po rozwiązaniu pułku w końcu września 1939r. powraca do Bielska a następnie wyjechał do Chrzanowa gdzie mieszkała jego rodzina. Od jesieni 1939r. czynny w konspiracji SZP na terenie Zagłębia Dąbrowskiego. Należy do czołowych organizatorów sieci konspiracyjnej SZP a potem ZWZ. Bliski współpracownik k-dta Podokręgu ZWZ ppłk. sł. st. piech. Henryka Kowałówki. Początkowo w ramach SZP był dowódcą powiatowym SZP W Chrzanowie a od II 1940r. k-dt Obwodu Chrzanów ZWZ/AK. Awansowany do stopnia kpt. sł. st. piechoty 11 XI 1941. Od początku 1942r. przejściowo k-dt Inspektoratu rejonowego ZWZ/AK Katowice. Od lata 1942 K-dt Inspektoratu AK Sosnowiec. Prowadził aktywną działalność konspiracyjną na podległym terenie. Poszukiwany przez gestapo wyjechał jako zagrożony aresztowaniem do Krakowa skąd podejmował próby kierowania inspektoratem. Jednak nie mógł należycie czynić. W maju 1943r. został odwołany z funkcji i przekazany do dyspozycji k-dy Okręgu AK Kraków. Otrzymuje nominacje na organizatora i dowódcę oddziału partyzanckiego „Harnasie”. W ramach przygotowań do akcji „Burza” organizuje zawiązki odtwarzanego w AK 3 psp. Brał udział w działaniach zbrojnych prowadzonych w czasie „Burzy” w rejonie Bielska. Awansowany do stopnia mjr 11 XI 1944. Po rozwiązaniu w styczniu 1945 AK przebywał w Krakowie. Ujawnił się we wrześniu 1945 przed Komisją Likwidacyjną ds. AK w Krakowie. Pełnił w komisji funkcję Przewodniczącego Komisji Weryfikacyjnej ds. okręgu krakowskiego AK.W latach następnych zamieszkał w Katowicach. Ukończył studia ekonomiczne i pracował w branży włókienniczej na kierowniczych stanowiskach. W X 1950 zostaje aresztowany w Katowicach przez funkcj. WUBP Katowice. Tymczasowo aresztowany przez WPR Katowice. W 1952 został skazany przez WSR Katowice na karę 15 lat więzienia. Ze względu na stan zdrowia zostaje w 1955 warunkowo zwolniony. Po odzyskaniu wolności powraca do Katowic gdzie zamieszkał na stałe. Przejścia podczas pobytu w aresztach UB i w śledztwie, a potem w więzieniach spowodowały u niego szereg chorób, które doprowadziły go do przedwczesnej śmierci. Zmarł dnia 08 VII 1967 w Katowicach i tu pochowany na miejscowym cmentarzu.
    Był żonaty z Zofią – Stefanią Badach – Rogowską z d. Siara, żołnierzem ZWZ/AK. Miał córkę Barbarę i syna Wiesława-Bogumiła , lekarza/ur.1942-2002/
    Odznaczony; VM kl. 5, KW 2x, ZKZzM.
    W.B. Moś. Strzelcy Podhalańscy 1918 – 1939r., wyd. 1989; L. Głowacki. Działania wojenne na Lubelszczyźnie w 1939r., wyd. 1976; W.B. Moś. 3. PSP. Kraków 1992; Z. Walter – Janke. W AK w Łodzi i na Śląsku, wyd. 1969; tenże W AK na Śląsku, wyd. 1986; J. Niekrasz. Z dziejów AK na Śląsku, wyd. II 1993r.,s. 41,305; M. Starczewski. Ruch Oporu na Górnym Śląsku i Zagłębiu Dąbrowskim. Katowice 1986; tenże Okręg Śląski AK /w/ AK Rozwój Organizacyjny, wyd. 1996; G. Mazur. Wojna i konspiracja na Podkarpaciu i Podhalu, wyd. 1998; Z. Zblewski. Między wolną Polską a „ siedemnastą republiką”. Kraków 1998; Inspektorat AK Sosnowiec, wyd. 2000r.; USC Katowice. Skrócony akt zgonu nr 968/1967/1;T. Łaszczewski, biogram B. MSBUDN, t. 9. Kraków 2003; Z. Zblewski. Okręg Krakowski Zrzeszenia WiN 1945-1948. Kraków 2005. /tu błędnie podano rodowe nazwisko/


    Banach Teofil

    [1907-1944], kpt. sł. st. piech. WOP[1938], zołnierz konspiracji niepodległościowej ZWZ/AK, mjr [1944], ps. „Bogumił“, „Bogusz“, „Skrzydlewski“.
    Kmdt Inspektoratu Rejonowego Przemyśl AK IX 1943-III 1944.

    Ur. 29 VIII 1907 w Czortkowie. Syn Teofila /właściciela restauracji/ i Kazimiery z d. Dyhdalewicz. Po ukończeniu gimnazjum i zdaniu matury w 1926 wstępuje do Szkoły Podchorążych Piechoty w Ostrowi Maz.-Komorowie, gdzie przebywa w latach 1926-1929. Awansowany do stopnia ppor. sł. st. piech. 15 VIII 1929 z przydziałem do 79 pp w Słonimiu na stanowisko dowódcy plutonu w kompanii strzeleckiej. Awansowany do stopnia por. sł. st. 1 I 1933. Pełni następnie funkcję d-cy plutonu CKM. Przeniesiony na dowódcę plutonu na Dywizyjnym Kursie Podchorążych Rez. Piechoty. Od 1936 jest wykładowcą i instruktorem w Szkole Podchorążych Rez. Piechoty 20. DP w Słonimiu. Do stopnia kpt. sł. st. awansowany 19 III 1938. W okresie 1938-1939 d-ca 8 kompanii III baonu 79 pp. W kwietniu 1939 został zastępcą d-cy mobilizowanego na bazie 79 pp 7 Samodzielnego Batalionu CKM i broni towarzyszącej włączonego do Brygady Obrony Narodowej „Sieradz”. Na tym stanowisku brał udział w kampanii wrześniowej 1939r. Bierze udział w obronie Modlina na pododcinku „Zakroczym I, i w boju pod Górami Borowskimi. W ostatniej fazie walk walczył w szeregach 2 pp Leg. Odznaczony za męstwo KW. Po kapitulacji przebywał w obozie jenieckim w Soldau - Iłowo-Mława, skąd go zwolniono na podstawie umowy kapitulacyjnej 19 X 1939. Po zwolnieniu z niewoli zamieszkał w Przeworsku ul. Kościelna nr 2. Podjął pracę w charakterze ekspedienta-pomocnika w sklepie gospodarczym w Przeworsku u p. Leokadii Jarzymowskiej. Wkrótce włącza się do działalności konspiracyjnej w szeregach ZWZ/AK. Od sierpnia 1942 po Ignacym Puchale ps. „Topola” pełni funkcję k-dta Obwodu AK Przeworsk. Od IX 1943 do III 1944 pełni funkcję k-dta Inspektoratu Rejonowego AK Przemyśl. Aresztowany przez funkcj. Gestapo w dniu 29 III 1944 podczas pracy w sklepie. Wożony na przesłuchania z Jarosławia do Krakowa i Tarnowa. Wywieziony w grupie więźniów z więzienia jarosławskiego w Lasy Sieniawskie i tam zamordowany. Figuruje na liście z dnia 6 maja 1944 poz. 2 jako rozstrzelany za przynależność do organizacji niepodległościowej i posiadanie broni. Był pośmiertnie awansowany do stopnia mjr. sł. st.
    Odznaczony KW, Brązowym Krzyżem Zasługi, pośmiertnie Krzyżem AK, Krzyżem za Wojnę 1939r.
    Żonaty z Zofią zd. Rach /1907-1980/, mieli córkę Lucynę Zofię Katarzynę zamężną Żukiewicz ur. 1936r. i syna Ryszarda Teofila ur. 1934r.
    Rocznik oficerski 1932; R. Rybka – K. Stepan. Awanse oficerskie w WP 1935-1939. Kraków 2003; A. Jarzymowski. Biogram T. Banacha MSUDN 1939-1956, Kraków 1997r., t. 2, s. 15-17; A. Zagórski. Nota biograficzna T. Banacha /w/ Dokumenty Okręgu Kraków AK. Dział Łączności Zewnętrznej Okręgu Kraków 1943-1945. Wyd. Kraków 1998r., s. 224-225 / tam pozostała bibliografia/

    Baranowski Stefan

    [1908-1985], nauczyciel, oficer rez. piech. WP , ppor. [1933],żołnierz konspiracji niepodległościowej AK/WSGO „Warta“-DSZ, ps. „Małek“, „Mieczysław“, „Weber“, por. [1945]
    Kmdt Inspektoratu aK-WSGO „Warta“-DSZ Ostrów Wlkp. V 1944- IX 1945
    Ur. 4 V 1908 w Pabianicach jako syn Antoniego i Anny z d. Osmólska. W 1927 zdaje maturę w Państwowym Seminarium Nauczycielskim w Koźminie. Po uzyskaniu dyplomu nauczyciela szkół powszechnych od 1927 do 1929 pracuje w swoim zawodzie w szkole powszechnej w Sytnicy. W latach 1929/1930 odbywa służbę wojskową w 26 pp w Gródku Jagiellońskim, gdzie ukończył Dywizyjny Kurs Podchorążych Rezerwy Piechoty. Po przeniesieniu do rezerwy pracuje jako nauczyciel w szkole powszechnej w Łunińcu na Wołyniu a potem w Krasnej Woli. Przydział mob. do 84 pp w Pińsku. Ewidencyjnie podlega PKU Łuniniec. Po odbytych kolejno obowiązkowych ćwiczeniach wojskowych w 1931 i 1932 zostaje awansowany do stopnia ppor. rez. piech. WP ze starszeństwem 1 I 1933. W latach 1938-1939 ukończył Wyższy Kurs Nauczycielski w Warszawie. W sierpniu 1939 zostaje zmobilizowany do WP i wcielony do Batalionu Zapasowego w Krasnej Woli. Bierze udział w kampanii wrześniowej 1939. Po zakończeniu kampanii wrześniowej 1939, unika niewoli i przyjechał do Ostrowa Wlkp. Pracuje tu jako robotnik kolejowy. Do AK zostaje zaprzysiężony dnia 1 VIII 1942 przez kpt/mjr J. Kamińskiego ps. „Franek” z przydziałem do Obwodu AK Ostrów Wlkp. Do III 1944 zastępca k-dta obwodu. Od III 1944 do 5 V 1944 k-dt obwodu. Następnie od 5 V 1944 k-dt Inspektoratu Rejonowego AK Ostrów Wlkp. Do stopnia por. rez. piech. awansowany 1. I 1945. Funkcję inspektora pełni nadal po wejściu wojsk sowieckich. Czynny w konspiracji niepodległościowej WSGO „Warta”-DSZ. W konspiracji działa do 29 IX 1945. Oficjalnie pracował od 30 II 1945 jako nauczyciel szkoły podstawowej w Ostrowie. Zagrożony aresztowaniem przez UB wyjechał do Pabianic. Ujawnił się 10 III 1947 w PUBP Ostrów. Korzystał z ustawy amnestyjnej z 22 II 1947. Był potem prześladowany przez UB. Pozbawiono go prawa wykonywania zawodu nauczycielskiego. Pracował w Domu Książki potem w Papierniczej Spółdzielni Pracy w Ostrowie. Był wielokrotnie wzywany na rozmowy do UB gdzie go przesłuchiwano. Do zawodu nauczyciela powraca dopiero w 1960. Do czasu przejścia w 1973 na emeryturę pracował jako nauczyciel w Technikum Mechaniczno-Elektrycznym w Ostrowie.
    Zmarł w Ostrowie 30 XII 1985 i pochowany na miejscowym cmentarzu.
    Odznaczony m.in. ZKZ z M.  
    Żonaty z Czesławą z d. Słupianek. Miał 2 córki i 7 synów.

    Rocznik Oficerski Rezerw 1934; Encyklopedia Konspiracji Wielkopolskiej. Poznań 1998, wg indeksu; E. Serwański. Ostrów Wielkopolski i jego region w okresie II wojny światowej /1939-1945/ Poznań 1992, wg indeksu;W konspiracji Wielkopolskiej 1939-1945. Opr. Z. Szymankiewicz. Poznań 1993, wg indeksu; Okręg Pomorze AK w dokumentach 1939-1945. Toruń 1991. Okręg Poznański AK w końcowej fazie okupacji pod red. M. Woźniaka. Poznań 1995.
     

    Bartosik Władysław
     
    [1890-1940], oficer sł. st. piechoty WP, mjr dypl. [1924], w konspiracji ZWZ, ps. „Bartos”, „Broda”
    Kmdt Inspektoratu Rejonowego ZWZ Rzeszów.

    Ur. 15 IX 1890 w Raszynie k/Warszawy jako syn Szczepana /organista wiejski/ i Salomei z Borowych. W 1911 zdał maturę w Szkole Realnej w Warszawie. Wcielony do służby w armii carskiej gdzie ukończył szkołę oficerską. W stopniu ppor. bierze udział w I wojnie światowej. Od XII 1917 służy w stopniu por. w szeregach I Korpusu Polskiego na Wschodzie dowodzonego przez gen. Józefa Dowbora – Muśnickiego. Po rozwiązaniu przez Niemców korpusu latem 1918 powraca do kraju. Od początku 1919 służy jako oficer WP w stopniu por. sł. st. piech. w 36 pp Legii Akademickiej w Warszawie. W latach 1919 – 1920 bierze udział w szeregach 36 pp w wojnie polsko-bolszewickiej. Dowodzi m.in. kompaniaą potem baonem. Po zakończeniu wojny zostaje w 1923 zweryfikowany w stopniu kpt. sł. st. piech. ze starszeństwem 1 VI 1919. W 1921 przeniesiony do 52 pp w Złoczowie, gdzie pełni funkcję d-cy kompanii a następnie batalionu. Oddelegowany do służby w III Oddziale Sztabu Generalnego w Warszawie. Awansowany do stopnia mjr sł. st. piech. ze starszeństwem 15 VIII 1924. W latach 1925-1927 odbywa studia w Wyższej Szkole Wojennej w Warszawie po ukończeniu studiów otrzymał tytuł oficera SG a po zmianie nazewnictwa w 1929 oficer dypl. Od 1927 służy jako ne 60 pp w Ostrowie Wlkp., i pełni funkcję szefa sztabu 15 DP, skąd go przeniesiono do sztabu 13 DP w Równem. W 1932 d-ca 2 Batalionu Strzelców w Tczewie. Następnie przeniesiony na stanowisko k-dta Powiatowej Komendy Uzupełnień /PKU/ w Rzeszowie. Z dniem 31 XII 1938 przeniesiony w stan spoczynku. W 1939 pracuje jako szef bezpieczeństwa w zakładach H. Cegielskiego w Rzeszowie./wg innych niektórych źródeł w Państwowych Zakładach Lotniczych /PZL/. W sierpniu 1939 zmobilizowany do WP i wcielony do Ośrodka Zapasowego Armii „Karpaty” w Rzeszowie. Po zakończeniu kampanii wrześniowej 1939 przebywa w Rzeszowie. Od jesieni 1939 organizuje struktury konspiracyjne w oparciu o działaczy harcerskich. Potem w strukturach SZP. Od XII 1939r. pierwszy k-dt Inspektoratu Rejonowego ZWZ Rzeszów w skład, którego wchodziły obwody; Rzeszów, Dębica i Kolbuszowa. Swą pracę w konspiracji oparł głównie na instruktorach PW i młodzieży harcerskiej i licealnej.Aresztowany z żoną Zofią przez gestapo w dniu 26 IV 1940 na dworcu kolejowym w Rzeszowie. Więziony na Zamku. Po bestialskim śledztwie w dniu 27 VI 1940 został wywieziony w grupie około 100 więźniów do Lubziny k/Dębicy i zamordowany w miejscowym lesie. Ofiary mordu pochowano w dwóch zbiorowych mogiłach w miejscu egzekucji. Po wojnie przeprowadzono ekshumację a proch zamordowanych przeniesiono i złożono w wspólnej mogile na cmentarzu wojskowym w Dębicy.
    Za działalność niepodległościową był odznaczony; KW2x, Złotym Krzyżem Zasługi, Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości, Medalem pamiątkowym za Wojnę 1918-1921, Medalem za Długoletnią Służbę.
    Żonaty z Zofią Bartosik z d. n/n

    Dz. Pers. Nr 25 z 31 X 1927;Roczniki oficerskie; 1923,1924,1928,1932, ; W. Bartosz. Biogram W. Bartosika w MSBUDN t. 4 ,s.16,16 ; G. Brzęk. Wierni Przysiędze. Lublin 1991r., s.13 ; A. Stańko. Gdzie Karpat progi?... ,wyd. 1989r.,s. 13 ; Szare Szeregi. Harcerze 1939-1945., t. I. Wyd. 1988r. ; Z. K. Wójcik. Rzeszów w latach II wojny światowej. Okupacja i konspiracja 1939-1944-1945, wyd. 1998r.,s. 111,169,179; E. Brydak. Wojskowy Ruch Oporu na Rzeszowszczyźnie.,wyd. 1989. 

     

    Bartoszewski Konrad – Czesław

    [ 1914 – 1987], nauczyciel, plut. pchor. rez. piech. [1938]. Żołnierz ZWZ/AK/ROAK/DSZ, ppor./ por./kpt. rez., działacz WiN, ps. „Wir”, „Zadora”. Więzień polityczny PRL.Prezes /k-dt/ Inspektoratu WiN Zamość – Okręg Lublin WiN
    Ur. 5 V 1914 w Baranówce woj. wołyńskie. Syn Wacława / lekarz weterynarii/ i Janiny z d. n/n. W 1920r. mieszka z rodzicami w Kowlu, gdzie ukończył szkołę powszechną. W 1933 zdał maturę w Państwowym Gimnazjum w Zamościu. Następnie studiuje polonistykę na Uniwersytecie Warszawskim. W 1939r. uzyskał tytuł mgr polonistyki. W latach 1937-1938 odbywał służbę wojskową na Dywizyjnym Kursie Podch. Rez. Piechoty przy 9 pp Leg. w Zamościu. Przeniesiony do rezerwy jako plut. pchor. rez. piech. z przydziałem wojennym do 7 pp Leg. w Chełmie. W szeregach 7 pp Leg. brał udział w kampanii wrześniowej 1939r. Uczestniczy w walkach z wrogiem na szlaku bojowym pułku. Po zakończeniu działań wojennych powraca na Lubelszczyznę. Od jesieni 1939r. współorganizator siatki konspiracyjnej SZP potem ZWZ na terenie Józefowa. Pełni kolejno funkcje; zastępcy dowódcy placówki do II 1941, potem od II 1941 – XI 1942 k-dt placówki oraz organizator i d-ca Oddziału Dywersji Bojowej. Od XI 1942 do III 1943 k-dt Rejonu Józefów AK. W dniu 25 II 1943 aresztowany przez żandarmerię niemiecką i osadzony w areszcie policji w Józefowie, skąd został uwolniony w wyniku akcji przeprowadzonej przez podległych mu żołnierzy AK. W odwecie Niemcy zamordowali jego rodziców i siostrę. W dniu 8 III 1943 w walce z wrogiem zostaje ranny. Pod fałszywym nazwiskiem leczy się w szpitalu w Biłgoraju i Nisku. Od I 1944 d-ca szkolnego kursu Młodszych Dowódców Piechoty V Rejonu, przekształconego w VI 1944 w oddział partyzancki, który m.in. osłaniał szpital leśny. Dowodzi oddziałem w walkach Zgrupowania mjr „Kaliny” / E. Markiewicza/ toczonych z wrogiem w dniach 18-25 VI 1944. Po śmierci „Kaliny” dowodzi całością sił partyzanckich. Po zaciętych i dramatycznych walkach pod Osuchami wyprowadza oddziały partyzanckie z okrążenia. Potem d-ca III batalionu 9 pp leg. AK. W VIII 1944 oddział rozformował. W okresie okupacji sowieckiej nadal w konspiracji. Po rozwiązaniu w styczniu 1945. AK, działa w strukturze ROAK potem DSZ i WiN. Od I 1944 do V 1945r. k-dt V Rejonu AK/ROAK/DSZ Józefów. Zagrożony aresztowaniem przeniesiony do sztabu okręgu lubelskiego DSZ na funkcję szefa sztabu. Od X 1946 do ujawnienia w IV 1947r. pełni dodatkowo obowiązki prezesa Inspektoratu Zamość WiN. Po ujawnieniu swej działalności w IV 1947 wyjechał do Warszawy gdzie podjął pracę w wydawnictwie „Czytelnik” potem w Naczelnej Dyrekcji Muzeów i ochrony Zabytków. Aresztowany przez UB w XI 1952 i skazany przez WSR Lublin na karę 6 lat więzienia. Na skutek ciężkiego stanu zdrowia został zwolniony w 1954. Mieszka w Radomiu potem we Wrocławiu. Pracuje w szkolnictwie. Był m.in. dyr. Liceum Ogólnokształcącego przy Sanatorium Rehabilitacyjno- Ortopedycznym we Wrocławiu. W 1969r. obronił pracę doktorską. Tego samego roku przeprowadza się do Lublina, gdzie pracuje jako pracownik naukowy KUL. Pracował tez w redakcji Enc. Kat. Na emeryturę przeszedł w 1979.
    Zmarł 21 IV 1987 w Lublinie i tu pochowany na cmentarzu przy ul. Lipowej. Przed śmiercią mieszkał w Lublinie ul. Balladyny nr 12/138. W konspiracji awansowany do stopnia ppor. rez. 11 XI 1942 do stopnia por. rez. 11 XI 1944, a kpt. rez. rozkazem Delegata Delegatury Sił Zbrojnych na Kraj nr 319 z 1 VI 1945.
    Żona Janina z d. Roguska żołnierz AK. Więziona przez UB. Skazana wyrokiem WSO Lublin syg. akt 350/45 z dnia 16 V 1945 na wieloletnie więzienie.

    USC Lublin. Skrócony akt zgonu nr 1348/1987r.; I. Caban. Ludzie Lubelskiego Okręgu AK. Wyd. 1995r.,s. 24,26,98,117,214.   

     

    Baszniak Antoni Edward

    [ 1898-1956], oficer sł. st. int. WP, kpt. [1938], w konspiracji ZWZ/AK/NIE/DSZ,mjr [1945] działaczWiN,ps.„Dąb”,„Dzik”, „Gurowski”,„Karaś I” „Orlicz”, „Robert”, „ 3000”. Używał nazwisk: Edward Trojanowski, Edward Borzemski, Edward Burzyński
    K-dt Obwodu ZWZ Krosno, Kierownik Rejonu II Środkowego w Okręgu WiN Jelenia Góra.
    Ur. 16 III 1898 we Lwowie, jako syn Bazylego i Genowefy z d. Gojawiczyńskich. W 1916 ukończył we Lwowie II Szkołę Realną i uzyskał świadectwo dojrzałości. Od grudnia 1911 do kwietnia 1913 członek drużyny młodzieży szkół średnich przy Polskich drużynach strzeleckich /PDS/, od 1912 należy do drużyny skautingu. Od maja 1913 do końca lipca 1914 w 2 kompanii lwowskiej PDS. W 1914 ukończył Szkołę Podoficerską PDS. Dnia 11 maja 1916 wcielony do armii austriackiej, od 30 VI 1916 służy w 15 pp. Ukończył szkołę oficerską przy XI Korpusie, potem od 1 IV 1918 walczy w szeregach 15 pp na froncie włoskim. W 4/5 X 1918 wzięty do niewoli włoskiej. Następnie służy w armii gen. J. Hallera, od 15 I 1919 do 11 III 1919 był zastępcą d-cy plutonu w 9 pp, kolejno potem od 12 III do 6 V 1919 służył w intendenturze francuskiej 71 Dywizji, następnie do 20 XI 1919 w intendenturze 3 Dywizji„Błękitnej Armii”, kolejno jako podoficer kancelaryjny, referent i szef biura; w międzyczasie w IV 1919 powraca z 3 dywizją do Polski, gdzie zostaje skierowana na front ukraiński, potem bolszewicki. Awansowany do stopnia por. sł. st. int. 1 V 1919. Od 21 XI 1919 do 3 XII 1919 przebywał na kursie intendenckim, o od 1 I 1920 do 2 I 1922 był referentem żywnościowym i kierownikiem referatu żywnościowego w intendenturze 6 Armii. W sierpniu 1920r. dowodził kompanią. Następnie 0d 3 I 1922 do 31 III 1929 pracuje jako referent w intendenturze DOK VI we Lwowie, potem do 31 XII 1930 referent Kierownictwa Rejonowego Intendentury we Lwowie. Od 1 I 1931 do 31 III 1932 kierował referatem cenzury wojskowej w DOK VI, po czym do 5 IX 1933 był szefem intendentury DOK VI Lwów. Potem płatnik 6 dyonu żandarmerii, a 1 X 1936 płatnik 21 pp. w Warszawie. W okresie od 1923 – 1934 odbył szereg kursów fachowych /towaroznawczy, przetworów ropnych, jazdy konnej, narciarski/. W okresie 1938-VIII 1939 oficer gospodarczy w 21 pp w Warszawie. Do stopnia kpt. sł. st. int. Awansowany 19 III 1938r. W dniu 27 VIII 1939 został kwatermistrzem 21 pp. i w tym charakterze brał udział w kampanii wrześniowej 1939r. Walczył z wrogiem w obronie Warszawy do 15 IX 1939r. W dniu 21 IX 1939r. na Wschodzie dostał się do niewoli sowieckie, z której udało mu się zbiec 28 IX 1939r. Po powrocie do Warszawy nawiązał 1 XII 1939r. kontakt z konspiracją narodową a od stycznia 1940r. z ZWZ. Tego samego miesiąca zostaje skierowany przez KG ZWZ do Krakowa. 1 III 1940 objął komendę Obwodu ZWZ Krosno / pod ps. Dzik”/.Należy do czołowych organizatorów konspiracji niepodległościowej ZWZ na tym terenie. W dniu 16 XI 1940 z powodu złamania ręki został przeniesiony do sztabu inspektoratu ZWZ Krosno-Jasło, gdzie pełni równocześnie obowiązki oficera organizacyjnego. kwatermistrza i adiutanta oraz II zastępcy inspektora mjr W. Obidowicza ps. „ Orszak’. W dniu 25 VI 1941 zagrożony aresztowaniem opuścił Krosno i ukrywał się do X 1942r. na terenie Obwodu Brzozów ZWZ/AK i w Krakowie. Następnie przeniesiony na teren Lwowa, gdzie od 1 II 1943r. oficer organizacyjny i zastępca komendanta Dzielnicy Północnej AK – Inspektoratu AK Lwów – Miasto. Od VIII 1943 do III 1944 był k-dtem tej dzielnicy. Od XI 1944 do 13 II 1945 k-dt Dzielnicy Północnej AK/NIE. Zagrożony aresztowaniem przedostał się za San i w IV 1945 objął funkcję k-dta Obwodu Lubaczów krypt. „L”, podległego dowództwo oddziałów „Warta”. W momencie rozwiązania „Warty” został 1 VII 1945 przedstawiony do awansu na stopień mjr i odznaczenia SKZzM. Potem przenosi się do Wrocławia a następnie do Legnicy. Od IX 1945 do VI 1946 był kierownikiem Rejonu II Środkowego w Okręgu WiN Jelenia Góra – Zachód. Zorganizował rejonowe struktury organizacji, prowadzi odprawy szkoleniowe, sporządzał sprawozdania informacyjne, rozprowadzał okręgowy biuletyn „Wolność”. Miał kontakty z konspiracją eksterytorialnego „Okręgu Lwowskiego AK-WiN”. W czerwcu 1946 zagrożony aresztowaniem przez UB wyjechał na Wybrzeże. Był poszukiwany na terenie całego kraju. Zamieszkał w Gdańsku pod nazwiskiem Edward Borzemski. Zmarł w Gdańsku 6 III 1956 i pochowany został na cmentarzu „Srebrzysko” w Gdańsku – Wrzeszczu. Odznaczony Srebrnym Krzyżem Zasługi, KN, Medal za wojnę 1918-1921.
    Był dwukrotnie żonaty. Po raz pierwszy z Łucją Barbarą z d. Pilasińska – miał córkę Barbarę ur. 1924 i syna Janusza ur. 1928. Drugi raz żonaty z Franciszką z d. Misiewicz – miał córkę Danutę.

    Roczniki oficerskie 1923,1924,1928,1932 ; A. Daszkiewicz.Ruch oporu w rejonie Beskidu Niskiego 1939-1944, w 1975r,s. 37,74: L. Głowacki. Obrona Warszawy i Modlina 1939r.,w, 1985r.s.329; Ł. Grzywacz-Świtalski. Z walk na Podkarpaciu, Warszawa 1971,wg indeksu; J. Modrzejewski. Akowcy na Podkarpaciu, w. 1973, s. 39;G. Mazur - J. Węgierski. Konspiracja Lwowska 1939-1944. Słownik biograficzny. Wyd. 1997r.s. 24-25; T. Balbus. Konspiracja Dolnośląska AK – WiN /1945-1948/. Wyd. 2000r.,s. 40-41.

     

    Bączkowski Edward

    [1886–1944], powstaniec wielkopolski, oficer sł. st. piechoty WP, kpt.[1928],od1932 w st. sp. W konspiracji niepodległościowej ZWZ-AK. Więzień gestapo.
    Kmdt ObwoduZWZ/AK Krotoszyn 1940-VIII 1943. Inspektoratu AK Krotoszyn VIII 1943-X 1943– Okręg Poznań ZWZ/AK.
    Ur. 1 X 1886 w Maciejewie pow. Krotoszyn, syn Jan / ogrodnika / i Marii z Stanisławskich. Po ukończeniu niemieckiej szkoły ludowej uczy się w zawodzie piecownika. Jednocześnie uczęszczał do Szkoły wydziałowej w Poznaniu. 10 X 1906 zostaje wcielony do 35 pp armii niemieckiej. Po odbyciu służby wojskowej pracuje w wyuczonym zawodzie piecownika. Zmobilizowany 30 VII 1914 do armii niemieckiej. Uczestnik walk na frontach I wojny światowej. Od 12 IX 1918 zastępca oficera. W dniu 6 I 1919 zgłasza się ochotniczo do Oddziału Powstańczego w Krotoszynie. Od 28 I 1919 k-dt Straży Ludowej w Krotoszynie. Dnia 30 III 1919 przydzielony do 6 Pułku Strzelców Wielkopolskich. W dniu 28 VII 1919 awansowany do stopnia ppor. Bierze udział w szeregach 6 p.strz.wielkopolskich przekształconego 10 XII 1919 na 60 pp w wojnie polsko – bolszewickiej 1919-1920. Awansowany do stopnia por. w 1920 / zweryfikowany w 1922 w stopniu por. ze starszeństwem 1 VII 1919/. Po zakończeniu wojny od 10 II 1922 do 12 VI 1922 w rezerwie. Powołany ponownie do służby zawodowej i mianowany dowódcą 6 kompanii II batalionu z Krotoszyna. Jego batalion stacjonował w Ostrowie Wlkp. W latach 1924 - 1925 d-ca Szkoły podoficerskiej przy 60 pp. Potem ponownie d-ca kompanii. W dniu 17 X 1927 przeniesiony do 28 baonu KOP. Awansowany do stopnia kpt. sł. st. piechoty ze starszeństwem 1 VII 1928r. Z dniem 31 X 1932 przeniesiony w stan spoczynku. Po przejściu do życia cywilnego zamieszkał w Lesznie Wlkp. Został zatrudniony na stanowisku kierownika Gazowni Miejskiej w Lesznie. Aktywnie działa w Związku Powstańców Wielkopolskich, LOPP oraz PZZ. Latem 1939r. zostaje zmobilizowany do WP. Ewakuowany na Wschód, powraca w X 1939 do Leszna, skąd przeprowadza się Krotoszyna. Zatrudnia się w niemieckiej firmie jako piecownik. Na początku 1940 zostaje zaprzysiężony do ZWZ przez kpt. W. Koteckiego ps. „Wawrzyn”. Od jesieni 1940 objął funkcję k-dta Obwodu ZWZ/AK Krotoszyn, który w tym okresie wchodzi w skład Inspektoratu Rejonowego ZWZ Ostrów Wlkp. Organizator zalążka sztabu obwodu oraz sieci placówek terenowych. Od 1941 współpracuje z organizacją konspiracyjną „Ojczyzna”. Po reorganizacji struktur terenowych AK przeprowadzonych na terenie okręgu poznańskiego z dniem 15 VIII 1943 utworzono Inspektorat Rejonowy Krotoszyn AK w skład, którego weszły obwody Krotoszyn i wyłączone z Inspektoratu Leszno AK – obwody: Gostyń i Rawicz. Odtworzył struktury tych obwodów oraz „Kedyw”. Brał udział w reorganizacji sieci konspiracyjnej Inspektoratu AK Leszno. Funkcję k-dt IR Krotoszyn pełnił od 15 VIII 1943 do 08 X 1943. W dniu 08 X 1943 zostaje aresztowany przez funkcj. Gestapo w Krotoszynie. Więziony w „Domu Żołnierza” – katowni Gestapo w Poznaniu, gdzie przeszedł ciężkie bestialskie śledztwo połączone z torturami. Po zakończeniu śledztwa więziony w forcie VII w Poznaniu. W czerwcu 1944r. osadzony w karnym obozie w Żabikowie, gdzie zmarł 6 VI 1944 w wyniku obrażeń odniesionych w śledztwie.
    Odznaczony za męstwo KW 2x, Srebrnym Krzyżem Zasługi, Wielkopolskim Krzyżem Powstańczym. Medalem za Wojnę 1918-1921.
    Żonaty z Teresą z d. Jackowiak. Mieli troje dzieci, córkę Hannę, synów Mariana i Bogusława.

    Roczniki oficerskie 1923,1924, 1928; E. Serwański. Wielkopolska w cieniu swastyki. PAX 1970r.,s. 388; M. Woźniak Okręg Poznański AK. /w/ AK. Rozwój organizacyjny. Bellona 1996r.,s. 394; Encyklopedia Konspiracji Wielkopolski. Wyd. 1998.

     

    Benicki Czesław Ignacy

    [1904-1982], oficer sł. st. piechoty WP, por. [ 1938], w konspiracji ZWZ-AK, kpt. [1943], mjr [1945], ps. „Brzózka”, Chochlik”, „Komar”, „Życica“, więzień UB.
    Kmdt Inspektoratu Rejonowego Ciechanów – Podokręg Północne Mazowsze AK.
    Ur. 14 I 1904 w Garwolinie jako syn Piotra / właściciela stolarni/ i Józefy zd. Dobrowolska. Po ukończeniu szkoły powszechnej uczy się zawodu stolarza w zakładzie swego ojca gdzie pracuje do czasu powołania do służby wojskowej. Jednocześnie uczył się w szkole zawodowej. W latach 1925-1927 odbywa służbę wojskową w 36 pp w Warszawie. Ukończył szkołę podoficerską przy 36 pp. Od 1927 pozostaje w służbie wojskowej jako podoficer nadterminowy potem zawodowy. Awansowany kolejno di stopnia kpr., plut. Kształci się w gimnazjum w Warszawie uzyskując w 1932r. maturę. Od IX 1932 do VIII 1934 w Szkole Podchorążych dla Podoficerów w Bydgoszczy. Awansowany po ukończeniu podchorążówki do stopnia ppor. sł. st. piechoty ze starszeństwem 15 VIII 1934. Początkowo w macierzystym 36 pp. Po ukończeniu kursu specjalistycznego w zakresie saperstwa w Modlinie, zostaje przeniesiony do 13 pp w Pułtusku na stanowisko d-cy plutonu pionierów. Do stopnia por. sł. st. saperów awansowany 19 III 1938. W szeregach 13 pp brał udział w kampanii wrześniowej 1939r. Walczy z wrogiem w rejonie Pułtuska potem Mławą i w obronie Modlina i Nowego Dworu. Po kapitulacji Modlina w niewoli niemieckiej. Przebywa w obozie jenieckim w Działdowie, skąd zostaje zwolniony w X 1939 zgodnie z zawartą umową kapitulacyjną. Powraca w dniu 25 X 1939 do rodzinnego Garwolina. Już od listopada 1939 rozpoczął prace konspiracyjną. Organizuje na terenie Garwolina organizację konspiracyjną w skład, której weszli przeważnie byli wojskowi. W końcu listopada 1939 wprowadza swą grupę do organizacji Związku Odrodzonej Polski, gdzie jest dowódcą pionu wojskowego. W grudniu 1939 podporządkował pion wojskowy ZOP, d-cy SZP na powiat garwoliński por. sł. st. sap. Zygmuntowi Żebrackiemu ps. „Żelan”. W tym okresie czasu Obwód Garwolin ZWZ organizacyjnie należał do Okręgu Lublin ZWZ. Cz. B. objął jedną z ważniejszych funkcji w sztabie obwodu, pełni funkcje szefa referatu I organizacyjnego. Znajomość terenu i ludzi tu zamieszkałych wydatnie pomaga mu na organizowanie struktur placówek terenowych siatki konspiracyjnej. Po przekazaniu w 1940 funkcji szefa referatu I Czesławowi Jaworskiemu ps. „Lipa” pełni do III 1943 zastępca k-dta obwodu i szefa referatu III /wyszkolenia/. Dodatkowo organizator i k-dt rejonu V Miastków. W okresie XI 1941 – III 1943 czynny jako redaktor pisma konspiracyjnego „Szturmowiec” poświęconego sprawom szkoleniowym dla niższych dowódców. Ten niezwykle aktywny konspirator zostaje awansowany do stopnia por. sł. st. 19 III 1943 przez KG AK. W marcu 1943 otrzymuje nominację na dowódcę obwodowego oddziału partyzanckiego, który organizował od podstaw. Oddział działa pod krypt. OP Chochlik, nazwany od ps. d-cy. Dowodzi wieloma akcjami zbrojnymi przeciwko siłom okupanta. W dniu 6 września 1943 z ramienia K.O. AK w lesie w okolicach Stawian przeprowadzał inspekcję Szkoły Podoficerskiej Rez. Piechoty. Kilkuosobowy oddział AK, bez broni został otoczony przez żandarmów niemieckich. Aresztowany Cz. Benicki nierozpoznany, zostaje uwięziony w areszcie policji granatowej w Garwolinie, gdzie go zidentyfikował agent niemiecki. W związku z tym przekazany do dyspozycji Gestapo w Warszawie gdzie miał być przewieziony. W wyniku przeprowadzonej w dniu 9 września 1943 akcji oddziału „Kedywu” Obwodu AK Garwolin dowodzonego przez ppor. Stefana Gorę ps. „Wilczek” AK zostaje uwolniony. Zagrożony aresztowaniem, przeniesiony na teren Podokręgu Północ AK – Obszar Warszawski AK. Mianowany na stanowisko k-dta III Inspektoratu Rejonowego AK krypt. „B” Ciechanów w skład, którego w tym czasie wchodziły obwody: Ciechanów, Działdowo i Mława. W lutym 1944 w efekcie przeprowadzonej reorganizacji kieruje inspektoratem „B” w skład, którego wchodzą obwody: Ciechanów, Płońsk i Pułtusk. Prowadził rozmowy scaleniowe z BCh. Od grudnia 1944 po kolejnej reorganizacji dowodzi inspektoratem I „BR” – obwody Ciechanów, Płońsk, Pułtusk, Przasnysz i Maków. Na początku stycznia 1945r. przekazał funkcje inspektora ppor. L. Krupińskiemu ps. „Korwin”, „Okrzeja”, „Szczerba”. Następnie przeniesiony na stanowisko zastępcy k-dta podokręgu. Awansowany do stopnia mjr sł. st. przez KG AK ze starszeństwem 1 I 1945. Po rozwiązaniu AK w styczniu 1945 przebywa jeszcze przez pewien okres na podległym terenie, potem powraca do Garwolina. Jednak znany na tym terenie jako przedwojenny oficer WP i oficer AK znalazł się w zainteresowaniu się miejscowego UB. Zagrożony aresztowaniem ukrywa się. W końcu wytropiony i aresztowany przez ubowców z PUBP Garwolin. Przewieziony do aresztu UB w Warszawie przy ul. Cyryla i Metodego. Przeszedł ciężkie śledztwo połączone z torturami. Zwolniony przed rozprawą sądową we wrześniu 1945 w związku z akcją ujawnieniową płk „Radosława”. Po powrocie do Garwolina był szykanowany i inwigilowany przez UB. Nie mógł uzyskać żadnej pracy. W końcu zmuszony przez ubowców do wyjazdu z terenu Garwolina. Wyjechał do Małopolski i osiedla się w Skawinie k/Krakowa. Podjął tu pracę zawodową na podrzędnym stanowisku. W okresie późniejszym pracował jako urzędnik w jednym z zakładów w Skawinie. Na emeryture przeszedł około 1965
    Za działalność niepodległościową był odznaczony m.in. KW. SKZzM, Medalem Wojska. Żonaty z Marią ps. „Marysia” – żołnierzem AK.
    Zmarł w dniu 12 czerwca 1982r. w Skawinie i pochowany na miejscowym cmentarzu parafialnym.
    W konspiracji uczestniczyła jego cała rodzina. Siostr Marta i Helena zostały zamordowane przez Niemców. Brat Henryk ps. „Bolesław” czynny w konspiracji ZWZ-AK przez całą okupację.
    Z. Gnat-Wieteska. AK Obwód „Gołąb”-Garwolin. Wyd. 1997; A. Kociszewski.13 pp WP. Wyd. 1989r.,s.39; K. Satora. Opowieści wrześniowych sztandarów. PAX 1990r.,s.48-49; J. Gozdawa – Gołębiowski. Obszar Warszawski AK. Lublin 1992r.; Remiscencje ciechanowskich AK-owców. Ciechanów 1993r.,s. 16,19,35; H. Piskunowicz. Aneks do pracy „ Z dziejów walk na Kurpiach” Warszawa 1999r.,s. 181-217; Informacja z USC Skawina; Wydział Spraw Obywatelskich Urzędu Miasta i Gminy Skawina. Akt zgonu nr 100/1982. 

     

    Berendowicz Emil

    [1918-2004], prawnik, żołnierz AK/NIE, ppor. [1944], działacz WiN,
    ps. „Sowa”, „Szumski”, „Tarnowski”
     p. o. kmdta Inspektoratu Gródekk Jagielloński NIE/DSZ

    Ur. 15 I 1918 w Morawskiej Ostrawie /Czechy/, syn Jana /hutnika/ i Ewy. Po śmierci rodziców od 1930 mieszkał w Polsce. Uczęszczał do Państwowego Gimnazjum typu humanistycznego w Gródku Jagiellońskim, gdzie otrzymał świadectwo dojrzałości. Do wybuchu wojny studiował na Wydziale Prawa UJK we Lwowie. Równocześnie pracował jako kierownik biblioteki i prefekt bursy TSL w Gródku. Studia kontynuował na Uniwersytecie we Lwowie pod okupacją sowiecką. Czynny w konspiracji AK od 1942 na terenie Obwodu AK Gródek Jagielloński. Początkowo pełnił funkcję łącznika, a następnie oficer informacyjny w sztabie Komendy Inspektoratu Zachodniego. Zorganizował sieć wywiadowczą inspektoratu. Oficjalnie zatrudniony w miejscowej Spółdzielni Rolniczej. Po wejściu A. Cz. dokończył studia prawnicze we Lwowie. Od XI 1944 pełnił funkcję oficera informacyjnego Komendy Inspektoratu NIE Gródek Jagielloński. Kolportował podziemną prasę, sporządzał raporty informacyjne. Latem po aresztowaniu ppor. Jana Stecy „Morwy” objął jako p. o. funkcję k-dta inspektoratu. W XII 1945 ewakuował się do Polski i zamieszkał przy ul. 3 Maja w Bielsku, potem przy ul. Kościuszki w Katowicach, gdzie otrzymał pracę jako aplikant Sądu Okręgowego. Po nawiązaniu kontaktów z siatką konspiracyjną Okręgu AK-WiN Lwów obejmuje funkcję k-dta Inspektoratu Rejonowego AK-WiN Gródek Jagielloński. Na terenie Górnego Śląska wypłacał zasiłki, prowadził kolportaż prasy podziemnej oraz sporządzał sprawozdania sytuacyjno-kadrowe.
    Zatrzymany 3 IV 1948 w Bielsku przez funkcj. WUBP Wrocław. Na śledztwo p[przewieziony do aresztu WUBP we Wrocławiu. Postanowienie o zastosowaniu wobec niego wydała WPR Wrocław. Przeszedł ciężkie śledztwo. Po zakończeniu śledztwa 16 XII 1948 przeniesiony do Więzienia przy ul. Sądowej we Wrocławiu. Wyrokiem WSR Wrocław, sygn. akt Sr. 973/48 z dnia 20 XII 1948 został skazany na 7 lat więzienia. Po procesie więziony we Wrocławiu, skąd został przewieziony do Centralnego Więzienia Karnego w Rawiczu i tu osadzony 27 IX 1949. Wywieziony z CWK Rawicz do ZK Potulice i tu osadzony 04 XII 1953. Pracował w kantynie więziennej. Z więzienia zwolniony 26 X 1954. Po wyjściu z wiezienia zamieszkał w Bielsku-Białej. Pracował jako radca prawny. W latach 1999-2003 pełnił funkcję wicedziekana Delegatury Okręgowej Izby Radców Prawnych Katowice.
    Od 1946 żonaty z Heleną Brewecką, żoł. AK, ps. „Hala”.
    Zmarł w VI 2004.

    J. Węgierski. Obsada osobowa Lwowskiego Obszaru SZP-ZWZ-AK-NIE w latach 1939-1945. Kraków 2000; T. Balbus. Ludzie podziemia AK-WiN w Polsce Południowo-zachodniej /1945-1948/; Księga ewidencyjna więźniów CWK Rawicz z 1949; T. Balbus.

     

    Białokur Michał

    [1906-1945], leśnik, w konspiracji POZ-AK, ppor. cz. w. ps. „Lach”, „Michał”, „Szarek” vel Michał Browicz. Więzień NKWD.
    Kmdt Obwodu AK Bracław I 1943 – 1 XII 1944 – Inspektoratu „BC” XII 1944 – I 1945. Okręg Wilno AK.

    Ur. w 1906. Przed wojną ukończył średnią szkołę leśną. Pracował jako technik leśny w Dyrekcji Lasów Państwowych w Radomiu. Brał udział jako nieletni ochotnik w wojnie polsko-bolszewickiej w 1920. W konspiracji czynny początkowo w POZ potem AK. Od marca 1942 działa w Wachlarzu. Żołnierz V odcinka na Wileńszczyźnie. Od I 1943 pełni obowiązki k-dta Obwodu AK Brasław. Uczestniczy w działaniach zbrojnych przeciwko siłom wroga. Po wejściu na teren Wileńszczyzny wojsk sowieckich ukrywa się i nadal prowadzi działalność konspiracyjną. Od grudnia 1944  do stycznia 1945 pełnił funkcję k-dta inspektoratu „BC”. Aresztowany w styczniu 1945 przez NKWD został uwięziony w więzieniu NKWD w Jeziorsach, gdzie 17 I 1945  popełnił samobójstwo.
    C. Chlebowski. „Wachlarz”.Warszawa 1985r., wyd. II; L. Tomaszewski. Wileńszczyzna lat wojny i okupacji. Warszawa 1999r., s. 215; P. Niwiński. Okręg Wileński AK w latach 1944-1948. Wyd. 1999r.,s. 42; K. Krauze. Ostatni raport. Wyd. 1997r.; J. Baradyn-Żyliński. Ojczyźnie i Przysiędze Hipokratesa Zawsze Wierni. Kielce 1997r.,s. 30,31.

     

    Bigoszewski Mieczysław

    [ 1899 – 1964], oficer sł. st. kaw. WP, mjr [1936], w konspiracji ZWZ/AK, ppłk sł. st. kaw. [1943], ps. „Groch” vel Józef Skowroński.
    Inspektor K. O. AK Warszawa na teren lewobrzeżnego terenu Obwodu AK Warszawa-powiat.

    Ur. 01 I 1899 w Skarżysku Kamiennej, syn Eugeniusza/ ziemianina/ i Józefy z d. Bojakowskiej. Od 1910 uczył się w szkole technicznej, a od 1913 w gimnazjum w Kielcach. Po wybuchu I wojny światowej odcięty od domu na skutek działań wojennych wyjechał w 1915 do Rosji i kontynuował naukę w szkole realnej w Orszy, a od w szkole realnej Kijowskiego Komitetu Pomocy Uchodźcom w Kijowie. Od VII 1917 członek Gwardii Narodowej, a od XII 1917 żołnierz pierwszego polskiego partyzanckiego na Ukrainie, dowodzonego przez kpt. Eiserta i wkrótce potem rozbitego przez bolszewików. Od II 1918 służył w stopniu ułana w 2 pułku ułanów I Korpusu Polskiego na Wschodzie. Po demobilizacji w VI 1918 I Korpusu powrócił do Kielc. Od X 1918 działał w konspiracyjnym biurze werbunkowymw Kielcach. Od XI 1918 służy ochotniczo w WP. Przydzielony do szwadronu ułanów utworzonego w Radomiu dowodzonego przez por. Sokołowskiego w XII 1918 przydzielonego do 5 p. ułanów na stanowisku z-cy d-cy plutonu w stopniu kpr., w III 1919 został wraz z całym szwadronem przeniesiony do 1 pułku szwoleżerów jako IV szwadron, w którego składzie bierze udział w wojnie polsko-bolszewickiej 1919-1920. W VI 1920 odkomenderowany na kurs maturalny, zorganizowany przez DOG Kielce. W VII 1920 awansowano go do stopnia podchorążego i skierowano do macierzystego oddziału na stanowisko d-cy plutonu. Mianowany ppor. sł. st. kaw. z dniem 01 II 1922. W 1923 zweryfikowany przez MSWoj. w stopniu por. z starszeństwem 1 VI 1920. Od IX do XII 1922 przebywał na kursie w Centralnej Szkole Gimnastyki i Sportów w Poznaniu. Od XII 1922 d-ca plutonu w 1 p. szwoleżerów, a od VI 1923 d-ca plutonu w szkole podoficerskiej, następnie od XII 1923 ponownie d-ca plutonu. Od I 1925 k-dt szkoły podoficerskiej, od XII 1925 d-ca plutonu, a od II 1926 ponownie d-ca plutonu w szkole podoficerskiej, od VI 1926 d-ca plutonu w 1 p. szwoleżerów, a od II 1928 d-ca szwadronu. Awansowany do stopnia rtm sł. st. kaw. 1 I 1929. Od II 1929 k-dt szkoły podoficerskiej, od IX 1929 d-ca szwadronu. Od X 1929 do V 1930 ukończył kurs unifikacyjno-doszkoleniowy w Centrum wyszkolenia Kawalerii w Grudziądzu. Od 1932 oficer materiałowy. W okresie IX-X 1933 kurs unifikacyjno – doszkoleniowy w Centrum Wyszkolenia Piechoty w Rembertowie. Od III 1934 d-ca szwadronu zapasowego. Awansowany do stopnia mjr-a sł. st. kaw. 1 I 1936. Od X 1936 aż do IX 1939 kwatermistrz i II zastepca d-cy 1 pułku szwoleżerów w Warszawie. W kampanii wrześniowej 1939 dowodził początkowo drugim rzutem 1 p. szwoleżerów, a od 07 IX 1939 ponownie kwatermistrz i z-ca d-cy pułku w składzie Mazowieckiej Brygady Kawalerii Armii „Modlin”. Podczas walk zostaje ranny 27 IX1939 i wzięty do niewoli niemieckiej. Umieszczony w szpitalu w Krakowie, skąd w XI 1939 został zwolniony. Następnie zamieszkał w Warszawie pod przybranym nazwiskiem Józef Skowroński pracował jako kontroler w Lesie Bielańskim. Czynny w konspiracji od XII 1939 w SZP/ZWZ/AK zaprzysiężony przez płk Janusza Albrechta. Pełnił kolejno funkcje: inspektora wyszkolenia w Oddziale III Dowództwa Głównego SZP, Komendy Głównej ZWZ, inspektora Kmdt Warszawa – miasto ZWZ i jednocześnie do V 1943 d-cy 1 p. szwoleżerów ZWZ-AK, potem inspektora –d-cy prawego brzegu Wisły Obwodu Warszawa-powiat w Okręu Warszawa - miasto AK. Awansowany rozkazem KG AK nr L. 113/BP z 11 XI 1943. W czasie Powstania Warszawskiego mianowany 28 VIII 1948 k-dtem placu m. st. Warszawy /podlegały mu sprawy wy żywienia i zakwaterowania oraz ‘dyscyplina uliczna”, utrzymywana przy pomocy podległego mu oddziału żandarmerii K-dy Okręgu Warszawa AK/. Funkcję pełnił do kapitulacji oddziałów powstańczych 02 X 1944. Po kapitulacji przebywałw oflagach: Bergen-Belsen, Fallingbostel od I 1945 w Gross-Born, od III 1945 w Sandbostel, potem w Lubece od IV 1945. Uwolniony z niewoli niemieckiej przez oddziały brytyjskie 02 V 1945 był m. in. od III 1946 d-cą I Zgrupowania Oficerskiego w Henstedt. Od V 1947 d-ca zaś od VI 1947 do VIII 1947 dyrektor Polskiego Ośrodka Wojskowego Wendorf. W VIII 1947 wyjechał do Francji, gdzie pracował jako praktykant na farmie rolnej. W XI 1948 wrócił do kraju i zamieszkał w Warszawie. 05 V 1959 przekazał do Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie odnaleziony sztandar 1 p. szwoleżerów.
    Zmarł 03 VII 1964 w Warszawie. Pochowany na Cmentarzu Komunalnym /dawnym wojskowym/ na Powązkach.
    Odznaczony: VM kl. 5 /1921, KW /1921, SKZ /1927/, Medalem Niepodległości /1933/, ZKZ z M /1944/.
    Żonaty od 1929 ze Stefanią z d. Zbyszewską. Miał córkę Marię Magdalenę/ur. 1936/ zamężną Cellari-Borkowską.

    Dz. Pers. Nr 7 z 25 III 1922; Roczniki oficerskie MSWoj. 1924,1928, 1932; R. Rybka – K. Stepan. Awanse oficerskie w WP 1935-1939. Kraków 2003; Rocznik oficerów kawalerii 1930;J. S. Wojciechowski. 1 Pułk Szwoleżerów. Pruszków 1995; L. Głowacki. Działania wojenne na Lubelszczyźnie w roku 1939. Lublin 1976; J. Z. Sawicki. VII Obwód Warszawskiego Okręgu AK „Obroża”. W-wa 1990; A. K. Kunert. Słownik biograficzny konspiracji warszawskiej 1939-1944, t. 3. W-wa 1991; J. Gozdawa – Gołębiowski. Obszar Warszawski AK. Lublin 1992.


        
    Biłejczuk Kazimierz Stanisław

    [ 1918 – 1995], podchorąży rez. piech. WP; sierż. [1937], w konspiracji ZWZ/AK, działacz WiN: ppor. rez. piech. [1942], ps. „Bohun”, „Buława”, „Norbert”, „Stefan”, „Szyna” vel Stefan Różański
    Kmdt Inspektoratu ZWZ/AK Kołomyja – Obwodu AK Nadwórna – Okręg Stanisławów AK.

    Ur. 3 VII 1918 w Mikulczynie pow. Nadwórna, jako jedno z sześciorga dzieci Bazylego i Marii z d. Reisch. Po ukończeniu szkoły gimnazjum w Stanisławowie w 1936 wstępuje ochotniczo do WP. W 1937 ukończył dywizyjny Kurs Podchorążych Rez. Piechoty przy 19 pp we Lwowie. Przeniesiony do rezerwy w stopniu sierż. pchor. W latach 1937-1939 pracował w zawodzie radiotelegrafisty w służbie ruchu PKP w Nadwórnej. Społecznie pełnił funkcję k-dta Związku Rezerwistów RP w Mikulczynie. Brał udział w kampanii wrześniowej 1939 w szeregach 19 pp jako d-ca plutonu. Walczył m.in. pod Płockiem. Po zakończeniu działań wojennych powraca do Lwowa. 1 X 1939 zostaje wciągnięty przez zastępcę d-cy 19 pp ppłk W. Smerczyńskiego, który poleca mu powrócić do Mikulczyna, gdzie podjął pracę jako dyżurny ruchu na kolei. Opiekował się w Mikulczynie przybyłym tu ppłk. W. Smerczyńskim, którego został adiutantem. Po zajęciu Małopolski w VCI 1941 przez Niemców, zaczął organizować Inspektorat Rejonowy ZWZ Kołomyja. Ostatecznie mianowany k-dtem Obwodu ZWZ/AK Nadwórna. Aresztowany 3 VII 1943 wraz z rodzicami i siostrą, osadzony w więzieniu w Stanisławowie, potem w Tatarowie, uciekł 12 IX 1943  po rozbrojeniu strażników. Przedostał się do Kołomyi, gdzie otrzymał dokumenty na nazwisko Stefan Różański. Mianowany na stanowisko oficera informacyjnego inspektoratu. Po wkroczeniu wojsk sowieckich, razem z całym sztabem inspektoratu nie ujawnił się i przed powtórnym zajęciem Kołomyi przez Niemców przedostał się do Czerniowiec. Po kilku tygodniach powraca do Kołomyi, która była zajęta przez wojska sowieckie. Podejmuje pracę jako dyżurny ruchu na stacji w Horodeńce, utrzymując kontakt z komendą Okręgu NIE Stanisławów we Lwowie do lutego 1945. W X 1945 wyjechał na Śląsk do Kluczborka, potem do Głubczyc, gdzie działa w WiN. Podejmuje pracę na PKP. Nie ujawnił się. Ukończył zaocznie studia na Wydziale Komunikacji Politechniki Warszawskiej i był w ostatnich latach do przejścia na emeryturę w 1978 dyrektorem rejonowym PKP w Tarnowskich Górach. Działał w Światowym Związku Żołnierzy AK. Kierował Kołem ZŻAK w Bytomiu, gdzie mieszkał. Zmarł w Bytomiu 13 I 1995 i został pochowany na cmentarzu przy ul. Piekarskiej.
    Odznaczony KW /1942/
    Żonaty z Marią z d. Drwięga /1930-1985/, miał dwie córki: Łucję zam. Kardemicz ur. 1956r. i Joannę ur. 1969. Miał trzech braci: Franciszka, Józefa i Jana. 

    G. Mazur-J. Węgierski. Konspiracja Lwowska 1939-1944. Słownik Biograficzny. Katowice 1997; J. Węgierski. Obsada osobowa Lwowskiego obszaru SZP/ZWZ/AK/NIE w latach 1939-1945. Kraków 2000; T. Balbus. Ludzie podziemia AK-WiN w Polsce południowo-zachodniej /1945-1948, t. II. Wrocław 2004; tenże: O Wolną i Niezawisłą /1945-1948/. Kraków-Wrocław 2004.

     

    Bosek Józef

    [1887–1967], hallerczyk, oficer sł. st. art. WP, kpt. [1924], żołnierz konspiracji ZWZ/AK/NIE, mjr [1945], działacz WiN, ps. „Franciszek”, „Julian”, „Marian”
    Kmdt Obwodu AK Przemyślany IX 1943 - IV 1944. K-dt Inspektoratu Bóbrka AK/NIE/DSZ VIII 1944 – VII 1945 – Okręg Lwów AK/NIE/DSZ

    Ur. się dnia 26 VI 1887 w miejscowości Pokomia k/ Strzyżowa woj. lwowskie. Syn Franciszka i Marii z d. Wolan. Pochodził z rodziny inteligenckiej o dużych tradycjach patriotyczno- niepodległościowych. Ukończył gimnazjum realne gdzie zdał maturę. W 1908 wcielony do armii austriackiej gdzie ukończył szkołę podoficerską. Przydzielony do artylerii górskiej. Na początku 1914r. skierowany do szkoły oficerskiej artylerii. W 1915 wyruszył na front jako podoficer. Walczył na froncie włoskim, gdzie w 1916r. dostaje się do niewoli włoskiej. Po ucieczce z niewoli przedostał się do Francji i wstąpił do formującej się tam Armii Polskiej gen. J. Hallera. Awansowany do stopnia ppor. Należał do pierwszych organizatorów 6 Pułku Art. Górskiej, formowanego na ziemi francuskiej i przemianowanego 1 IX 1919 na 12 pap. Z armią Hallera powraca do Polski w 1919 i uczestniczy jako dowódca baterii w wojnie z Ukraińcami. W 1920 bierze udział w wojnie polsko-bolszewickiej. Za okazane męstwo odznaczony KW. Awansowany do stopnia por. sł. st. art. WP w 1 V 1920 w czasie walk na froncie zostaje ranny. Po wojnie 12 pap zostaje przeniesiony do Złoczowa. Pełni kolejno funkcje; d-cy baterii, oficera mobilizacyjnego, dowódcy dywizjonu i kwatermistrza pułku. Do stopnia kpt. sł. st. art. awansowany 1 V 1924r. Uczestniczył z wyróżnieniem w zawodach hippicznych. W 1930r. przeniesiony służbowo do Głównej Składnicy Uzbrojenia nr 4 w Regnach k/ Koluszek na zastępcę zarządcy składnicy. W 1933 przeniesiony w stan spoczynku. W latach 1934-1939 organizował w Pabianicach Związek Strzelecki.Brał udział w opracowaniu planu działania LOPP na wypadek wojny. Do 1939 był prezesem ZS. W lipcu 1939 ze względu na zagrożenie wojną zgłosił się ochotniczo do WP i przydzielony do 10 pal w Łodzi gdzie pełnił funkcje oficera materiałowego pułku. Z kolumną ewakuacyjną doszedł przez Mszczonów, Garwolin pod Kowel. Z dowodzoną przez siebie kolumną wycofał się na zachód przed oddziałami sowieckimi i powraca do Łodzi. Zamieszkał w Pabianicach. Jesienią 1939 został aresztowany przez niemiecką policję a na początku 1940 wywieziony z całą rodziną do obozu przy ul.Łąkowej w Łodzi. Przebywał tam do V 1940. Po zwolnieniu z obozu zamieszkał w Regnach i podjął pracę w nadleśnictwie Regny. Do tajnej organizacji „Odrodzenie” wstępuje latem 1940r. i działa pod. ps. „Franciszek”. Później czynny w ZWZ. Kieruje rozpoznaniem obiektów niemieckich /przejętej przez Niemców b. składnicy uzbrojenia nr 4/. Po aresztowaniach w Regnach w 1942r. poszukiwany przez Gestapo ukrywa się w Tomaszowie Maz. Pod koniec 1942 wyjechał do Strzyżowa a stąd przez Lwów do Złoczowa gdzie nawiązał kontakt z k-dą inspektoratu AK Złoczów. Skierowany do Lwowa obejmuje funkcję kwatermistrza Inspektoratu Południowego AK Okręgu Lwowskiego AK, którą pełni jesień 1942 – IX 1943. Od IX 1943 do IV 1944 k-dt Obwodu AK Przemyślany w Inspektoracie Południowym AK. Był organizatorem wielu akcji dywersyjnych przeciwko siłom niemieckim. Od IV – VIII 1944r. ponownie na stanowisku kwatermistrza inspektoratu. Brał udział w organizowaniu Oddziału Leśnego kpt. F. Stauba „Procha”. Brał udział w walkach we Lwowie. Od VIII 1944 k-dt Inspektoratu Południowego /Bóbrka /AK/NIE pod okupacją sowiecką. W ciągu dwóch miesięcy pomimo terroru sowieckiego przeprowadził reorganizacje podległego terenu. Inspektoratem dowodzi do końca lipca 1945r. Awansowany w V 1945 do stopnia mjr. Mimo zagrożenia aresztowaniem prowadzi aktywną działalność konspiracyjną. Poszukiwany przez NKWD, na polecenie ppłk A. Sawickiego wyjechał z Lwowa. Przerzucony przez granicę udał się do Przemyśla, a stamtąd do Krakowa. W Krakowie poprzez punkt kontaktowy u OO. Franciszkanów spotkał się z rtm B. Kawką- Dembińskim. Zamieszkał wtedy w Górze Śląskiej i oficjalnie pracował w Wydziale Samorządowym Starostwa Powiatowego. Współpracował z PPS. Po nawiązaniu kontaktów z ppłk. A. Sawickim zostaje w końcu grudnia 1945 mianowany przez niego zastępcą k-dta Dzielnicy Południowej WiN a w II 1946 k-dtem Dolnośląskiego Eksterytorialnego Inspektoratu WiN Lwów. Podczas referendum w 1946 i wyborów do Sejmu w styczniu 1947 był zatrzymywany przez funkcj. UB. W 1952 przeszedł na emeryturę. Potem utrzymywał kontakty z swymi podwładnymi z konspiracji AK/NIE/WiN.
    Zmarł 18 II 1967 w Górze Śląskiej i tu pochowany. Był żonaty od 1922 z Heleną z d. Kalicińska /21 XII 1896-11 IX 1989 pochowana 14 IX 1989 na cm. Osobowice. Mieli dwoje dzieci. Córke Marię /ur.1924/ i syna Marka /ur. 12 VII1927  26 VIII 2006 pochowany 31 VIII 2006 na cm. Osobowice/. W XI 1989 nastąpiła ekshumacja zwłok J. Boska. Jego prochy zostały przeniesione do Wrocławia i pochowane 17 XI 1989 na Cmentarzu Osobowickim w wspólnym grobie z śp. żoną Heleną.
    Był odznaczony KW 2x, SKZ z M.
    J. Węgierski. Obsada osobowa Lwowskiego Obszaru SZP-ZWZ-AK-NIE. Kraków 2000r.; B. Biegalski – A. L. Wojtowiczowie. Ocalić od zapomnienia. Kronika I Brygady Kadrowej V dywizji Lwowskiej 1945-1956. Zielona Góra 2002.

    Brodzikowski Zbigniew

    [1907-1978], oficer sł. st. broni pancernej, kpt. [1939], żołnierz konspiracji niepodległościowej ZWZ-AK, mjr [1944], więzień sowieckich łagrów, ppłk w st.sp., ps. „Bonzo”, „Rańcza”. Kmdt Inspektoratu Rejonowego AK krypt. „F” /Oszmiana/ 1942. Okręg Wilno AK.
    Ur. 24 V 1907 w Dąbrowicy pow., Sarny na Wołyniu. Syn Jana i Apolonii Po ukończeniu w 1928 gimnazjum i zdaniu matury wstępuje do Szkoły Podchorążych Piechoty w Ostrowi Maz. – Komorowie, gdzie przebywa w okresie 1928-1931. Po ukończeniu podchorążówki zostaje awansowany do stopnia ppor. sł. st. piechoty ze starszeństwem 15 VIII 1931 z przydziałem do dalszej zawodowej służby wojskowej w 44 pp. w Równem na stanowisko dowódcy plutonu. Do stopnia por. sł. st. awansowany 1 I 1934. Później przeniesiony do Modlina, gdzie ukończył specjalistyczny kurs dla oficerów broni pancernej. Otrzymuje przeniesienie do 11 dywizjonu pancernego Mazowieckiej Brygady Kawalerii. Awansowany do stopnia kpt. sł. st. b. panc. 19 III 1939. Bierze udział w kampanii wrześniowej 1939 na stanowisku zastępcy dowódcy 11 szwadronu pancernego Maz. Bryg. Kaw. Organizacyjnie podlega d-cy Warszawskiej Brygady Panc.- Motorowej płk dypl. Stefanowi Roweckiemu. Po zakończeniu działań wojennych znalazł się na Wileńszczyźnie. Od 1940 czynny w konspiracji ZWZ, gdzie pełni funkcję II zastępcy k-dta „Pola” – Okręg Wilno ZWZ – mjr J. Roczniaka. Potem pełni szereg odpowiedzialnych funkcji w sztabie okręgu. Był zastępcą szefa Oddz. I – organizacyjnego w K.O ZWZ/AK Wilno. Latem 1942 zostaje skierowany na teren Oszmiany, gdzie pełni funkcje k-dta inspektoratu „F” AK, którą przekazuje pod koniec 1942 mjr. „Jaremie” / Cz.Dębickiemu/. Potem ponownie w sztabie K.O AK Wilno. W 1944 pełni funkcję szefa oddz. I w polowym sztabie ppłk. „Wilka” – k-dta okręgu AK Wilno A. Krzyżanowskiego. W dniu 17.VI 1944 aresztowany i uwięziony w więzieniu w Wilnie do 1946. W dniu 27 II 1946 został uwięziony w obozie nr 41 w Ostaszkowie. Tu przebywa do 5.V 1947. Przeniesiony do łagru nr 64 w Morszańsku, gdzie przebywa od 10 V 1947 do 20 X 1947. W dniu 13 XI 1947 repatriowany przez Brześć do Polski. Represjonowany przez funkcj. UB/SB. W latach 1960-1969 opracował kilka prac dot. działalności AK na Wileńszczyźnie.
    Zmarł w Polsce w 1978.
    Odznaczony VM kl. 5 nr leg. 12741, KW.

    Dz. Pers. nr 6 z 15 VIII 1931; Rocznik oficerski 1932; R. Rybka – K. Stepan. Awanse oficerskie w WP 1935-1939. Kraków 2003; L. Tomaszewski. Kronika Wileńska 1939-1941. W-wa 1989; W. Snastin Inspektorat „F“. Bydgoszcz 1997; R. Warakomski. Komórka Legalizacyjna Sztabu Okręgu Wileńskiego AK 1939-1947. Bydgoszcz 1996; T. Gasztold. Nad Niemnem I Oszmianką. Wyd. 1991; J. Boradyn – Żyliński. Ojczyźnie i Przysiędze Hipokratesa zawsze wierni. Wyd.Kielce1997; L. Tomaszewski. Wileńszczyzna lat wojny i okupacji 1939 – 1945. W-wa 1999;P. Niwiński. Okręg Wileński AK w latach 1944-1948. W-wa 1999; J. Wołkonowski. Okręg Wileński ZWZ-AK w latach 1939-1945. W-wa 1996; M. Potocki „Węgielny”. Wspomnienia 1939-1945. Wyd. Wileński Przekaz nr 12 /Suplement/. Biuletyn AK Gdański Przekaz nr 4/1990r.,s. 22 /lista odznaczonych VM/

     

    Bronikowski Jerzy – Euzebiusz

    [1905 – 1947], oficer sł. st. WP, KOP, kpt. [1938], żołnierz konspiracji niepodległościowej ZWZ/AK, ps. „Czarny Jan”, „Dzik”, „Jan” vel Jan Wysocki. Więzień sowieckich łagrów, gdzie zmarł z wycieńczenia.
    Kmdt Obwodu Oszmiana ZWZ/AK VII 1941-III 1942, k-dt Rejonu I „Pola”, Obwodu Troki AK.

    Ur. 14 IV 1905 w miejscowości Katusze na Kielecczyźnie w rodzinie chłopskiej. Syn Kazimierza. Po ukończeniu w rodzinnej wsi szkoły powszechnej przenosi się w 1918r. do Warszawy, gdzie w latach 1918-1925 kształci się w Gimnazjum im. Rejtana uzyskując w 1925 świadectwo dojrzałości. Wstępuje w 1925 do Szkoły Podchorążych Piechoty w Warszawie, gdzie przebywa na kursie unitarnym  od 01 IX 1925 do 01 VII 1926. Następnie od 01 IX 1926 do 15 VIII 1928 w Oficerskiej Szkole Piechoty w Ostrowi Maz. –Komorowie. Awansowany do stopnia ppor. sł. st. piechoty ze starszeństwem 15 VIII 1928 z przydziałem do 65 pp w Grudziądzu na stanowisko dowódcy plutonu. Do stopnia por. sł. st. awansowany 1 I 1931. W tym samym roku mianowany dowódcą kompanii 65 pp. W 1937 w Toruniu ukończył specjalistyczny kurs dla oficerów w zakresie broni maszynowej. Mianowany dowódcą kompanii CKM. Do stopnia kpt. sł. st. awansowany 19 III 1938. W X 1938 przeniesiony do Korpusu Ochrony Pogranicza z przydziałem na stanowisko d-cy kompanii granicznej w Ignalinie pow. Święciany woj. wileńskie. Bierze udział w kampanii wrześniowej 1939. Walczy z w obronie ojczyzny z agresorem sowieckim. Unika pójścia do niewoli. Ukrywa się na Wileńszczyźnie. Już od początku 1940 czynny w konspiracji ZWZ. Organizuje siatkę konspiracyjną ZWZ w pow. Święciany. Po zajęciu Wileńszczyzny przez sowietów przenosi się do Ponar. W VI 1941 po wejściu wojsk niemieckich na teren Wileńszczyzny zostaje mianowany k-dtem Obwodu ZWZ/AK Oszmiana, gdzie działa pod nazwiskiem Jan Wysocki. W marcu 1942 zostaje mianowany k-dtem Rejonu I „Pola” w miejsce aresztowanego 9 III 1942 mjr Michała Marchewy ps. „Lis”.  Latem 1942 w toku przeprowadzanej kolejnej reorganizacji zostaje          k-dtem Podinspektoratu AK Puszcza Rudnicka I organizacyjnie podlega mjr dypl. A. Olechnowiczowi ps. „ Pohorecki” – k-dtowi Inspektoratu AK krypt. „A”. Do jego obowiązków należało organizowanie sieci konspiracyjnej, Ośrodków dywersyjno- Partyzanckich a także organizacja drużyn dywersyjnych na podległym terenie. Koordynował działaniami ODP nr 1,2,3 i działaniami oddziałów partyzanckich. Po zajęciu w lipcu 1944 Wileńszczyzny przez sowietów nadal czynny w konspiracji AK. Z polecenia K.O. AK Wilno organizuje nową siatkę konspiracyjną na terenie obwodu Troki, którego obejmuje komendę. Powołuje Oddz. Zbrojne Samoobrony i dowodzi nimi w walce z sowietami. Jednocześnie w 1945 jest Inspektorem ds. przerzutów. Organizuje i nadzoruje sieć przerzutową przez granicę na linii t.z.w. Curzona dla oddz. i żołnierzy AK z okręgów wileńskiego i nowogródzkiego do centralnej części Polski. Funkcję wykonuje do momentu aresztowania przez NKWD. W okresie okupacji sowieckiej pracował jako leśniczy w Rudziszkach. Aresztowany 5 września 1945  był więziony w Trokach a następnie w Wilnie. W dniu 10 I 1946 został skazany przez Trybunał Wojskowy Wojsk NKWD LSRR w Wilnie na karę 20 lat robót katorżniczych i 5 lat pozbawienia praw obywatelskich. Kara liczona od 5 IX 1945. Skazany z art. 58-1a i 58-11 kk RFSRR z zastosowaniem art. 2 Dekretu z 19 IV 1943 za zdradę ojczyzny i działalność kontrrewolucyjną. Zesłany do Workutłagu, gdzie zmarł z wycieńczenia i głodu 16 I 1947.
    Przed aresztowaniem mieszkał we wsi Andreriszki rejon Troki. Był żonaty.

    Rocznik oficerski 1932; Indeks represjonowanych. Więźniowie łagrów w rejonie Workuty. Wyd. 2001r.,cz./ II; J. Wołkonowski. Okręg Wileński ZWZ/AK 1939-1945; J. Bohdanowicz Brygada „Wilhelma”. Oddziały Partyzanckie „Żuka”i „Gozdawy”.Gdańsk 1998r.; L. Tomaszewski. Wileńszczyzna lat wojny i okupacji 1939-1945,wyd. 1999r.; K. Krajewski. Na ziemi Nowogródzkiej „Nów”. Nowogródzki Okręg AK, wyd. 1997r.; R. Korab-Żebryk. Operacja Wileńska AK. Wyd. 1988; E. Banasikowski. Na Zew Ziemi Wileńskiej. Wyd. 1997r.; K. Tarka. 23 Ośrodek Ignalino 1942-1945. Wyd. WPH nr 4/1992r. s. 166.


    Bronowski Witold [?]

    chorąży sł. st. piechoty WP, w konspiracji ZWZ/AK, ppor./por., ps. „Kobro”
    Kmdt Obwodu AK Dubno Inspektorat AK Dubno – Okręg Wołyń AK.
    p. o. kmdt Inspektoratu AK Dubno

    W okresie międzywojennym służył jako zawodowy chorąży w 43 pp w Dubnie. W szeregach tego pułku brał udział w kampanii wrześniowej 1939. Podczas walk z wrogiem był ciężko ranny. Do 1941 leczył się w warszawskich szpitalach.W końcu 1941r. został skierowany na teren okręgu wołyńskiego ZWZ/AK z przydziałem do Dubna, gdzie tamtejsze tereny były mu znane z służby wojskowej w WP. Organizuje siatkę konspiracyjną. W końca 1942 jest oficerem organizacyjnym Inspektoratu AK Dubno. Od początku stycznia 1943 pełni funkcje k-dta Obwodu AK Dubno w Inspektoracie AK Dubno. W sierpniu 1943 był aresztowany przez Niemców i więziony w miejscowym więzieniu. Uwolniony z więzienia pełni obowiązki jako p.o k-dta Inspektoratu AK Dubno. W styczniu 1944 opuścił zagrożony teren. Dalsze jego losy n/n. Po wojnie mieszkał w Warszawie /1972/. Spisał swe wspomnienia z działalności w AK na Wołyniu. Był awansowany w konspiracji do stopnia por. ?
    Odznaczony w AK; KW i SKZ zM.

    J. Turowski. „Pożoga”. W-wa 1990r.,; M. Fijałka. 27. WDP AK. W-wa 1986. 

     

    Bruski Alojzy

    [1914-1946], oficer sł. st. piechoty WP, ppor. [1937], w konspiracji ZWZ-AK, por. [1943], kpt. ps. „Drwal”, „Grab”
    Kmdt Obwodu 1940-1941 i Inspektoratu ZWZ Tczew 1941 -1943. Okręg Pomorze ZWZ-AK.
    Ur. się dnia 4 IV 1914 w Piechowicach pow. Kościerzyna, w rodzinie chłopskiej, syn Jana i Marii z d. Sikorska. W latach 1921-1925 uczęszczał do miejscowej szkoły powszechnej a potem do Państwowego Gimnazjum typu klasycznego w Kościerzynie, gdzie w 1933 otrzymał świadectwo dojrzałości z wyróżnieniem. Członek ruchu filomatów, drużynowy 18. Pomorskiej Drużyny Harcerskiej im. gen. J. Hallera /rozkaz nr 8 z dnia 2 IX 1932 Komendy Chorągwi Pomorskiej ZHP/, sympatyk ruchu narodowego. W latach 1934- 1937 uczy się w Szkole Podchorążych Piechoty w Ostrowi Maz. – Komorowie. Po ukończeniu podchorążówki odbywał praktyki oficerskie w 72 pp w Radomiu. Promowany na stopień ppor. sł. st. piechoty, ze starszeństwem 1 X 1937 i przydziałem do 72 pp w Radomiu na stanowisko d-cy plutonu. W szeregach 72 pp bierze udział w kampanii wrześniowej 1939r. jako dowódca plutonu karabinów maszynowych.15 IX 1939r. wyróżnił się męstwem w boju o Miłosną. Wzięty do niewoli niemieckiej ucieka. Początkowo ukrywa się w rodzinnych Piechowicach, a później u siostry Bronisławy w Tczewie przy ul. Chłodnej 16. Od początku 1940r. działa w konspiracji ZWZ-AK. Organizator i pierwszy k-dt Obwodu ZWZ Tczew. Od 1941 k-dt Inspektoratu Rejonowego ZWZ-AK Tczew. Wiele zawdzięczał swojej współpracownicy i łączniczce C. Ernst. Dekonspiracja podczas fali aresztowań w 1943r. zmusiła go do tymczasowego zawieszenia działalności konspiracyjnej. Wyznaczony na dowódcę zgrupowania partyzanckiego AK – „Bory”, „Cisy – 100”. Faktyczne dowodzenie przejął w IV 1944.Okazał się dobrym taktykiem i uzdolnionym dowódcą. Dowodził oddziałem w licznych zwycięskich starciach z okupantem, był ogromnie popularny wśród podwładnych i okolicznej ludności polskiej. Współdziałał z sowieckimi grupami rozpoznawczo-dywersyjnymi. W XII 1944 zwolnił partyzantów na kwatery zimowe a sam ukrył się w rejonie Słonego Jeziora. W lutym 1945r. ujawnił się w Bydgoszczy przed sztabem brygady zaporowej 1 Armii WP. Przekazany do placówki NKWD w Tucholi. Zwolniony po przesłuchaniu. Otrzymał przydział służbowy z Departamentu Więziennictwa MBP w Warszawie na k-dta obozu dla „internowanych renegatów i zdrajców”  w Zimnych Wodach. Nocą z 29/30 IV 1945 wraz z załogą obozu wrócił „do lasu”. Aresztowany 7 VI 1945 na ul. Jagiellońskiej w Bydgoszczy. W dniu 9 VI 1945r. aresztowany przez WPO w Poznaniu. W dniu 21 XII 1945r. został skazany przez WSO Poznań na sesji wyjazdowej w Bydgoszczy , sygnatura akt O 647/45  na karę 10 lat więzienia. Początek wykonania kary 9 VI 1945- upływ kary 9 V 1955r. Skazany pod zarzutem wspierania oddziału mjr Zygmunta Szendzielarza „Łupaszki” w Borach Tucholskich. Więziony we więzieniu wronieckim. 31 VII 1946 wskutek osobistej interwencji B. Bieruta skazany na karę śmierci. Prośbę o ułaskawienie Bierut odrzucił. Zamordowany w ZK Wronki dnia 17 IX 1946r. Pochowany na cmentarzu we Wronkach. Symboliczna mogiła znajduje się w Dziemianach. W AK awansowany do stopnia por. potem kpt. Był żonaty z Jadwigą Bruską. Miał siostrę Bronisławę i brata Stanisława.
    Odznaczony VM kl.5,KW, SKZzM.
     R. Rybka – K. Stepan. Awanse oficerskie w WP 1935-1939. Kraków 2003; K. Komorowski. Konspiracja Pomorska 1939-1947. Gdańsk 1993; Księga więźniów ZK Wronki z 1946.

    Buczyński Jan

    [1914-2006], oficer sł. st.. WP, ppor. [1936], żołnierz konspiracji niepodległościowej ZWZ/AK, kpt.. [1943], mjr [1944, ps. „Jacek”, „Zaremba /Zaręba/
    Kmdt Obwodu ZWZ Zambrów potem Inspektoratu II Mazowieckiego AK 1942-1944.

    Ur. 5 II 1914 w m. Zygoty pow. Płock, syn Józefa i Józefy z d. Łukaszewska. Po ukończeniu w 1927 szkoły powszechnej w Płocku uczył się w Seminarium Nauczycielskie w Płocku, gdzie zdał w 1933 maturę. Odbył w latach 1933-1934 służbę wojskową na Dywizyjnym Kursie Podch. Rez. Piechoty 8 DP przy 32 pp w Modlinie, a następnie w latach 1934-1936 w Szkole Podchorążych Piechoty w Ostrowi Maz. – Komorowie. Do stopnia ppor. sł. st. piechoty awansowany 15 X 1936 z przydziałem do 42 pp. w Białymstoku. W latach 1938-1939 d-ca plutonu w 3 kompnii CKM w III batalionie 42 pp. Bierze udział w kampanii wrześniowej 1939 jako dowódca 1 plutonu 3 kompanii CKM w III batalionie 42 pp z Białegostoku. Jednocześnie zastępca d-cy kompanii. Walczył z wrogiem w rejonie Łomży i Zambrowa. Po zakończeniu działań wojennych powraca w rodzinne strony. Od jesieni 1939 czynny w konspiracji SZP/ZWZ/AK na terenie Łomży, gdzie pełni funkcję zastępcy   k-dta Obwodu ZWZ Łomża a następnie od 01 II1941 k-dt Obwodu ZWZ  Szczuczyn z siedzibą w Grajewie. 23 IV 1941 zostaje aresztowany przez funkcj. NKWD w m. Wąsosz. Uwięziony w Białymstoku potem wywieziony do Mińska, razem z W. Brulińskim i tam więziony w miejscowym więzieniu.. W dniu 23 VI 1941 znalazł się w kolumnie więźniów prowadzonych z więzienia w Mińsku drogą na Mohylew. Po drodze dokonał udanej ucieczki i powraca na teren Białostockiego. Po powrocie na teren okregu pełni funkcję k-dta obwodu zambrowskiego ZWZ. W lutym 1942 przeniesiony na stanowisko k-dta Inspektoratu Mazowieckiego AK. Awansowany do stopnia por. 3 V 1942. Pracę konspiracyjną na podległym terenie prowadzi do lipca 1944. Był awansowany do stopnia kpt.11 XI 1943. Dowodził w czerwcu 1944 oddziałami AK w bitwie z przeważającymi siłami wroga w rejonie Czerwonego Boru. Dowodzone przez niego zgrupowanie poniosło wielkie straty. Odwołany z funkcji inspektora na początku lipca 1944. Przeniesiony do rezerwy. W marcu 1945 powierzono mu funkcję inspektora rezerwowego w KOB AK. Wiosną 1945 powraca na krótko do pracy konspiracyjnej w AKO. Rozkazem z 5 V 1945 płk „Mścisława” zostaje mianowany przewodnikiem rejonu „B II” utworzonym z terenu pow. Ostrów Maz. Jednak funkcji nie objął. Zagrożony aresztowaniem przez UB wyjechał z żoną Felicją ps. „Tatiana” z terenu Białostockiego Okręgu AKO. Potem mieszkał w Dęblinie. Podejmuje pracę w szkolnictwie. Od 1945 do 1957 pracuje jako p. o. kierownika szkoły powszechnej w Lendzie k. Dęblina. W IV 1947 ujawnił sie w Warszawie z swej dziłalności w AK. Później pracuje jako  podinspektor do spraw oświaty dorosłych. Od 1964 mieszka i pracuje i jako inspektor oświaty w Rykach. W 1966 b. jego d-ca powiadomił go o przyznaniu mu VM kl. 5. Podczas akadmii z okazji Dnia Nauczyciela podał to do wiadomosci publicznej, co spowodowło, że został odwołany z stanowiska, co spowodował miejscowy  I sekretarz PZPR. Następnie pracuje w PPRN jako przewodniczący Komisji  Planowania. Pracuje na tym stanowisku do 1969, potem w Stężycy, a od 1970 do VI 1976 był dyrektorm MPGK w Dęblinie. Od 1975 na emeryturze. Był członkiem Związku Oficerów Słuzby Stałej WP II RP. 02 VI 1995 zweryfikowano mu stopień mjr-a . Mianowany 15 VIII 1995  do stopnia ppłk-a, a 23 IV 1999 do stopnia płk-a. Zmarł  26 X 2006. Pochowany na cmentarzu w Rykach.
    Odznaczony; VM kl.5, KW2x, SKZ z M.
    Żona Felicja od 1941. Miał syna Andrzeja Jana /1942/ i córkę Marię Jolantę /1950/
    Tajny Dz. Awansowany Nr 5 z 15 X 1936;R. Rybka – K. Stepan. Awanse oficerskie w WP 1935-1939. Kraków 2003; R. Rybka – K. Stepan. Rocznik oficerski 1939. Kraków 2006; K. Krajewski – T. Łabuszewski. Białostocki Okręg AK-AKO VII 1944 VIII 1945; W Żarski-Zajdler. Ruch Oporu na Białostocczyźnie 1939-1944. Referat materiałowy. Warszawa 1967; Ks. S. Kossakowski. Byłem adiutantem „Mścisława”. Rajgród 1999; Z. Gwozdek. Białostocki Okręg ZWZ-AK 1939-1945. T. I 1993, T. II 1994, T. III 2001; Z. Gwozdek. Okręg Białystok AK /w:/ AK-Rozwój organizacyjny. Warszawa 1996; T. Strzembosz. Antysowiecka partyzantka i konspiracja nad Biebrzą X 1939-VI 1941. Warszawa 2004; Księga Pamiątkowa 42 Pułku Piechoty im. Gen. J.H. Dąbrowskiego. Białystok 2000; Informacja z USC Ryki z 2003; 


     
    Buda Stefan

    [1915-2000], pchor. piech. WP, żołnierz konspiracji niepodległościowej TOW- ZWZ-AK ppor. [1942], por. [1943], kpt. 1945, mjr [1990], ps. „Andrzej”, „Koleina”, „Podhalan”, „Wapiennik”, „Wapień”, więzień UB.
    Kmdt Obwodu AK Wieluń III 1942-V 1943, potem Inspektoratu Rej. Sieradzko-Wieluńskiego AK V 43-XI 1944.
    Ur. 29 VIII 1915 we wsi Bolków pow. Wieluń w rodzinie chłopskiej. Syn Michała i Antoniny z d. Borkowska. Po ukończeniu szkoły powszechnej uczy się w Średniej Szkole Handlowej w Częstochowie, gdzie w 1936 zdaje maturę. W okresie od 21 IX 1936- 1937 w Szkole Podchorążych Rez. Piechoty przy 27 pp w Częstochowie. Do rezerwy przeniesiony w stopniu kpr. pchor. Po odbytych w 1938 ćwiczeniach awansowano go do stopnia plut. pchor. z przydziałem do 25 pp w Piotrkowie Tryb. Latem 1939 zmobilizowany do WP i wcielony do Batalionu Obrony Narodowej, w którego szeregach brał udział w kampanii wrześniowej 1939. Walczył z wrogiem w rejonie Piotrkowa Tryb. Po rozbiciu baonu przez przeważające siły wroga unika niewoli i powraca do rodzinnego domu w Staropolu. Od XII 1939 podejmuje działalność konspiracyjną w Organizacji Tajna Organizacja Wojskowa /TOW/. Od 1940 żołnierz ZWZ potem AK. Początkowo k-dt gminy Skrzynno ZWZ potem do III 1942 k-dt Rejonu w Obwodzie ZWZ/AK Wieluń. Awansowany 19 III 1942 do stopnia ppor. rez. W marcu 1942 został mianowany k-dtem Obwodu AK Wieluń. Prowadzi aktywną działalność konspiracyjną na podległym terenie. Rozbudował komórki sztabu obwodu. Aktywizuje działalność struktur terenowych. W maju 1943 po aresztowaniu kpt. Marcina Stacheckiego ps. „Górnik” – inspektora sieradzkiego zostaje mianowany w jego miejsce k-dtem inspektoratu. Awansowany z dniem 3 V 1943 do stopnia por. rez. piechoty. Miejscem dowodzenia znajdowało się w Staropolu, gdzie mieszkał i oficjalnie pracował w gospodarstwie rolnym. Inspektoratem dowodził do 4 XI 1944. W tym dniu około godz. 9,20 został aresztowany przez funkcj. Gestapo na punkcie kontaktowym w Wieluniu, gdzie miał się spotkać z mjr Bronisławem Majewskim ps. „Dziadek”, „Turek I” – szefem sztabu Okręgu Łódzkiego AK. Aresztowany wcześniej mjr B. Majewski zdradził gestapowcom miejsce spotkania i wskazał S. Budę. Następnie przewieziony do siedziby Gestapo w Łodzi. W tym czasie na terenie Wielunia gestapowcy przeprowadzili wiele aresztowań wśród żołnierzy konspiracji AK. Aresztowano rodzinę S. Budy – żonę Barbarę, matkę i trzy siostry. Brał udział w spotkaniu aresztowanych oficerów AK z Okręgu Łódź zorganizowanym przez gestapowców z rzekomym oficerem AK organizującym przy boku Niemców oddział do walki z sowietami. Wszyscy zmuszeniu do wzięcia udziału w tym spotkaniu odmówili współpracy z Niemcami. Przetrzymał areszt i więzienie gestapowskie. Po zajęciu przez wojska sowieckie terenu okręgu łódzkiego, powraca do rodzinnego domu. Ocalała też żona Barbara, która powróciła z obozu. Wiosną 1945zostaje aresztowany przez UB i uwięziony w Łodzi. Zwolniony w VI 1945. Inwigilowany przez UB nie podjął działalności konspiracyjnej w strukturach poakowskiej konspiracji. Od końca 1945 do 1952 służył w WP. Aresztowany przez informację wojskową i uwięziony. Skazany w 1952 na wieloletnie więzienie przez WSR Łódź. Więziony w CWK Wronki. Zwolniony latem 1956 z więzienia na mocy amnestii z 27 IV 1956 W okresie powojennym nie utrzymywał żadnych kontaktów z swymi podwładnymi z AK. W latach sześćdziesiątych i siedemdziesiątych brał udział w spotkaniach b, żołnierzy AK. /1977/. Do przejścia na emeryturę pracował i mieszkał przy ul. Cegielnianej nr 6/123 w Kaliszu.
    Rozkazem KG AK był awansowany do stopnia kpt. rez. z starszeństwem 1 I 1945.
    Zgodnie z rozporządzeniem Prezydenta RP z dnia 10 XI 1990 został awansowany do stopnia mjr-a. Mieszkał w Kaliszu gdzie zmarł 30 VII 2000.

    W. Jaskulski. O działalności niepodległościowej na Ziemi Wieluńskiej 1939 – 1953r.; tenże: Z działalności ZWZ-AK na Ziemi Sieradzkiej 1939-1945. Łodź 2000; E. Wawrzyniak. Okręg Łódzki AK /w:/ AK- rozwój organizacyjny. W-wa 1996; Z. Szymankiewicz. W konspiracji wielkopolskiej 1939-1945. Poznań 1993; USC Kalisz. Skrócony akt zgonu nr 785/2000L. Mastalski. Częstochowscy podchorążowie. Kraków-Częstochowa 2008.

     

    Chmiel Antoni

    [1912 -1987], z zawodu masarz - garmażer, żołnierz ZWZ/AK, działacz WiN. ps. „Rajski”, „Siekierski”„Topór”, „Wojciechowski”. Wieloletni więzień polityczny PRL
    Kierownik Rady WiN Rzeszów X-XII 1946 Rejonu „Centrum” Rzeszów XII 1946-IV 1947 Okręg WiN Rzeszów.
     
    Ur. 26 V 1912 we wsi Drabnianka pow. Rzeszów jako syn Wawrzyńca i Zofii z d. Guz. Po ukończeniu szkoły powszechnej, uczy się w szkole zawodowej. W latach 1932-1934 odbywa obowiązkową służbę wojskową w 17 pp w Rzeszowie. W okresie okupacji niemieckiej od 1943 żołnierz AK w obwodzie rzeszowskim. Po wejściu wojsk sowieckich na teren rzeszowskiego latem 1944 przebywa w rodzinnej wsi. Zajmuje się handlem. Od jesieni 1945 ponownie w konspiracji w szeregach Zrzeszenia WiN na terenie pow. Rzeszów. Początkowo działa jako goniec, kurier na rejon centralny, Rzeszów, Kolbuszowa, Łańcut i Brzozów. Od X 1946 do listopada 1946 kierownik Rady WiN Rzeszów a następnie od XII 1946 do IV 1947 Kierownik Rejonu Centralnego WiN – Rzeszów. Aresztowany przez funkcj. WUBP Rzeszów 3 IV 1947. Postanowienie o zastosowaniu tymczasowego areszt. wydała z datą 26 IV 1947 WPR Rzeszów. W śledztwie do IV 1948. W dniu 26 IV 1948 wyrokiem WSR Rzeszów, sygnatura akt Sr. 36/48 został skazany na karę śmierci z art. 86 KKWP. Sądowi przewodniczył kpt. Aleksander Borowski. Na mocy amnestii karę śmierci 13 VII 1948 zmieniono mu na karę 15 lat więzienia. Po procesie więziony w ZK Rzeszów skąd go przewieziono do CWK we Wronkach i tu osadzono dnia 12 XI 1948. Z CWK Wronki został w dniu 23 VI 1956 przewieziony do ZK Leszno. Postanowieniem Wojskowego Sądu Garnizonowego w Krakowie z 27 V 1945 na mocy amnestii z 27 IV 1956 karę 15 lat więzienia złagodzono mu do lat 10. Zwolniony z więzienia w sierpniu 1956. Po opuszczeniu murów więziennych powraca do Drabnianki. W 1973 mieszkał w Rzeszowie przy ul. Torowej 2. Zatrudniony w Zakładzie Remontowo-Budowlanym Handlu i Usług w Rzeszowie.
    Zmarł w Leżajsku 10 IV 1987.
    W dniu 13 XII 1991 SW Wydział Karny w Rzeszowie unieważnił wyrok wydany przez b. WSR Rzeszów jako wydany za działalność na rzecz niepodległościowego bytu Państwa Polskiego.
    Księga ewidencyjna więźniów ZK Wronki nr II/ 1029/1948, Księga gł. więźniów ZK Wronki 1951-52 nr nieczytelny. Tu adnotacja dotycząca transportu do ZK Leszno.

    Chomicz Stanisław

    [1893-1950], oficer sł. st. WP, kpt. [1926],żołnierz konspiracji AK/NIE/DSZ , mjr rez. [1944], działacz WiN ps. „Malina”, „Osa”, „Wisznia” /Wiśnia/ vel Jan Wiśniewski vel Edward Wilinkowski.
    Kmdt Obwodu ZWZ/AK Kolbuszowa. K-dt Inspektoratu AK/NIE/DSZ Mielec. Okręg Kraków ZWZ/AK
    Ur. 25 XII 1893 na Kresach Wschodnich. W okresie I wojny światowej 1914-1918 służył w armii austriackiej i Legionach Polskich. W stopniu por. służył w 14 pp 4. DP dowodzonej przez gen. Żeligowskiego. Brał udział w wojnie polsko-bolszewickiej 1919-1920 jako dowódca kompanii i batalionu 14 pp. włączonego w dniu 14 VII 1919 do 29 pp. Strzelców Kaniowskich z Kalisza. Po wojnie zdemobilizowany i w 1922 zweryfikowany w stopniu kpt. rez. ze starszeństwem 1 VI 1919 z przydziałem do 29 pp. Po przeniesieniu do rezerwy pracował jako nauczyciel. Na początku 1926 powołany zostaje do służby czynnej w WP i awansowany do stopnia kpt. sł. st. ze starszeństwem 1 I 1926. Służył w 18 pp. w Skierniewicach na różnych stanowiskach m.in. d-ca kompanii. W okresie 1938-1939 w KOP, gdzie był  k-dtem Powiatowym PW w Sarnach przy Baonie KOP Sarny Bierze udział w kampanii wrześniowej 1939r. jako d-ca samodzielnego batalionu wartowniczego w grupie płk Ocetkiewicza na Lubelszczyźnie. Po zakończeniu działań wojennych powraca do Mielca. Mieszkał w dworze Tarnawskich w Chorzelowie, a w 1941 na folwarku Jerzego Marii hr. Tyszkiewicza w Kolbuszowej przy ul. Rzeszowskiej, gdzie pracował jako zarządca. Czynny w konspiracji ZWZ/AK od początku 1941 Od wiosny 1941 do VI 1942 pełnił funkcję k-dta Obwodu ZWZ/AK Kolbuszowa. Zagrożony aresztowaniem przekazał funkcję k-dta Obwodu AK kpt. Józefowi Rządzkiemu ps. „Boryna”. Latem 1942r. przenosi się do Mielca. Mianowany przez K-dta Okręgu AK Kraków zastępcą   k-dta Inspektoratu Rejonowego AK Mielec – mjr W. Tumanowicza ps. „Jagra”. W II 1944 odwołany z funkcji. W okresie okupacji sowieckiej, w końcu 1944 po aresztowaniu mjr „Liliputa”, „Obucha”/T. Zielińskiego/ dotychczasowego k-dta inspektoratu przez NKWD, zostaje w jego miejsce mianowany    k-dtem inspektoratu. Awansowany w AK do stopnia mjr-a rez. Po rozwiązaniu w styczniu 1945 AK, nadal pozostaje w konspiracji poakowskiej. Działa w NIE/DSZ na swym stanowisku z AK jako kierownik komórki likwidacyjnej insp. AK/NIE/DSZ Mielec. Po objęciu funkcji inspektora inspektoratu DSZ Mielec przez L. Marszałka zostaje jego zastępcą. Po utworzeniu Zrzeszenia WiN we IX 1945 czynny w strukturach tej organizacji. W tym czasie mieszkał w Mielcu przy ul. Sobieskiego. /wg nie potwierdzonych informacji miał pełnił funkcję kierownika Rady WiN Mielec/. Zagrożony aresztowaniem przez UB w końcu 1946 wyjechał z Mielca do Wrocławia. W 1949 mieszkał w Gdyni, gdzie pracował jako dyrektor Centrali Rybnej. Poszukiwany przez UB pod nazwiskiem Edward Wilinkowski. Zmarł w Gdańsku 10 XI 1950. Pochowany na cmentarzu w Gdańsku-Oliwie
    Odznaczony: KN,KW 3x,SKZ.
    Roczniki oficerskie 1924,1928,1932; T. Balbus – Z. Nawrocki. Rozpracowanie i Likwidacja Rzeszowskiego Wydziału WiN w dokumentach UB /1945-1949/; Rocznik Oficerski Rezerw 1934.

    Cichy Antoni - po 1945 Morawski

    [1907-1980?], oficer rez. art. WP, ppor. [1934], w konspiracji żołnierz ZWZ-AK-NIE – DSZ, kpt. [1945], ps. „Roch”, „Rybicki”, „Tkacz”
    Kmdt Inspektoratu AK Bielsko IX 1943 – X 1944 – Okręg Śląsk.
    Ur. 30 IV 1907. W okresie międzywojennym oficer rez. art. Ukończył Szkołę Podchorążych Rez. Art. we Włodzimierzu Wołyńskim. Awansowany do stopnia ppor. 1 I 1934 z przydziałem mobilizacyjnym do 27 pal. Ewidencyjne podległ PKU Lublin. W okresie okupacji niemieckiej żołnierz konspiracji niepodległościowej ZWZ-AK. Od VI 1942 do IX 1943 pełnił w sztabie Okręgu Śląskiego AK funkcję szefa oddziału I /organizacyjnego/. Przeniesiony we wrześniu 1943r. na stanowisko k-dta Inspektoratu Rejonowego Bielskiego AK. W styczniu 1944 dodatkowo pełni funkcję szefa „Ochronki”. Awansowany do stopnia kpt. 1 I 1945 przez KG AK. Odznaczony Srebrnym Krzyżem Zasługi z Mieczami. Po wojnie mieszkal w Krakowie, gdzie podobno zmarł 06 X 1980.
    Inspektorat AK Sosnowiec. Katowice 2001r.,s.58,287; M. Starczewski. Ruch oporu na Górnym Śląsku i w Zagłębiu Dąbrowskim. Katowice 1988, wg indeksu; J. Niekrasz . Z dziejów AK na Śląsku. Katowice 1993 /wyd. II/, wg indeksu; Z. Walter – Janke. W AK na Śląsku. Katowice 1986, wg indeksu.

     

    Cierpioł Paweł

    [1904-1947?], urzędnik policji, w konspiracji niepodległościowej ZWZ/AK/NIE/DSZ , por. cz. w. [1945], ps. „Dymitrow”, „Fred”, „Karlik”, ,,Kapłan”, „Len”, „Makpol”, „Pleban”, ,,Ren”, “ Rokowski” vel Paweł Rduch, vel Paul Janosch
    Kmdt Inspektoratu Rejonowego AK – NIE- DSZ Rybnik – Okręg Śląski AK/NIE/DSZ.

    Ur. się dnia 8 XII 1904 we wsi Chwastek pow. Lubliniec w rodzinie o tradycjach patriotyczno-niepodległościowych. Syn Józefa. Brał udział w III Powstaniu Śląskim. Po ukończeniu gimnazjum matematyczno-przyrodniczego w Chorzowie w 1932, gdzie zdał maturę, odbył służbę wojskową, a następnie ukończył szkołę policyjną pracował w policji kryminalnej jako aspirant Policji Państwowej, potem k-dt posterunku PP w Mikołowie. W okresie okupacji niemieckiej od jesieni czynny w konspiracji SZP/ZWZ/AK na terenie Okręgu Śląskiego SZP/ZWZ/AK. Działa na odcinku wywiadu K.O. Śląsk. Od V 1940 szef wywiadu Inspektoratu Rejonowego ZWZ/AK Rybnik. Jednocześnie do IV 1941 II zastępca k-dta inspektoratu, a potem I zastępca do II1944. W lutym 1944 po aresztowaniu przez gestapowców por. mgr W. Kuboszka – k-dta inspektoratu zostaje w jego miejsce mianowany inspektorem rybnickim. Wybitnie aktywny konspirator. Awansowany do stopnia por. cz. w. 1 I 1945. Rozkaz KG AK z 23 I 1945r. Po rozwiązaniu AK w styczniu 1945r. nadal czynny w konspiracji na terenie Rybnika. We wrześniu 1945r. podczas przeprowadzania akcji ujawniania okręgu nie ujawnia swej działalności konspiracyjnej. Czynny w konspiracji antykomunistycznej KWP gdzie pełni funkcję szefa wydziału propagandy. W dniu 14 IV 1947r. zgłosił się do komendy Powiatowej UBP w Rybniku i się ujawnił wraz z grupą b. żołnierzy AK. Jednak pomimo ujawnienia w ramach amnestii był zagrożony aresztowaniem przez UB wraz Antonim Staierem w lipcu 1947r. wyjechał do Opola gdzie zatrzymali się w domu przedwojennego oficera Policji Państwowej Feliksa. Zostawili tam swoje niezbędne swoje dokumenty i wyjechali do Wałbrzycha z zamiarem przekroczenia granicy i przedostania się na Zachód. Od tego czasu ślad po nich zaginął. Poszukiwania ich po latach nie dały żadnego efektu. Prawdopodobnie zostali ujęci przez UB i zamordowani.
    W 2003r. odnaleziono w aktach po UB, archiwum Inspektoratu ZWZ-AK Rybnik. Znajduje się obecnie w IPN Katowice.
    M. Brzost. Rybnicki Inspektorat AK. Katowice 1996r.; Z. Walter – Janke. W AK na Śląsku. Katowice 1986, wg indeksu. J. Niekrasz. Z dziejów AK na Śląsku. Katowice 1993, wg indeksu; M. Starczewski. Ruch oporu na Górnym Śląsku i w Zagłębiu Dąbrowskim. Katowice 1988, wg indeksu.     

     

    Cisek Gustaw Michał

    [1908 – + po 1970], urzędnik, oficer rez. WP, ppor., w konspiracji ZWZ-AK por. rez. [1943], ps. „Skarbowiec”.
    Kmdt Obwodu AK Żydaczów – kmdt Inspektoratu Rejonowego AK Chodorów jesień 1942- 1943. Okręg Stanisławów AK
         
    Ur. 26 VIII 1908. Po ukończeniu szkoły średniej odbył służbę wojskową w Szkole Podch. Rez. Piechoty. Po odbytych ćwiczeniach awansowany do stopnia ppor. rez. piechoty 1 I 1934. W okresie międzywojennym pracował jako urzędnik skarbowy w Żydaczowie.  Od 1941 czynny w konspiracji ZWZ/AK na terenie Obwodu Żydaczów ZWZ/AK w okręgu Stanisławów. Od 1942 do III 1944.    k-dt tego obwodu. Jednocześnie pełnił okresowo od jesieni 1942 do wiosny 1943 funkcję p. o  k-dta Inspektoratu AK Chodorów. Awansowany do stopnia por. rez. 11 XI 1943. Jego dalsze losy n/n. Jednak przeżył wojnę i podobno zmarł w kraju po 1970.
    J. Węgierski. Obsada osobowa Lwowskiego Obszaru SZP-ZWZ-AK-NIE w latach 1939-1945. Kraków 2000r.,s. 104; MSBUDN 1939-1956. T. 4, s. 183

     

    Cygan Tadeusz

    [1914-1986], oficer sł. st. piechoty WP, ppor. [1938], żołnierz ZWZ-AK, por. [1943], kpt. sł. st. [ 1944?] ps. „Czarny”, „Strzygniew”, „Tadzik”, „Tadzio”, „Wiktor”, „Zaruski” vel Jerzy Lerski vel Tadeusz Zaruski.
    Kmdt Obwodu AK Rawa Ruska i Inspektoratu Rejonowego Rawa Ruska AK-Okręg Lwów AK.

    Ur. 1 XII 1914 w Grajewie k/ Wieliczki. Syn Józefa i Franciszki z d. Grotynskiej. W Wieliczce ukończył miejscowe gimnazjum i zdał maturę w 1935r. Potem w okresie 1935-1938 w Szkole Podchorążych Piechoty w Ostrowi Maz. – Komorowie, po ukończeniu, której został mianowany ppor. sł. st. piechoty ze starszeństwem 10 X 1938r. z przydziałem do 20 pp w Krakowie na stanowisko dowódcy plutonu. W kampanii wrześniowej 1939 był dowódcą kompanii rowerzystów 20 pp. Unika niewoli i przebywa potem w Krakowie. Na początku 1940 kpt. E. A. Baszniak k-dt Obwodu ZWZ w Krośnie ściągnął go z Krakowa do Krosna, gdzie prowadzi ożywioną działalność konspiracyjną w ZWZ.W końcu 1940 mjr W. Obidowicz  ps. „Orszak” przenosi go na stanowisko zastępcy k-dta Obwodu ZWZ Sanok. W pierwszych miesiącach 1941 nastąpiły na tym terenie obszerne wsypy; C. Dwukrotnie wyrwał się z grożącego mu aresztowania., za drugim razem zostaje ranny w nogę podczas wymiany strzałów z gestapowcami. Udało mu się zbiec do Bażantówki  gdzie został opatrzony. Za trzecim razem zdradzony przez konfidenta aresztowany w lutym 1942 w  Haczowie, gdzie przebywał na kwaterze u znajomych. Uwięziony w więzieniu w Sanoku. 7 lipca 1942 przy pomocy miejscowej siatki AK, uciekł z więzienia w Sanoku. Skierowany we IX 1942 przez KG AK z dokumentami na nazwisko Wiktor Zaruski do dyspozycji K.O. AK Lwów. Do I 1943 pełni funkcję k-dta Obwodu AK Rawa Ruska, a następnie od I 1943 jest dodatkowo k-dtem Inspektoratu Rejonowego Rawa Ruska. Awansowany do stopnia por. sł. st. 11 XI 1943. Po rozbiciu w na przełomie XI/XII 1943 struktur inspektoratu przez gestapo wyjechał na teren Lwowa. W końcu I kwartału 1944 został odwołany z funkcji k-dta inspektoratu. W III 1944 brał udział w ewakuacji zrzutu na teren rejonu Winniki  pod Lwowem, a w połowie IV 1944 w nieudanej akcji koncentracji oddziałów leśnych w Lasach Janowskich pod Lwowem, rozbitej przez Niemców i UPA. Przed „Burzą” skierowany do wsi Sokolniki w rejonie wiejskim Zubrza  Dzielnicy Południowej ;objął tam dowództwo nada plutonem AK i BCh oraz zaczął organizować oddział leśny  /10 kompanię 40. pp. AK/. Akcji „Burza” w Sokolnikach nie przeprowadzano wobec wycofania się Niemców. We IX 1944 zgłosił się w dowództwie formowanych właśnie oddziałów leśnych „Warta” w Jarosławiu i objął dowództwo kompanii w baonie „D”, ale już 23 XI 1944 został aresztowany w Borku Starym i osadzony w więzieniu w Rzeszowie, a następnie przez obóz w Bakończycach pod Przemyślem wywieziony do obozu w Stalingorsku skąd podobno uciekł w lutym 1945 powrócił do Polski. Do 1949 był kierownikiem domu wypoczynkowego w Kudowie Zdroju, a potem w Domu Wczasowym „Bristol” w Zakopanem. Przeniósł się potem do Krakowa. Pracował następnie w Marynarce Handlowej a ostatnie lata swego życia spędził w rodzinnym Grajewie u rodziny, posiadającej tam gospodarstwo rolne.Zmarł w Krakowie 22 lipca 1986r. i pochowany został na cmentarzu w Wieliczce.
    G. Mazur – J. Węgierski. Konspiracja Lwowska 1939-1944. Słownik Biograficzny. Katowice 1997r.,s. 44-45. Małopolski słownik uczest. ...t.1,s. 45.

     

    Czerniatowicz Józef Leon

    [1895-1962, oficer sł. st. piech. WP, mjr [1928], ppłk 1 IX 1939], w ZWZ/AK ps. „Czarniutka”, „Morski”, „Roman” vel Roman Karwasiecki.
    Kmdt Inspektoratu AK Drohobycz III - VI 1942 , kmdt Obwodu Drohobycz VI 1942 – VI 1943 – Okręg Lwów AK.

    Ur. 9 IV 1895 w Peczeniżynie pow. Kołomyja, syn Michała / stolarza – rzeźbiarza/ i Teresy z d. Cimoprycz. Uczęszczał do gimnazjum w Kołomyi, jako młody chłopiec pracował społecznie w tamtejszym Towarzystwie Szkoły Ludowej. Później naukę kontynuuje w Seminarium Nauczycielskim /wg niektórych dokumentów 1910-1914 w Kołomyi/.Maturę zdał w1914 we Wiedniu. Wstępuje do Polskich Drużyn Strzeleckich w Kołomyi. Od 1911-1913 był członkiem „Sokoła”, a od 1913 członek Związku Strzeleckiego. W sierpniu 1914 wraz z 38 drużyną strzelecką z Kołomyi przyjechał do Krakowa i z całym plutonem wcielony do 2 pp Leg., gdzie był podoficerem sanitarnym i zastępcą dowódcy plutonu. W 2 pp Leg. służy do 9 II 1916, kiedy jadąc do domu na urlop zostaje aresztowany przez austriacką żandarmerię i wcielony do 35 pp obrony krajowej. Następnie do 30 V 1916 słuchacz szkoły jednorocznej tego pułku w Schtenbergu. 25 VI 1916 wraca do Legionów i w stacji zbornej w Wiedniu objął stanowisko instruktora szkoły podoficerskiej. Przeniesiony 1 II 1917 do 6 pp Leg., gdzie dowodzi plutonem. Od 25 IX 1917był członkiem POW w Lublinie. Jednocześnie od 6 I 1918 do 18 II 1918 słuchacz szkoły podchorążych POW w Bolechowie. Od 1 XI 1918 w WP, najpierw w 2 baonie strzelców sanockich. Brał udział w walkach o Lwów. Awansowany do stopnia ppor. 18 III 1919. Od 5 V 1919 do 25 X 1919 służył w kompanii lotno-wywiadowczej przy 4. DP. Potem do 25 V 1920 dowodzi plutonem w batalionie zapasowym 6 pp. Leg. w Wilnie, po czym do 15 I 1921 kompanią w 3. Baonie tego pułku, biorąc udział w wojnie polsko-bolszewickiej. Dnia 21 VIII 1920 pod Łubinem, głębokim obejściem zdobył baterią bolszewicką przyczyniając się do opanowania przeprawy na Narwi. Za ten czyn otrzymał VM kl. 5 nr 4891. Następnie dowodzi kompanią osadników wojskowych 6 pp. Leg. w woj. nowogródzkim. Od XI 1922 do VI 1924 dowodzi kompanią 63 pp w Toruniu. Zweryfikowany w 1923 w stopniu kpt. sł. st. piechoty ze starszeństwem 1 VI 1919. W VI 1924 przydzielony zostaje do Oddziału II Sztabu Generalnego – Ekspozytura nr 4 w Katowicach, skąd w I 1926 powraca do 63 pp na stanowisko d-cy kompanii. 31 XII 1926 przeszedł do Oddziału V Sztabu Generalnego na stanowisko referenta, potem do Biura Personalnego MSWoj.  na analogiczne stanowisko. W XII 1927 przeniesiony do 30 pp w Warszawie. Awansowany do stopnia mjr sł. st. piechoty 1 I 1928. W 30 pp pełni funkcje m.in. d-ca batalionu, d-ca szkoły podoficerskiej, oficer sztabu pułku. Potem od VII 1929 był kwatermistrzem Doświadczalnego Centrum Wyszkolenia w Rembertowie, następnie wykładowcą w Centrum Wyszkolenia Piechoty w Rembertowie, skąd w III 1932 przeniesiono go na stanowisko d-cy batalionu 24 pp. w Łucku. Od VII 1937 w DOK IX w Brześciu/Bugiem jest zastępcą kierownika WF i PW i k-dtem IX Okręgu Związku Strzeleckiego. W kampanii wrześniowej 1939 przewidywany był do składu sztabu Armii „Pomorze” jako komendant trzeciego rzutu kwatery głównej tej armii. Nie dotarł do niego i przybył spod Rembertowa 14 IX 1939 do Warszawy. Bierze udział w składzie 48 pp w obronie Warszawy, ranny. Od 27 IX 1939 jako d-ca odcinka „Żoliborz”. Do konspiracji SZP/ZWZ wstąpił jesienią 1939 w Warszawie. W VII 1941 przybył do Lwowa, po czym organizował konspirację w Stryju, Borysławiu i Drohobyczu. Od IV –VI 1942 k-dt Inspektoratu Rejonowego AK Drohobycz, potem od VI 1942 do VI 1943 k-dt Obwodu AK Drohobycz. Latem 1943 przeniesiony na stanowisko inspektora /dowódcy/ WSOP w Komendzie Okręgu AK Lwów. Funkcję pełni do 31 VII 1944.Od 28 XI 1944 do 5 II 1945 znajdował się w składzie Samodzielnego Baonu Rezerwy Oficerów WP. W tymże roku zwolniony z wojska jako osadnik wojskowy osiadł w Wałbrzychu, gdzie jako rolnik gospodarował na działce 5-hektarowej. Aresztowany przez funkcj. UB, był od 3 XII1946 do 12 II 1947 więziony. Po zwolnieniu, od 18 VII 1946 do 13 VII 1956 ukrywał się m.in. u inż.. Pawła Lenickiego inżyniera – nafciarza z Borysławia, w Krakowie przy ul. Karmelickiej 9/2. Potem mieszkał w Katowicach, gdzie zmarł 28 lutego 1962 i pochowany został na cmentarzu w dzielnicy Katowic – Ligocie.
    Odznaczony: VM kl. 5, KW 3x,Złotym Krzyżem Zasługi, Orderem Odrodzenia Polski kl. 5, Krzyżem Niepodległości i medalami.
    Był dwukrotnie żonaty: po raz pierwszy od 1922 z Janiną z d. Maculewicz, po raz drugi od 1945 z Eugenią z d. Morska /ur.1904/.

    Dz. Pers. Nr 3 z 29 I 1927; Roczniki oficerskie 1923,1924,1928,1932 ; G. Mazur – J. Węgierski. Konspiracja Lwowska 1939-1944. Słownik biograficzny. Katowice 1997r.,s. 45-47 ; Kawalerowie VM 1792-1945. Słownik biograficzny, t. II /1914-1921/,cz. 1. Koszalin 1991,s. 29


        
    Czerniecki Stanisław Zygmunt / po 1945 Czarniecki /

    [1907 – 1986], oficer sł. st. piechoty WP, por. [1936], w konspiracji ZWZ-AK, kpt. [ 1943], ps. „Pumeks”, „Więcław”, „Żar” vel Stanisław Czarniecki vel Józef Rzepak.
    Kmdt Inspektoratu Rejonowego AK Czortków VII 1942-1945 – Okręg Tarnopol AK.

    Ur. 5 VI 1907 w Borkach Wielkich pow. Tarnopol, syn Michała / podoficera żandarmerii austriackiej potem aspiranta Policji Państwowej / i Teresy z d. Babak. W 1929 uzyskał maturę w II gimnazjum im. J. Słowackiego w Tarnopolu. Wstępuje do Szkoły podchorążych Piechoty w Ostrowi Maz.- Komorowie, gdzie przebywa w latach 1929-1932. Awansowany po ukończeniu podchorążówki do stopnia ppor. sł. st. piechoty ze starszeństwem 15 VIII 1932 z przydziałem do 52 pp w Złoczowie na stanowisko dowódcy plutonu. Po awansie 1 I 1936 do stopnia por. sł. st. mianowany dowódcą kompanii 52 pp. Brał udział w kampanii wrześniowej 1939 jako dowódca 7 kompanii 3 batalionu 52 pp. wchodzącego w skład 12. DP. Walczy z wrogiem na szlaku bojowym pułku. Był dwukrotnie ranny 7 IX 1939 i 9 IX 1939. Po zaciętych walkach m.in. pod Iłżą potem pod Dąbrową pułk zostaje rozbity przez przeważające siły wroga. Unika niewoli i powraca do Złoczowa znajdującego się pod okupacją sowiecką. Po powrocie jesienią 1939 zostaje aresztowany przez sowieckie NKWD i uwięziony. W 1940 udało się go wykupić z więzienia. Zaopatrzony w fałszywe dokumenty na nazwisko Józef Rzepak przebywa kolejno w Tarnopolu, i Brzeżanach gdzie podjął działalność konspiracyjną w szeregach AK. Następnie skierowany do Czortkowa, gdzie od 20 IV 1942 obejmuje funkcję zastępcy k-dta Inspektoratu Czortków, a od 25 VII 1942 funkcję k-dta. Awansowany do stopnia kpt. sł.st. piechoty 11 XI 1943. Po wejściu wojsk sowieckich czynny nadal w konspiracji NIE. Od I 1945 poszukiwany przez NKWD ukrywa się na terenie inspektoratu. W III 1945 wyjechał do Polski i początkowo mieszkał w chełmie Lubelskim, a w połowie 1946 przeniósł się na teren woj. wrocławskiego. Pracuje jako magazynier w PGR w Kukielicach , potem jako kasjer w PGR w Bielanach Wrocławskich. Około 1961 przenosi się do Opola, gdzie pracuje najpierw w Wojewódzkim Zarządzie Spółdzielni Chłopskich, potem w Ośrodku Leśnego Transportu. W 1972 przeszedł na emeryturę. W latach 80-tych spisał historie Inspektoratu Czortków.
    Zmarł dnia 29 kwietnia 1986r. w Opolu i tu pochowany na miejscowym cmentarzu.
    Jego żona Kazimiera z d. Vogelgesang był kurierką  komendy Inspektoratu AK Czortków 1942-1944. Mieli córki: Wiesławę /ur.1943/, Stanisławę /ur.1947/ i synów Zbigniewa /ur. 1949/ i Krzysztofa /ur. 1950/

    G. Mazur – J. Węgierski. Konspiracja Lwowska 1939-1944. Słownik Biograficzny. Katowice 1997r.,s. 47 ; USC Opole. Skrócony akt zgonu nr 531/1986/1; L. Głowacki. Działania wojenne na Lubelszczyźnie we wrześniu 1939r. Lublin 1976r.,s.306

     

    Dąbek Władysław

    [1911 – 1998], oficer rez. piech. WP, ppor. [1937], w konspiracji niepodległościowej ZWZ-AK-DSZ, por. rez. [1 I 1945], działacz WiN.
    Kmdt Obwodu DSZ Sanok, Kierownik Rady WiN Rzeszów – Rejonu Rzeszów „Centrum”  IX 1946 – XII 1946, ps. „Anna”, „Bierowski”, „Gruby”, „Lechicki”, „Łado”, „Wanda”, „Władysław”, „Zawadzki”

    Ur. 8 stycznia 1911 w Bierówce pow. Jasło. Syn Wojciecha i Katarzyny z d. Macek. Po ukończeniu szkoły powszechnej w Szebniach uczy się w Gimnazjum Państwowym w Przemyślu, gdzie zdaje egzamin maturalny i uzyskuje świadectwo dojrzałości. W okresie IX 1934 – IX 1935 odbywa służbę wojskową w 3 kompanii szkolnej Szkoły Podchorążych Rez. Piechoty w Zambrowie. Praktyki odbywa w 5 psp w Przemyślu.. Przeniesiony do rezerwy w stopniu plut. pchor. rez. piech. z przydziałem mobilizacyjnym do 2 psp w Sanoku, gdzie w roku 1936 odbył obowiązkowe ćwiczenia aplikacyjne. Awansowany do stopnia sierż. pchor. Do stopnia ppor. rez. awansowany 1 I 1937. Po uzyskaniu awansu do stopnia ppor. rez. otrzymał przydział mobilizacyjny do 38 pp. W 1938r. odbywa kolejne ćwiczenia wojskowe w 38 pp w Przemyślu. Przed służbą w WP i potem studiował w Wyższej Szkole Handlowej w Krakowie. Zmobilizowany w sierpniu 1939r. do WP i wcielony do 38 pp na stanowisko d-cy plutonu w 9 kompanii III batalionu. W szeregach 38 pp przeszedł szlak bojowy walcząc z wrogiem od Zakliczyna na d Dunajcem poprzez Pilzno, Dębicę, Rzeszów, Dynów, Przemyśl, Jaworów do Żółkwi /17IX 1939/ W grupie oficerów podjął próbę przedostania się przez granicę na Węgry. W dniu 22 IX 1939r. po potyczce z Ukraińcami w Gajach zostaje wzięty do niewoli sowieckiej, skąd następnego dnia ucieka z konwoju jeńców. Przez Lwów powraca do Przemyśla. Jesienią 1939r. podejmuje nieudaną próby przekroczenia granicy i przedostania się przez Węgry do Francji. Pozostaje w kraju. Przebywa w Jaśle i Gorlicach. Nawiązał kontakty z konspiracyjną organizacją niepodległościową ZWZ. W dniu 28 IV 1940 został zaprzysiężony przez ppor. rez. art. Wojciecha Gadzałę, znanego mu z ćwiczeń w 2 psp. W V 1940 na podstawie rozkazu k-dta Obwodu ZWZ Jasło por/kpt. sł. st. art. J. Modrzejewskiego ps. „Lis” organizuje Placówkę ZWZ Tarnowiec krypt. „Turkawka”. Jednocześnie k-dt placówki do końca okupacji niemieckiej. Brał udział w akcji „Burza” jako d-ca 4 kompanii II bat. 5. psp AK. Po wejściu wojsk sowieckich na teren jego działalności pozostaje nadal w konspiracji antykomunistycznej. Od IX 1944 oficer sztabu Komendy Obwodu AK Sanok. Pełni w tym okresie funkcje oficera broni K.O. Awansowany do stopnia por. rez. 1 I 1945 ze starszeństwem 11 XI 1944. Od 15 I 1945 pełni funkcję adiutanta k-dta Inspektoratu Rejonowego Jasło-Krosno AK mjr sł. st. art. J. Modrzejewskiego. Po rozwiązaniu 19 I 1945  Armii Krajowej czynny nadal w strukturach konspiracji poakowskiej NIE/DSZ i od września 1945r. w WiN. Po aresztowaniu wiosną 1945r. przez sowieckie NKWD, k-dta Obwodu AK/NIE Sanok kpt. sł. st. piechoty J. Łodzińskiego ps. „ Andrzej”, „Babinicz” vel Kuza, obejmuje po nim od IV 1945r. funkcję k-dta obwodu NIE/DSZ Sanok. W tym okresie czasu nadzorował rozwiązanie struktur akowskich i jednocześnie organizuje siatkę DSZ. Zabezpiecza sprzęt oraz broń. Organizuje na podległym terenie samoobronę przed UPA. Zagrożony aresztowaniem przez UB w sierpniu 1945 przekazuje funkcję k-dta obwodu por. rez. piech. Pawłowi Radyńskiemu ps. „Samborski”, „Wiesław” i wyjechał do Rzeszowa, gdzie działa w strukturach WiN. Od początku 1946 zastępca kierownika Rejonu WiN Rzeszów – K. Dziekońskiego ps. „Bruno”. Odpowiedzialny za organizację terenowych struktur WiN w Rejonie WiN Rzeszów. Od IV – IX 1946 kierownik Rady WiN Rzeszów. Potem od IX 1946 do XII 1946 kierownik Rejonu Rzeszów WiN „Centrum”. Zagrożony aresztowaniem za zgodą przełożonych wyjechał z Rzeszowa do Krakowa, gdzie działa nadal w WiN. Jednocześnie studiuje w Akademii Handlowej. W IV 1947 unika aresztowania na zasadzce zorganizowanej przez funkcj. WUBP Kraków. Aresztowano wówczas jego żonę Marię, która później zwolniono. W grudniu 1947r. wraz z żoną przedostaje się przez granicę na zachód. W dniu 11 XII 1947 znalazł się w Niemczech Zachodnich. Przebywa w obozie Fluchflingslager w Bietigheim. Po zwolnieniu z obozu został zweryfikowany prze Główną Komisję Weryfikacyjną przy Sztabie Głównym PSZ na obczyźnie – jako oficer AK. Czynny w pracach WiN. Mieszkał w Monachium gdzie studiował prawo. Nawiązał kontakt z J. Maciołkiem - kierownikiem Delegatury Zagranicznej WiN. Działa jako kierownik Placówki WiN na Niemcy. Zbiera informacje o sytuacji społeczno-politycznej w Polsce. Ustala drogi przerzutowe dla kurierów WiN. Uczestniczył jako tłumacz w rozmowach prowadzonych przez J. Maciołka we Frankfurcie n/Menem z przedstawicielami niemieckich związków zawodowych kolejarzy. Jego żona Maria pracowała w monachijskiej placówce IRO / Międzynarodowa Organizacja do Spraw uchodźców/. Pod koniec 1950r. wyjechał z zoną do Stanów Zjednoczonych. Osiedla się w Chicago. Ukończył tam studia. W 1952r. przyjął od J. Maciołka i płk J. Bokszczanina propozycję objęcia kierownictwa Delegatury WiN w Monachium, gdzie przybył z żoną i córką. Nawiązywał kontakty z emigracją polską w Niemczech Zachodnich. Prowadził werbunek do WiN. Zbiera informacje dot. spraw Polski. Prowadził kancelarię Delegatury i archiwum. Administrował trwałym majątkiem WiN w Niemczech. Utrzymywał kontakty z wywiadem amerykańskim. Po ujawnieniu się w 1952 t.z.w. V Komendy WiN w Polsce, był przesłuchiwany przez kontrwywiad USA. W V 1953 wyjechał z rodziną do USA i zamieszkał w Chicago. Pracował tu jako księgowy. Uzyskał doktorat z ekonomii. Był członkiem Zarządu Koła AK w USA. Redaktor Kroniki Historycznej AK.
    Zmarł w Chicago 06 VI 1998. Pochowany na cmentarzu Maryhill w Chicago. Żonaty z Maria z d. Tressenberg. Miał córkę Teresę i syna Adama.
    Odznaczony: SKZ z M, Krzyżem AK.

    R. Rybka – K. stepan. Awanse oficerskie w WP 1935-1939. Kraków 2003; J. Łukasiak. Szkoła Podchorążytch Rezerwy Piechoty. Pruszkow 2003; Ł. Grzywacz-Świtalski. Z walk na Podkarpaciu. W-wa 1971; J. Modrzejewski. Akowcy na Podkarpaciu. Brzozów 199o; A. zagórski. Inspektorat RTejonowy ZWZ-aK Jasło /w;/Kurioerskim szlakiem po Beskidzie Niskim. Brzozów 1989; G. Ostasz. Okreg Rzeszowski Zrzeszenia WiN. Rzeszów 2006; T. Balbus – Z. Nawrocki. Rozpracowanie i likwidacja Rzeszowskiego Wydziału WiN w dokumentach UB/1945-1949. Rzeszów 2001; g. Ostasz. Biogram W. D. /w: MSBUDN 1939-1956., t. 4. Krako  1999.

     

    Dąbrowski Bogdan Antoni

    [1906–1945], księgowy, członek SN. W konspiracji AK ppor. cz. w. [1942], ps. „Kret”.
    Kmdt Obwodu AK Międzychód i Inspektoratu Rejonowego AK Poznań- Zachód.

    Ur. 5 kwietnia 1906 w Czerniejewie pow. Gniezno jako syn Marcina i Heleny z d. Lipońska. Po ukończeniu niemieckiej szkoły ludowej od 1919 już w wolnej Polsce uczy się w szkole wydziałowej w Gnieźnie po ukończeniu, której odbywa kursy handlowo-księgowe. Następnie pracuje w zawodzie buchaltera. Z względów zdrowotnych nie był powołany do odbycia służby wojskowej w WP. Od lata 1938r. mieszka w Sierakowie gdzie prowadzi biuro rozrachunkowo – księgowe. W tym okresie prowadzi działalność polityczną. Był członkiem Stronnictwa Narodowego. Nie brał udziału w kampanii wrześniowej 1939r. Podczas okupacji niemieckiej od grudnia 1939 jest zatrudniony jako księgowy w niemieckiej firmie budowy dróg i mostów, której właścicielem był Erich Neugebauer z siedzibą w Sierakowie. Firma posiadała swe oddziały w Poznaniu, Ostrowie Wlkp., Krotoszynie potem we Lwowie i Śniatyniu. Pełniona funkcja umożliwia mu na swobodne poruszanie się po Kraju Warty i Generalnej Guberni.  W 1941r. utworzył z bratem Marianem na terenie Sierakowa lokalną organizację konspiracyjną. Nawiązał kontakty z członkami organizacji ZWZ/AK. Zaprzysiężony do AK 3 VII 1942 przez kpt. Jana Kamińskiego ps. „Rokita” i mianowany p.o. k-dtem Obwodu AK Międzychód z siedzibą w Sierakowie. W dniu 11 XI 1942r. awansowany do stopnia ppor. cz. w. Po przekazaniu funkcji p.o. k-dta obwodu Czesławowi Mierzwickiemu ps. „Adam” przechodzi do dyspozycji ppor. Leopolda Marciniaka ps. „Edward” Latem 1943 zorganizował w Sierakowie lokal odprawowy dla członków sztabu Okręgu Poznańskiego AK. Był współorganizatorem wyjazdów inspekcyjnych k-dta okręgu płk Henryka Kowalówki ps. „Dziedzic”, którego zalegalizował jako pracownika firmy E. Neugebauera w oddziale firmy w Ostrowie, co ułatwia mu poruszanie się po podległym terenie. Mianowany k-dtem Inspektoratu Rejonowego AK Poznań – Zachód, którym kierował do sierpnia 1944. Aresztowany przez gestapo w dniu 8 VIII 1944 w Sierakowie. Przewieziony do siedziby gestapo w Poznaniu, słynnego „Domu Żołnierza’ Po okrutnym i ciężkim śledztwie osadzony w obozie karnym w Żabikowie k/Poznania. Ewakuowany transportem kolejowym do KL Sachsenhausen, skąd w lutym 1945r. wywieziony został do KL Buchenwald, gdzie zmarł z wycieńczenia 3 marca 1945. Sądownie uznany za zmarłego w 1947r. USC Sieraków nr aktu zgonu 49/1947. Żonaty z Leokadią Wiktorią z d. n/n, zam. po wojnie w Poznaniu przy ul. Kochanowskiego 9/6 / córka Franciszka i Marii/.

    Z. Szymankiewicz. W konspiracji Wielkopolskiej 1939 – 1945, wyd. Poznań 1993r.,s. 20-21,23,42,90-95, 227, 278,327-330,332,333,337,338; tenże Konspiracja Wielkopolska 1939-1945, wyd.1988r. M. Woźniak. Okręg Poznański AK./w/ AK – Rozwój organizacyjny. W-wa 1996r.,s. 394 ;

     

    Dębicki Czesław

    [1899 – 1951], inż. agronom, działacz społeczny i polityczny, poseł na Sejm, oficer rez. art. WP ppor. [1920], por. [1939], w konspiracji ZWZ/AK. Awansowany w konspiracji ZWZ/AK do stopnia kpt./mjr. rez., ps. „Chudy”, „Jacek”, „Jarema”. Więzień NKWD.
    K-dt Inspektoratu Rejonowego „F” 1942-1944 – Okręg Wilno AK

    Ur. 20 listopada 1899./2 VIII/ w majątku Iwaszkowce na Podolu jako syn Hilarego i Jadwigi z Biskupskich. Pochodził z rodziny ziemiańskiej. W 1918r. ukończył gimnazjum w Odessie, gdzie zdał maturę. W końcu 1918 powraca z rodzicami do Polski. W 1919 wstępuje ochotniczo do Wojska Polskiego i zostaje wcielony do 1. pal. Bierze udział w szeregach 1. pal w wojnie polsko-bolszewickiej 1919-1920. W tym okresie 1 pal wchodził w skład 1 Dywizji Piechoty /Litewsko-Białoruskiej/. Awansowany do stopnia ppor. rez. art. ze starszeństwem 1 XII 1920r. Po wojnie pełni służbę jako d-ca plutonu – w oddziale dyspozycyjnym Marszałka J. Piłsudskiego. Przeniesiony do rezerwy w stopniu ppor. rez. art. Zamieszkał w Warszawie i tu rozpoczął studia w SGGW, które ukończył w 1925  z tytułem inż. agronoma. Jako były wojskowy otrzymał działkę rolną w Dubinie pow. Wołożyn na Wileńszczyźnie. Zawarł związek małżeński z Haliną Niekraszewiczówną – właścicielką majątku ziemskiego Siedliszcze pow. Wołożyn. Awansowany do stopnia por. rez. art. 19 III 1939 z przydziałem mobilizacyjnym do 3. pac w Płocku. Prowadzi działalność społeczno-polityczną. Pełni funkcję prezesa Związku Osadników Wojskowych na woj. nowogródzkie i pow. Wołożyn. Pełni także funkcję wicedyrektora Izby Rolniczej w Wilnie. W latach 1936-1938 jest posłem na Sejm z Ziemi Wołożańskiej. Zawodowo pracuje w przemyśle lniarskim. Należy do założycieli Towarzystwa Lniarskiego i Lniarskiej Centrali Stacji Doświadczalnej w Wilnie, którą po 1945 ewakuowano do Poznania /Instytut Lniarski/. Brał udział w kampanii wrześniowej 1939r.Internowany w obozie litewskim w Birsztanach, skąd we XI. 1939r. uciekł. Przedostaje się do Wilna. Podejmuje działalność niepodległościową w szeregach SZP/ZWZ/AK. Od IV 1940 po wyjeździe mjr J. Roczniaka objął funkcję k-dta terenu „Pola” Awansowany do stopnia kpt. rez. art. 11 XI  1941. Po wejściu na ten teren wojsk niemieckich powraca na teren pow. Wołożyn, gdzie kontynuuje pracę konspiracyjną. Podlegają mu trzy rejony „Pola”. Rejon I w skład, którego wchodzą pow. wileńsko - trocki i Święciany d-ca mjr sł. st. WP Michał Marchewa ps. „Lis” a od III 1942 kpt. sł. st. piechoty Jerzy Bronikowski ps. „Dzik”. Rejon II, pow. Brasław, Postawy i Głębokie - którym dowodzi mjr rez. Stefan Świechowski ps. „Kalina”, „Sulima” i rejon III pow. Oszmiana, Wilejka i Mołodeczno którym dowodzi kpt. Stefan Zalewski ps. „Skiwski”. W drugiej połowie 1942 rejony przekształcono w inspektoraty rejonowe. W końcu 1942 zostaje mianowany k-dtem Inspektoratu Rejonowego „F” /dawny rejon III/ . Awansowany do stopnia mjr-a rez. 11 XI 1943. W okresie dowodzenia inspektoratem brał udział w wielu akcjach zbrojnych przeciwko wrogom. Przygotowuje podległy sobie teren do przyszłych działań zbrojnych. Kieruje organizacją oddziałów partyzanckich przekształconych w 1944 w brygady. Od maja 1944 dowodzi powstałym 3 Zgrupowaniem Okręgu Wileńskiego AK. Podczas „Operacji Ostra Brama” dowodzi podległymi siłami AK w walkach o Wilno. Po zakończeniu działań unika aresztowania przez NKWD i wyprowadza na teren Puszczy Rudnickiej oddziały 9,12,13 Brygady, które staczają kilka walk z oddziałami sowieckimi. Nawiązuje kontakt z K.O. Wilno AK. Pomimo szalejącego terroru sowieckiego nadal kieruje siłami AK zgrupowanymi na terenie Puszczy Rudnickiej. Ciężko chory zostaje furmanką przewieziony do szpitala w Wilnie. Tu rozpoznany przez agentów NKWD zostaje w dniu 19 VIII 1944 aresztowany. Osadzony w więzieniu w Wilnie. Przeszedł ciężkie śledztwo w centrali NKWD przy ul. Ofiarnej w Wilnie. Po negocjacjach gen. „Wilka” z Sowietami na jego żądanie zostaje zwolniony w dniu 27 II 1945  z więzienia celem nawiązania kontaktów z konspiracja AK i wyprowadzenia mas żołnierskich z tragicznej sytuacji.  W czerwcu 1945 posługując się fałszywymi dokumentami na inne nazwisko przedostaje się do kraju. Powraca do rodowego nazwiska. Podejmuje pracę zawodową w przemyśle lniarskim. Powołany na stanowisko Naczelnego Dyrektora Przemysłu Roszarniczego. Organizuje w kraju przemysł lniarski. Siedziba dyrekcji mieści się we Wałbrzychu. W wyniku ciągłych szykan ze strony UB zostaje zwolniony z pracy. Pozostawia rodzinę w Wałbrzychu a sam przenosi się do Poznania, gdzie został zatrudniony w Lniarsko –Konopnej Stacji Doświadczalnej. Uzyskał tytuł doktora Nauk Rolniczych. Szykanowany przez UB i miejscowych działaczy partyjnych choruje. Ubowcy dokonywali wobec niego w miejscu pracy różnego typu prowokacje. Zmarł dnia 10 III 1951 w Poznaniu. Pochowany na cmentarzu przy ul. Podolańskiej/Lutyckiej w Poznaniu. Okoliczności jego śmierci nie zostały do końca wyjaśnione.
    Żonaty z Haliną Niekraszewiczówną. Miał dwie córki.
    Za działalność niepodległościową odznaczony; VM kl. 5, KW 4x, SKZ z M, Medalem za Wojnę 1918-1921.

    Rocznik Oficerski 1924r.; Rocznik Oficerski Rezerw 1934; R. Rybka - K. Stepan. Awanse oficerskie w WP 1935-1939. Kraków 2003; Słownik Polski Walczącej na Kresach Płn –Wsch., wyd. 1995r.,t.1; E. Banasikowski. Na Zew Ziemi Wileńskiej. Paryż. 1997; P. Niwiński Okręg Wileński AK w latach 1944-1948; H. Piskunowicz. Wileński Okręg AK /w/ AK – Rozwoj Organizacyjny. W-wa 1996; L. Tomaszewski. Kronika Wileńska 1939-1941, wyd. 1989; tenże Wileńszczyzna lat wojny i okupacji 1939-1945. Wyd. 1999; W. Borodziewicz. Szósta Wileńska Brygada. Wyd. 1992r. W. Snastin. Inspektorat „F” / Materiały do historii/ Okręgu Wileńskiego AK, wyd. Bydgoszcz 1997

     

    Dębski Antoni

    [1898 – 1983], oficer sł. st. kaw. WP, rtm. [1937], w konspiracji niepodległościowej ZWZ/AK, mjr [1943], ppłk [1944], ps. „Gryf”, „Radwan”, Swoboda”, vel Tadeusz Olszewski, więzień NKWD/UB.
    Kmdt Obwodu AK Kraków – Miasto AK i Inspektoratu Rejonowego AK Przemyśl.
    Ur. się dnia 20 grudnia 1898 w Lublinie jako syn Walerego i Ewy-Heleny z d. Łukasik. W 1909 ukończył szkołę powszechną /rosyjską/ w Lublinie. Następnie od 1909 do 1915r. uczy się w miejscowym Gimnazjum Rządowym /Matematyczno-Przyrodniczym/, a potem w Szkole Handlowej Vetterów. W 1915 po ewakuacji szkoły w głąb Rosji przerywa naukę i od lipca tego roku rozpoczął praktykę aptekarską. W 1917 jako ekstern zdaje w Warszawie maturę. W sierpniu 1918 nadal mieszka w Warszawie, gdzie w X 1918 uczestniczy w rozbrajaniu żołnierzy niemieckich. W listopadzie 1918r. wstępuje ochotniczo do WP i uzyskuje przydział do 1 Pułku Szwoleżerów. W szeregach tego pułku bierze udział w wojnie polsko-ukraińskiej w 1919. W kwietniu 1919r. walczy z bolszewikami na frontach wojny polsko-bolszewickiej. Uczestniczy w walkach o Wilno. W dniu 18 III 1919 awansowany na stopień kaprala a w dniu 13 VII 1920 do stopnia plutonowego. Kolejny awans uzyskuje 2 IV 1921, kiedy zostaje mianowany wachmistrzem. Po wojnie służy w WP jako podoficer zawodowy.Skierowany do Szkoły Oficerskiej Kawalerii dla Podoficerów w Bydgoszczy, gdzie przebywa w okresie od 1923 –1925. Po ukończeniu Szkoły Oficerskiej Kawalerii dla Podoficerów zostaje awansowany do stopnia ppor. sł st. kaw. ze starszeństwem 15 VII 1925 z przydziałem do 5 Pułku Strzelców Konnych w Tarnowie /potem przeniesionego do Dębicy/, na stanowisko d-cy plutonu łączności. Awansowany do stopnia por. sł. st. kaw. ze starszeństwem 15 VII 1927/lokata 16/. Pełni szereg funkcji m.in. oficer materiałowy pułku. Później pełni funkcję d-cy 1 szwadronu. Do stopnia rtm sł. st. kaw. awansowany 19 III 1937r. Uczestniczył w wielu zawodach jeździeckich. Studiował w Wyższej Szkole Nauk Politycznych przy UJ w Krakowie. Bierze udział w kampanii wrześniowej 1939r. na stanowisku adiutanta taktycznego 5 psk. Walczył z wrogiem na całym szlaku bojowym pułku. Unika niewoli. Od listopada 1939 w konspiracyjnej grupie płk sł. st. kaw. T. Komorowskiego, późniejszego d-cy gł. AK. Wraz z grupą wchodzi w skład ZWZ. Od początku 1940 do wiosny 1941 pełni funkcję dowódcy Pododcinka w Odcinku II Obwodu Kraków - Miasto ZWZ i zastępcy d-cy Odcinka mjr sł. st. art. WP Kułakowskiego Mieczysława Ludwika ps. „Waligóra”. Następnie 1941-1943 zastępca k-dta obwodu ZWZ/AK Kraków-Miasto. 19 III 1943 awansowany do stopnia mjr sł. st. kaw. Od V-VII 1943 pod ps. „Gryf” pełni funkcję k-dta tego obwodu. Rozkazem k-dta Okręgu AK Kraków zostaje w VII 1943 przeniesiony na stanowisko zastępcy Podokręgu AK Rzeszów. 1 IV 1944 awansowany przez KG AK do stopnia ppłk sł. st. kaw. Jednocześnie w okresie VI –XII 1944 jest k-dtem Inspektoratu Rejonowego AK Przemyśl. W akcji „Burza” dowodzi siłami AK podległego terenu. Po wejściu w VIII 1944 wojsk sowieckich pozostaje w konspiracji. W dniu 13 XII 1944 zostaje aresztowany przez NKWD i uwięziony. Zwolniony w styczniu 1945 na podstawie umowy zawartej z NKWD przez płk dypl. K Putka ps. „Zworny” k-dta Podokręgu AK Rzeszów w związku z formowaniem dywizji piechoty złożonej z żołnierzy AK, która miała podlegać M. Żymierskiemu. Wobec fiaska z tej akcji zostaje ponownie aresztowany 20 II 1945 przez NKWD w Rzeszowie przy ul. Sobieskiego wraz z „Zwornym” i sztabem organizowanej dywizji. Później więziony m.in. przez NKWD w więzieniu Montelupich w Krakowie i we Wronkach / wydzielona do dyspozycji NKWD część więzienia/, potem w Poznaniu i Rawiczu, skąd w X 1945 przewieziono go do Warszawy, gdzie zostaje przekazany przez NKWD do dyspozycji UB. Zwolniony z więzienia mokotowskiego 5 listopada 1945r. Po wyjściu z więzienia zamieszkał w Bytomiu na Śląsku. Podjął pracę zawodową w Wojewódzkim Zarządzie Gminnych Spółdzielni „Samopomoc Chłopska” w Katowicach, od 1948 pracuje w Kolejowym Przedsiębiorstwie Robót Ładunkowych w Bytomiu a po jego likwidacji w Wojewódzkim Przedsiębiorstwie Transportu Handlu Wewnętrznego w Bytomiu, gdzie pracował do przejścia na emeryturę we IX 1969r. Potem zamieszkał na stałe w Krakowie, gdzie zmarł 21 XII 1983. Pochowany 28 XII 1983 na Cmentarzu Rakowickim.
    Żonaty z Janiną Nowicką żołnierzem AK /zm. 4 V 1984. Mieli córkę Hannę zam. Wiśniewska.
    Odznaczony Krzyżem Orderu VM kl. 5, KW 2x, Złotym i Srebrnym Krzyżem Zasługi z Mieczami, Srebrnym Krzyżem Zasługi, Krzyżem Partyzanckim, Krzyżem AK i innymi.

    Roczniki oficerskie 1928,1932; R. Rybka – K. Stepan. Awanse oficerskie w WP 1935-1939. Kraków 2003; MSBUDN 1939-1956,t. 1,s. 48-50; G. Ostasz- A. Zagórski. Podokręg AK Rzeszów. Rzeszów 1999r.,s. 162-163; A. Zagórski. Dział Łączności Zewnętrznej Okręgu Kraków 1943-1945. Kraków 1998r., s. 238-240.

     

    Długosz Adam

    [1898-1972], kpt. sł. st. piech. [1936]
    Kmdt Inspektoratu Rejonowego Mielec AK  I 1945?

    Ur. 26 V 1898 w Dąbrowie  pow. Rzeszowski, syn Jana i Marii z d. Micał. W latach 1906-1909 uczęszczał do szkoły powszchnej w Dąbrowie, potem Trzcianie, a następnie w Rzeszowie, a od 1910 do 1915 uczył sie w I Gimnazjum w Rzeszowie. 25 V 1916 wcielony do armii austriackiej  z przydziałem do 40 pp w Samborze. Od 1 IV 1917 do 1 VII 1917 przebywał w Obozie Ćwiczebnym 4 Armii qwe Włodzimierzu Wołyńskim. We IX 1917 ukończył szkołę telefoniczną  przy 4 Armii. Do IX 1918 słuzył w 40 pp i walczył na froncie rosyjskim jako telefonista w sztabie 2 DP. Awanswoany do stopnia kpr. We IX 1918 otrzymał 4 tygodniowy urlop i już nie powrócił na front. W końcu X 1918 zebrał w rodzinnej Dąbrowie kilkunastu ochotników i zameldował sie w w tymaczasowej komendzie  placu Rzeszów. Od 28 X 1918 służy ochotniczo w 1 kompanii 1 Pułku Ziemi Rzeszowskiej/przemianowanego później na 167 pp/ dowodzonej przez ppor. Jana Kotowicza. Od 17 I 1919 do 24 XII 1920 walczył  w szeregach 3 kompanii I batonu 17 pp na froncie wojny polsko-ukrai ńśkiej, potem polskjo0-bolszewickiej 1919-1920. Awansowany kolejno na stopień plut., potem 16 IX 1920  na stopień sierżanta. Od 24 XII 1920 do 4 X 1922  słuzył jako podoficer w 3 kompanii 17 pp. Od x 1922 do 1924 w Oficerskiej Szkole Dla Podoficerów w Bydgosdzczy. Promowany na stopien ppor. sł. st. piech. 31 VIII 1924 z przydziałem do 44 pp w Równem na stanowisako d-0cy plutonu. Do stopnia por. awanswoany 31 VIII 1926. Z  dniem 03 III 1930 przeniesony do Korpusu Ochrony Pogranicza z przydziałem do Batalionu KOP „Podświle“. Z KOP przeniesiony w 1934 do 64 pp w Grudziądzu, gdzie od 18 III 1934 był d-cą kompanii. Do stopnia kpt. awanswoany 1 I 1936,  pelni funkcję adiutanta d-cy 64 pp. W kampanii wrześniowej 1939 bierze udział na stanowisku II adiutanta 64 pp w skaldzie 16 DP Armii „Pomorze“. Walczył z wrogierm na szlaku bojowym pułku m. in. w walkach nad Bzurą. Po zakónczeniu kampanii wrześniowej 1939 unika niewoli i powrócił  do Rzeszowa. Od 1940 czynny w konspitracji ZWZ/AK. Pełnił funkcję oficera sztabu w komendzie Obwodu ZWZ/AK Rzeszów. Nadzorwoał m. in. organizację struktur WSOP. Był tez instruktorwm i wykłądowcą na kursach w konspiracyjnej  Szkole Podchorążych Rezerwy Piechoty AK. W laatch 1943-1944 pełnił funkcję I z-cy kmdta Obwoidu AK Rzeszów. Od 22 v 1944 był d-cą  „oddziałów rezerw“ Rzeszowskiego Obwodu AK. Walczył w walkach prowadzonych z Niemcami podcas akcji „Burza“ latem 1944. Dowodził oddziałem AK jako zgrupowaniem „Miasto“  i walczył w akcjach bojowych na terenie rZeszowa i okolic. Po zajęciu rzeszowa przez a. cz. Ujawnił sie jako kmdty i d-ca obrony miasta. Uczestniczyl 2 VIII 1944 w rozmowach z Sowietami. Organizował  akowską słuzbę porządkową w Rzeszowie. Po ponownym zakonspirowaniu struktur Ak na rzeszowszczyćnie był od 6 VIII 1944 tropiony przez funkcj. NKWD. W koncu VIII 1944 skierowany przez mjr-a Ł. Cieplińśkiego0 na teren Mielca, gdzie się ukrywał. Byl przewidywany na stanowisko kmdta Inspektoratu AK Mielec. W XII 1944 aresztowany rpzez funkcj. NKWD i uwięziony. W I 1945 zwolniony powraca do pracy konspiracyjnej. Skierowany przez mjr-a Ł. Cieplińskiego na stanowisko kmdta Insprektoratu AK Mielec. Ponbownie aresaztowabny przez funkcj. Z Grupy Operacyjnej „Smiersz“ 1 Frontu Ukraińskiego  25 II 1945.  Początkowo więziony w  Rzeszowie, potem Krakowie, Poznaniu, Rawiczu, potem w Warszawie. Zwolniony z więzienia w XI 1945. Po zwolnieniu z wiezienia zamieszkał na terenie pow. Brodnica, gdzie pracuje jako zootechnik,  ansatępnie w Bydgoszczy, gdzie zmarł 17 I 1972.
    Żona Maria.
    Ódznaczony: SKZ, Medale Dziesięciolecia Odzyskania Niepodległości.
    Dz. Pers. Nr 87 z 29 VIII 1924; Dz. Pers. Nr 97 z 25 IX 1924;  Dz. Pers. Nr  8 z 31 III 1930; Dz. Pers. Nr 11 z 7 VI 1934; G. Ostasz. Biogram. A. D. /w:/ MSUDN 1939-1956. T. 7. Krakló  2001; tenże: Okreg Rzeszowski Zrzeszenia WiN. Rzeszó w  2006.

     

    Dmytryszyn Włodzimierz

    [ 1921-1987], żołnierz AK, ps. „Tomek”, działacz WiN.
    Kierownik Rady WiN Nowy Sącz VII 1946 -II 1947. – Kierownik Rejonu WiN Nowy Sącz II –VIII 1947. Okręg WiN Kraków.Wieloletni więzień polityczny PRL.

    Ur. 23 X 1921 w Nowym Sączu, syn Teodora /urzędnika kolejowego/ i Józefy z d. Dominik. Po ukończeniu w 1935 szkoły powszechnej kształci sie w II Pańśtwowym Gimnazjum i  Liceum w Nowym Sączu,gdzie w 1938 zdał tzw. małą maturę. Następnie do IX 1939 ukończył I klasę liceum o profilu matematycznym. W tym okresie mieszkał z rodzicami przy ul. Mikołaja Reja nr 27 w Nowym Sączu. We wrześniu 1939 wstępuje ochotniczo do kompanii PW, w szeregach, której bierze udział w walkach z wrogiem. Dociera aż pod granicę polsko-rumuńską, gdzie dostał się do niewoli sowieckiej. Zwolniony dzięki staraniom rodziców przebywających w tym czasie w Stanisławowie, przez których został odnaleziony. W X 1939 powraca do Nowego Sącza. Po aresztowaniu jego brata Bogdana w okresie V XI 1940 ukrywa się i pracuje jako drwal w lasach ryterskich należących do hr. Stadnickiego. Zimą 1940/41 powraca do Nowego Sącza. Uczęszcza na roczny kurs przygotowawczo-uzupełniający przy nowosądeckiej Staatuche Handelschule / Państwowa Szkoła Handlowa,/która mieściła się w budynkach należących do sióstr Niepokalanek. W dniu 17 IV 1941 aresztowany z całą klasą przez Niemców z powodu kolportowania przez jednego z uczniów prasy konspiracyjnej. Zwolniony po ośmiu dniach. Jednocześnie uczy się na tajnych kompletach i w 1941 zdał tu duża maturę przed Pow. Komisją Egzaminacyjną pod przewodnictwem siostry Beaty Włoszczowskiej. W końcu 1941 po ukończeniu oficjalnego kursu został kierownikiem sklepu spółdzielni „Ludowiec” w Łącku k/Nowego Sącza. W tym czasie mieszka przy ul. Rzeźniczej 4 w Nowym Sączu. Od początku 1943 czynny w konspiracji AK. Od 1944 w oddziale partyzanckim por. K. Więckowskiego „Zawisza”. W stopniu kpr. był dowódcą drużyny i patrolu w 1 psp AK. Dowodził w kilku akcjach zbrojnych przeciwko siłom wroga. Uczestnik akcji „Burza”. Po rozwiązaniu w I 1945 AK powraca do Nowego Sącza. Nie ujawnił się. W III 1945 zdaje egzaminy uzupełniające do zatwierdzenia konspiracyjnej matury. Po tragicznej śmierci swego ojca 17 V 1945 podejmuje pracę zawodową w celu utrzymania matki i siostry. Od VIII 1945 pracuje w Starostwie Powiatowym w Nowym Sączu jako referent aprowizacyjny. Mieszka w tym czasie przy ul. Długosza nr 37/6. W styczniu 1946 podejmuje działalność konspiracyjną w WiN. Zwerbowany przez swego kolegę z 1 psp AK Stanisława Szkaradka, pełniącego w tym czasie funkcję kierownika Rady Powiatowej WiN Nowy Sącz, przez którego zostaje mianowany jego zastępcą oraz kierownikiem informacji i bezpieczeństwa Rady WiN Nowy Sącz. Po wyjeździe S. Szkaradka zagrożonego aresztowaniem od VII 1946 do V 1947 jest kierownikiem Rady WiN Nowy Sącz. W tym okresie utrzymywał kontakt z Emilem Kublerem ps. „Maciej” Inspektorem Rejonu WiN Południe. Był organizatorem sprawnie działającej siatki wywiadu. Współdziała także przy wydawaniu i kolportażu prasy konspiracyjnej. W VIII 1946 uczestnik narady w swoim mieszkaniu z M. Kawalcem zastępcą K.O. WiN Kraków. Jesienią 1946 zerwał kontakt z okręgiem WiN w Krakowie i zaprzestał działalności konspiracyjnej. Jednak w II 1947 po nawiązaniu kontaktów z M. Huchlą wznawia swą działalność. Zobowiązał się do IV 1947 odtworzenia struktury Rady Pow. WiN Nowy Sącz. W IV i V 1947 przekazał M. Huchli na kontakcie ulicznym dwa sprawozdania informacyjne. W V 1947 zaprzestał definitywnie działalności konspiracyjnej w WiN. Na podjęcie decyzji miało wpływ masowe aresztowania wśród działaczy WiN i rozbicie sieci konspiracyjnej WiN Okręgu WiN Kraków. W V 1947 zwalnia się z pracy w starostwie i zapisuje na studia w Akademii Handlowej we Wrocławiu. Jednak studiów nie podjął z powodu trudności finansowych. Od IX 1947 pracuje w Łącku jako kierownik działu sprzedaży w firmie skupu i sprzedaży, której właścicielem był Władysław Ciężkowski. Od IV 1948 był już obserwowany i inwigilowany przez agentów UB. Zatrzymany tajnie w Krakowie, dnia 7 VI 1948 przez funkcj. WUBP Kraków. W dniu 9 VI 1948  aresztowany tymczasowo przez WPR Kraków. Więziony w lochach WUBP Kraków. Przetrzymywany w karcerze, bity i maltretowany na różne sposoby. Wybito mu część zębów. 21 IX 1948 w rękach UB znalazło się ukryte w jego domu archiwum Rady Pow. Wiń Nowy Sącz.
    Wyrokiem WSR Kraków z dnia 25 IV 1949, sygnatura akt Sr 309/49 został skazany na karę 7 lat więzienia oraz kary dodatkowe; utrata praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na okres lat 5. Skazany z art. 14 par. 2 Dekretu z 13 VI 1946 w związku z art. 86 KKWP. I art. 6 i 7 Dekretu z 13 VI 1946. Po procesie więziony w więzieniu Montelupich w Krakowie.
    Był sądzony przez WSR Kraków w składzie; mjr Stanisław Hollitscher – przewodniczący i strzelec Bogdan Kolczyński i strzelec Feliks Łojek jako ławnicy. Rewizja jego wyroku została pozostawiona przez NSW w Warszawie bez uwzględnienia.
    Przewieziony następnie do Centralnego Więzienia Karnego we Wronkach i tu osadzony w dniu 17 VII 1949r. Początek wykonania kary 7 VI 1948 zaś upływ kary 7 VI 1955. We więzieniu wronieckim ciężko chorował na gruźlicę płuc. Jako zaciekły wróg demokracji ludowej, był szykanowany przez służbę więzienną. Przez dłuższe okresy zamykany w celi pojedynczej. W dniu 12 VIII 1953 został przetransportowany do więzienia w Iławie. Pracował tam prze 6 miesięcy jako pracownik buchalteryjny /kontysta/ w miejscowym Przedsiębiorstwie Remontu Samochodów nr 3. W III/IV 1954 przebywał na leczeniu w szpitalu więziennym w Barczewie. Wielokrotne prośby jego matki o ułaskawienie składane w okresie 1950-1953 pozostawiano bez odpowiedzi. W dniu 28 V 1954 WSR Kraków pozostawia bez biegu prośbę jego adwokata o udzielenie przerwy w odbyciu kary.
    Jednak na mocy amnestii z 5 IV 1955 zostaje z więzienia w Iławie zwolniony. Więzienie opuścił dnia 7 VI 1955 na miesiąc przed upływem kary. Powraca do Nowego Sącza. Od 1 VIII 1955 pracuje jako pracownik fizyczny w Polskich Zakładach zbożowych w Nowym Sączu. Od 1 VI 1956 jako starszy technik zaopatrzenia i transportu w Rejonowym Kierownictwie Robót Wodno-Melioracyjnych w Nowym Sączu. W 1979 ze względu na stan zdrowia przechodzi na rentę. Do XI 1969 mieszkał przy ul. Żółkiewskiego 23 d/53 potem Manifestu Lipcowego przemianowanego na osiedle Na Rurach nr 26/51.
    Zmarł w Nowym Sączu dnia 16 XII 1987r. Pochowany na Cmentarzu Komunalnym w Nowym Sączu 19 XII 1987r.
    5 III 1992 Sąd Wojewódzki w Krakowie Wydział III Karny na podstawie ustawy z 23 II 1991 wydał postanowienie o unieważnieniu wydanego przez WSR Kraków wyroku z 25 IV 1949r. Żonaty z Marią zd. Kacwin /1924-1995/. Mieli syna Tomasza ur. 1959.
    Odznaczony Brązowym Krzyżem Zasługi z Mieczami 6 II 1945.

    Księga więźniów CWK Wronki nr II/727/49; S. Głąb. Okręg Krakowski AK/NIE/DSZ/WiN. Charakterystyka nr 200 K. Kwestionariusz osobowy. IPN Kraków; Z. Zblewski. ZH WiN nr 17/2002, s. 275-278 /biogram W. Dmytryszyna ; G. Mazur, W. Rojek, M. Zgórniak Wojna i okupacja na Podhalu i Podkarpaciu. Kraków 1998r.,s. 234,335; Z. Zblewski. Okreg Krakowski Zrzeszenia „Wolność i Niezawislość“ 1945-19438. Kraków 2005.

     

    Drewnowski Stefan

    [1899 – 1956], legionista, członek POW, oficer sł. st. piechoty WP, mjr [1938], w konspiracji niepodległościowej SZP/ZWZ/AK, ppłk [1944], ps. „Aleksander”, „Brzoza”, „Roman”, „Stefan”, „Wyrwidąb” vel Stefan Jur
    Kmdt Inspektoratu Rejonowego „Radzyń” ZWZ-AK - Okręg Lubelski ZWZ-AK

     Ur. 1 I 1899 w Lublinie, syn Feliksa i Władysławy z d. Wojdalińska. Jako uczeń gimnazjum wstępuje ochotniczo w 1915 do Legionów Polskich. Po przeszkoleniu wojskowym walczy w szeregach 1 pp Leg. na froncie wschodnim. Po przeniesieniu pułku jesienią 1916 r. na teren Mińska Maz., gdzie w lipcu 1917r. po odmowie złożenia przysięgi aresztowany i uwięziony w Szczypiornie, skąd w styczniu 1918r. zostaje zwolniony. Powraca do Lublina i wstępuje do POW. Ukończył kurs szkoły oficerskiej POW w Bolechowie. W 1919r. w szeregach 2 p. uł. uczestniczy w wojnie polsko-bolszewickiej. W 1922.  ukończył kurs Szkoły Podchorążych w Bydgoszczy i mianowany został 1 VII 1922 ppor. sł. st. z przydziałem do 65 pp w Starogardzie, potem w Grudziądzu. Zweryfikowany w 1923 przez MSWoj. W stopniu por. ze starszeństwem 1 VI 1919r. Pełni różne funkcje. Był dowódcą plutonu, kompanii. Do stopnia kpt. awansowany 1 I 1928. W 1933 przeniesiony jako wyróżniający się oficer do służby w KOP z przydziałem na stanowisko d-cy kompanii granicznej w miejscowości Głębokie na Wileńszczyźnie. Ukończył w CWP w Rembertowie kurs dla dowódców batalionów. Awansowany do stopnia mjr sł. st. 19 III 1938 i przeniesiony do 42 pp w Białymstoku na stanowisko dowódcy II batalionu. W kampanii wrześniowej 1939 dowodzi II batalionem 42 pp w składzie 18. DP. Uczestniczy w walkach z wrogiem na szlaku bojowym pułku. Po rozbiciu pułku przez siły niemieckie, przedostaje się do oblężonej Warszawy i walczy w jej obronie do kapitulacji w dniu 28 IX 1939r. W kampanii wrześniowej był ranny. W Warszawie wstępuje już na początku X 1939r. do Służby Zwycięstwa Polski. Jako pełnomocnik KG SZP zostaje skierowany na Białostocczyznę z zadaniem organizowania tam siatki konspiracyjnej SZP. Występuje w tym czasie pod ps. „Brzoza”. Na terenie Białegostoku zorganizował grupę konspiracyjną złożoną z b. wojskowych z 42 pp. oraz pracowników administracji. Włożył duży wkład pracy w organizowaniu siatki przerzutów granicznych oraz siatki konspiracyjnej na terenie Zambrowa. Współpracował z ppor. rez. Ferdynandem Tokarzewskim ps. „Kruk, Adamem Lipińskim ps. „Skiba” b. sekretarzem wojewody białostockiego i inż. Mieczysławem Artychowskim pos. „Sum”. W końcu listopada 1939 zostaje przerzucony przez granicę k/ Małkini do Generalnej Guberni. W grudniu 1939 skierowany do dyspozycji K.O. Lublin ZWZ. W okresie 1940-1941 pełni funkcję oficera inspekcyjnego K.O. ZWZ Lublin. W lipcu 1941 mianowany komendantem Inspektoratu Rejonowego „Radzyń”, którym kierował do czasu wkroczenia wojsk sowieckich w sierpniu 1944. Awansowany do stopnia ppłk sł. st. 1 I 1944r. W okresie „Burzy” dowodził 34 pp AK. W dniu 13 VIII 1944 został aresztowany przez NKWD i po przesłuchaniach uwięziony w obozie na Majdanku, gdzie przebywali internowani żołnierze i oficerowie AK. W dniu 23 VIII 1944 został wywieziony do obozu sowieckiego w Kijowie skąd dnia 07 I 1946 przewieziony do obozu nr 178 – 454 w Riazaniu- Diagilewie. Dnia 06 VII 1947 odesłany do obozu nr 158 w Czerepowcu, potem do obozu nr 150 w Griazowcu , skąd 02 X 1947 odesłano go do obozu nr 437 we wsi Bogorodskoje. W dniu 05 X 1947 przewieziony do obozu nr 284 w Brześciu. Repatriowany przez Brześć do Polski 03 XI 1947. Powraca do rodzinnego Lublina gdzie zamieszkał na stałe. Podjął pracę zawodową w charakterze księgowego na KUL w Lublinie. Ostatnio mieszkał w Lublinie przy ul. Narutowicza nr 43/1. Schorowany umiera w Lublinie dnia 8 X 1956. Pochowany na miejscowym cmentarzu.
    Odznaczony; VM kl. 5, KN, KW 2x, Srebrnym Krzyżem Zasługi, ZKZ z M i SKZ z M.

    Roczniki oficerskie MSWoj. 1924, 1928, 1932; R. Rybka – K. Stepan. Awanse oficerskie w WP 1935-1939. Kraków 2003; A. Dobroński - K. Filipow. 42 Pułk Piechoty. Białystok 1996r.,s. 43,47; W. Zajdler – Żarski. Ruch Oporu na Białostocczyźnie. 1939-1944. Referat materiałowy 1966, cz. III; Z. Gwozdek. Białostocki Okręg ZWZ-AK 1939-1945. Białystok 1993r.,T. I, s. 7,8, 15, 93.; I. Caban. Ludzie Lubelskiego Okręgu AK. Lublin 1995r.,s. 45,46,113,224,279 ;J. Kopiński. Konspiracja Akowska i Poakowska na terenie Inspektoratu Rejonowego „Radzyń Podlaski” w latach 1944 – 1956. Biała Podlaska 1998r.,s.19,20; Uwięzieni w Ostaszkowie i Riazaniu. Tom XIII, s. 297. Warszawa 2002. USC Lublin. Skrócony akt zgonu nr 1476/1956;

     

    Dydo-Rożniecki  Roman

    [1901-?], funkcj. policji państwowej, żołnierz ZWZ/AK ps. „Szczęsny”, „Topór” , ppor. rez. krajowego WP [1944]

    Ur. 10 II 1901 w m. Rożniarty pow. mielecki, syn Wojciecha i i Marii z Krysow. W 1914 ukończył szkołe ludową w rodzinnej miejscowości. Od 8 XI 1918 do 15 IV 1923 był zołnierzem WP. Od 1923 był funkcjonariuszem policji pańśtwowej. Mieszkał w Magirowie pow. Rawa Ruska. W 1927 ukończył 6 klas gimnazjum we Lwowie. P{odczas kampanii wrześniowej 1939 przebywał w Tarnopolu, potem w rodzinnych stronach. Podczas okupacji niemieckiej od 17 XI 1939 do 10 VII 1940 był więziony przez gestapo w tomaszowie Lub. Po zwolnieniu  czynny w konspiracji ZWZ/AK na terenie Obnwodu Mielec ZWZ/AK. Działa jako kolporter prasy  podziemnej i łącznik na terenie Obwodów AK Mielec i Tarnobrzeg. Wcieony przez RKU Rzeszów 27 XI 1944 do wojska z przydziałem do 1 armii WP. Zweryfikowany w stopniu ppor. wcielobny do 16 pp  w składzie 6 DP. Dowodził plutonem konnym zwiadu. Walczył na froincie wojny od Grochowa do Łaby. Po wojnie z swoim pułkiem stacjonował w w Nowym Targu. Zdemobilizowany 12 II 19467. Następnie osiedlił się w Środzie Ślaskiej, gdzie pracuje jako referent Wydziału Aprowizacji  i kontroler młynów w Starostwie Powiatowym. Nawiązuje kontakty konspiracyjne z win. W iV 1946 wyznaczony przez k. Halskiego  kierownikiem Rady WeiNB Środfa Ślaska, a następnie kierownik Rejonu Środa Ślaska WiN – Opkreg Wrocław „Wschód”. Wyjeżdzał na sopotkania  konspiracyjne do Wrocławia, sporządzał miesięczne raporty informacyjne, kolportował prase konspiracyjną. Po rozwiązaniu strulktur okręgowych WiN  przez płk M. Szumańskiego w vII 1946 zwolniony z pracy konspiracvyjnej. 8 XI 1946 zatrzymany  w Środzie Śląskiej  przez funkcj.UB i uwięziony we Wrocławiu, gdzie prowadzono śledztwo. Postanowienie o zastosowaniu wobec niego tymczasowego aresztowania wydała dopiero 12 XII 1946  WPR Wrocław. Podpisał sankcję prokurator F. Badner. Po sporządzeniu aktu oskarzenia 6 II 1947 przeniesiony 14 II 1947 do więzienia prtzy ul. Kleczk0wskiej. 20 II 1947 skazany wyrokiem WSR Wrocław, sygn. akt Sr 212/47 na karę 5 lat wiezienia. Nsa podstawie amnesii zwolniony z więzienia 13 III 1947. Powrócił do Środy Ślaskiej. Przyjęty ponownie do pracy w starstwie dzięki pomocy starosty R. Czaplińskiego. Pozostaje jednak w zaintereowaniu operacyjnym UB. W XI 1947 ponownie aresztowany przez funlkcj. UB, ale po krótkim sledztwie zostaje zwolnbiony. Z dniem 31 V 1948 zwolniono go z pracy w starostwie.
    Od II 1928 był żonaty z Józefą z d. Mikulczyńska –deportowanaw 1940 w głąb Rosji Sowieckiej, do kraju powróciła w IV 1946. Miał z tego zwiazku dwoje dzieci. Odznaczony: KW, SKZ.
    T. Balbus. Ludzie podziemia AK-WiN w Polsce południowo-zachodnmiej /1945-12948/

    Dziejma Michał

    [ 1908 – 1982], oficer rez. piechoty WP, ppor. rez.[1934], żołnierz ZWZ-AK, kpt. rez. [1944], ps. „Boruta”, „Rogucki”, „Stefan” vel Stefan Rogucki. Więzień sowieckich łagrów
    Kmdt Obwodu ZWZ Białystok- miasto II 1942 – VIII/ XII /1943. Kmdt Inspektoratu Rejonowego AK II Mazowieckiego VIII 1944 – XII 1944
    Ur. 07 listopada 1908r. w Białymstoku. Syn Konstantego i Zofii z d. Rogucka. W Białymstoku ukończył szkołę powszechną a następnie Gimnazjum im. Zygmunta Augusta, gdzie w 1929 uzyskał świadectwo dojrzałości. W okresie od 15 sierpnia 1929 do 15 września 1930 odbywa służbę wojskową w Szkole Podchorążych Rezerwy Piechoty 6 DP przy 20 pp w Krakowie- Bronowicach. Rozkazem Komendanta Szkoły z dnia15 IX 1930r. przeniesiony do rezerwy w stopniu plut. pchor. rez. piech. z przydziałem do 42 pp w Białymstoku. Potem podjął studia w Szkole Głównej Handlowej w Krakowie. W latach 1931 i 1932 odbywał obowiązkowe ćwiczenia wojskowe. Awansowany do stopnia ppor. rez. piechoty 1 I 1934 z przydziałem do 42 pp. Po powrocie do Białegostoku pracuje w branży kupieckiej. Był właścicielem m.in. dwóch księgarni. Po odbyciu kolejnych ćwiczeń wojskowych był awansowany do stopnia por. rez. 1 I 1938. W sierpniu 1939r. zmobilizowany do WP i wcielony do macierzystego 42 pp, w którego szeregach odbył kampanię wrześniową 1939r. 42 pułk piechoty wchodził w skład 18. DP. Walczył z wrogiem jako dowódca plutonu i kompanii.. Uczestniczy w walkach nad Narwią, w rejonie Łomży, Ostrołęki, pod Zambrowem i Czerwonym Borem. W dniach 8 IX i 12 IX 1939 walczy w ciężkich bojach odwrotowych pod Andrzejewem, gdzie nastąpiła kapitulacja wobec wojsk niemieckich. Unika niewoli i powraca do rodzinnego Białegostoku. Podczas okupacji sowieckiej pracuje w sklepie. W IV 1940 zostaje zaprzysiężony do ZWZ. Działalność niepodległościową prowadzi na terenie Obwodu ZWZ Białystok – miasto. W okresie sowieckiej okupacji Białegostoku pełni kolejno funkcje: oficera organizacyjnego, szkoleniowego i zastępcy k-dta obwodu. W lutym 1942 zostaje mianowany k-dtem Obwodu AK Białysto-miasto. Na podległym terenie prowadzi aktywną działalność konspiracyjną. Zorganizował sztab obwodu i aktywizuje działalność placówek obwodowych. Zorganizował grupę likwidacyjną do likwidacji agentów i konfidentów gestapo. Brał udział w przygotowaniach do akcji w odbiciu z więzienia przy ul. Sienkiewicza w Białymstoku więzionych tam oficerów sztabu okręgu KOB- mjr M. Świtalskiego, mjr S. Fijałkowskiego kpt. S. Jacyny, którą przeprowadzono z powodzeniem w nocy z 31 X na 1 XI 1942. Aresztowany przypadkowo w czasie łapanki w dniu 22 VIII 1943 w Białymstoku i uwięziony w białostockim więzieniu. Nie został rozpoznany jako oficer AK. W dniu 23 X 1943 zostaje zwolniony z więzienia w wyniku wykupienia go przez wywiad AK za łapówkę w kwocie 10 tys. Rmk. Zagrożony aresztowaniem przez gestapo zostaje odwołany formalnie z funkcji k-dta obwodu w XII 1943r. i następnie w I 1944 przeniesiony na stanowisko zastępcy inspektora mazowieckiego kpt. rez. piechoty Jana Buczyńskiego ps. „Jacek”. Zajmuje się szkoleniem żołnierzy AK i organizowaniem oddziałów partyzanckich AK na terenie podległym. W okresie „Burzy” był przewidywany na stanowisko kwatermistrza odtwarzanej w AK 18. DP, której ostatecznie nie utworzono. W VII 1944 został mianowany przez płk. „Mścisława” k-dta okręgu na stanowisko k-dta Inspektoratu Mazowieckiego po odwołanym kpt. „Jacku”. Podczas „Burzy” dowodził oddziałem part. AK. Uczestniczy m. in. w boju pod Undami. Po wejściu wojsk sowieckich nadal czynny w konspiracji. Awansowany do stopnia kpt. rez. 11 XI 1944. Poszukiwany przez NKWD przebywa w ukryciu na terenie inspektoratu mazowieckiego. Ukrywa się z mjr W. Brzeskim „ Żegotą”- szefem Oddz. II KOB w schronie na terenie wsi Zaręby – Krztęki. W dniu 1 XII 1944 zostaje wraz z „Żegotą” aresztowany przez funkcj. NKWD Wg relacji żony „Boruty” – Jadwigi miejsce ich ukrycia zostało ujawnione w wyniku wymuszonej informacji przez NKWD i uprzednio aresztowanego łącznika. Przewieziony do więzienia w Białymstoku gdzie był poddawany przesłuchaniom. Więziony potem w obozie nr 284 w Brześciu, Czerepowcu obóz nr /180 /, Stalinogorsku /obóz nr 388/, gdzie przebywał do 05 VI 1946. Następnie więziony w obozie nr 454 w Riazaniu, skąd go wywieziono 06 VII 1947 do obozu nr 150 w Griazowcu. W dniu 03 XI 1947 wywieziony do obozu w Brześciu. Repatriowany 13 XI 1947 przez Brześć. Powraca do rodzinnego Białegostoku. Inwigilowany przez UB w 1948 z żoną Jadwigą wyjechał na Ziemie Odzyskane. Początkowo mieszka w Gorzowie Wlkp. Podjął pracę zawodową w miejscowej Centrali Mięsnej. Potem przeniesiony do filii zakładów w Zielonej Górze. Był tu nękany przez UB. W końcu 1949 przenosi się do Dobiegniewa gdzie jest kierownikiem tuczarni. W 1950 przenosi się do Poznania i pracuje w Dyrekcji Centrali Mięsnej. W połowie lat pięćdziesiątych zmienia miejsce pracy. Zatrudnia się w Centrali Nasiennictwa w Poznaniu. Pracuje na kierowniczych stanowiskach. W 1972 przechodzi na emeryturę. W Poznaniu był często wzywany na przesłuchania do UB/SB. Jeszcze w końcu lat sześćdziesiątych był wzywany do SB, gdzie go przesłuchiwano na temat spraw związanych z AK. Nękany i prześladowany zachorował na serce, co doprowadziło do jego przedwczesnej śmierci. Zmarł dnia 22 X 1982 w Poznaniu. Pochowany dnia 26 X 1982 na Cmentarzu Parafialnym przy ul. Łubowskiej w Poznaniu.
    Odznaczony VM kl. 5, KW2x, SKZ z M, Krzyżem Partyzanckim i wieloma medalami. Po wojnie zweryfikowany w stopniu mjr. rez.
    Żonaty z Jadwigą z d. Wojciechowską – żołnierzem AK ps. „Jawa”, więźniem sowieckich łagrów. Mieszka w Poznaniu /2003/. Mieli dwóch synów.

    USC Poznań. Skrócony akt zgonu nr 5522/1982; Relacja p. Jadwigi Wojciechowskiej z 2000r. ; K. Krajewski – T. Łabuszewski. Białostocki Okręg AK-AKO VII 1944 – VIII 1945. Warszawa 1997r.,s. 84,151,284,321; Z. Gwozdek. Białostocki Okręg ZWZ-AK 1939 – 1945. Białystok, t. 1, 1993, t. II, 1994, t. III, 2001, tenże; Białostocki Okręg ZWZ-AK, t. III ,Wsypy i aresztowania, wg indeksu. Białystok 2001; Uwięzieni w Ostaszkowie i Riazaniu, s. 262. W-wa 2002; Małopolski Słownik Uczestników Działań Niepodległościowych 1939-1956,.t. 9, s. 35-37. Kraków 2003.

     

    Dziekoński Kazimierz

    [1913 -?], podoficer sł. st. WP, plut., w konspiracji ZWZ/AK/DSZ, działacz WiN, ppor. cz.w.[1944], ps. „Bruno”, „H”, „Orlik”, „Rolnik”, „Tadeusz” vel Przewłocki.
    Kierownik Rejonu Centrum /Rzeszów/ WiN. Okręg WiN Rzeszów XII 1945-IX 1946.

    Ur. 06 IV 1913 w Hłuboczku  gm. Hoszcza pow. Równe na Wołyniu. Syn Władysława i Celestyny z d. Forosiewicz. Ukończył w rodzinnej miejscowości szkołę powszechną, potem 3 klasy gimnazjum w Równem. Od 1931 służy w WP jako podoficer zawodowy w 11 DAK w Bydgoszczy. W 1935 awansowany do stopnia plutonowego sł. st. art. W stopniu sierż. brał udział w kampanii wrześniowej 1939 w szeregach 11 DAK w składzie Pomorskiej Brygady Kawalerii. Unika niewoli. Podczas niemieckiej okupacji od lata 1940 działa w Rzeszowie w ZWZ/AK. Był żołnierzem dywersji kolejowej, potem plutonu dyspozycyjnego dywersji w obwodzie AK Rzeszów. Awansowany w 1944 do stopnia ppor. cz. w. Uczestniczył w akcji „Burza”. W nocy z 7/8 X 1944 brał udział w próbie rozbicia więzienia na Zamku Lubomirskich w Rzeszowie. Po rozwiązaniu 19 I 1945 AK czynny w strukturach konspiracji poakowskiej NIE/DSZ/WiN. Był zastępcą, a od 17 V 1945 d-ca oddziału „Straży” Inspektoratu Rzeszów DSZ. Wiosną 1945 uwolnił z więzienia kpt./mjr-a Józefa Maciołka. Organizował akcje przeciwko kolaborantom i agentom UB. Po utworzeniu we IX 1945 WiN, został kierownikiem „Straży” Rejonu WiN Rzeszów. 24 XI 1945 zorganizował i przeprowadził zamach na ppor. L. Bojanowskiego funkcjonariusza WUBP Rzeszów, który kierował zwalczaniem przez UB podziemia niepodległościowego. Od XII 1945 do IX 1946 kierownik Rejonu Rzeszów WiN. Jednocześnie nadzorował patrole „Straży”. 11 IX 1946 aresztowany przez UB w Rzeszowie i uwięziony. Znaleziono przy nim paczki z egzemplarzami prasy WiN-owskiej. Nie został rozszyfrowany. Po zakończeniu śledztwa 18 X 1946 oficer śledczy WUBP Rzeszów Józef sikora sporządził akt oskarżenia, zarzucając mu jedynie to, że był członkiem WiN na terenie Rzeszowa, której pełnił funkcję łącznika i kolportera nielegalnej prasy pt. „Orzeł Biały” i „Ku Wolności”. Akt oskarżenia skierowano do WSR Rzeszów.W dniu 23 XI 1946 WSR w Rzeszowie pod przewodnictwem mjr Jana Lubaczowskiego oraz ławników szer. Stanisława Skułoby i szer. Jana Małeckiego zmienił kwalifikację uznając jako przestępstwo z art. 23 §1 dekretu z 13 VI 1946 i postanowił uznać się niewłaściwym do rozpatrzenia tej sprawy i przekazać ją do rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Rzeszowie. W dniu 20 XII 1946 Sąd Okręgowy w Rzeszowie uznał go winnym zarzucanych czynów i skazał go na karę 1,6 roku więzienia z warunkowym zawieszeniem wykonania kary na 3 lata. Zwolniony z więzienia w II 1947 wyjechał do Wrocławia, gdzie nawiązał kontakt z Adamem Lazarowiczem, od którego otrzymał zapomogę pieniężną. Następnie po aresztowaniu A. Lazarowicza wyjechał do Bydgoszczy, gdzie zamieszkał pod przybranym nazwiskiem. W 1948 /1957/poszukiwany przez UB i zagrożony aresztowaniem przedostał się przez granicę na Zachód i dotarł do Londynu, gdzie pozostał na emigracji. W 1960 udało mu się ściągnąć na Zachód żonę i dzieci.

    G. Ostasz. Zrzeszenie WiN. Okręg Rzeszów. Rzeszów 2000; T. Balbus – Z. Nawrocki. Rozpracowanie i likwidacja Rzeszowskiego Wydziału WiN w dokumentach UB /1945-1949/. W-wa 2001; A. Zagórski. Schemat organizacyjny WiN-u /1945-1947/. Okręg WiN Rzeszów /próba rekonstrukcji/ ZH WiN nr 6. Kraków 1995; G. Ostasz. Biogram K. Dziekańskiego. Encyklopedia Rzeszowa. Rzeszów 2004.

     

    Effert Edmund

    [1889-1944], oficer sł. st. piech. WP, ppłk [1928], od 1934 w st. sp., w konspiracji NOB/NOW/AK ps. „Jan”, „Janusz”.
    Kmdt Inspektoratu Rejonowego AK Poznań  II 1943-III 1943. Okręg Poznań AK.

    Ur. 21 XI 1889 w Koronowie w rodzinie prawnika Feliksa i Józefy z d. Jeske. W latach 1903-1910 uczęszczał do gimnazjum w Inowrocławiu, a od 1 X 1912 do 1 X 1913 odbył rocze przeszkolenie w 140 pp armii niemieckiej. 22 VIII 1914 zmobilizowany do armii niemieckiej walczył na froncie zachodnim. Mianowany ppor. 5 IX 1918. Od 24 IV 1919 d-ca 12 kompanii w 3 pswlkp.  Armii Wielkopolskiej przemianowanym 10 XII 1919 w 57 pp. Awansowany 15 XI 1919 do stopnia kpt. sł. st. piech. z starszeństwem 1 VIII 1918. Od 15 XI 1919 d-ca 3 baonu 3 pswlkp, potem 57 pp. Walczył na froncie wojny polsko-bolszewickiej 1919-1920, gdzie wykazał się męstwem m.in. 23 V 1920 pod Boguszewicami. Od 02 I 1921 do 15 III 1921 dowodzi baonem szturmowym 57 pp. Rozkazem personalnym MSWojsk. nr 13/1922 awansowany do stopnia mjr sł. st. piech Od 29 VIII 1925 do 06 XI 1925 odbył kurs kwatermistrzowski. W latach 1926-1928 był kwatermistrzem 57 pp. Awansowany do stopnia ppłk sł. st. 1 I 1927 /rozkaz personalny nr 3/1928/.Od 15 IV 1928 z-ca d-cy 20 pp. W 1929 przeniesiony na stanowisko k-dta PKU Grodno, a w 1931 na stanowisko k-dta PKU Bydgoszcz. 28 IV 1934 przeniesiony do dyspozycji d-cy DOK, zdrowotnych z dniem 31 VII 1934 ze zdrowotnych względów zdrowotnych przeniesiony w stan spoczynku. Zamieszkał wówczas w Poznaniu. Od 1935 aktywnie działał w organizacjach kombatanckich. Trudnił się handlem zbożem. Brał także udział w tajnych przygotowaniach obronnych sztabu DOK VII w Poznaniu. Współpracował z mjr Sz. Łukowiczem. Brał udział w tworzeniu TOK, a od V 1939 był członkiem CS.
    Na wojnę w 1939 nie został zmobilizowany. 06 IX 1939 udał się do Warszawy i brał udział w  jej obronie.  29 IX 1939 d-ca gł. SZP gen. M. Tokarzewski-Karszewicz zlecił mu organizowanie struktur SZP w Poznaniu. Jednak do realizacji tych zadań nie doszło. Nawiązał kontakt z NOB. W dniu 21 VI 1940 zostaje aresztowany przez gestapo i po 6 – miesięcznym śledztwie zwolniony. Wysiedlony z rodzina z Poznania do Naramowic. W III 1942 nawiązał kontakt z k-dtem Poznańskiego Okręgu NOW por. Marianem Kwiatkowskim „Konrad”. Przyjął tytularnie funkcję k-dta WTOP. Jesienią 1942 prowadził pertraktacje z płk Henrykiem Kowalówką k-dtem  Okręgu AK Poznań w sprawie akcji scaleniowej. Na przełomie II-III 1943 pełnił funkcję k-dt Inspektoratu Rejonowego Poznan-miasto. Jednocześnie zajmował się odtwarzaniem zawiązków 57 pp AK. Zdekonspirowany przez agenta gestapo aresztowany ponownie 07 XI 1943. Był wielokrotnie przesłuchiwany w Domu Żołnierza, w Forcie VII i w Żabikowie. Był także wywożony na konfrontacje do Łodzi. Zmarł 07 VI 1944 w Żabikowie  z wycieńczenia i obrażeń odniesionych w śledztwie.
    Odznaczony: VM kl. V i IV, KW3x,Wielkopolskim Krzyżem Powstańczym.
    Żonaty z Teofilą z d. Goździejewska. Mieli syna Janusza.

    Roczniki oficerskie MSWojsk. 1923,1924,1928,1932; Słownik kawalerów VM 1792-1945, T II /1914-1921/, cz. 1. Koszalin 1991; Encyklopedia Konspiracji Wielkopolskiej. Poznań 1998.

     

    Feja Artur Julian

    [1906-1997], działacz harcerski, oficer sł. st. piechoty WP, por. [1935], żołnierz konspiracji ZWZ/AK, kpt. [1942], działacz Win, ps. „Lech”, „Stach”, „Wir”, „Wirch”, „Wojsław”, „Wilk” vel Cieszyński vel Henryk Winiarski vel Żukowski.
    Kmdt Inspektoratu Rejonowego „Północnego” AK Kamionka Strumiłowa VI 1942-VI 1944. Okręg AK Lwów. Kierownik Rady WiN Kolbuszowa X 1946 – VII 1947?. Okręg Rzeszów WiN.

    Ur. 14 IX 1906 w Przemyślu. Syn Adolfa-Rudolfa i Aleksandry z d. Czerwieńskiej. Od 1913 uczęszczał do szkoły ludowej. Od 1916 członek drużyny skautowej. W 1918 w trakcie obrony Lwowa zgłasza się na stacji kolejowej Lwów - Podzamcze do pomocy załodze pociągu pancernego „Bolesław Śmiały”. Od 1920 uczy się w VIII lwowskim gimnazjum, potem w V gimnazjum. Od XI 1928 do IX 1929 odbywa służbę wojskową w pułkowej szkole podoficerskiej przy 40 pp we Lwowie. W 1929 zdaje egzamin maturalny uzyskując świadectwo dojrzałości. Od IX 1929 do VII 1930 przebywa w Szkole Podchorążych Piechoty w Różanie, gdzie ukończył przeszkolenie unitarne. Następnie od IX 1930 do VIII 1932 w Szkole Podchorążych Piechoty w Ostrowi – Komorowie. Promowany na stopień ppor. sł. st. piechoty 15 VIII 1932 z przydziałem do 19 pp we Lwowie na stanowisko d-cy plutonu. Do stopnia por. sł. st. awansowany 1 I 1935. Następnie po ukończeniu kursu dla oficerów w zakresie CKM w CWP w Rembertowie powraca do 19 pp i obejmuje dowództwo II kompanii CKM, którą dowodził w kampanii wrześniowej 1939. Walczył z wrogiem w rejonie Płocka i w Puszczy Kampinoskiej, gdzie 21 IX 1939 dostał się do niewoli niemieckiej. 30 IX 1939 udało mu się zbiec z niewoli i przedostać się do Lwowa znajdującego się w tym okresie czasu pod okupacją sowiecką. Przed wojną aktywny działacz harcerski. Posiadał stopień harcmistrza RP. Po powrocie do Lwowa w XII 1939 wszedł w skład harcerskiej Organizacji Niepodległościow0-Wojskowej / Szare Szeregi/. Od początku 1940 czynny w konspiracji ZWZ. W dniu 05 V 1940 aresztowany przez NKWD i uwięziony w więzieniu na Zamarstynowie we Lwowie. Przeszedł ciężkie śledztwo. Do procesu nie doszło z powodu napaści wojsk niemieckich na ZSRR w dniu 21 VI 1941. W dniu 30 VI 1941 podczas bombardowania przez niemieckie lotnictwo Lwowa udało mu się uciec z więzienia. W okresie okupacji sowieckiej do dnia aresztowania pracował w fabryce pieczywa „Merkury”, a potem po VI 1941 w Zarządzie Domów we Lwowie. W X 1941 wyznaczony przez ppłk W. Smerczyńskiego „Hucuła” – k-dta Okręgu ZWZ Lwów na stanowisko k-dta Inspektoratu Rejonowego ZWZ/AK Lwów-prowincja, którym kierował do wiosny 1942. Wobec trudności organizacyjnych wiosną zlikwidowano tę strukturę. Następnie skierowany na stanowisko     k-dta Inspektoratu Rejonowego „Północnego” AK. Początkowo przebywa w Sokalu, a następnie w Kamionce Strumiłowej. W skład inspektoratu wchodziły obwody: Kamionka Strumiłowa, Radziechów i Sokal. Podległe struktury organizował w niezwykle trudnych warunkach. Funkcje inspektora pełnił formalnie od VI 1942 do VI 1944. Jednocześnie był instruktorem Szarych Szeregów. Awansowany do stopnia kpt. sł. st. 28 VIII 1942. Na przełomie VI/VII 1944 z powodu masowej ucieczki elementu polskiego pod naciskiem UPA z tego terenu inspektorat rozwiązano. Przeniesiony na stanowisko z-cy k-dta Inspektoratu Rejonowego AK „Południowego” – mjr-a A. Sawickiego „Młota”. Objął też funkcję d-cy Zgrupowania AK w tym inspektoracie. W okresie „Burzy” w skład zgrupowania wchodziło 9 kompanii samoobrony z terenu 3 obwodów. W trakcie walk z wrogiem skutecznie dowodzi obroną miejscowości Siemianówka przed oddziałami UPA. Po zakończeniu „Burzy” od VIII 1944 do VIII 1945 działa we Lwowskiej NIE. Oficjalnie pracuje jako mistrz ciesielski. Zagrożony aresztowaniem przez NKWD wyjechał we IX 1945 z Lwowa i przedostał się do Przeworska, potem do Rzeszowa. Od X 1945 do IX 1946 pracuje jako urzędnik w Urzędzie Wojewódzkim w Rzeszowie, potem do V 1947 w Państwowym Zakładzie Ubezpieczeń Wzajemnych w Rzeszowie. Utrzymywał kontakty z WiN. We IX 1946 delegowany przez Oddział PZUW w Rzeszowie do Kolbuszowej, gdzie pracuje w jako urzędnik w miejscowej filii PZU. Jednocześnie czynny w konspiracji WiN. Mianowany przez kierownictwo Okręgu WiN Rzeszów kierownikiem Rady WiN Kolbuszowa. Działalność prowadzi w ograniczonym zakresie. Zajmuje się głównie pracą na odcinku wywiadu i propagandy. Utrzymywał kontakt z Okręgiem WiN w Rzeszowie, gdzie przekazywał sprawozdania z swej działalności. Używał ps. „Wilk”. Nie udało mu się odtworzyć struktur powiatowych WiN na tym terenie. Duży wpływ na to miał stosowany masowy terror, oraz aresztowania dokonywane przez funkcj. UB wobec działaczy konspiracji oraz ludności.
    Zagrożony aresztowaniem w VIII 1947 wyjechał z Kolbuszowej na Górny Śląsk. Zamieszkał w Gliwicach i podjął pracę zawodową w Spółdzielni Chemików, potem pracuje w Centralnym Zarządzie Budowy Maszyn Ciężkich, w Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych, a ostatnio do 1971 w Zarządzie Zieleni Miejskiej w Zabrzu. W 1971 przeszedł na emeryturę. Mieszkał nadal w Gliwicach.
    Zmarł w Gliwicach 08 XII 1997. Pochowany na miejscowym cmentarzu.
    Żonaty dwukrotnie. Po raz 1 z Heleną Pawłowską /1915-1962/ i po raz 2 z Magdaleną Machulik. /1915-2006] Z pierwszego małżeństwa miał córkę Barbarę /ur. 1946/ zamężną Morak. Z zawodu technik fizykoterapii.
    Odznaczony m.in. VM kl. 5 za kampanię wrześniową, SKZ z M /1943/

    R. Rybka – K. Stepan. Awanse oficerskie w WP 1935-1939. Kraków 2003; J. Węgierski. Obsada osobowa Lwowskiego Obszaru SZP/ZWZ/AK/NIE w latach 1939-1945. Kraków 2000; G. Mazur-J. Węgierski. Konspiracja Lwowska. Słownik biograficzny 1939-1944. Katowice 1997; J. Jabrzemski. Szare Szeregi. Harcerze 1939-1945. T. 1 - 3. W-wa 1987

     

    Filipowski Antoni

    [1910-1945], nauczyciel, oficer rez. piechoty WP, ppor. [1934], w konspiracji ZWZ-AK, por. rez. [1943],ps. „Antoś”, „Belfer”.
    Kmdt Obwodu ZWZ/AK Leszno 1941-1944, Inspektoratu Rejonowego AK Leszno. Okręg Poznań ZWZ-AK.

    Ur. 28 V 1910 w Lesznie. Po ukończeniu szkoły powszechnej kształcił się w Seminarium Nauczycielskim w Lesznie, gdzie w 1931 zdał egzamin maturalny. Od VIII 1931 do VIII 1932 odbywa służbę wojskową w 2 kompanii szkolnej ckm Szkoły Podchorążych Rezerwy Piechoty w Zambrowie. Praktyki odbywał w 55 pp w Lesznie. Przeniesiony do rezerwy w stopniu tytularnego kpr. podch. rez. piechoty. Po odbytych w 1933 ćwiczeniach aplikacyjnych awansowany do stopnia ppor. rez. piechoty 1 I 1934 z przydziałem mobilizacyjnym do 55 pp w Lesznie na stanowisko d-cy plutonu ckm. Ewidencyjnie podlegał KRU Kościan. Do lata 1939 pracował jako nauczyciel szkoły powszechnej w Lasocicach pow. Leszno. W okresie okupacji niemieckiej mieszkał w Lesznie. Czynny w konspiracji ZWZ/AK od 194o. Od końca 1941 do wiosny 1944 pełnił funkcję k-dta obwodu ZWZ-AK Leszno, potem k-dta Inspektoratu Rejonowego AK Leszno. Awansowany 11 XI 1943 do stopnia por. rez.
    Aresztowany przez gestapo 15 VI 1944 przeszedł ciężkie śledztwo. Więziony początkowo w Lesznie potem w siedzibie gestapo /domu Żołnierza/ w Poznaniu. Następnie przebywał w więzieniu policyjnym w Żabikowie /nr obozowy 17169/. 05 I 1945 skazany przez Policyjny Sąd doraźny na karę śmierci. Zamordowany /20/22 I 1945 w obozie żabikowskim k/Lubonia.

    R. Rybka – K. Stepan. Awanse oficerskie w WP 1935-1939. Kraków 2003; J. Łukasiak. Szkoła Podchorążych Rezerwy w Zambrowie. Pruszków 2003; M. Woźniak. Encyklopedia Konspiracji Wielkopolskiej 1939-1945. Poznań 1998; Archiwum muzeum w Lubaniu.

     

    Filochowski Edward

    [1915-2007], oficer sł. st. art. WP, ppor. [1939], żołnierz ZWZ/AK/AKO por. [1942], kpt.[1944], mjr [1945], działacz WiN, ps. „San”. Więzień polityczny PRL.
    Kmdt Obwodu ZWZ/AK Ostrołęka 1941- XI 1944. Kmdt Inspektoratu Rejonowego II Mazowieckiego AK XII 1944 – II 1945. Przewodnik Rejonu „B” II –VIII 1945. Prezes Inspektoratu Mazowieckiego WiN IX 1945 – IV 1947. Okręg Białystok ZWZ/AK/AKO/WiN.

    Ur. 06 IX 1915 we wsi Susk Stary gm. Rzekuń pow. Ostrołęka. Syn Wacława i Marty z d. Pstrągowska. Pochodził z rodziny chłopskiej. W 1936 ukończył gimnazjum w Ostrołęce, gdzie zdał maturę. Od IX 1936 do VIII 1939 uczy się w Szkole Podchorążych Artylerii w Toruniu. W stopniu ogniomistrza podch., odbywał praktyki w 4 pal w Inowrocławiu. Uroczysta promocja na stopień ppor. sł. st. miała odbyć się w 11 XI 1939, czemu przeszkodził wybuch wojny 1 IX 1939. Rozkazem NW WP marszałka E. Rydza-Śmigłego z 13 IX 1939 zostaje awansowany do stopnia ppor. sł. st. art. z starszeństwem 1 VIII 1939.W kampanii wrześniowej 1939 bierze udział jako oficer zwiadowczy 2 baterii I dyonu 4 pal. Bierze udział w zaciętych walkach z wrogiem na szlaku bojowych 4 pal. Za okazane męstwo na polu walki zostaje przedstawiony przez d-cę 2 baterii por. Wacława Chojnę. W trakcie walk na szlaku odwrotowych nad Bzurą zostaje 17 IX 1939 ranny. Unika niewoli niemieckiej i po zakończeniu kampanii wrześniowej 1939 powraca w rodzinne strony. W X 1939 należy do grona organizatorów konspiracji SZP na terenie pow. Ostrołęka. Jednak w XII 1939 podejmuje próbę przekroczenia granicy w rejonie Nadwornej/ na terenie okupowanym przez sowietów/ z zamiarem przedostania się przez Węgry do Francji i wstąpienia tam do organizowanego Wojska Polskiego. W pobliżu granicy zostaje ujęty przez sowiecką straż graniczną i uwięziony w areszcie NKWD w Nadwornej, potem w więzieniu w Stanisławowie, gdzie przebywał do III 1940. W III 1940 przewieziony do więzienia NKWD w Charkowie. Skazany przez sąd NKWD na wieloletni pobyt w łagrach. 21 VI 194o znalazł się w transporcie do łagru na Syberii. W trakcie przewozu wspólnie z innym współwięźniem przez zrobioną dziurę w ścianie wagonu udało im się wydostać i uciec. Po licznych perypetiach udało mu się powrócić w VII 1940 w rodzinne strony. Po powrocie nawiązuje kontakty konspiracyjne i podejmuje działalność w ZWZ na terenie Obwodu ZWZ Ostrołęka. Początkowo pełni funkcję zastępcy k-dta obwodu. W tym okresie czasu Obwód ZWZ Ostrołęka organizacyjnie wchodził w skład Podokręgu Północnego ZWZ krypt. „Czajka” – Okręg ZWZ Warszawa-Województwo, a od jesieni 1941 Obszar Warszawski ZWZ/AK. Nieformalnie w tym okresie czasu dowództwo obwodu ostrołęckiego utrzymywało kontakty z KO ZWZ/AK Białystok. Formalnie z dniem 1 VI 1942 rozkazem KG AK Obwód Ostrołęka AK został przekazana do Okręgu AK Białystok. Z relacji „Sana” wynika, że w VIII 1941 w obecności ppor/por. sł. st. Jana Buczyńskiego „Jacka”, został przez mjr/ppłk W. Liniarskiego „Mścisława” k-dta Okręgu ZWZ/AK Białystok mianowany k-dtem Obwodu ZWZ/AK Ostrołęka. Organizował struktury terenowe i sztab obwodu. Awansowany do stopnia por. sł. st. 19 III 1942. Przeprowadzał rozmowy scaleniowe z dowódcami innych organizacji konspiracyjnych działających na terenie pow. Ostrołęka. W efekcie udało mu się przeprowadzić scalenie kilku organizacji z AK. Z jego inicjatywy zorganizowano służbę wywiadowczą oraz przeprowadzano szkolenie żołnierzy AK. Zorganizowano patrole bojowe „Kedywu”, które przeprowadzały akcje dywersyjno-sabotażowe na terenie obwodu. Prowadzono aktywną działalność propagandową. W ramach przygotowań do akcji „Burza” w III 1944 zorganizowano stały oddział partyzancki AK. Przewidywany na d-cę odtwarzanego w AK 5 p. uł. Spieszonych. Brał udział w działaniach zbrojnych prowadzonych w ramach „Burzy” w VII 1944. Po wejściu wojsk sowieckich na teren okręgu nadal czynny w konspiracji. Awansowany do stopnia kpt. sł. st. art. 11 XI 1944. Nadal pełni funkcje k-dta Obwodu AK Ostrołęka. Po aresztowaniu 1 XII 1944 przez NKWD kpt. rez. Michała Dziejmy „Boruta” pełniącego od VII 1943 funkcję k-dta Inspektoratu II Mazowieckiego AK, został rozkazem k-dta KOB AK płk W. Liniarskiego „Mścisława” z 05 XII 1945 mianowany k-dtem Inspektoratu Mazowieckiego AK. Po rozwiązaniu 19 I 1945 AK przez KG AK- „Mścisław” nie podporządkował się tej decyzji. W II 1945 Okrę KOB AK zostaje przekształcony w Armię Krajową Obywateli /AKO/. Zmieniono także nazewnictwo funkcji i jednostek organizacyjnych. Od II 1945 pełni funkcję przewodnika Rejonu „B” AKO/ dawny inspektorat mazowiecki AK/. Organizuje patrole samoobrony, które przeprowadzają akcje likwidacyjne konfidentów UB i NKWD. Po podporządkowaniu się okręgu DSZ na Kraj w VI 1945 zostaje rozkazem Delegata Sił Zbrojnych na Kraj - płk dypl. J. Rzepeckiego „Wojnar” nr 319 z 1 VI 1945 awansowany do stopnia mjr-a sł. st. art. W skład podległego mu rejonu wchodziły obwody: Ostrołęka, Zambrów i przyłączony z b. Podokręgu Wschodniego AK „Białowieża” obwód Ostrów Maz. Dowodzony przez „Sana” Rejon „B” dzięki wytrwałej pracy był zorganizowany dobrze i prowadził w miarę normalną pracę konspiracyjną. Po rozwiązaniu w VIII 1945 DSZ, KOB DSZ weszła w skład struktur utworzonej 2 IX 1945 organizacji WiN. Od IX 1945 pełni funkcję prezesa Inspektoratu Mazowieckiego WiN. Nadal kieruje całością pracy konspiracyjnej na podległym terenie. Poszukiwany przez UB ukrywa się i często zmienia kwatery. Wzmagał się terror władz komunistycznych wobec społeczeństwa oraz przeprowadzano masowe aresztowania wśród członków konspiracji. W 1946 zostaje ranny w zasadzce zorganizowanej przez UB. Mimo rany udało mu się uciec. Wyjechał wówczas do Warszawy, gdzie się leczył. W końcu 1946 mieszkał w Warszawie przy ul. Kaczej na Pradze. W mieszkaniu tym znajdował się też punkt kontaktowy. Wyjeżdżał na teren podległego inspektoratu. W jego mieszkaniu został ujęty przez funkcj. MBP 31 XII 1946 prezes KOB WiN ppłk M. Świtalski „Juhas”, „Sulima”. W tym czasie „San” przebywał na terenie inspektoratu. Po zwolnieniu z więzienia M. Światalskiego, bierze udział w odprawach dot. ujawnienia struktur KOB WiN. W odprawie przeprowadzonej w III 1947 z udziałem przedstawicieli MBP, poparł akcję przeprowadzenia ujawnienia okręgu. Wówczas ustalono sposoby przeprowadzenia akcji ujawnienia. Osobiście ujawnił się w dniu 09 IV 1947 w  siedzibie PUBP w Ostrowi Maz. Po ujawnieniu powraca do swego miejsca zamieszkania w Warszawie. Wstępuje na drugi rok Wydziału Geodezji Politechniki Warszawskiej. W 1950 będąc studentem 4 roku zostaje asystentem. W dniu 15 IX 1950 w Warszawie zostaje zatrzymany przez funkcj. WUBP Warszawa i uwięziony w więzieniu UB przy ul. 11 Listopada. Przeszedł ciężkie śledztwo. W czasie przesłuchań bity i torturowany w celu wymuszenia zeznań go obciążających. Postanowienie o zastosowaniu wobec niego tymczasowego aresztowania wydała z data 20 IX 1950 Wojskowa Prokuratura Rejonowa w Warszawie. W śledztwie przebywał przez okres jednego roku. W dniu 30 X 1951 wyrokiem WSR Warszawa, sygnatura akt Sr. 402/1951 zostaje skazany na karę 6 lat więzienia z art. 1 Dekretu PKWN z dnia 31 VIII 1944. Na podstawie amnestii złagodzono mu karę do 3 lat. Po procesie więziony w ZK Warszawa III, skąd został przewieziony do CWK w Rawiczu i tu osadzony 08 VII 1952 o godz. 8,20. W dniu 10 XII 1953 przewieziony z CWK Rawicz do ZK w Raciborzu. Zwolniony z więzienia po odbyciu kary 30 X 1954. Po odzyskaniu wolności powraca do Warszawy. Po podleczeniu zdrowia kontynuuje przerwane aresztowanie studia na Politechnice Warszawskiej uzyskując dyplom inż. Podejmuje pracę zawodową jako inż. Geodeta. Przez wiele lat aż do przejścia na emeryturę był kierownikiem Samodzielnej Pracowni Geodezyjnej w Warszawie. W 1989 był współorganizatorem stowarzyszenia żołnierzy AK. W 1993 awansowany przez MON do stopnia ppłk w st. sp. Opracował i opublikował w 1997 w wydaniu broszurowym pracę pt. Historia Obwodu Ostrołęckiego AK i 5 p. uł. Spieszonych w Ostrołęce.
    Odznaczony: VM kl. 5, KW 2x, SKZ z M.
    Mieszkał w Warszawie, gdzie zmarł 15 VI 2007. Pochowany z ceremoniałem wojskowym 23 VI 2007 na cmentarzu Warszawa-Radość.

    P. Zarzycki. 4 Kujawski Pułk Artylerii Lekkiej. Pruszków 1995; T. Kraszewski. Akcja „burza” na Kurpiowszczyźnie 1944-1945. Ostrołęka 1992; J. Kułak. Białostocczyzna 1944-1945. W-wa 1998; Z. Gwizdek. Białostocki Okręg ZWZ-AK 1939-1945, t. I, Białystok 1993, t. II, 1994, t. III 2001; Z. Gwizdek. Okręg AK Białystok /w:/ AK-rozwój organizacyjny. W-wa 1996; K. Krajeński – T. Łabuszewski. Białostocki Okręg AK-AKO VII 1944 – VIII 1945. W-wa 1997; S. Łukasiak. Szkoła Podchorążych Art. w Toruniu 1923-1939. Pruszków 2000; Księga ewidencyjna więźniów CWK Rawicz nr 200/1952; W. Żarski – Zajdler. Ruch oporu na Białostocczyźnie 1939-1944. Referat Materiałowy. Cz. 1-4. W-wa 1967; Informator o nielegal. Organizacjach. Lublin 1993; H. Majecki. Reakcyjne podziemie na Białostocczyźnie w latach 1944-1956. Białystok 1980; W. Liniarski. Odtwarzanie Sił Zbrojnych w Kraju. Mps. Warszawa 1972; H. Piskunowicz. Działalność AK na Północnym Mazowszu – podokręg północny „Tuchola” /w:/ Z dziejów walk na Kurpiach. W-wa 1999; Rozkaz Delegata Sił Zbrojnych na Kraj Nr 319 /Sarna, Grzyb/. W-wa 2001; ks. S. Kossakowski. Byłem adiutantem „Mścisława”. Rajgród 1999; K. Krajeński – T. Łabuszewski. AKO / przykład akcji regionalnej/,/w:/ Armia Krajowa – Dramatyczny epilog. W-wa 1994; K. Litwiejko. Obsada personalna OAK na terenie Okręgu Białystok /1945/, /w:/ Dokumenty i materiały Archiwum Polski Podziemnej 1939-1956. Nr 2. W-wa 1994; S. Poleszak. Podziemie antykomunistyczne w łomżyńskim i grajewskim /1944-1957/. W-wa 2004.

     

    Fiutowski Tadeusz Antoni

    [1908-1945], oficer sł. st. art., por. [1935], żołnierz ZWZ/AK, kpt. [1943], ps. „Ben”, „Bogusz”, „Karol”, „Stefan”.
    Kmdt Inspektoratu Rejonowego ZWZ-AK Brodnica IX 1941-VIII 1944. Okręg ZWZ-AK Pomorze.

    Ur. 20 III 1908 w Milowicach pow. Będzin. Syn Aureliusza /budowniczego/ i Marii z d. Kisyńska. W 1926 ukończył w Wąbrzeźnie gimnazjum i zdał maturę. W latach 1926-1929 studiował w Wyższej Szkole Handlowej w Warszawie. Od IX 1929 do VIII 1930 odbywa służbę wojskową w Szkole Podchorążych Rez. Artylerii we Włodzimierzu Wołyńskim. Od X 1930 do VIII 1932 w Szkole Podchorążych Artylerii w Toruniu. Promowany na stopień ppor. sł. st. art. 15 VIII 1932 z przydziałem do 17 pal w Gnieźnie na stanowisko młodszego oficera baterii, potem d-ca plutonu. 1 I 1935 awansowany do stopnia por. sł. st. Pełni w tym czasie funkcję adiutanta 17 pal. Od 1937 d-ca baterii. W kampanii wrześniowej 1939 d-ca 8 baterii haubic w III Dywizjonie 17 pal w składzie 17.DP Armii „Poznań”. Walczył z wrogiem na szlaku bojowym 17 pal od Gniezna przez boje toczone z wrogiem nad Bzurą. Następnie uczestniczy w obronie Modlina. Po kapitulacji Modlina od 29 IX 1939 w niewoli Niemieckiej. Przebywał w przejściowym obozie jenieckim w Działdowie, skąd został w X 1939 zwolniony zgodnie z umową kapitulacyjną. Powraca do Gniezna, gdzie mieszka jego rodzina. Wysiedlony przez Niemców z Gniezna zamieszkał z żoną i synem u swych teściów w Brodnicy. W XII 1939 podjął nieudana próbę przekroczenia granicy z Węgrami z zamiarem przedostania się do Francji i wstąpienia tam do WP. Po powrocie do Brodnicy zostaje aresztowany przez gestapo. Wkrótce zwolniony i skierowany do przymusowej pracy w firmie niemieckiej. Wiosną 1941 nawiązał z nim kontakt mjr J. Gruss „Stanisław”. We IX 1941 mianowany k-dtem Inspektoratu Rejonowego ZWZ/AK Brodnica. Na podległym terenie działa efektywnie przestrzegając ściśle zasad konspiracyjnych. Zorganizował szkieletowy sztab inspektoratu, organizował szkolenie żołnierzy ZWZ/AK, rozbudowywał systematycznie struktury terenowe inspektoratu. Kieruje przygotowaniami sił inspektoratu do przyszłej walki zbrojnej z Niemcami. Awansowany do stopnia kpt. sł. st. art. 11 XI 1943. W 1944 opracował plan prowadzenia działań zbrojnych AK p-ko Niemcom. Zdradzony przez konfidenta, w dniu 18 VIII 1944 został aresztowany przez gestapo wraz z członkami swego sztabu: B. Laskowskim „Jeleń”, M. Łukowskim, Cz. Wątrobińskim. Po okrutnym śledztwie w Bydgoszczy i Gdańsku został osadzony w obozie Sztutthof. W czasie ewakuacji obozu w III 1945 podczas tzw. marszu śmierci zachorował na tyfus. Zmarł 08 III 1945 we wsi Rybno k/Lęborka. Pochowany we wspólnej mogile.
    Żonaty z Barbarą z d. Graff/1918-1996/, żoł. AK. Mieli dwóch synów: Andrzeja /ur. 1939/ i Aleksandra /ur. /1940/ zam. W Warszawie.
    Odznaczony: KW za kampanię wrześniową 1939.

    R. Rybka – K. Stepan. Awanse oficerskie w WP 1935-1939. Kraków 2003; J. Łukasiak. Szkoła Podchorążych Rez. Art. we Włodzimierzu Wołyńskim. Pruszków 2000; J. Łukasiak. Szkoła Podchorążych Art. w Toruniu 1923-1939. Pruszków 2000; L. Głowacki. 17 Wielkopolska Dywizja Piechoty w kampanii wrześniowej 1939. Lublin 1969; K. Komorowski. Konspiracja pomorska 1939-1947. Gdańsk 1992; Słownik Biograficzny Konspiracji Pomorskiej 1939-1945. T. II. Toruń.

     

    Furmański Alfred

    [1909-1944], oficer sł. st. piechoty WP, por. [1939], żołnierz ZWZ/AK, ps. „Maciej”, „Hoffman” vel Józef Hoffman.
    Kmdt Inspektoratu Rejonowego AK Środa Wlkp. IV 1942-IX 1943. Okręg Poznań AK.

    Ur. 22 XII 1909 w Zasłaniu / Szepietówka/ na Ukrainie. Syn Józefa i Franciszki      z d.  Fajfer. Do 1917 mieszkał z rodzicami na terenie Rosji. Jesienią 1917 w czasie trwania rewolucji bolszewickiej w Rosji powraca do Polski. Zamieszkał w Siedlcach, gdzie ukończył szkołę powszechną, a następnie uczęszczał do miejscowego gimnazjum. Pod koniec lat dwudziestych mieszka w Warszawie. W 1930 powołany do odbycia służby wojskowej w WP. Wcielony do 61 pp w Bydgoszczy. Ukończył pułkową szkołę podoficerską. Pozostaje w służbie wojskowej jako podoficer nadterminowy potem zawodowy. W latach 1933-1935 uczy się w Szkole Podchorążych dla Podoficerów Zawodowych w Bydgoszczy. Promowany na stopień ppor. sł. st. piechoty 15 X 1935 z przydziałem do 61 pp na stanowisko d-cy plutonu. Do stopnia por. sł. st. awansowany 19 III 1939. W kampanii wrześniowej 1939 dowodzi plutonem zwiadu kolarskiego 61 pp. Uczestniczy w walkach z wrogiem na szlaku bojowym 61 pp. Walczy nad Bzurą, potem w obronie Warszawy, gdzie dowodzi kompani. Po kapitulacji 28 IX 1939 Warszawy znalazł się w niewoli niemieckiej. Od X 1939 przebywał w obozie jenieckim nr XIB w Brunszwiku. W czasie transportu do obozu w Woldenbergu, w dniu 22 VI 1940 uciekł z transportu w Palędziu k/Poznania. Pomocy i schronienia udzieliła mu łączniczka ZWZ Gertruda Stankiewicz, która ulokowała go na kwaterze konspiracyjnej we wsi Dąbrowa. Zaopatrzony w fałszywe dokum enty na nazwisko Józef Hoffman w VII 194o został przerzucony do wsi Podgaje pow. środa, gdzie pracował jako robotnik rolny. Tu pomocy udzielił mu Michał Matłowski. Nawiązał kontakty z K. Latanowiczem „Profesorem”. W IV 1941 zaprzysiężony do ZWZ/AK przez kpt. Jana Kaminskiego „Franek”. Przejściowo dowodzi obwodem WTOP Środa. Oficjalnie zatrudniony jako robotnik leśny w Janowie. W latach 1941 – 1942 zorganizował szkielet dowódczy konspiracji średzkiej ZWZ/AK. Od IV 1942 k-dt Inspektoratu Rejonowego AK Środa Wlkp. Prowadził akcję scaleniową na podległym terenie z NOB i NOW. Latem opracował plany odbioru zrzutów lotniczych dla IR Środa Wlkp. w Janowie k/Kostrzyna. Był organizatorem placówek odbiorczych „Proso 1 i 2 „. W nocy z 14/15 IX 1943 dowodził placówką odbiorczą „Proso 2” przy odbiorze zrzutów. Po wykryciu materiałów zrzutowych przez Niemców został w nocy z 16/17 IX 1943 w gajówce Janowo aresztowany przez gestapo. Przeszedł ciężkie śledztwo w siedzibie gestapo w Poznaniu, potem w obozie Żabikowo k/Lubania. Pomimo tortur nie ujawnił swoich prawdziwych danych personalnych i tajemnic organizacyjnych. Zamordowany w obozie Żabikowo 12 VIII 1944. Jego zgon został odnotowany w aktach USC Poznań. Rodziny nie założył.

    R. Rybka – K. Stepan. Awanse oficerskie w WP 1935-1939. Kraków 2003; Encyklopedia Konspiracji Wielkopolskiej 1939-1945. Poznań 1998; M. Woźniak. Okręg Poznań AK /w:/ AK-Rozwój organizacyjny. W-wa 1996.

     

    Galica Franciszek

    [1896-1971], oficer sł. st. piechoty WP, kpt. [1924], w konspiracji SZP/ZWZ/AK, mjr [1941?], ppłk [1945?], ps. „Nowotarski”, „Ryś”, „Sęk”, „Stanisław”, vel Antoszewski vel Kotarba
    Kmdt Inspektoratu Rejonowego ZWZ Nowy Targ I 1940-VI 1941, Nowy Sącz ZWZ/AK VII 1941-VIII 1942. Okręg ZWZ-AK Kraków.
    Ur. 18 IV 1896 w Białym Dunajcu. Syn Stanisława i Marii Pawlikowskiej. Po ukończeniu w 1914 gimnazjum realnego w Krakowie zostaje wcielony do armii austriackiej. Po przeszkoleniu skierowany do szkoły rezerwy oficerów w Opawie. Po ukończeniu szkoły w 1915 skierowany na front włoski. Na froncie przebywa do 1918. Awansowany do stopnia chorążego i ppor. Po powrocie w rodzinne strony w XI 1918 wstępuje ochotniczo do WP. Wcielony w stopniu ppor. do 1. psp w Nowym Sączu. W szeregach 1 psp uczestniczy w wojnie z Ukraińcami, potem 1919-1920 na froncie wojny polsko-bolszewickiej. Po wojnie w 1922 zweryfikowany przez MSWoj. W stopniu por. sł. st. piechoty z starszeństwem 1 VI 1919. Przeniesiony z 1 psp do 69 pp w Gnieźnie na funkcję d-cy kompanii. Do stopnia kpt. sł. st. awansowany 15 VIII 1924. W 1927 przeniesiony do 72 pp w Radomiu na stanowisko m.in. d-cy kompanii. W 1931 zostaje przeniesiony do 55 pp w Lesznie. Po ukończeniu kursu dla oficerów PW i WF zostaje mianowany k-dtem obwodowym PW i WF przy 55 pp w Lesznie. We wrześniu 1939 w stopniu kpt. był dowódcą Batalionu Obrony Narodowej „Leszno”. Walczył z wrogiem na szlaku bojowym BON „Leszno”. Unika niewoli. Po zakończeniu działań kampanii wrześniowej 1939 powraca w rodzinne strony na Podhale. Już w X 1939 podczas pobytu w Krakowie nawiązał kontakty konspiracyjne w ramach SZP. W X 1939 mianowany przez płk dypl. sł. st. kaw. J. Filipowicza „ Róg” d-cę wojewódzkiego SZP w Krakowie oficerem inspekcyjnym na teren Podhala z zadaniem zorganizowania Inspektoratu Rejonowego SZP Podhale w skład, którego miały wejść obwody /powiaty/: Nowy Sącz, Nowy Targ, Limanowa i Gorlice. Po przybyciu 17 X 1939 do Nowego Sącza i po zapoznaniu się z sytuacją szybko zorientował się w trudnościach występujących na terenie obszaru rozległego Inspektoratu. Po powrocie do Krakowa i przedstawieniu sprawy zasugerował d-cy wojewódzkiemu SZP płk dypl. J. Filipowiczowi „Rogowi” utworzenie na tym terenie dwóch Inspektoratów, ponieważ nie był w stanie prowadzić pracy konspiracyjnej na tak obszernym terenie. W efekcie w XII 1939 z polecenia płk dypl. j. Filipowicza „Roga” utworzono dwa Inspektoraty: nowosądecki, którego k-dtem został mianowany mjr sł. st. F. Żak „Franek”, „Siwosz” i nowotarski, którego k-dtem został kpt. F. Galica „Ryś”. W skład Inspektoratu Rejonowego ZWZ Nowy Targ krypt. „Torf” weszły obwody: Nowy Targ, Zakopane, Rabka. Zorganizował sztab Inspektoratu. Po aresztowaniach w Zakopanem latem 1940 obwód ten zostaje przekształcony w placówkę podległa k-dzie Obwodu ZWZ Nowy Targ. Po masowych aresztowaniach wśród członków ZWZ na Podhalu przeprowadzonych w okresie III –V 1941 i aresztowaniu w V 1941 kpt. W. Szyćki ps. „Wiktor” k-dta inspektoratu ZWZ Nowy Sącz oraz rozbiciu struktur inspektoratów w VI 1941 połączono Inspektoraty Nowy Targ i Nowy Sącz. Kierownictwo nowego Inspektoratu Rejonowego ZWZ/AK Nowy Sącz objął kpt./mjr F. Galica „ Ryś”. Funkcję pełnił do VIII 1942. Awansowany przez KG ZWZ do stopnia mjr-a sł. st. 15 VIII 1940. W dniu 22 VIII 1942 został aresztowany przez gestapo na punkcie kontaktowym znajdującym się w mieszkaniu ppor. Feliksa Zdebskiego przy ul. Kalwaryjskiej w Krakowie. Punkt kontaktowy został zdradzony przez aresztowanego wcześniej przez gestapo b. k-dta Obwodu ZWZ/AK Rabka por. sł. st. piech. M. Brzozę „Tulipan”, który podjął współpracę jako agent z gestapo. Więziony w więzieniu Montelupich w Krakowie. Przeszedł ciężkie śledztwo. W czasie śledztwa był przewożony w dniu 03 X 1942 do Zakopanego. W trakcie konwoju k/miejscowości Kluczkowiec gm. Czorsztyn, gdy gestapowcy zatrzymali się w celu załatwienia potrzeb fizjologicznych, podjął udaną ucieczkę w trakcie, której został ranny. Po udzieleniu mu pomocy /opatrzenie rany i przepiłowaniu kajdanek/ przez członka siatki AK przez pewien okres czasu ukrywa się na terenie Podhala, potem wyjechał do Krakowa, gdzie w dowództwie okręgu zdał relację z zaistniałej sytuacji. W końcu X 1942 wyjechał do Lublina, potem do Milanówka i tam przebywał do końca okupacji. Po rozwiązaniu AK 19 I 1945 nadal mieszka w Milanówku. Ujawnił się w ramach akcji ujawnieniowej „Radosława” we IX 1945 w Warszawie. Miał być wówczas zweryfikowany w stopniu ppłk sł. st. z starszeństwem 1 I 1945.
    Następnie przez wiele lat mieszkał w Poznaniu i ponownie w Milanówku, gdzie w 1971 zmarł. Nie figuruje w rejestrach miejscowego USC.
    Odznaczony: VM kl. 5, nr leg. 13579 /Rozkaz KG AK z 11 XI 1943/, ZKZ z M /1 VII 1944/.
    Roczniki oficerskie MSWoj. 1924,1928,1932; P. Bauer – B. Polak. Armia „Poznań“ w wojnie obronnej 1939. Poznań 1983; G. Mazur – W. Rojek – M. Zgórniak. Wojna i okupacja na Podkarpaciu i  Podhalu 1939-1945. Kraków 1998; J. Kasperek. Podhale w latach wojny i okupacji niemieckiej 1939-1945. W-wa 1990; S. Piwowarski. Okręg Krakowski SZP/ZWZ/AK 1939-1945. Kraków 1994; J. Bieniek. Wojskowy ruch oporu – inspektorat Rejonowy AK Nowy Sącz /w/ Rocznik sądecki, t. XII/1971: Biuletyn AK „Gdański Przekaz” nr 4/1990. wykaz odznaczonych VM. Gdansk 1990; A. Zagórski. Okręg AK Kraków /w/ AK-Rozwój organizacyjny. W-wa 1996; A. Fitowa. Inspektorat Rej. AK Nowy Sącz w świetle dokumentów 1943-1945 /w/ Rocznik sądecki, t. XXII/1994: Informacja z USC Milanówek.

    Gałecki Czesław Julian

    [1906 – 2000], oficer sł. st. piechoty WP, kpt. [1939],  konspiracji SZP/ZWZ/AK/DSZ, mjr [1945], ps. „Paproć”, „Wrzos”.
    Kmdt Inspektoratu Rejonowego AK/DSZ „Północ” /Tarnowskie Góry/ IX 1943 – IX 1945. Okręg Śląsk AK/DSZ.

    Ur. 04 X 1906 w Stoczku Łukowskim na Podlasiu. Syn Tytusa i Julianny Świątek. Uczęszczał do szkoły powszechnej, którą ukończył w 1918. Następnie kształci się w gimnazjum w Siedlcach, gdzie w 1928 otrzymał świadectwo dojrzałości. Powołany do służby wojskowej, którą odbywa od IX 1928 do VII 1929 w Szkole Podchorążych Piechoty w Berezie Kartuskiej, gdzie odbył przeszkolenie unitarne. Od IX 1929 do VIII 1931 w Szkole Podchorążych Piechoty w Ostrowi – Komorowie. Promowany na stopień ppor. sł. st. piechoty 15 VIII 1931 z przydziałem do 69. pp w Gnieźnie na stanowisko d-cy plutonu. Do stopnia por. sł. st. awansowany 1 I 1934. Następnie m.in. d-ca kompanii. Po ukończeniu kursu unifikacyjnego dla dowódców kompanii i uzyskaniu pozytywnej opinii przełożonych zostaje 19 III 1939 awansowany do stopnia kpt. sł. st. W VI 1939 przeniesiony do utworzonego w III Baonu Fortecznego KOP „Małyńsk” stacjonującego w miejscowości Małyńsk gm. Bereźne pow. Kostopol na Wołyniu. W VIII 1939 przeniesiony do Batalionu Fortecznego Mikołów na Śląsku, gdzie objął funkcję adiutanta batalionu. Odbył kampanię wrześniową 1939 w szeregach baonu w składzie 23. DP na szlaku bojowym od Śląska na Lubelszczyznę. Brał udział w walkach pod Tomaszowem Lub., gdzie dostał się do niewoli niemieckiej. Po kilku dniach udało mu się uciec z obozu jenieckiego. Przedostaje się do Sosnowca i tam zamieszkał. Po nawiązaniu kontaktów z ppłk Henrykiem Kowalówką zostaje przez niego zaprzysiężony do Organizacji Orła Białego /OOB/. Następnie od XI 1939 czynny w Służbie Zwycięstwa Polski. Od XI 1939 do I 1940 jest dowódcą powiatowym SZP w Sosnowcu. Następnie do II 1941 oficer sztabu Podokręgu ZWZ Zagłębie. Po włączeniu struktur Podokręgu ZWZ do Okręgu Śląsk ZWZ i utworzeniu Inspektoratu Rejonowego ZWZ Sosnowiec od II 1941 do IV 1942 k-dt Obwodu ZWZ/AK Sosnowiec. Następnie od IV 1942 do III 1943 k-dt Obwodu AK Chrzanów. Zagrożony aresztowaniem odwołany z funkcji i skierowany na kurs dywersyjny do Warszawy. Od V 1943 do VIII 1943 pełni funkcję szefa „Kedywu” Okręgu AK Śląsk. We IX 1943 zagrożony aresztowaniem przez gestapo wyjechał do Generalnej Guberni, gdzie się ukrywał. W końcu 1943 powraca na Śląsk i kontynuuje pracę konspiracyjna w AK. Skierowany przez k-dta Okręgu AK Ślask ppłk dypl. sł. st. art. z. Janke „Waltera” na teren Tarnowskich Gór z zadaniem organizowania struktur Inspektoratu Rejonowego AK „Północ” w skład, którego weszły obwody: Tarnowskie Góry, Zawiercie, Kłobuck - Krzepice i Lubliniec. W zależności od miejsca postoju inspektora używano nazwy inspektorat Tarnogórski lub Lubliniec. Oficjalnie mianowany k-dtem inspektoratu w I 1944. Pracą inspektoratu kierował pod okupacją niemiecką, a po rozwiązaniu 19 I 1945 AK dowodzi inspektoratem w strukturach po akowskich DSZ do IX 1945 t.j. do czasu ujawnienia struktur Okręgu Śląsk DSZ przez ppłk dypl. Z. Janke „Waltera“ – k-dta okręgu. Awansowany do stopnia mjr-a sł. sł. piechoty 1 I 1945 /rozkaz KG AK z 23 I 1945/. W okresie powojennym mieszkał w Lublińcu. W III 1945 zgłasza się w RKU Lubliniec w celu uregulowania spraw związanych z służbą wojskową. W X 1945 ujawnił się formalnie przed Komisją Likwidacyjną ds. b. AK w Katowicach. Od 1946 pracuje w Zarządzie Miejskim w Katowicach na stanowisku Naczelnika Wydziału. Od jesieni 1946 pracował w różnych przedsiębiorstwach przemysłowych w Katowicach. Mieszkał w Katowicach. Po 1956 był członkiem koła ZBOW i D w Katowicach. Zajmował się sprawami odznaczeń i awansów dla b. żołnierzy AK. W 1989 mimo swego wieku należał do grona inicjatorów utworzenia Stowarzyszenia Żołnierzy AK w Katowicach. Przez kilka lat był honorowym prezesem Zarządu Okręgu ŚZŻAK Katowice. Zmarł w Katowicach 05 XII 2000. Pochowany na cmentarzu Katowice – Panewniki.
    Żonaty z Ireną Gałecką.
    Odznaczony: VM kl. 5, KW 2x, ZKZ z M, Medalem Wojska, Krzyżem AK.
    Rocznik oficerski MSWoj. 1932; R. Rybka – K. Stepan. Awanse oficerskie w WP 1935-1939. Kraków 2003; L. Głowacki. Działania wojenne na Lubelszczyźnie w 1939. Lublin 1976; Z. Janke – Walter. W AK na Śląsku. Katowice 1986; M. Starczewski. Ruch oporu na Górnym Śląsku i w Zagłębiu Dąbrowskim 1939-1945. Katowice 1988; J. Niekrasz. Z dziejów AK na Śląsku. Katowice 1993 /wyd. II/; Biuletyn Informacyjny AK nr 2/130 z 2001. Warszawa 2001; USC Katowice. Skrócony akt zgonu nr 3992/2000; Inspektorat AK Sosnowiec. Katowice 2001; A. Dziurok /opr./ Armia Krajowa i konspiracja poakowska na Ziemi Rybnickiej w latach 1942-1947.

    Gan Jan

    [1900-1971], nauczyciel, por. rez. piech. WP [1935], w konspiracji ZWZ/AK kpt. ps. „Trojan“, „Turbacz“.
    Kmdt Obwodu AK Kowel-Miasto – p. o. kmdt inspektortu AK Dubno XII 1943 -I  1944 Okręg Wołyń ZWZ/AK
    Ur.  19 X 1900 w m. Horodyszcze na Lubelszczyźnie, /wg innych ur. Rudniki pow. Kowel/syn Józefa i Emilii. Absolwent szkoły średniej. Z zawodu tevchnik. Uczestnik wojny polsko-bolszewickiej w 1920.Ukończył kurs szkoły podchorążych piechoty rezerwy. Awansowany do stopnia ppor. rez. piech. 1 IX 1929 z przydzialem mob do 82 pp w Brzściu nad Bugiem. Po odbyciu kolejnych ćwiczeń awansowano go 1 I 1935 do stopnia por. rez. piech. Pracował w zawodzie nauczyciela w Wilnie potem w Kowlu. Współoragnizator organizacji niepodległościowej „Orzeł Biały“ jesienią 1939  na terenie Kowla. Nastepnie czynny w ZWZ/AK. Kierował strukturami wywiadu i dywersji  w konspiracyjnym Obwodzie ZWZ/AK Kowel ZWZ/AK. W okresie od I 1943 – VIII 1943 pełnił funkcję kmdta Obwodu AK Kowel – Miasto. Zagrozony aresztowaniem odwołany z funkcji i przekazany do dyspozycji kmdta Okręgu AK Wołyń. Następnie pełni funkcję oficera łącznikowego w sztabie okręgu z Czechami i Węgrami. W XII 1943- I 1944 powierzono mu misję odtworzenia Inspektoratu AK Dubno. Jednak podejmowane próby nie powiodły się.  Następnie w skladzie 27 WDP, z która przeszedł na teren Lubelszczyny. Po wejściu wojsk sowieckich na teren Lubelszczyny mieszkal w Lublinie przy ul. Chłodnej Aresztowany przez NKWD był więziony od 22 X 1944 do 02 XI 1944 na Zamku Lubelskim. Po wojnie mieszkał we Wrocławiu przy ul. Staszica. Zmarł we Wrocławiu 06 X 1971. Pochowany 09 X 1971 na Cmentarzu Osobowice we Wrocławiu. Żonaty z  Ireną – Janiną z d. Poecie. /ur. 06 VI 1905- 14 II 1950 Wrocław/. Córka Wanda ur. 30 VI 1927- ? , żołnierz AK ps. „Wołynianka“ aresztowana 6 IX 1944 przez NKWD więziona na Zamku Lubelskim do 18 XI 1944 jako więzień sledczy potem jako więzień karny. Skazana przez Sąd Wojskowy Garnizonu Lubelskiego 8 XI 1944 na karę 10 lat wiezienia oraz utratę praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na lat 2. Ułaskawiona  zostaje zwolniona warunkowo z więzienia 27 I 1947. Ostatecznie w III 1947 po ponownym rozptrzeniu sorawy zastosowano wobec niej amnstie i uwją od kary. Miał syna Janusza
    Rocznik oficerski rezerw 18934; R. Rybka – K. Stepan. Awanse oficerskie w WP 1935-1939. Kraków 2003;USC Wrocław.Skrócony akt zgonu nr 3068/71; M. Fijałka. 27 WDP AK. W-wa 1986;W. Romanowski. ZWZ-AK na Wołyniu 1939-1944. Lublin 1993;J. Turowski. Pożoga. Walki 27 WDP AK. W-wa 1990’Księgi więzienia na Zamku w Lublinie 1944-1954. Lublin 2009.

    Gądzio Stefan

    [1900-1945], oficer sł. st. piechoty WP, kpt. [1936], w konspiracji ZWZ/AK, mjr [1943], ps. „Bogumił”, „Kos”, „Marek”
    Kmdt Obwodu ZWZ/AK Jędrzejów IX 1941-X 1943, Inspektoratu Rejonowego AK Starachowice XI 1943- X 1944. Okręg AK Radom-Kielce.
    Ur. 25 X 1900 w Gałkowie woj. łódzkie. Syn Walentego i Stefanii. Po ukończeniu szkoły powszechnej uczył się w gimnazjum. Od 1917 czynny w POW. Od XII 1918 służy ochotniczo w 28 pp WP w Łodzi, gdzie przechodzi przeszkolenie unitarne. W I 1919 wraz z 28 pp skierowany na Wołyń, gdzie uczestniczy w walkach z Ukraińcami, potem od V 1919 - X 1919 walczy na froncie białoruskim wojny polsko-bolszewickiej. Uczestniczy w walkach odwrotowych, a w VIII 1920 w obronie Warszawy. Następnie na Lubelszczyźnie, pod Sokalem, Dubnem, Łuckiem i Kowlem. Po ustaniu działań wojennych pełni w szeregach 28 pp służbę kordonową na linii demarkacyjnej z Rosją Sowiecką. W III 1921 wraz z 28 pp przetransportowany do Łodzi. Był awansowany do stopnia kpr. Po wojnie pozostaje w wojsku jako podoficer zawodowy. Ukończył Szkołę Podoficerską dla Podoficerów Zawodowych w Chełmnie. W 1924 awansowany do stopnia plutonowego sł. st. piechoty. W 1926 jako ekstern zdał maturę. Od VIII 1926 do VIII 1928 przebywa w Szkole Podchorążych dla Podoficerów w Bydgoszczy. Promowany na stopień ppor. sł. st. piechoty 15 VIII 1928 z przydziałem do 27 pp w Częstochowie na stanowisko d-cy plutonu. Do stopnia por. awansowany 1 I 1931. Do 1934 dowodzi kompanią. W 1934 rozkazem MSWoj. Zostaje przeniesiony do Korpusu Ochrony Pogranicza z przydziałem do pułku KOP „Głębokie”. Początkowo d-ca plutonu w kompanii szkolnej, potem dowódca kompanii granicznej w Batalionie KOP „Łużki” na Wileńszczyźnie. Na początku 1935 skierowany na kurs dowódców kompanii w Centrum Wyszkolenia Piechoty w Rembertowie, który ukończył w II 1935. Następnie od II 1935 służy jako instruktor, wykładowca wyszkolenia strzeleckiego i broni w Centrum Wyszkolenia Piechoty w Rembertowie. Awansowany do stopnia kpt. 1 I 1936. Latem 1939 skierowany do organizowanej 39. DPRez., gdzie objął funkcję d-cy kompanii sztabowej. W kampanii wrześniowej 1939 dowodzi kompanią sztabową 39. DPRez. Uczestniczy w walkach z wrogiem na Lubelszczyźnie. Ranny przebywa w szpitalu wojskowym. Jesienią 1939 zwolniony z szpitala przedostaje się do Częstochowy. Od końca 1939 czynny w konspiracji SZP/ZWZ. Należał do grona bliskich współpracowników płk F. Jędrychowskiego „Brzechwa” od III 1940 k-dta Inspektoratu Rejonowego ZWZ Częstochowa. Od IV 1940 do XI 1940 k-dt Obwodu ZWZ Częstochowa. Zagrożony aresztowaniem ukrywa się. Do VI 1941 oficer sztabu Inspektoratu ZWZ Częstochowa. W VII 1941 przeniesiony do Obwodu ZWZ Jędrzejów. Od IX 1941 do XI 1943 k-dt Obwodu ZWZ/AK Jędrzejów. Aktywny konspirator. Organizował szkolenie żołnierzy konspiracji ZWZ/AK, kursy zastępcze Podch. Rez. Piech. AK i kursy podoficerskie. Inicjator i organizator oddziałów partyzanckich na terenie obwodu. Inspirował prowadzenie wielu akcji dywersyjno-sabotażowych prowadzonych przez „Kedyw”. W uznaniu zasług awansowany do stopnia mjr-a sł. st. 11 XI 1943. Po aresztowaniu w X 1943 mjr-a „Nałęcza” / St. Łączkowskiego/ przez gestapo zostaje w jego miejsce mianowany XI 1943 k-dtem Inspektoratu Rejonowego AK Starachowice i dowodzi nim do X 1944. W okresie „Burzy” w VII 1944 był przewidywany na d-cę odtwarzanego w AK 3 pp. Leg. AK. Jednak funkcji nie objął i pozostał na zajmowanym stanowisku. Organizował doraźnie na podległym terenie oddziały AK oraz zaopatrzenie dla walczących z wrogiem oddziałów AK. W X 1944 odwołany z funkcji inspektora i przeniesiony przez k-dta Okręgu AK Radom – Kielce płk J. Zientarskiego „Ein” na stanowisko szefa Oddziału VI /BiP/ w sztabie okręgu. Po rozwiązaniu 19 I 1945 pozostaje czynny w konspiracji poakowskiej. Od II –VIII 1945 k-dt Inspektoratu NIE/DSZ Kielce. Był intensywnie poszukiwany przez UB. Musiał z tego powodu często zmieniać kwatery. Należał do grona inicjatorów przeprowadzenia akcji zbrojnej na więzienie UB w Kielcach i uwolnienia więzionych tam żołnierzy konspiracji. Kierował odprawą przeprowadzoną przed przeprowadzeniem akcji na więzienie. W dniu 04 VIII 1945 około godz. 10,00 został w Kielcach ujęty w lokalu konspiracyjnym przez funkcj. UB i uwięziony w areszcie WUBP Kielce. Podczas przesłuchań torturowany. Nie ujawnił UB żadnej informacji dot. akcji na więzienie. Po przeprowadzeniu w nocy z 5/6 VIII 1945 udanej akcji rozbicia więzienia przez Oddziału Partyzanckiego pod dowództwem kpt. A. Hedy „Szary’ i uwolnieniu kilkaset więźniów został w odwecie 06 VIII 1945 zamordowany przez ubeków w gmachu WUBP Kielce. Miejsce jego pochówku jest nieznane.
    Należał do grona najwybitniejszych dowódców i organizatorów konspiracji niepodległościowej w Okręgu Radomsko-Kieleckim ZWZ/AK/DSZ. Jego rodzina była represjonowana przez władze komunistyczne. Żona z synem mieszkała po wojnie w Gdańsku.
    Żonaty z Marią Kazimierą Gądzio /1908-1980/, miał syna Andrzeja zam. w Gdańsku.
    Odznaczony: KW, SKZ z M.
    Jego symboliczna mogiła znajduje się na cmentarzu ule w Częstochowie.
    Rocznik oficerski MSWoj. 1932; R. Rybka – K. Stepan. Awanse oficerskie w WP 1935-1939. Kraków 2003; R. Rybka – K. Stepan. Rocznik oficerski 1939. Kraków 2006; L. Głowacki. Działania wojenne na Lubelszczyźnie w 1939. Lublin 1976; W. Borzobohaty „Jodła”. Warszawa 1988; A. Ropelewski. W Jędrzejowskim Obwodzie AK. Warszawa 1986; AK. Okręg Radomsko-Kielecki. Kielce 1999; R. Śmietanka – Kruszelnicki. Podziemie Poakowskie na Kielecczyźnie 1945-1948. Kraków 2002. Informacja syna Andrzeja z Gdańska.

    Gniewkowski Józef Władysław

    [1908-1958?], oficer sł. st. piech. WP, por.[ 1935], w konspiracji ZWZ/AK/ROAK/DSZ, kpt. [1942], mjr [1945], działacz WiN, ps. „Bojar”, „Narbutt”, „Orsza”, „Poraj”, „Sambor” vel Aleksander Mirski.
    Kmdt Obwodu ZWZ Tomaszów Lub. II-IV 1940, AK/ROAK/DSZ Biłgoraj  I 1943-V 1945,Inspektoratu DSZ Chełm VI-VIII 1945, Prezes Inspektoratu WiN Chełm IX 1945-III 1947.
    Ur. 12 VI 1908 w Tomaszowie Lubelskim. Syn Edwarda i Heleny. W 1929 ukończył gimnazjum w Tomaszowie i zdał maturę. Od 15 XI 1929 do 27 VII 1930 w Szkole Podchorążych Piechoty w Różanie, gdzie przeszedł przeszkolenie unitarne. Od IX 1930 do 15 VIII 1932 w Szkole Podchorążych Piechoty w Komorowie – Ostrowi. Promowany na stopień ppor. sł. st. piechoty 15 VIII 1932 z przydziałem do 76 pp w Grodnie na stanowisko d-cy plutonu. Do stopnia por. awansowany 1 I 1935. Następnie d-ca kompanii. W kampanii wrześniowej 1939 dowodzi 4 kompanią II batalionu 76 pp w składzie 29. DP. Walczy z wrogiem w lasach sulejowskich, nad Pilicą i pod Piotrkowem Tryb. W dniu 06 IX 1939 po śmierci d-cy II batalionu mjr E. Justyniaka dowodzenie II baonem obejmuje d-ca 5 kompanii kpt. S. Myśliwski, który zostaje podczas walki ciężko ranny. W tej sytuacji J. G. obejmuje dowództwo pozostałości II bat. Dzięki swej odwadze i męstwie wyprowadza dowodzony przez siebie oddział z okrążenia. Uczestniczy potem w walkach odwrotowych. Unika niewoli. Po zakończeniu kampanii wrześniowej 1939 powraca do rodzinnego Tomaszowa Lub., gdzie się ukrywa. Od początku 1940 czynny w konspiracji ZWZ. W okresie II –IV 1940 był k-dtem Obwodu ZWZ Tomaszów Lub. Poszukiwany przez gestapo przenosi się na teren Obwodu Biłgoraj, gdzie kontynuuje działalność konspiracyjna w ZWZ/AK. Do XI 1942 k-dt Rejonu Aleksandrów. Awansowany do stopnia kpt. 11 XI 1942. Następnie od XI 1942 z-ca k-dta Obwodu AK Biłgoraj. W I 1943 mianowany k-dtem obwodu. W okresie „Burzy” dowodził całością sił AK Obwodu AK Biłgoraj. Po wejściu wojsk sowieckich w VII/VIII 1944 na teren Lubelszczyzny nie ujawnia się i pozostaje w konspiracji i nadal pełni funkcje k-dta Obwodu Biłgoraj AK. Po rozwiązaniu 19 I 1945 AK czynny w konspiracji poakowskiej ROAK, potem DSZ. W nocy z 25/26 III 1945 bierze udział w uderzeniu Oddz. Part. ROAK na filię więzienia Lubelskiego w Błudku. W okresie I – IV 1945 przeprowadził reorganizację obwodu. Po aresztowaniach dokonywanych przez UB/NKWD wśród członków podziemia uzupełniał sztab obwodu oraz podległe rejony. Awansowany do stopnia mjr –a sł. st. piech. Rozkazem nr 319 z 1 VI 1945 Delegata Sił Zbrojnych na Kraj płk dypl. J. Rzepeckiego „Wojnar”. W V 1945 odwołany z funkcji k-dta obwodu DSZ Biłgoraj i przeniesiony do K.O. DSZ Lublin. W VI 1945 mianowany k-dtem Inspektoratu Rejonowego DSZ Chełm. Po rozwiązaniu w VIII 1945 DSZ od IX 1945 czynny w WiN. Od IX 1945 do III 1947 Prezes Inspektoratu WiN Chełm. Na rozkaz Prezesa Okręgu WiN Lublin ujawnił się wraz z podległym inspektoratem w III 1947. Po akcji ujawnienia opuścił Lubelszczyznę i wyjechał do Bydgoszczy, gdzie mieszkał jego brat. Później wyjechał do Wrocławia i tu zamieszkał na stałe.
    Wg I. Cabana zmarł w 1958 we Wrocławiu. Jednak nie figuruje w rejestrach USC Wrocław.
    R. Rybka - K. Stepan. Awanse oficerskie w WP 1935-1939. Kraków 2003; J. Wróblewski. Armia „Prusy” 1939. W-wa 1986; I. Caban. Ludzie Lubelskiego Okręgu AK. Lublin 1995; R. Wnuk. Konspiracja akowska i poakowska na Zamojszczyźnie od VII 1944 do 1956. Zamość 1993; R. Wnuk. Lubelski Okręg AK-DSZ –WiN 1944-1947. Warszawa 2000; A. Zagórski. Zrzeszenie WiN w dokumentach. T. VI, cz. II. Wrocław 2000; Informacja z USC Wrocław z 1998.

    Gołębiewski Czesław

    [-1910-1971], oficer sł. st. piech., por.[1939], w konspiracji
    ZWZ/AK, kpt. [1943], ps. „Bosy”, Gołąb”, „Żyła” vel Czesław Suwalski
    Kmdt Obwodu ZWZ Wysokie Maz. V 1940-VII 1941, Inspektoratu Rejonowego IV Suwalskiego. Okręg ZWZ-AK Białystok.

    Ur. 07 VII 1910 w Dąbrówce pow. Gostynin. Syn Józefa i Józefy z d. Suwalska. Uczęszczał do gimnazjum w Gostyninie, gdzie w 1931 uzyskał świadectwo dojrzałości. Od IX 1932 do VIII 1933 w Szkole Podchorążych w Różanie, gdzie przeszedł przeszkolenie unitarne. Następnie od IX 1933 do VIII 1935 w Szkole Podchorążych Piechoty w Ostrowi – Komorowie. Promowany na stopień ppor. sł. st. piechoty 15 VIII 1935 z przydziałem do 32 pp w Modlinie na stanowisko d-cy plutonu w 5 kompanii II baonu. 19 III 1939 awansowany do stopnia por. sł. st. i mianowany d-cą 1 kompanii. W kampanii wrześniowej 1939 dowodzi 1 kompanią I baonu 32 pp w składzie 8. DP. W trakcie walk z wrogiem w rejonie Leśniewa Dolnego k/Mławy zostaje ciężko ranny. Umieszczony w szpitalu wojskowym, z którym został ewakuowany do Pińska. Po sowieckiej agresji 17 IX 1939 Pińsk znalazł się pod okupacją sowiecką. Zagrożony aresztowaniem przez NKWD, przy pomocy dr St. Kruszewskiego uciekł z szpitala i przedostał się na teren pow. Wysokie Maz. Od początku 1940 czynny w konspiracji ZWZ. Od V 1940 k-dt Obwodu ZWZ Wysokie Maz. Zorganizował grupę współpracowników, przy których pomocy organizuje struktury terenowe. Zagrożony aresztowaniem na początku VII 1941 odwołany z funkcji k-dta. Po przekazaniu dowództwa obwodu por. St. Żukowskiemu „Maciek” pozostaje nadal w konspiracji. W IV 1942 mianowany przez ppłk W. Liniarskiego „Mścisława” – k-dta Okręgu AK Białystok k-dtem Inspektoratu IV Suwalskiego AK. Funkcję objął w V 1942. W XI 1942 z powodu choroby /odnowienie ran z wojny 1939/, nie mógł należycie wykonywać swych obowiązków. W związków z tym odwołany z funkcji i skierowany na urlop zdrowotny. W III 1943 aresztowany przez patrol żandarmerii niemieckiej w Wiźnie, skąd został odbity przez oddział AK dowodzony przez kpt. J. Tabortowskiego „Bruzda”. Ze względu na stan zdrowia urlopowany do XII 1943. Awansowany do stopnia kpt. sł. st. 11 XI 1943. Po powrocie do służby konspiracyjnej był m.in. wykładowcą na kursach konspiracyjnej Szkoły Podchorążych Rez. Piechoty AK i kursach podoficerskich. Przeniesiony do sztabu KOB AK na stanowisko referenta w Oddz. IV, a potem zastępcy szefa oddz. III. Po wejściu w VIII 1944 wojsk sowieckich na teren Białostocczyzny ukrywał się w Gawronach. Po rozwiązaniu 19 I 1945 AK nie prowadził działalności konspiracyjnej. Wiosną 1945 wyjechał z żoną Danutą do rodzinnej Dąbrówki i zamieszkiwał u swej matki. Ponieważ miejscowe UB przejawiało zainteresowanie jego osobą latem 1945 wraz z żoną wyjechał na Pomorze Zachodnie. Zamieszkał pod nazwiskiem Czesław Suwalski w Maszewie pow. Nowogard. W latach 1945-1947 wspólnie z żoną prowadził w Maszewie restaurację. W III 1947 ujawnił się i powrócił do nazwiska rodowego. Był represjonowany przez UB, wielokrotnie zatrzymywany i przesłuchiwany. W związku z szykanami zmienia pracę. Od 1948 do 1952 pracuje jako księgowy w Gminnej Spółdzielni w Maszewie. W 1952 przenosi się do Nowego Dworu Maz., gdzie pracuje jako księgowy w miejscowej Spółdzielni Pracy. Od 1964 zatrudniony jako księgowy w Gdańskim Przedsiębiorstwie Robót Drogowych. Na stałe mieszka nadal w Nowym Dworze Maz. Podczas pobytu służbowego w Pile zmarł tam nagle 05 XI 1971. Pochowany w grobie rodzinnym na cmentarzu w Białotarsku pow. Gostynin.
    Żonaty od 1943 z Danutą Sieja, żoł. AK ps. „Wisła”. Miał z tego związku 2 córki: Wiesławę zam. Pecio/ur.1946/ zamieszkałą w Warszawie i Grażynę zam. Pochodyniak /ur. 1948/ zamieszkałą w Toronto / Kanada/. Rozwiedziony w 1960. Po raz drugi żonaty z Anną Cicharską.
    Od 1957 był członkiem Koła ZBOW i D w Nowym Dworze. Awansowany do stopnia mjr-a przez MON.
    Odznaczony: VM kl. 5, KW2x, SKZ z M.

    R. Rybka – K. Stepan. Awanse oficerskie w WP 1935-1939. Kraków 2003; L. Głowacki. Obrona Warszawy i Modlina w 1939. W-wa 1985; W. Żarski – Zajdler. Ruch oporu na Białostocczyźnie 1939-1944. Ref. Materiałowy, cz. 1-4. W-wa 1966; Z. Gwozdek. Białostocki Okręg ZWZ-AK 1939-1945, cz. 1, Białystok 1993, K. Krajewski – T. Łabuszewski. Białostocki Okręg AK-AKO VII 1944 - VIII 1945 W-wa 1997; ks. St. Kossakowski. Byłem adiutantem „Mścisława”. Rajgród 1999; Z. Gwozdek. Okręg Białystok AK /w:/ AK-Rozwój organizacyjny. W-wa 1996; Informacja udostępniona przez p. Danutę Wasilewską b. żonę Cz. G. zam. Toronto. List z 10 VIII 1990; USC Piła. Skrócony akt zgonu nr 203/1971.

     

    Gołębiewski Marian

    [1911-1996], nauczyciel, urzędnik, kpr. rez. piechoty [1935], żołnierz PSZ, ppor. rez. cc [1942], AK, por. 11 XI 1944, ROAK/DSZ, kpt. [1 VI 1945], działacz WiN, ps. „Irka”, „Korab”, „Lotka”, „Ster”, „Swoboda”, vel Marian Gortat, vel Marian Śliwa
    Kmdt Obwodu AK/ROAK/DSZ Hrubieszów, inspektoratu DSZ/WiN Zamość.
    Ur. 16 IV 1911 w Płońsku. Syn Stanisława /szewca/ i Józefy z d. Sęp. Do 1922 mieszkał w Płońsku, gdzie uczęszczał do szkoły powszechnej, a następnie uczył się w Seminarium Nauczycielskim w Kcyni, a od 1927 w Słupcy, gdzie w 1931 ukończył 5 kursów uzyskując dyplom nauczyciela. Od IV 1934 do IV 1935 odbywał służbę wojskową w 59 pp w Inowrocławiu. W V 1937 i w VII 1939 odbył w stopniu kpr. Ćwiczenia wojskowe w VIII dyonie żandarmerii w Toruniu. W latach 1933 – 1938 był członkiem zarządu Klubu Sportowego „Goplania” w Inowrocławiu. Od XI 1934 do II 1939 pracował zawodowo jako urzędnik biurowy w fabryce cykorii „Franek” w Inowrocławiu. Od III 1939 do IX 1939 pracował jako nauczyciel geografii i historii i WF w szkole powszechnej w Kołomyi. We IX 1939 nie był zmobilizowany do WP. 18 IX 1939 wraz z wojskiem przekroczył granicę polsko-rumuńską. Przebywał w obozie wojskowym dla internowanych w m. Dobra k/Tulczy, a następnie w obozie dla internowanych w Craiovej, skąd 27 X 1939 uciekł, pomagając w ucieczce jeszcze 5 Polakom z Czerniowiec. Po uzyskaniu paszportu w konsulacie bukareszteńskim, koleją przez Jugosławię i Włochy /Belgrad, Triest, Mediolan, Modane / przedostał się do Francji, gdzie dotarł 09 XI 1939. Od 11 XI 1939 przebywał w obozie wojskowym, w Coëguidan, gdzie wstąpił do Szkoły Podchorążych. W IV 1940 awansowany do stopnia sierż. podch. Od 15 IV 1940 służył w I baonie 1 pułku 1 Dywizji Grenadierów, gdzie pełnił funkcję z-cy d-cy plutonu. Brał udział w walkach z Niemcami w VI 1940. 21 VI 1940 dostał się do niewoli niemieckiej, skąd zbiegł w nocy z 4/5 X 1940. Następnie przebywa na terenie Francji w strefie nieokupowanej. W grupie 8 osób zorganizowanej przez siebie grupy wyruszył 24 IV 1941 z Marsyli i przekroczył granicę hiszpańską k/ Figueres. W pociągu na trasie Barcelona – Madryt aresztowany przez Hiszpanów i by uniknąć obozu koncentracyjnego w Miranda de Ebro, wyskoczył z pociągu i uciekł . Dotarł do Madrytu, a stąd do Lizbony. Wyruszył jachtem na pełne morze, skąd został zabrany przez statek „Aguilla” płynący do Gibraltaru. 13 VII 1941 przybył do Glasgow w Wlk. Brytanii, gdzie otrzymuje przydział do WP. Przydzielony do II baonu 1 Brygady Strzelców, gdzie pełnił funkcję z-cy d-cy plutonu. Po zgłoszeniu się do służby w kraju z dniem 24 IV 1942 przeszedł do dyspozycji Oddziału VI Sztabu NW. Przeszedł przeszkolenie konspiracyjne ze specjalnością dywersji i 24 VIII 1942 zaprzysiężony w Audley End. Awansowany do stopnia ppor. rez. 01 X 1942. W nocy z ½ X 1942 wykonał skok na placówkę odbiorczą „Zamek” w rejonie Dęblina. Następnie przebywał w Warszawie, gdzie przechodził aklimatyzację. W XI 1942 otrzymał przydział na stanowisko szefa Kedywu Inspektoratu Rejonowego AK Radzyń Podlaski w Okręgu AK Lublin. Przebywał na melinie konspiracyjnej w majątku Łykoszyn. Zorganizował m. in. sieć dywersji, prowadził szkolenie oraz utworzył kilka patroli, które  z powodzeniem uderzały na niemieckie transporty, wysadzały mosty, likwidowały konfidentów i gestapowców. Główny jednak ciężar akcji przeciwniemieckiej był kierowany przeciwko niemieckiej akcjom pacyfikacji Zamojszczyzny. Walki prowadziły zaczątki oddziałów partyzanckich AK „Korsarza” i „Podlaskiego”. 23 IV 1943 przeprowadził akcję uwolnienia z więzienia w Zamościu żony i syna k-dta obwodu AK Tomaszów Lub. mjr-a W. Szczepankiewicza „Drugaka”. W X 1943 mianowany k-dtem obwodu AK Hrubieszów. Obwód przejął w bardzo trudnym okresie, po fali wysiedleń i narastania napaści nacjonalistów ukraińskich. Musiał odtworzyć od podstaw nowy sztab obwodu oraz przeorganizować struktury terenowe. Zorganizował łączność i wywiad. Oraz wydawanie „Tygodnika Żołnierza AK”. Główny nacisk położył na zorganizowanie terenu do obrony przed oddziałami UPA, zaciekle atakujących ludność polską, głównie na wsiach. Aktywnie uczestniczył w walkach z UPA oddziały AK dowodzone przez por. Stefana Kwaśniewskiego „Lux”, ppor. Kazimierza Wróblewskiego „Maryśka”, ppor. Stanisława Witamborskiego „Mały” i ppor. Karola Bojarskiego „Wyga” oraz ppor. Sergiusza Konopa „Czarusia”. W VI 1944 udał się na odprawę Komendy Inspektoratu Rejonowego AK Zamość we wsi Bondyrz k/Zwierzyńca, która odbyła się 16 i 17 VI 1944. Razem ze Zgrupowaniem Oddziałów Part. AK i BCh mjr-a „Kaliny” /Edwarda Markiewicza/ znalazł się w okrążeniu w trakcie przeprowadznej przez Niemców operacji przeciwpartyzanckiej „Sturmwind II”, która swym zasięgiem objęła rejon Puszczy Solskiej i okolicznych lasów. 18 VI 1944 został lekko ranny w czasie walk, gazu przebywał przy oddziale por. „Wira” /Konrada Bartoszewskiego/ 23 VI 1944 brał udział w kontrataku na pozycje niemieckie w rejonie Karczmisk, zaś 25 VI 1944 został ciężko ranny w rejonie m. Osuch. Mimo ran zdołał się przebić przez pierścień okrążenia z oddziałem „Wira”. Przez dłuższy czas leczył się na melinach i m. in. w szpitalu u dr Z Klukowskiego w Szczebrzeszynie i Kawęczynie. Nie powrócił już do Hrubieszowa zajętego 23 VII 1944 przez A. Cz. Jednak zgodnie z wytycznymi dowództwa AK złożył wizytę d-cy sowieckiemu, podając fałszywy adres zamieszkania. Dalej pełnił funkcję k-dta obwodu AK Hrubieszów. Po rozwiązaniu 19 I 1945 AK pozostaje w konspiracji poakowskiej ROAK/DSZ potem WiN. Był awansowany do stopnia por. rez. 11 XI 1944. Kieruje akcjami zbrojnymi przeciwko siłom komunistycznym. Awansowany rozkazem DSZ na Kraj nr 319 z 1 VI 1945 do stopnia kpt. rez. W IV 1945 po aresztowaniu przez UB/NKWD w Warszawie mjr-a A. Pstrockiego „Prawdzica”, „Wacława” inspektora zamojskiego AK/ROAK obejmuje jego obowiązki. W V 1945 mianowany formalnie k-dtem Inspektoratu Rejonowego DSZ Zamość. Prowadził w V 1945 rozmowy z przedstawicielami UPA. W VI1945 odwołany z funkcji inspektora i przeniesiony na stanowisko szefa sztabu Okręgu Lublin DSZ, a od IX 1945 Okręgu WiN Lublin. 21 I 1945 po przyjeździe do Warszawy na spotkanie z k-dtem Obszaru centralnego WiN Józefem Rybickim „Maciej został aresztowany na kwaterze przy ul. Widok i uwięziony w areszcie MBP przy ul. Koszykowej. Był przesłuchiwany przez kierownika IV Wydział Śledczego MBP mjr-a Józefa Różańskiego, następnie przez oprawców MBP A. Humera, J. Duszę, J. Kędziora, L. Serkowskiego, B. Szymańskiego i K. Cielaka. Podczas przesłuchan bity i maltretowany psychicznie i fizycznie. 23 I 1946 przewieziony do więzienia na Mokotowie, gdzie siedział w celi nr 56, i potem nago w karcerze. /Bunkrze betonowym/. Odmroził sobie wówczas nogi i ręce. Umieszczano go też w celi z chorymi z zaawansowaną gruźlicą. Stosowane wobec niego metody miały go zmusić do przyznania się do zarzucanych mu fałszywych zarzutów. Akt oskarżenia zatwierdził mjr Józef Różański. Sądzony razem z I Zarządem Głównym WiN. w wyniku rozprawy przed WSR Warszawa która odbyła się w dniach 4-30 I 1947 został skazany wyrokiem WSR z 03 II 1947 na karę śmierci jako jedyny z oskarżonych. Sygnatura akt Sr. 947/46. Sądzony przez WSR Warszawa w składzie płk dr Władysław Tarnowski – przewodniczący, śedziowie ppłk mgr Jan Hryckowian, kpt. Stanisław Karczmarek, protokolant por. Tadeusz Jegierski, w obecności Naczelnego Prokuratora WP płk Henryka Foldera i obrońcy. Decyzją B. Bieruta , który skorzystał z prawa łaski, karę śmierci zamieniono na bezterminowe więzienie. 14 VII 1947 WSR na posiedzeniu niejawnym po zastosowaniu amnestii zmniejszył mu wyrok do 15 lat więzienia. 12 III 1949 przewieziony do CWK w Rawiczu, a 08 I 1952 przewieziony z CWK Rawicz do CWK Wronki. Od 30 VI 1952 więziony w wiezieniu w Sieradzu, gdzie 02 XII 1955 wieczorem z kilkoma współwięźniami i strażnikiem E. Matusiakiem zorganizował bunt celem ucieczki. Obezwładniono wówczas kilku strażników, otworzono cele i wydostano się na zewnątrz. W wyniku strzelaniny i blokady bramy głównej więzienia, otoczony, poddał się. 27 II 1956 ponownie skazany na dożywotnie więzienie i przewieziony do CWK Wronki. Na podstawie amnestii z 27 IV 1956 WSG w Warszawie 05 V 1956 zmniejszył mu karę do 10 lat więzienia. Zwolniony warunkowo z CWK Wronki 21 VI 1956. Po wyjściu z więzienia powraca do Warszawy gdzie zamieszkał na stałe. Od 1 XII 1956 do 16 VI 1957 pracuje w Biurze Informacji i Zleceń, a następnie w Biurze Techniczno-Usługowym Spółdzielni „Wspólna Sprawa” jako pracownik umysłowy. Od 01 X 1959 do 30 IX 1960 zatrudniony dorywczo, Następnie pracuje m. in. w „Inco” i firmie „Elektrosan”. Z dniem 1 VI 1966 zatrudniony w przedsiębiorstwie Wagonów Sypialnych i Restauracyjnych „Wars” jako st. referent ds. gospodarki materiałowo-magazynowej. Zatrudniony tu do 20 IX 1970. Był jednym z twórców organizacji opozycyjnej wobec reżimu komunistycznego „Ruch”, gdzie posługiwał się ps. „Tomasz”. 20 VI 1970 został aresztowany przez SB na Targach w Poznaniu i przewieziony na ul. Rakowiecką w Warszawie. Zatrzymano wówczas innych działaczy „Ruchu”. 23 X 1971 skazany został przez Sąd Wojewódzki dla m. Warszawy na 4 lata i 6 miesiecy więzienia. Sądzony przez SW w skladzie: Ryszard Borecki przewodniczący i jako ławnicy Krystyna Hachulska i Bogdan Koryszewski. Protokolanci B. Baronowska i J. Trzskoma, G. Dziarska. Jego obrońcami byli W. Siła – Nowicki i W. Lis-Olszewski. W wyniku amnestii 28 VIII 1974 opuścił więzienie. Był współorganizatorem „Ruchu Obrony Praw Człowieka i Obywatela /ROPCiO/. Był autorem listu do ministra spraw wewnętrznych PRL gen. Kowalczyka z x 1979. Od 26 XI 1974 do 05 III 1975 zatrudniony w Zakładach Telewizyjnych, a od 08 III 1975 do 31 VII 1978 w Spółdzielni pracy „Centralne Laboratorium Chemiczne” w Warszawie jako chałupnik. W końcu VIII 1980 był dwukrotnie aresztowany przez SB. W 1982 wyjechał do USA do siostry. W USA ukończył kurs szkoły pielęgniarskiej i pracował dorywczo. Działał w USA na rzecz niepodległości i suwerenności Państwa Polskiego. Był współautorem listów otwartych do prezydenta Lecha Wałęsy piętnujących układy „Targowickie” z komunistami bądź ich satelitami. W 1991 zweryfikowany w stopniu płk-a w st. sp., a w 1994 odznaczony przez Wałęsę Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski. Był orędownikiem pojednania i współpracy narodu polskiego i ukraińskiego, w kraju i za granicą/ USA, Kanada. Po 1989 przyjeżdżał wielokrotnie do Kraju, czynnie uczestnicząc w wielu spotkaniach kombatancko-patriotycznych jak na Zjeździe Żołnierzy 27 WDP AK we IX 1994. Działał w ŚZŻAK oraz Związku b. Żołnierzy AK w Chicago. 22 I 1992 Zarząd Główny Zrzeszenia WiN we Wrocławiu wystąpił z wnioskiem o uznanie za nieważny wyrok z 03 II 1947 w sprawie przeciwko członkom i Zarządu Głównego WiN. 24 VI 1993 SW w Warszawie wydał postanowienie o uznaniu za nieważny wyrok b. WSR Warszawa z dnia 03 II 1947, co jest równoznaczne z uniewinnieniem i oznacza pełną rehabilitację. Mieszkał w Staten Island stan Nowy Jork i w kraju.
    Odznaczony: VM kl. 5, KKOOP.
    Od 1962 był żonaty z Stanisławą z Konińskich /ur. 1924/ st. inspektorką w NBP, z którą miał syna Tadeusza /ur. 1962/ taksówkarza i córkę Marię Wiktorię, zamężną Bacowską, pracownika umysłowego.
    Zmarł 18 X 1996.
    K. A. Tochman. Pułkownik Marian Gołębiewski /w:/ ZH WiN nr 10. Kraków IX 1997 /tu obszerna bibliografia/; A. Zagórski. Biogram M. G. /w:/ Biuletyn „Orzeł Biały” nr 12/63/ z XII 1996. Kraków 1996; R. Wnuk. Lubelski Okręg AK-DSZ i WiN 1944-1947. W-wa 2000; I. Caban. Ludzie Lubelskiego Okręgu AK. Lublin 1995; A. Zagórski. Zrzeszenie WiN w dokumentach, t. VI, cz. II. Wrocław 2000/tu obszerna bibliografia/; rozkaz Delegata Delegatury Sił zbrojnych na Kraj płk-a dypl. j. Rzepeckiego „Wojnar” nr 319 z 1 VI 1945. W-wa 2004.

    Górski Bohdan

    [1897-1942], legionista, dowborczyk, oficer sł. st. piechoty WP, kpt. [1929] w konspiracji SZP/ZWZ/AK, mjr [1940], ps. „Bogdan”, „Fela”, „Łysy”, „Tygrys”, „Zawada”, „Żebrak” vel Aleksy Smirnow
          
    Ur.09 X 1897 w Piotrkowie Trybunalskim. Syn Feliksa i Jadwigi z d. Bałdowska. W Piotrkowie uczęszcza do szkoły powszechnej, potem gimnazjum. 30 VIII 1915 zgłasza się ochotniczo do Legionów Polskich. Wcielony do 6 pp Leg. Po krótkim intensywnym szkoleniu zostaje wraz z 6 pp Leg. 15 IX 1915 pod dowództwem ppłk Mieczysława Neugebauera „Norwid” skierowany na front wschodni. Na początku X 1915 6 pp Leg. wszedł w skład III Brygady Legionów Polskich. Uczestniczy we wszystkich bojach toczonych przez 6 pp Leg. Od 31 X 1915 do 05 XI 1915 walczy pod Kostiuchówką, później nad Styrem na Wołyniu. 08 III 1916 zgłasza się na ochotnika do patrolu, który miał za zadanie rozpoznanie sił rosyjskich. W trakcie wykonywania zadania doszło do walki z Rosjanami, podczas której zostaje ranny i wzięty do niewoli, a następnie umieszczony w szpitalu wojskowym. Po wyleczeniu ran osadzony w obozie jenieckim. 20 X 1917 na terenie Białorusi wstąpił do I Korpusu Polskiego dowodzonego przez gen. Józefa Dowbora – Muśnickiego. Przydzielony do 2. DS. i skierowano na kurs podoficerski, który ukończył w stopniu kpr. Walczył z bolszewikami na Białorusi. W VI 1918 Niemcy rozbroili 2. DS. 03 VII 1918 powraca do Piotrkowa Tryb. 18 X 1918wstępuje do Polskiej Siły Zbrojnej /PSZ/. Od II 1919 służy w 7 pp Leg., potem 14 III 1919 w stopniu kpr przeniesiony na stanowisko d-cy sekcji do 5 pp Leg., wycofanego z frontu ukraińskiego i zakwaterowanego w celu uzupełnienia stanów i odpoczynku w Komorowie/Ostrowi. W III 1919 w składzie 5 pp Leg. 2. DP Leg. wyruszył na front litewsko – białoruski wojny z bolszewikami. W IV 1919 uczestniczy w zdobyciu Lidy, potem w walczy o Wilno. W V 1919 2. DP Leg. zostaje przemianowana na 1 . DP Leg. Dywizją dowodzi gen. E. Rydz – Śmigły. Latem 1919 walczył z bolszewikami na Ukrainie. Uczestniczy w ofensywie kijowskiej. W dniu 08 V 1920 wkroczył z 1 DP Leg. do Kijowa. Następnie uczestniczy w walkach obronnych i odwrotowych nad Dnieprem, pod Browarami, Olszanicą nad Styrem i w rejonie Włodawy. W VI 1920 walczy o Białystok, potem o Grodno, a we IX 1920 o Lidę. W dniu zawarcia zawieszenia broni 5 pp Leg. stacjonował w rejonie Mińska Litewskiego. W I 1921 w stopniu sierż. skierowany do Wielkopolskiej Szkoły Podchorążych Piechoty w Bydgoszczy. Zdał tam maturę. Po ukończeniu podchorążówki promowany na stopień ppor. sł. st. piechoty z starszeństwem 1 VI 1922 z przydziałem do 54 pp w Tarnopolu na stanowisko d-cy plutonu. W okresie II – VIII 1923 przebywał na kursie doszkalającym dla oficerów młodszych w Grudziądzu, który ukończył z 5 lokatą. Po powrocie do 54 pp z dniem 17 VIII 1923 zostaje przeniesiony na stanowisko d-cy plutonu i instruktora do Baonu Podchorążych Rez. Piechoty Nr 6 przy 54 pp w Zaleszczykach W 1923 zweryfikowany przez MSWoj. W Warszawie w stopniu por. sł. st. piech. z starszeństwem 1 VI 1921 /lokata 155/. Z dniem 11 VIII 1928 przeniesiony do 68 pp we Wrześni na stanowisko, d-cy plutonu w kompanii szkolnej. Od 30 XII 1928 do 05 III 1930 oficer administracyjno-materiałowy 68 pp. Awansowany do stopnia kpt. sł. st. 1 I 1929. /lokata 69/. Od 06 III 1930 dowodzi 7 kompanią strzelecką w III baonie 68 pp. 19 IX 1930 mianowany d-cą kompanii szkolnej. Od 20 III 1931 powraca na stanowisko d-cy 7 kompanii. W połowie lat trzydziestych przeniesiony do 25 pp w Piotrkowie Tryb., gdzie pełni różne funkcje, m.in. d-ca 4 kompanii w II baonie. W VIII 1939 przeniesiony do Ośrodka Zapasowego 7 DP w Piotrkowie Tryb. W kampanii wrześniowej 1939 dowodził batalionem w 146 pprez. Walczył z wrogiem nad Rozprzą i na przedpolach Piotrkowa. Po zakończeniu kampanii wrześniowej powraca do rodzinnego domu w Piotrkowie. Na przełomie IX/X 1939 wraz z grupą oficerów z 25 pp utworzył wojskową organizację konspiracyjną, którą kierował b. d-ca 25 pp płk dypl. Adam Świtalski. W końcu X 1939 zostaje przekazany do dyspozycji ppłk dypl. L. Okulickiego - d-cy wojewódzkiego SZP w Łodzi. Wyznaczony na funkcję oficera organizacyjnego SZP na teren Łasku i Wielunia. Tereny Łasku i Wielunia wkrótce pozostały poza granicami GG. Organizował na tym terenie siatki konspiracyjne SZP, potem ZWZ. Od I – III 1940 pełni funkcję organizatora i szefa komórki Oddz. III K.O. ZWZ Łódź. W III 1940 zostaje mianowany k-dtem Inspektoratu Rejonowego ZWZ/AK Sieradzko-Wieluńskiego. Podlegały mu obwody: Sieradz, Wieluń i okresowo Łask. Aktywny konspirator i organizator siatki konspiracyjnej na podległym terenie. W uznaniu zasług awansowany do stopnia mjr sł. st. przez KG ZWZ 15 VIII 1940. W swej pracy konspiracyjnej korzystał z pomocy rodzin m.in. ppor. Z. Ziemniewicza „Lubicz” z Dobrej – kdta Obwodu ZWZAK Łask i lekarza weterynarii A. Balickiego z Łasku. Miał swoje kwatery w Sieganowie, Zwierzyńcu i w Łopatkach, gdzie ukrywała się jego żona z córkami. Wielokrotnie przekraczał granicę z GG. Zagrożony aresztowaniem uzyskał zgodę k-dta Okręgu AK Łódź na przeniesienie do pracy konspiracyjnej na innym terenie. W dniu 12 X 1942 przeprowadzał przez granicę trzech kursantów udających się na kurs dywersyjny do Warszawy. W dniu 21 X 1942 we wsi Mazurki wracając z Piotrkowa został zatrzymany na komorze celnej przez patrol Grenzschutzu, który dopatrzył się uchybień w dowodzie jego tożsamości. Legitymował się dowodem rosyjskim na nazwisko Aleksy Smirnow. Próbował uciekać, ale został   postrzelony przez żołnierzy patrolu. Ciężko ranny, zostaje ujęty i przewieziony do szpitala na Starym Mieście w Pabianicach, gdzie przebywał jako Aleksy Smirnow. Pilnowany przez żandarmów niemieckich. W sztabie obwodu AK Łask rozważano możliwość jego odbicia. Zanim podjęto decyzję o jego odbiciu, pomimo wysiłków lekarzy polskich w dniu 23 X 1942 w wyniku odniesionych ran zmarł. Gestapo początkowo oczekiwało, że ktoś z rodziny zgłosi się po zwłoki, potem zdecydowało o anonimowym pochówku na miejscowym cmentarzu. Wywiad AK zdobył informacje o lokalizacji jego grobu, jednak dopiero w 1968 jego prochy zostały ekshumowane i pochowane na cmentarzu katolickim w Łasku.
    W Kolegiacie w Sieradzu umieszczono tablicę poświęconą jego pamięci. Jego nazwisko znajduje się także na pomniku poświęconym pamięci żołnierzy Szarych Szeregów i AK w Pabianicach.
    Odznaczony: VM kl. 5 nr 13186, KW 2x, KN, SKZ, SKZ z M, Medalem Wojska, Medalem pamiątkowym za Wojnę 1918-1921.
    Żonaty miał dwie córki i syna. Jego rodziną do końca okupacji opiekowała się AK.

    Roczniki oficerskie MSWoj. 1924,1928,1932; W. Jaskulski. Z działalności ZWZ-AK na Ziemi Sieradzkiej 1939-1945. Łodź 2000; T. Łaszczewski. Biogram B. G. /w:/ MSBUDN 1939-1956, t.9, Kraków 2003. Tam pozostała bibliografia.

     

    Górski Jerzy [-]. „Paweł”
    kmdt Inspektoratu Rejonowego Puławy ZWZ w  1941

    Podobno oficer sł. st. sap. WP. Na teren Okręgu Lublin ZWZ przybył wiosną 1941 z ekipą płk-a L. Bittnera „Halka”. Od wiosbny 1941 kmdt Inspektoratu Rejonowego ZWZ Puławy. Aresztowany przez niemców w VIII 1941 w Michowie ale udało mu się zbiec. Opuścił teren inspektoratu.
    Dalsze losy n/n
    I. Caban. Ludzie Lubelskiego Okręgu AK. Lublin 1995.

     

    Grabiński Józef Bolesław

    [1907-1942], oficer sł. st. piechoty, kpt. [1938], w konspiracji ZWZ/AK, ps. „Filip”, „Pomian”, vel Józef Święcicki
    Kmdt Inspektoratu Rejonowego ZWZ/AK Łódź IX 1940-VII 1942. Okręg ZWZ/AK Łódź.

    Ur. 06 XI 1907 w Wieluniu. Syn Stanisława i Jadwigi z Parnowskich. W 1926 ukończył w Wieluniu gimnazjum im. Tadeusza Kościuszki, gdzie zdał maturę. Od IX 1926 do VIII 1927 odbył służbę wojskową w Szkole Podchorążych Rez. Piechoty w Różanie, następnie od IX 1927 do VIII 1929 w Szkole Podchorążych Piechoty w Ostrowi- Komorowie. Promowany na stopień ppor. sł. st. piechoty 15 VIII 1929 z przydziałem na stanowisko dowódcy plutonu w 27 pp w Częstochowie. Do stopnia por. awansowany 1 I 1932. Mianowany d-cą kompanii. Do stopnia kpt. awansowany 19 III 1938. W kampanii wrześniowej 1939 bierze udział na stanowisku adiutanta d-cy 27 pp. Walczył z wrogiem na szlaku bojowym 27 pp. Unika niewoli. Następnie od X 1939w oddziale mjr-a sł. st. kaw. H. Dobrzańskiego „Hubala”, gdzie dowodzi kompanią. Od 13 III 1940 czynny w konspiracji ZWZ na terenie Łodzi. Od III 1940 do VIII 1940 kmdt Obwodu ZWZ Łódź-miast0, a od IX 1940 Kmdt Inspektoratu Rejonowego ZWZ/AK Łódź. Prowadzi aktywną działalność konspiracyjną na podległym terenie, przeprowadzał m. in. scalenie organizacji konspiracyjnych, rozbudował siatkę „Związku Odwetu”. W dniu 17 VII 1942 zostaje aresztowany w Łodzi przez gestapo i uwięziony. Torturowany podczas przesłuchań nie załamał się. 22 VII 1942 popełnił w celi więzienia samobójstwo. Należał do grona najwybitniejszych żołnierzy konspiracji łódzkiej ZWZ/AK.
    Odznaczony VM kl. 5, nr 13187. Pośmiertnie awansowany rozkazem KG AK do stopnia mjr-a sł. st. piechoty.

    Rocznik oficerski MSWoj. 1932; R. Rybka – K. Stepan. Awanse oficerskie w WP 1935-1939. Kraków  2003; Z. Kosztyła. Oddział Wydzielony WP mjr-a „Hubala”.W-wa 1987; E. Wawrzyniak. Okręg Łódzki AK /:/ AK-Rozwój organizacyjny. W-wa 1996; M. Budziarek /opr./ Okręg Łódzki AK Łódź 1988. 

     

    Gronowski Jerzy Stanisław

    [1908-1992], prawnik, oficer rez. piechoty WP, ppor. [1934], w konspiracji ZWZ/Ojczyzna/, AK/DSZ, WSGO „Warta”, ps. „Michał” vel Krzysztof Kochanowski vel Krzysztof Krasowski vel Jerzy Tarnowski. Więzień polityczny PRL.
    Kmdt Inspektoratu DSZ/WSGO „Warta” Leszno. Okręg DSZ Poznań.

    Ur. 11 VII 1908 w Kielcach. Syn Stefana i Marii z d. Gaczorkowska. W 1914 ewakuowany z rodzicami z Kielc do Ufy /Ural/ potem Irkucka i Aczyńska. W 1922 powraca do kraju. W 1928 ukończył Państwowe Gimnazjum im. św. Stanisława Kostki w Kościanie, gdzie zdał maturę. W latach 1928 -1933 studiował prawo na wydziale Prawno-Ekonomicznym UP w Poznaniu. Od IX 1932 do VII 1933 odbywał służbę wojskową w Szkole Podchorążych Rez. Piechoty w Zambrowie. Przeniesiony do rez. w stopniu tytularnego sierż. podch. rez. piechoty. Do stopnia ppor. rez. awansowany w 1935 z starszeństwem 1 I 1934 z przydziałem mobilizacyjnym do 55 pp w Lesznie. Ewidencyjnie podlega PKU Kościan. Od 1 VII 1934 do 25 VIII 1939 był aplikantem adwokackim w Lesznie i Śmiglu. W okresie studiów aktywny członek SN i OWP. Pełnił m.in. funkcję prezesa Zarządu Powiatowego SN na powiat śmigielski i kościański. Członek Wydziału Woj. OWP w Poznaniu, potem w Katowicach. Zmobilizowany do WP 25 VIII 1939 i wcielony do 55 pp w Lesznie na stanowisko adiutanta 2 baonu 55 pp. Jako prawnik był członkiem Sądu Wojennego przy Wielkopolskiej Brygadzie Kawalerii. Uczestniczył w sądzeniu niemieckich dywersantów w Lesznie. Brał udział w bitwie nad Bzurą. Unika niewoli. Poszukiwany przez gestapo listem gończym na terenie Wielkopolski ukrywa się w Kielcach, potem w Jędrzejowie, gdzie w V 1940 został zaprzysiężony przez kpt. A. Jastrzębskiego „Grota” – k-dta Obwodu ZWZ do ZWZ w Obwodzie Jędrzejów. Zagrożony aresztowaniem jesienią 1940 wyjechał do Lublina, a następnie jesienią 1941 do Warszawy. Latem 1942 działa w organizacji „Ojczyzna” zaprzysiężony przez Jana Jacka Nikischa „Sławka”. Skierowany do Wydziału Organizacyjnego. Od jesieni 1942 do końca 1944 kierownik Wydziału Organizacyjnego. Rozbudował siatkę organizacyjną w Lublinie, Warszawie, Kielcach, Starachowicach, Radomiu, Łowiczu. Przeprowadzał inspekcje, odprawy i szkolenia. Współorganizował Korpus Zachodni AK, którego kadra wywodziła się m.in. z „Ojczyzny”. Po utracie łączności i kontaktów w związku z przesunięciem się frontów nie prowadzi żadnej działalności konspiracyjnej. W III 1945 powraca do Śmigla. W IV 1945 zaprzysiężony przez ppłk sł. st. art. A. Rzewuskiego „Hańcza”, „Przemysław” do DSZ/WSGO „Warta” i mianowany k-dtem Inspektoratu DSZ/WSGO „Warta” Leszno z siedzibą w Śmiglu. Aby uniknąć wcielenia do WP zgłosił się do Wojskowej Straży Przemysłowe, w której do XI 1945 pełnił funkcję k-dta w Nowej Soli i Zielonej Góry. W VIII 1945 rozpoczął ponownie praktykę adwokacką. Wpisany na listę adwokatów w Śmiglu. 2 XII 1945 aresztowany przez funkcj. PUBP z Kościana i Wydz. III WUBP w Poznaniu pod zarzutem przynależności do nielegalnej organizacji. Więziony w areszcie WUBP w Poznaniu. Był wielokrotnie przesłuchiwany. 15 V 1946 wyrokiem WSR Poznań zostaje skazany na karę 5 lat więzienia oraz utratę praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na okres lat 2. Więziony w ZK Poznań. Na podstawie amnestii zwolniony z więzienia w VI 1946. W 1949 wstąpił do SD. W latach 1950-1951 był nękany przez UB, kilkakrotnie zatrzymywany i przesłuchiwany. W związku z aresztowaniem utracił praktykę adwokacką i decyzją Wojewódzkiej Komisji Weryfikacyjnej z dnia 16 XI 1951 został skreślony z list adwokatów. Przez wiele miesięcy pozostawał bez pracy. 09 X 1953 przywrócono mu prawo wykonywania zawodu adwokata. Od 1953 do 1984 t.j. do czasu przejścia na emeryturę był członkiem Zespołu Adwokackiego Nr 1 w Kościanie. Był członkiem Zrzeszenia Prawników Polskich. Po przejściu w 1984 na emeryturę mieszkał nadal w Śmiglu, gdzie zmarł 08 X 1992. Pochowany na miejscowym cmentarzu.
    Odznaczony: Medalem za Wojnę Obronną 1939, KW, SKZ z M i Medalem „Zasłużonym na Polu Chwały”.
    Żonaty dwukrotnie. 1 raz z Łucją z d. Piotrowska zm. W 1938 i 2 raz od 1945 z Stefanią z d. Pobiedzińska. Miał dwoje dzieci: syna Łucjana ur. /1938/ i syna Michała /ur. 1949/.

    R. Rybka – K. Stepan. Awanse oficerskie w WP 1935-1939. Kraków 2003; Encyklopedia Konspiracji Wielkopolskiej 1939-1945. Poznań 1998; A. Pietrowicz. Biogram J. G. /w:/ Konspiracja i opór społeczny w Polsce 1944-1956. Słownik biograficzny, t.1. Kraków -W-wa- Wrocław 2002, tam pozostała bibliografia.

     

    Gross –Korczyński Feliks Jan Marian

    [1896-1978], oficer sł. st. piechoty WP, mjr [1936], w konspiracji TOW/AK, ppłk [1945], ps. „Grabiec”, „Kastor”, „Lotka”, „Rett”, „Stef”, vel  Korczyński.
    K-mdt p.o. Inspektoratu Rejonowego AK Mielec IV-VI 1944. Okręg AK Kraków.

    Ur. 03 II 1896 w Pawlikowicach k/Wieliczki. Syn Feliksa Gross de Rosenburg i Marii z d. Miętuszewskiej. Od 1902 uczył się w szkole ludowej w Pawlikowicach, potem kształcił się w V Gimnazjum Krakowskim. W dniu 15 IV 1915 wcielony do armii austriackiej Szkolenie odbywa rekruckie w 13 pp w Krakowie. Po ukończeniu szkolenia 30 IX 1915 w składzie 13 pp walczy na froncie rosyjskim. Dowodzi patrolami telefonistów; najpierw sekcją potem plutonem. 28 IX 1916 skierowany na kurs przy 13 pp w Krakowie. W tym czasie zdał maturę. Od 1 I 1917 do 20 III 1917 uczestniczył w kursie technicznym i szturmowym szkoły oficerów rezerwy przy III Armii w Opawie. Otrzymał specjalność oficera do środków walki na bliską odległość w zakresie miotaczy min i granatów. 23 III 1917 awansowany do stopnia chorążego i przydzielony do kompanii marszowej batalionu zapasowego 13 pp w Ołomuńcu. Od 3 VI 1917 do 28 VIII 1918 znajdował się na froncie; najpierw w 13 pp na froncie rosyjskim, później z 113 pp na froncie włoskim. Dowodził plutonem piechoty i plutonem technicznym. 1 VIII 1918 mianowany ppor. Od 24 VIII 1918 do I 1919 chorował. Przebywał w szpitalach w Braszowie, Wiedniu potem w Krakowie i Zakopanem. Po ukończeniu leczenia 10 I 1919 zgłosił się do 13 pp 2. DP. Od 21 do 30 I 1919 służył na froncie cieszyńskim jako adiutant d-cy grupy. Potem dowodzi plutonem 13 pp. Był instruktorem frontowej szkoły podoficerskiej. Od 1 IV 1919 instruktor w okręgowej szkole podoficerskiej w Krakowie, od 23 V 1919 drugi adiutant przy batalionie zapasowym 13 pp, potem od 1 X 1919 pierwszy adiutant. Brał udział w wojnie polsko-bolszewickiej 1919-1920. Awansowany do stopnia por. sł. st. 15 XII 1919. Od 25 I 1920 d-ca kompanii w 13 pp, potem pełni kolejno funkcje: oficera ewidencyjnego, referenta mobilizacyjnego oraz zastępcą d-cy kadry 13 pp. Następnie od 17 XII 1920 do 8 IV 1921 d-ca kompanii sztabowej 13 pp. Przeniesiony z dniem 9 IV 1921 do sztabu 8 DP, gdzie od 18 V 1921 był szefem Oddz. I sztabu, a od 1 X 1921 I oficer sztabu 8 DP. Do stopnia kpt. sł. st. piech. awansowany 15 VIII 1924. Od 1 XI 1924 do 1 VII 1926 przebywa w Centralnej Szkole WF w Poznaniu. W 1926 ukończył trzytygodniowy kurs narciarski w Zakopanem – Jaszczurówce. Następnie przeniesiony do 5 psp w Przemyślu, skąd go przeniesiono z dniem 1 IX 1926 do 32 pp w Modlinie, gdzie do 22 II 1927 dowodzi 10 kompanią III baonu. Potem k-dt okręgowego Ośrodka WF i PW w Warszawie. Od 10 I 1930 referent wyszkolenia 10. Okręgowego Urzędu WF i PW w Przemyślu. Następnie kolejno służy w 5 psp. Jednocześnie k-dt Dyw. Kursu Podch. Rez. Piechoty 22 DPGór. Od 7 VIII do 20 XI 1935 przebywa w Centrum Wyszkolenia Piechoty w Rembertowie na kursie unifikacyjno - doskonalającym dla kapitanów. Awansowany do stopnia mjr-a sł. st. 1 I 1936. Od I 1936 kierował kasynem garnizonu i 5 psp. Działa społecznie jako reżyser teatralny. Był też sportowcem, grał w piłkę nożną /KS Krakus i KS Podgórze, WKS Modlin i KKS Polonia w Warszawie. Organizator życia sportowego w Przemyślu. W latach 1938-1939 d-ca II baonu 5 psp. W kampanii wrześniowej 1939 I oficer sztabu 22 DPGór. Walczył z wrogiem na szlaku bojowym 22 DPGór. Po kapitulacji dywizji dostał się do niemieckiej niewoli, skąd w X 1939 udało mu się uciec. Ukrywał się w Krakowie. Podejmuje działalność konspiracyjną w szeregach SZP/ZWZ a od 1 II 1940 w Tajnej Organizacji Wojskowej /TOW/, gdzie był k-dtem dywersji na miasto Kraków, potem na Okręg Krakowski TOW. Organizator patroli dywersyjnych i szkoleniowiec. Pracował oficjalnie jako konwojent w Fabryce Likierów „Arkadia” w Krakowie. Od końca 1942 oficer dywersji w „Kedywie” na terenie Krakowa. Poszukiwany i tropiony przez gestapo opuścił Kraków. Ukrywa się początkowo w Małej k/Dębicy. W II 1943 przeniesiony przez ppłk Stefana Tarnowskiego „Jarema” – szefa „Kedywu” Okręgu AK Kraków do Inspektoratu Rejonowego AK Mielec na stanowisko szefa dywersji inspektoratu. Służbowo podlegał por. cz. w. Z. Sobocie „Świda” szefowi „Kedywu” Podokręgu AK Rzeszów. Kierował dywersją gospodarczą, likwidacją agentów gestapo. W II 1944 brał udział wspólnie z Z. Sobotą „Świda” w przesłuchaniach m.in. kpt. A. Koguta „Mścisława” k-dta Obwodu ZWZ/AK Mielec związanego z tzw. sprawą „Pięciu” zastrzelonego po przesłuchaniu przez patrol „Kedywu” z Rzeszowa. Po aresztowaniu 24 III 1944 w Krakowie przez gestapo kpt./mjr rez. Stefana Łuczyńskiego „Boryna” inspektora mieleckiego pełnił od IV 1944 do VI 1944 jako p.o. funkcję k-dta tego inspektoratu. Na przełomie V/VI 1944 przekazał dowodzenie inspektoratem kpt/mjr sł. st. Tadeuszowi Zielińskiemu „Liliput”, „Obuch”. W VI 1944 przeniesiony do dyspozycji K.O. AK Kraków. Od jesieni 1944 dowodził Zgrupowaniem 4 psp tworzonym w rejonie Cieszyna w składzie Zgrupowania GO „Śląsk Cieszyński”. Do stopnia ppłk awansowany 1 I 1945. Po rozwiązaniu 19 I 1945 AK mieszkał w Krakowie i pracował w Przedsiębiorstwie Państwowym„Orbis”. W dniu 17 III 1949 zmienił urzędowo nazwisko rodowe na Korczyński. Kierował domami wypoczynkowymi „Orbisu” w Krynicy, Karpaczu, Międzyzdrojach i Ciechocinku. Na początku 1960 związany z Spółdzielnią Pracy w Prusach k/Krakowa. Zatrudniony też jako kierownik administracyjny Studium Rachunkowości i Kontroli w Młoszowej k/Trzebini. Ze względu na zły stan zdrowia w 1973 zamieszkał u syna Zbigniewa w Częstochowie.
    Zmarł w Częstochowie 03 XII 1978. Pochowany na cmentarzu św. Rocha w Częstochowie.
    Odznaczony: VM kl. 5, /1971/, Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918-1921, SKZ, Krzyżem Partyzanckim, Medalem Niepodległości, i austriackim: Brązowym Medalem Waleczności i Krzyżem Wojskowym Karola.
    Żonaty od 1919 z Stefanią Gawlikowską /1897-1985/. Miał syna Jerzego /1919-1966/ i syna Zbigniewa /1922-1995/.

    Roczniki oficerskie MSWoj. 1924,1928,1932; R. Rybka – K. Stepan. Awanse oficerskie w WP 1935-1939. Kraków 2003; W. Steblik. Armia „Kraków 1939”. W-wa 1975; S. Piwowarski. Okręg Krakowski SZP/ZWZ/AK 1939-1945. Kraków 1994; G. Ostasz. Biogram F. Grossa - Korczyńskiego /w:/MSBUDN 1939-1956, t. 6. Kraków 2000, tam pozostała bibliografia.

     

    Grzywacz – Świtalski Łukasz

    [1899-1985], oficer sł. st. piechoty WP, kpt. [1936], w konspiracji SZP/ZWZ/AK, mjr sł. st. [1940], ppłk sł. st., ps. „Jodła”, „Mikołaj”, „Podkowa”, „Ryszard” vel Bieliński vel Łukasz Gronowski vel Świtalski.
    kmdt Inspektoratu Rejonowego ZWZ/AK Miechów XII 1939- VIII 1942, Jasło AK VIII 1942 – V 1944. Okręg ZWZ/AK Kraków.

    Ur. 24 X 1899 w Wolbromiu pow. Olkusz. Syn Wincentego i Marii Lachowicz. Od 1906 do 1915 uczeń szkoły ludowej w Moczydle. W 1915 wcielony do armii rosyjskiej przez dowódcę wycofującej się jednostki artylerii. Służy w 5 baterii 35 brygady artylerii. Walczy na froncie małopolskim. W 1916 uczestniczy w walkach o Krzemieniec, Tarnopol i Przemyśl. W V 1917 w walkach pod Krzemieńcem zostaje ranny w szyję w wyniku, czego utracił częściowo słuch. Awansowano go do stopnia kpr. Latem 1918 powraca do kraju. Od 3 XI 1918 kpr. żandarmerii w Miechowie i Michałowicach. Brał udział w rozbrajaniu żołnierzy austriackich. Od II 1919 w stopniu plut. Służy w 3 kompanii Batalionu zapasowego 20 pp w Krakowie. Jednocześnie w 1919 rozpoczął naukę w gimnazjum Matematyczno-Przyrodniczym im. Św. Anny w Krakowie i kontynuował ją po przeniesieniu w II 1921 do Bydgoszczy, gdzie od IV 1921 do V 1922 był kadetem w Wielkopolskiej Szkole Podchorążych Piechoty. Promowany na stopień ppor. sł. st. piechoty 1 V 1922 z przydziałem do 81 pp w Wilnie przeniesionym w 1922 do Grodna na stanowisko dowódcy plutonu. W 1923 w Poznaniu zdał przed Komisją Kuratorium maturę. Zweryfikowany w 1923 przez MSWoj. W Warszawie w stopniu por. sł. st. piechoty z starszeństwem 1 VI 1921. Mianowany dowódcą kompanii w 81 pp. W 1923 odbył w Grodnie kurs gazowy.. Od XII 1923 do III 1924 w Dowództwie 29. DP. W 1924 ukończył kurs w zakresie intendentury. W III 1924 przeniesiony do Korpusu Ochrony Pogranicza. Początkowo oficer materiałowy, potem kwatermistrz 19 baonu KOP „Słobódka” stacjonującego w miasteczku Słobódka pow. brasławski na Wileńszczyźnie. W IV 1931 przeniesiony do 1 batalionu strzelców w Chojnicach na funkcję oficera materiałowego, potem d-cy kompanii. Do stopnia kpt. sł. st. awansowany 1 I 1936. W IX 1937 przeniesiony do 57 pp w Poznaniu na stanowisko d-cy batalionu. W latach 1938-1939 studiował w WSH w Poznaniu. Od początku 1939 oficer mobilizacyjny 57 pp w składzie 14. DP. Od 28 VIII 1939 przydzielony do Ośrodka Zapasowego 57 pp. Dowodził batalionem zapasowym. Walczył z wrogiem pod Kutnem 18 IX 1939, następnie przez Warszawę szlak prowadził do Lubartowa, Chełma aż pod Tarnogród, gdzie jego oddział został rozbrojony przez wojska sowieckie. Ukrył swój stopień wojskowy. 10 X 1939 ucieka z niewoli i przedostaje się do Miechowa, gdzie zamieszkał w Makowie k/Miechowa u swego brata Józefa. Miał początkowo zamiar przedostać się przez granicę z Węgrami i udać do organizującego się we Francji WP. W końcu X 1939 spotkał się przy ul. Pierackiego 14 w Krakowie z płk T. Komorowskim i za jego namową przystąpił do organizowania konspiracji w miechowskim. W XI 1939 spotkał się z kpt. R. Bielawskim skierowanym na teren Miechowa przez dowódcę wojewódzkiego SZP w Kielcach z zadaniem zorganizowania inspektoratu miechowskiego. Miechów administracyjnie do IX 1939 należał do woj. kieleckiego. Po ustaleniu, że ich działania się dublują zwrócił się do dowództwa SZP w Krakowie z wnioskiem o ustalenie przynależności terytorialnej pow. Miechów. W XII 1939 Miechów ostatecznie wszedł w skład Okręgu ZWZ Kraków. W I 1940 uczestniczy w odprawie u płk T. Komorowskiego w Krakowie. Powierzono mu oficjalnie funkcje k-dta Inspektoratu ZWZ Miechów. Wiosną 1940 zorganizował sztab inspektoratu oraz mianował k-dtów obwodów: Miechów. Pińczów i Olkusz,  wchodzących w skład inspektoratu. Rozkazem KG ZWZ nr L. 1/BP z 1 VII 1940 awansowany do stopnia mjr-a sł. st. piechoty. W IV 1941 przebywając w Krakowie wezwany na odprawę przez mjr J. Cichockiego uniknął cudem aresztowania. Powraca do Miechowa i kontynuuje działalność konspiracyjną. W V 1941 prowadził rozmowy z mjr sł. st. kaw. S. Mireckim dot. scalenia Organizacji Konfederacji Zbrojnej z ZWZ. Od 16 VI 1941 przebywa w Dębieńcu w gospodarstwie rolnym rodziny Mianowskich, często przebywał w Miechowie u rodziny Massalskich  przy ul. Jagiellońskiej 7 i u pp. Łasaków. Mieszkał też w leśniczówce Chodówki przy szosie Miechów - Charsznica, potem w mieszkaniu J. Grzanki w Charsznicy. Od połowy 1940 używał nazwiska Bieliński. Oficjalnie pracował jako urzędnik w Urzędzie Gminy Szreniawa. Z powodu zagrożenia aresztowaniem musiał zmieniać często miejsce pobytu Położył duże zasługi w organizowaniu konspiracji na podległym terenie. Zdekonspirowany na terenie inspektoratu został przez k-dta Okręgu AK Kraków przeniesiony w VIII 1942 na stanowisko k-dta Inspektoratu Rejonowego Jasło. Ostatecznie w X 1942 przekazał inspektorat miechowski AK mjr A. Mikule „Władysław”. W latach 1942 1944 pracował oficjalnie pod nazwiskiem Świtalski w powszechnym zakładzie Ubezpieczeń Wzajemnych. W chwili objęcia inspektoratu jasielskiego, znajdował się ten inspektorat w ciężkim położeniu organizacyjnym, po wielkich „wsypach” z wiosny 1942 sztab inspektoratu był rozbity. Również w obwodach z wyjątkiem Obwodu Jasło AK praca konspiracyjna nie była prowadzona w stopniu zadawalającym. Masowe aresztowania dokonywane przez Niemców spowodowały rozbicie struktur organizacyjnych, straty w stanach osobowych. Jednak energiczne działania Ł. G. na tym terenie przyniosły pozytywne rezultaty. Z jego polecenia w XI 1943 zorganizowano pierwszy oddział partyzancki AK krypt. OP-11, którego dowódcą został wywodzący się z NOW J. Czuchra. Nadzorował szkolenie żołnierzy AK w obwodach, a także prowadzono kursy Podch. Rez. Piech. AK i kursy podoficerskie. Pod jego kierownictwem inspektorat funkcjonował w miarę stabilnie. Na skutek intryg działaczy NOW oskarżony o utrzymywanie kontaktów z lewicą /SL i PPS/ w V 1944 został przez ppłk dypl. W. Waydę „Odwet” – p.o. k-dta Okręgu AK Kraków odwołany z funkcji inspektora jasielskiego i w VI 1944 przydzielony do sztabu K.O. AK Kraków. Odmówił objęcia nowej funkcji i przejścia do K.O. AK Kraków i pozostał bez przydziału do czasu rozwiązania 19 I 1945 AK. Przebywał w tym okresie w Krakowie. W połowie I 1945 Kraków został zajęty przez wojska sowieckie. Wiosną 1945 zgłosił się do służby w II Armii WP. Lecz z powodów zdrowotnych nie został przyjęty. Od V 1945 pracuje jako kasjer w aptece przy ul. Floriańskiej w Krakowie. 22 IX 1945 ujawnił się przed Komisją Likwidacyjną ds. AK. Następnie od XII 1945 do III 1946 był zastępcą przewodniczącego Komisji Likwidacyjnej d/s b. AK Okręgu AK Kraków. Zweryfikowany w stopniu ppłk sł. st. piechoty z starszeństwem 11 XI 1942. W dniu 6 XI 1946 został zdemobilizowany przez RKU Kraków. Od 1945 jest członkiem komórki PPS w Krakowie. Od VIII 1946 naczelny inspektor kontroli w CPN d/s. produktów naftowych. Od 1948 pracuje w centrali CPN w Warszawie. Aktywnie działa podczas referendum i wyborów do sejmu. Organizował również Związek Uczestników Walki z Faszyzmem i o Wyzwolenie Narodowe. Od IV 1947 członek PPR, a Od XII 1948 PZPR. W latach 1948-1949 ukończył studia w Państwowym Centralnym studium Administracji Gospodarczej w Katowicach na kierunku studium Kontrolno-Ekonomicznym.
    Po przeniesieniu się z rodzina na stałe do Warszawy pracował jako naczelny inspektor CPN, potem inspektor w Centralnym zarządzie Aptek. Od 1949 był dyr. Biura Kontroli „Centrofor”. Następnie pracował jako księgowy w różnych instytucjach służby zdrowia. Zaangażowany w działalność FJN i ZBOW i D, pomagał wielu żołnierzom AK w otrzymaniu należnych im stopni i odznaczeń oraz w uzyskiwaniu pomocy materialnej.
    Zmarł w Warszawie 21 XII 1985. Pochowany na cmentarzu Powązki w Warszawie.
    Odz. VM kl. Nr 12470 / V 1944/, KW, ZKZ z M, Medalem 10 – Lecia Odzyskanej Niepodległości /1939/.
    Żonaty od 16 I 1943 z Kwiryną Smulczyńską – Świtalską wdową po por. rez. Henryku Świtalskim. Miał syna Władysława ur. 1939 przysposobionego i syna Piotra /1944/. Od 1948 używał nazwiska Grzywacz-Świtalski.
    Autor książki pt. Z walk na Podkarpaciu wyd. w 1971.

    Roczniki oficerskie MSWoj. 1924,1928,1932; R. Rybka – K. Stepan. Awanse oficerskie w WP 1935-1939. Kraków 2003; A. Kuler, Cz. Nowak. Biogram /w:/ MSBUDN 1939-1956, t. 3, Kraków 1998, tam pozostała bibliografia.

     

    Gumowski Stanisław Jan

    [1898-1960], oficer sł. st. piechoty WP, ppłk [1938], w konspiracji ZWZ, ps. „Morski”.
    Kmdt Inspektoratu Rejonowego ZWZ Radom III 1940 - I 1941. Okręg ZWZ Radom-Kielce.

    Ur. 24 XI 1898 w Sierpcu, syn Franciszka i Antoniny z d. Petań. Ukończył 6 klas I Gimnazjum Filologicznego w Płocku. Legionista. W latach 1915-1918 uczestniczy w  działaniach niepodległościowych. Żołnierz 1 pp LP, członek POW. W WP od XI 1918. W okresie od 09 XI 1918-13 XII 1918 na kursie w  Szkole Podchorążych Piechoty./klasa „J” w Ostrowi Maz. Promowany na stopień ppor. sł. st. piech. 14 III 1919. Służył w 31 pp w Łodzi. Brał udział w wojnie polsko-bolszewickiej 1919-1920, dowodził 5 kompanią II baonu 31 pp. Ciężko ranny 24 VII 1920 w bitwie z wrogiem pod Izabelinem, gdzie osobiście prowadził atak na pozycję CKM wroga. Przebywał w szpitalu. Po wyleczeniu ran powraca do 31 pp. Awansowany do stopnia por. sł. st. 1 VII 1922. Zweryfikowany w stopniu kpt. sł. st. piechoty z starszeństwem 1 VII 1923. Nadal w 31 pp, gdzie pełni różne funkcje m.in. d-ca kompanii. Z dniem 26 II 1925  przeniesiony do Korpusu Ochrony Pogranicza na stanowisko d-cy kompanii granicznej. W 1930 ukończył kurs dowódców batalionów w CWP w Rembertowie. Awansowany do stopnia mjr-a sł. st. piech. 1 I 1931. Z dniem 19 III 1931 przeniesiony z KOP do 73 pp w Katowicach na stanowisko d-cy batalionu. W 1937 odbył przeszkolenie w CWP w Rembertowie na kursie dla d-ców pułków. W 1938 przeniesiony do 7 pp Legionów w Chełmie na stanowisko zastępcy d-cy 7 pp Leg. Awansowany 19 III 1938 do stopnia ppłk sł. st. piechoty. W kampanii wrześniowej 1939 początkowo I zastępca d-cy 7 pp Leg. Bierze udział w walkach z wrogiem na Kielecczyźnie i na Lubelszczyźnie. Od 08 IX 1939 z rozkazu gen. T. Piskora w rejonie Krasnegostawu rozpoczął formowanie oddziału z nadwyżek 3 DP Leg. z których utworzono 2 Rezerwowy Pułk Piechoty. Od 14 IX 1939 d-ca 2 pprez. w składzie 29 Brygady Piechoty Rez. W nocy z 19/20 IX 1939 dowodzi tym pułkiem w ataku na Zamość. O świcie 20 IX 1939 pododdziały pułku wdarły się do miasta, gdzie toczyły ciężkie walki. W czasie walk zostaje 20 IX 1939 ranny w Zamościu i dostaje się do niewoli niemieckiej. Umieszczony w szpitalu w Zamościu, skąd udało mu się uciec. Od jesieni 1939 przebywa w Radomiu. Czynny w konspiracji ZWZ. Od III 1940 organizator i k-dt inspektoratu Rejonowego ZWZ Radom. Organizator struktur konspiracyjnych inspektoratu. W I 1941 został w Radomiu aresztowany jako oficer polski przez gestapo i uwięziony. Nastepnie w oflagu. Do 29 IV 1945 przebywał w oflagu VII A w Murnau. Po wojnie w II Korpusie we Włoszech. Po demobilizacji mieszkał w Wlk. Brytanii. W 1957 powrócił do kraju i osiadł w Kielcach, gdzie mieszkał przy ul. Marchlewskiego.
    Zmarł w Kielcach 11 I 1960. Pochowany na Cmentarzu Starym w Kielcach.
    Odznaczony za męstwo okazane na polu walki: VM kl. 5 nr 1137 za wojnę z bolszewikami, KW 2x, KZ srebrnym, Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918-1921, medalem Wojska, MN.

    Roczniki oficerskie MSWoj. 1924,1926,1932; R. Rybka - K. Stepan. Awanse oficerskie w WP 1935-1939. Kraków 2003; L. Głowacki. Działania wojenne na Lubelszczyźnie w 1939. Lublin 1975; W. Jarno. Strzelcy Kaniowscy w latach 1919-1939. W-wa 2004; W. Borzobohaty. „Jodła”. W-wa 1988: AK. Okręg Radomsko-Kielecki. Kielce 1999; Dziennik Personalny MSWoj. Nr 2 z 19 III 1931; USC Kielce Skrócony akt zgonu nr 35/1960

     

    Guss Stefan

    [1905-1971], nauczyciel, w ZWZ/AK ps. „Dan”, por. cz. w. [1943]
    Kmdt Inspektoratu Chojnickiego, d-ca oddziału partyzanckiego AK.

    Ur. 13 IX 1905 w Osieku pow. Stargard Gdański, syn Jana i Emilii z d. Knitter. /właścicieli gospodarstwa rolnego/. Po ukończeniu szkoły powszechnej kształci się w Seminarium Nauczycielskim w Tucholi, które ukończył w 1924. Podejmuje pracę zawodowa jako nauczyciel szkół powszechnych w Kartuzach, Okiersku, Włościborzu i w 1939 w Łubach. Przed wybuchem wojny przeszedł przeszkolenie w zakresie wywiadu i dywersji pozafrontowej, prowadzone przez oficerów z Samodzielnego Referatu Informacyjnego DOK VIII w Toruniu i jego komórki terenowe w strukturach tajnej  organizacji „Grunwald”. Prowadził tez działalność społeczną. Po wybuchu II wojny światowej i wkroczeniu Niemców był poszukiwany i ścigany przez gestapo. Początkowo ukrywał się u swego szwagra Piotrowskiego , potem u znanych sobie gospodarzy w Miedznie pow, świecki. Po względnym zabezpieczeni żony i dzieci w Łążku, potem w Łubach przechodzi do podziemia. Pod ps. „Dan” ukrywa się w leśniczówkach i gospodarstwach na terenie borów Tucholskich. Początkowo czynny w organizacji konspiracyjnej „Orzeł Biały'”, później na kontakcie w TOW „Gryf Pomorski” i PAP. Od wiosny 1941 w ZWZ na kontakcie z Inspektoratem Bydgoskim ZWZ. Wiosną 1942 uniknął aresztowania przez Niemców w Łubach, udało mu się zbiec do lasu. W odwecie Niemcy uaresztowali jego żonę i wysłali do obozu w rejonie Frankfurtu. W latach 1942-19443 był organizatorem  i d-cą OP AK   „Świerki 101”. Rozkazem KG AK nr 113/BP  z 11 xI 1943 mianowany por. cz. w. Zorganizował bazę dla oddziałów partyzanckich w Borach Tucholskich, rozwinął też akcję pomocy dla zagrożonych i ukrywających się Polaków. Zasłynął jako wytrawny d-ca partyzancki. W IV 1944 zgodnie z rozkazem K.O AK Pomorze przekazał dowództwo  por. A. Bruskiemu „Grab” i przystapił do rozpoznania miejsc ewentualnych zrzutowisk i rejonów do koncentracji oddziłąów partyzanckich. Jednocześnie przejściowo pełni w tym czasie funkcję  p. o. kmdta inspektoratu Chojnicko-Tczewskiego. Zorganizował oddział partyzancki „Jedliny”.  Po wojnie nie działał w konspiracji. Ujawnił się latem 1945 i powrócił do Łążka. Podejmuje pracę zawodową w zawodzie nauczyciela  w Małej Cerkwicy  pow. Sępólno, potem w Kamieniu Krajeńskim, a od 1954 w Nakle nad Notecią, gdzie był dyrektorem szkoły. Aktywnie uczestniczy w ratowaniu żołnierzy AK przed represjami. Organizował razem z A. Schulzem obronę członków komendy Okregu Pomorskiego AK 3-7 VI 1946.
    W 1967 przeszedł na emeryturę.
    Zmarł 15 VIII 1971 w Nakle. Pochowany na miejscowym cmentarzu parafialnym.
    Odznaczony: VM kl. 5.
    Żonaty z Marią Grabowską  miał syna Jerzego /ur. 1934/ i córkę Adelę /ur. 1938/

    K. Komorowski. Konspiracja Pomorska 1939-1947. Leksykon. Gdańsk 1993; Materiały do Dziejów Pomorskiego Okregu ZWZ-AK. Op. K. Minczykowska – J. Szyling. Toruń 2000.

     

    Hake Czesław

    [1907 - 2003], nauczyciel, oficer rez. kaw. WP, ppor. [1934], w konspiracji niepodległościowej TOW/AK/AKO, rtm rez. [1944], ps. „Filip”, „Józka”, „Stefan”,„Strzemię”, „Zemsta”, vel Jan Antoni Mazur.
    Komendant Obwodu AK Białystok-miasto IV – IX 1944, Komendant Inspektoratu Rejonowego AK Białystok-miasto IX 1944 – II 1945. Przewodnik Rejonu „E” AKO Białystok-miasto II – VIII 1945.
    Ur. 4 II 1907 w Białymstoku, syn Alfreda i Walerii z d. Zubryckiej. Po ukończeniu szkoły powszechnej kształci się w Państwowym Seminarium Nauczycielskim im. Króla Zygmunta Augusta w Białymstoku, gdzie w 1929 zdaje maturę. W okresie od 15 VIII 1929 do 28 VI 1930 odbywa służbę wojskową w Szkole Podchorążych Rezerwy Kawalerii w Grudziądzu. Rozkazem nr 143 z 27 VI 1930 K-dta Centrum Wyszkolenia Kawalerii przeniesiony do rezerwy w stopniu plut. pchor. rez. kaw. z przydziałem do 10 Pułku Ułanów w Białymstoku. W latach 1930 – 1933 pracuje jako nauczyciel w szkołach powszechnych na terenie pow. łomżyńskiego, kolejno w Jednaczewie, Nowogrodzie i Ożarach. Odbył w tym czasie obowiązkowe ćwiczenia wojskowe w 10 p.uł. Awansowany z dniem 1 I 1934 do stopnia ppor. rez. kaw. W końcu VI 1933 zdaje egzaminy i zostaje przyjęty do Centralnego Instytutu Wychowania Fizycznego w Warszawie, gdzie studiuje w okresie od 1 X 1933 do 1935. w latach 1935 1937 pracuje jako nauczyciel i instruktor WF w Kosowie Poleskim. Od 1 IX 1937 pracuje jako nauczyciel WF instruktor PW w Państwowym Liceum Pedagogicznym Męskim w Białymstoku. W sierpniu 1939 zmobilizowany do WP i wcielony do 9 Pułku Strzelców Konnych w Grajewie. Brał udział w kampanii wrześniowej 1939r w szeregach 9 psk na stanowisku d-cy plutonu potem oficer żywnościowy 9 psk. Walczy z wrogiem na szlaku bojowym pułku. Uczestniczy w bitwie pod Kockiem dnia 5 X 1939r. Wzięty do niewoli niemieckiej zostaje przewieziony do obozu jenieckiego w Radomiu. W tym samym miesiącu udało mu się uciec z niewoli. Przedostaje się do Krakowa z zamiarem przedostania się przez granicę na Węgry. W końcu X 1939 ukrywa się w mieszkaniu Anastazji Jankowskiej w Krakowie. Tu spotyka się z swoim profesorem z Białegostoku Eugeniuszem Machayem, który mieszka u swego brata. Zaprzysiężony w XI 1939 przez E. Machaya do konspiracyjnej organizacji Tajna Organizacja Wojskowa /TOW/. W sztabie okręgu TOW Kraków pełni funkcję oficera dywersji i oficera organizacyjnego sztabów komend powiatowych TOW na terenie województwa krakowskiego. Działa pod ps. „Stefan” i pod przybranym nazwiskiem Jan Antoni Mazur. Przechodzi przeszkolenie w zakresie dywersji organizowane przez mjr Jana Mazurkiewicza  ps. „Sęp”. Utrzymuje kontakt z mjr Władysławem Cygą z ZWZ. W dniu 8 V 1941 zostaje w swoim miejscu zamieszkania w Krakowie aresztowany przez Gestapo. Uwięziony w celi nr 158 więzienia Montelupich w Krakowie. Torturowany w śledztwie w katowni Gestapo przy ul. Pomorskiej. Mimo tortur nie przyznaje się do przynależności do konspiracji. Ponieważ nie znaleziono u niego żadnych materiałów obciążających oraz dzięki zeznaniom Marii Steczkowicz, która nie potwierdziła zarzutów o przynależności Cz. H. do konspiracji. Zwolniony w VI1941 z więzienia wyjechał do Warszawy, gdzie w VIII 1941 otrzymał skierowanie do pracy konspiracyjnej na terenie Białegostoku. Mianowany k-dtem Białostockiego Okręgu TOW. Do 1943 prowadzi aktywną działalność organizacyjną na tym terenie. W dniu 11 XI 1942 awansowany zostaje do stopnia por. rez. kaw. W VII 1943 po scaleniu TOW z AK zostaje żołnierzem Armii Krajowej w okręgu białostockim AK. Początkowy przewidywany na stanowisko d-cy szwadronu w odtwarzanym w ramach AK 10 p. ułanów spieszonych. W IV 1944 zostaje mianowany przez k-dta KOB AK ppłk sł. st. W. Liniarskiego „Mścisława” na stanowisko k-dta Obwodu AK Białystok-miasto. Bierze udział w „Burzy”. Po wejściu wojsk sowieckich na teren Białegostoku prowadzi nadal działalność konspiracyjną. Aresztowany w wyniku zdrady 1 IX 1944 przy ul. Dobrej 12 w Białymstoku i uwięziony przez NKWD. W dniu 16 IX 1944 ucieka z prowizorycznego aresztu NKWD przy ul. Ogrodowej. Po nawiązaniu kontaktu z sztabem okręgu zostaje mianowany k-dem obwodu Białystok-miasto AK krypt. Nr 21 „Żyto” i pierwszym zastępcą inspektora. W X 1944 zgodnie z rozkazem k-dta okręgu przeprowadzono kolejną reorganizację. W dniu 5 X 1944 przekazuje funkcję k-dta obwodu por/kpt. „Bronowi” /Przemysław Hlawaty/ i pełni funkcję zastępcy inspektora. Po podziale b. inspektoratu V AK Białystok, później „ XI Pole”. Po utworzeniu inspektoratu krypt. „XIa Pole” w skład, którego wchodzi obwód Białystok- miasto, zostaje jego k-dtem. Konspiracją AK, a od II 1945 przekształconą w AKO kieruje do sierpnia 1945r. We IX 1945 zagrożony aresztowaniem wyjechał z Białegostoku na Ziemie Odzyskane, gdzie pracuje jako nauczyciel WF. Mieszkał we Wrocławiu potem w Jeleniej Górze. Ujawnił się w marcu 1947r. Powraca później do swego rodzinnego Białegostoku, gdzie nadal pracuje w szkolnictwie. Działa czynnie na niwie społecznej. Organizuje rajdy turystyczne itp. Działa w Zarządzie Głównym Polskich Schronisk Młodzieżowych. Ukończył studia doktoranckie. Po przejściu na emeryturę mieszka w Białymstoku. Działa także w organizacji kombatanckiej. Awansowany do stopnia mjr, a następnie ppłk w st. sp. W latach 1989 –1990 aktywnie uczestniczy w organizowaniu Związków Żołnierzy Armii Krajowej w Białymstoku. Pełni przez kilka kadencji funkcję Prezesa Zarządu Okręgu Stowarzyszenia Żołnierzy AK Białystok. Obecnie honorowy prezes. Żonaty ma syna. W V 2003 mieszkał w Białymstoku. W X 2003 przeprowadził się z żoną do Poznania, gdzie mieszka jego syn Witold. Zamieszkał przy ul. Błażeja nr 86 B m 3. Zmarł w Poznaniu15 XII 2003. Pochowany na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie 30 XII 2003.
    Odznaczony VM kl. 5, KW, SKZ z M, Krzyżem AK, Medalem Wojska 4x, Krzyżami Kawalerskim i Komandorskim Orderu Polonia Restituta.

    J. Kułak. Białostocczyzna 1944-1945. W-wa 1998; Pamiętniki wychowawców fizycznych. Wspomnienia Cz. Hakke. W-wa; Z. Gnat-Wieteska. 9 psk. Pruszków 1999; K. Krajewski – T. Łabuszewski. Białostocki Okręg AK –AKO VII 1944 – VIII 1945. W-wa 1997r. W. Zajdler – Żarski. Ruch Oporu na Białostocczyźnie 1939-1944. Referat materiałowy 1966r., cz. 4.

     

    Halski Karol

    [1902-1983], ppor. art.  WP [1933], w konspiracji ZWZ/AK por.[1944], działacz WiN, ps. „Mróz“, „Kazimierz“, „Mikołajczyk“, „Profesor“ vel Waclaw Przeździecki
    Kierownik Rejonu WiN Wrocław , Kłodzko  IV 1946

    Ur. 18 VII 1902 wŁękawicy pow. Tarnowski, syn Mikołaja i Marii z d. Piskiej. Uczył sie w II Państwowym Gimnazujm w Tarnowie. Brał udział jako ochotnik w walakch na froncie wojny polsko-bolszewickiej w 1920. Po wiojnie kontynuował nauke w szkole średnioerj, gdzie zdał maturę. W latach 1924-1928 studiował na Wydziale Filozoficznym UJK we Lwowie. W okresie  od 17 VIII 1929 - 21 VI 1930 odbywał służbę wojskowa w 4 baterii szkolnej Szkoły Podchorążych Rezerwy Artylerii we Włodzimierzu Wołyńskim. Praktyki  odbywał do IX 1930 w 14 pap/pal. We IX 1930 prezeniesiony do rezerwy. Po odbyciu ćwiczeń aplikacyjnych awansowany do stopnia ppor. rez. art. z starszeństwem od 1 I 1933. Ewidencyjnie podlegał PKU Kamionka Strumiłowa. W okresie od VIII 19328 do VIII 1929 i od IX 1931-VIII 1934 pracuje jako polonista w Prywatnym Gimnazjum Koedukcyjnym  im. Marszałka Badeniego w Radziechowie. W 1932 po zdaniu pańśtwowego egzaminu  nauczycielskiego uzyskal prawo do nauczania języka polskiego, historii literatury i historii. Od 1934 pracuje w swoim zawodzie w Szkole Mechanicznej w Kamince Strumiłowej, później w Szkole Mechanicznej w Tarnopolu. W kampanii wrześniowej 1939 bierze udział w szeregach 12 DP. Unika niewoli i powraca do Tarnopola. Pracuje w Elektryfikacji Rolnictwa w Tarnopolu. Podczas okupacji niemieckiej działa w konspiracji niepodległościowej ZWZ/AK  n aterenie Okregu ZWZ/aK Tarnopol. Organizował i prowadził wykłady na tajnych kompletach. Dorabiał też jako malarz. Od V-XII 1944 był urzędnikiem kwatermistrzostwa w jednosce wojskowej ACz. w rejonie Tarnopolu. We IX 1945 osiedla się we wrocłąwiu. Kontynuuje działalność konspiracyjna w Okregu WiN ppłk M. Szumańskiego. Organizował struktury konspiracyjne w Brzegu, Kłodzku Wałbrzychu i Wrocławiu. Przejściowo kieronik Rejonu WiN Wrocław, potem Kłodzko /1946/Był takjże okregowym płatniukiem. Okresowo  prowadził też sprawy propagandy. Od III 1946 był z-cą kierownika okręgu. Latem 1946 po rozwiązniu siatki wyjechał z dolnego Śląska. Od IX 1947 pracował jako nauczyciel – polonista w Liceum Pedagogicznym w Busku – zdroju.  Był w tym okresie czasu ścigany listem gończym wystawionymi przez WUBP Wrocław. W III 1951 aresztowany przez funkcj. UB  Więziony na Mokotowie. 28 X 1953 skazany przez wSR Warszawa na karę 10 lat więzienia. Więziony w cWK Wronki. Był we wronkach przesłuchiwany przez funkcj. UB 8 XII 1955 do sprawy F. Szary. Zwoilniony z więzienia w I 1957 powrócił do Tarnowa, gdzie pracuje do 196 jako polonista i historyk w Liceum dla Pracujących, a następonie do 1972 pracuje w Liceom Ogólnokształcącym . w latach 1957-1960 pełni funkcję sekretarza  Zarzaduy ZBOWiD w Tarnowie. Odsunięty od prac w w komisji historycznej.
    Zmarł  02 II 1983 w Tarnowie. Pochowany na Starym Cmentarzu w Tarnowie.
    Żonaty z Marią z d. Iwaniocka.
    Odznaczony: ZKZ, Medalem Edukacji Narodowej.

    Rocznik oficerski nrezerw 1934; J. Łukasiak. Wołyńska Szkoła Podchorążych Rezerwy Artylerii. Pruszków 2000; T. Balbus.Ludzie podxziemia AK-WiN w Polsce południowo-zachodniej/1945-1948/. T. I. Wrocław 2003.

     

    Hałaczek Leopold

    [1912-1944], harcerz, urzędnik, w konspiracji ZWZ/AK, ps. „Dolina”,„Góra”, „Herman”, „Tadek, vel Leopold Wala.
    Kmdt Podinspektoratu Cieszyńsko - Zaolziańskiego ZWZ/AK V 1941- I 1943. Okręg Śląsk ZWZ/AK.

    Ur. 29 IX 1912 w Bottrop /Niemcy/. Mieszkał z rodzicami w Niemczech, skąd powraca do Polski po zakończeniu I wojny światowej. Ojciec uczestniczył w Powstaniach Śląskich. Po ustanowieniu władzy polskiej w 1922 na terenie zamieszkania ojciec pracuje jako urzędnik celny.Wychowany w duchu patriotyzmu wstąpił w 1927 do harcerstwa. W 1932 po ukończeniu 6 klasy gimnazjalnej przeniósł się do 2 – letniej szkoły rolniczej w Rybniku, którą ukończył w 1934. W latach 1935-1936 odbywał służbę wojskową w 15 pp w Dęblinie. Ukończył pułkową szkołę podoficerską w stopniu kaprala. Był aktywnym działaczem harcerskim. Założyciel i drużynowy do 1933 DH w Krzyżkowicach, potem k-dt Hufca w Rydułtowych /Chorągiew Śląska/. Od 1936 pracował jako urzędnik w Kopalni Węgla Kamiennego „Charlotta” w Rydułtowych. W okresie okupacji niemieckiej już od jesieni 1939 nawiązał kontakty z starszymi harcerzami i prowadził działalność konspiracyjną w rejonie Rybnika. Organizował Szare Szeregi. 18 XII 1940 aresztowany w Rydułtowych i osadzony w więzieniu w Rybniku. Podczas wyprowadzania do pracy poza więzienie podjął udaną ucieczkę. Ukrywał się w Jastrzębiu. Dział w konspiracji ZWZ. W V 1941 delegowany razem z A. Margiciokiem  przez k-dta Inspektoratu ZWZ/AK Rybnik ppor. rez. W. Kuboszka na teren Zaolzia celem odbudowania tam struktur konspiracyjnych ZWZ. Mianowany wówczas k-dtem powstałej struktury Podinspektoratu ZWZ-AK Cieszyńsko-Zaolziańskiego w skład, którego wchodziły obwody: Jabłonków, Karwina, Cieszyn. Jego poświęcenie i aktywna działalność na podległym terenie przyniosła pozytywne efekty. Udało mu się odbudować struktury konspiracyjne i uaktywnić ich działalność. Zdradzony przez agenta gestapo Edwarda Gałuszkę z Darkowa został aresztowany przez gestapo 26 I 1943 na stacji kolejowej w Bystrzycy na Zaolziu. Poddany okrutnemu śledztwu. Bity i torturowany nie zdradził tajemnic organizacyjnych. Po długotrwałym śledztwie został 14 VIII 1944 zamordowany w egzekucji publicznej w Rychwałdzie k/Żywca.W okresie swej działalności konspiracyjnej mieszkał dłuższy okres czasu w pensjonacie Ireny Laskowskiej k/Rybnika, potem w Orłowej k/Cieszyna.

    J. Jabrzemski. Szare Szeregi. Harcerze 1939-1945, t. 3. W-wa 1988; M. Brzost. Rybnicki Inspektorat AK. Katowice 1998; AK i konspiracja poakowska na Ziemi Rybnickiej w latach 1942-1947. Rybnik 2004; Z. Janke –Walter. W AK na Śląsku. Katowice 1988; J. Niekrasz. Z dziejów AK na Śląsku. Katowice 1993 /wyd. II/.

     

    Handke Jerzy

    [1912-1944], ppor. rez. piech. [1936], w konspiracji ZWZ/AK por., ps. „Leszek”, „Leszek Biały”, „Leszek Grot”.
    K-dt Inspektoratu Rejonowego ZWZ/AK Leszno 1940-1943 – Okręg Poznań

    Ur. 29 IV 1912 w Roszkowie pow. Jarocin, syn Augustyna i Antoniny z d. Neuman. Po ukończeniu szkoły powszechnej kształci się w Państwowym Seminarium Nauczycielskim w Lesznie, gdzie uzyskał w 1932 maturę. W latach 1932 – 1933 odbywa służbę wojskową na Dywizyjnym Kursie Podchorążych Rezerwy Piechoty 17. DP przy 69 pp. w Gnieźnie. Praktyki odbywał w 55 pp. w Lesznie. Od 1934 pracuje jako nauczyciel w szkole zawodowej w Grudziądzu. W tym samym roku 1934 odbywa ćwiczenia wojskowe w 69 pp. Następnie pracuje w Grudziądzu jako k-dt PW Szkół Zawodowych w Grudziądzu. Awansowany do stopnia ppor. rez. piechoty 1 I 1936. w sierpniu 1939 zmobilizowany do WP mianowany kierownikiem magazynów wojskowych. Po napaści Niemców na Polskę 1 IX 1939 zostaje ewakuowany wraz z magazynami na wschód, gdzie zostaje zagarnięty przez wojska sowieckie. Krótko przebywa w Brześciu. Ucieka z terenu sowieckiej okupacji i wpław przedostaje się przez Bug. Następnie przedostał się do Grudziądza. Poszukiwany tu przez Niemców wyjechał do Leszna Wlkp. W grudniu 1939 zostaje zaprzysiężony do SZP. Po zerwaniu kontaktów należy do współorganizatorów organizacji pod nazwą „Biały Grot”, która zostaje wiosną 1940 włączona do ZWZ. Od III 1940 organizator struktur konspiracyjnych ZWZ na terenie Leszna. Od VI 1940 do III 1941 k-dt Obwodu ZWZ Leszno. Od III 1941 pełni funkcję k-dta Inspektoratu Rejonowego ZWZ/AK Leszno. Organizował siatkę konspiracyjną ZWZ/AK na terenach Leszna, Rawicza, Kościana i Gostynia. Oficjalnie zatrudniony jako robotnik w warsztatach samochodowych u K. Marcinkowskiego w Lesznie. Prowadził aktywną działalność konspiracyjną na podległym terenie. Aresztowany jesienią 1942 przez gestapo i uwięziony. W czasie przesłuchań zaproponowano mu współpracę, a następnie zwolniono. Do wiosny 1943 ukrywał się przed gestapo na terenie Leszna i okolic, potem wyjechał na teren pow. Września i tam kontynuuje działalność konspiracyjną. Ukrywał się w leśnym schronie w rejonie m. Grabowo.  Zginął 27 I 1944 podczas ucieczki ranny zastrzelił się by nie wpaść w rece gestapo. Po wojnie w 1945 ekshumowany i pochowany na cmentarzu w Lesznie. Według niektórych żródeł czynny w konspiracji do 1943 na terenie Leszna. Podaje się też inną datę śmierci.
    R. Rybka – K. Stepan. Awanse oficerskie w WP 1935-1939. Kraków 2003;
    Harat Andrzej [?],żołnierz ZWZ-AK, ppor/por. cz. w. ps. „Andrzej”, „Wicher” p.o. k-dt Inspektoratu Bielskiego AK 1943r. Okręg AK Śląsk.  
    Pochodził z Libiąża, gdzie przed wojną był wójtem. Podczas okupacji niemieckiej członek sztabu inspektoratu sosnowieckiego ZWZ/AK. Pełnił funkcję kwatermistrza inspektoratu Sosnowiec oraz obwodu Chrzanów AK. Aktywny i operatywny żołnierz konspiracji. Po rozbiciu struktur inspektoratu bielskiego zostaje w V 1943 tam skierowany z zadaniem odtworzenia sztabu inspektoratu oraz siatki konspiracyjnej AK. Po wykonaniu zadania powraca na macierzysty teren. Poszukiwany przez Gestapo prowadzi działalność konspiracyjną. Ukrywa się na tajnych kwaterach. Wojnę przeżył.
    Brak innych danych.
    Odznaczony: KW.

    Z. Walter-Janke. W AK na Śląsku. Katowice 1986r.,s.64,69,194-195. Inspektorat AK Sosnowiec. Katowice 2001, wg indeksu. M. Starczewski. Ruch oporu na Górnym Śląsku i w Zagłębiu Dąbrowskim. Katowice 1988, wg indeksu.

     

    Hollik /Holik/ Eugeniusz Karol

    [1896-?], inż., oficer sł. st. piechoty WP, kpt. [1932], w konspiracji ZWZ/AK/NIE/DSZ, działacz WiN, ps. „Dobosz”, „Bielecki”, „Grzyb”, „Robak” vel Stanisław Chochlik, vel Marian Jabłoński.
    K-dt Obwodu AK/NIE/DSZ Tarnów V –VIII 1945. Kierownik Rady WiN Tarnów IX 1945-IV 1946, Okręg Kraków AK/NIE/DSZ/WiN. Od V-XI 1946 kierownik Rejonu WiN Nysa. Okręg Katowice.

    Ur. 15 X 1896. W latach 1915-1918 uczestniczył w  walkach o niepodległość Polski. W szeregach 16 pp z Tarnowa brał udział w 1919-1920 w wojnie polsko-bolszewickiej. Po wojnie zweryfikowany przez MSWoj. w stopniu por. sł. st. z starszeństwem od 1 VI 1919. W 1924 służył w 16 pp. Ukończył studia politechniczne z dyplomem inżyniera. W 1931 służył w 2 psp w Sanoku. Do stopnia kpt. sł. st. awansowany 1 I 1932r. W połowie lat trzydziestych przeniesiony do Centrum Wyszkolenia Obrony Przeciwlotniczej i Przeciwgazowej w Trauguttowie, gdzie pełnił funkcję oficera administracyjno-materiałowego. W czasie okupacji niemieckiej pracował jako inż. na PKP. Mieszkał w tym okresie w Tarnowie. W okresie okupacji niemieckiej 1939-1945 czynny w konspiracji ZWZ-AK. Pełnił m.in. funkcję oficera do zleceń specjalnych w sztabie inspektoratu tarnowskiego ZWZ/AK. Potem oficer ds. dywersji i sabotażu. Od X 1944 do I 1945 oficer w Komendzie Obwodu AK Tarnów. Po wejściu wojsk sowieckich pozostaje nadal w konspiracji. Od maja 1945 do VIII 1945 pełni funkcję k-dta Obwodu Tarnów w strukturach konspiracji po akowskiej NIE/DSZ. Mimo terroru ze strony władz komunistycznych rozwija działalność konspiracyjną na podległym terenie. Po utworzeniu we wrześniu 1945 Zrzeszenia WiN czynny w strukturach tej organizacji. Funkcję kierownika Rady WiN Tarnów pełni do maja 1946. Oficjalnie pracował w swoim zawodzie na PKP w Tarnowie. Zakonspirowany używał różnych nazwisk. Osobiście prowadził też komórkę legalizacji. Był poszukiwany pod nazwiskami przybranymi przez UB. Zagrożony dekonspiracją skorzystał z służbowego przeniesienia w pracy zawodowej. Wyjechał z Tarnowa na Górny Śląsk, gdzie uruchamiał struktury PKP. Nadal czynny w konspiracji WiN. Mianowany przez ppłk sł. st. S. Musiałka- kierownika Okręgu WiN Katowice - kierownikiem Rejonu WiN Nysa, gdzie organizował struktury WiN oraz od V 1946 do XI 1946 pełnił funkcję kierownika tego rejonu. Działa tu pod ps. „Grzyb”. Zagrożony aresztowaniem wyjechał do Poznania, potem Szczecina. Pomagał ukrywającym się konspiratorom z Tarnowa. M.in. W. Kowalowi swemu zastępcy z konspiracji tarnowskiej, gdy ten ukrywał się na terenie Szczecina. Wg niepotwierdzonych informacji zmarł w Szczecinie w latach siedemdziesiątych.
    Odznaczony za wojnę 1918-1921 z bolszewikami Krzyżem Walecznych.
    Nie żyje, zmarł przed 1980

    T. Biedroń. Schemat org. WiN 1945-1947. Okręg Krakowski. ZH WiN nr 5/1994r.,s. 61; A. Pietrzykowa. Region tarnowski w okresie okupacji hitlerowskiej. W-wa 1988r.,s. 256,280,454; S. Głąb. Okręg krakowski AK/NIE/DSZ/WiN. Charakterystyka nr 200 K. Kwestionariusz osobowy, karta 194. IPN Kraków; Roczniki oficerskie 1924,1928,1932.

     

    Homeniak Antoni

    [ 1906-1969], podoficer sł. st. saperów WP, st. sierż. , w konspiracji ZWZ-AK, działacz WiN, ps. „Kotwica”, „Markowski“, „Ostrowski”.
    Kierownik Rady WiN Biała Krakowska III 47-IV 1948 – Okręg Kraków WiN.
    Jednocześnie kierownik Rejonu WiN Biała wiosna –jesień 1947

    Ur. dnia 16 listopada 1906 w Krzemieńcu na Wołyniu. Syn Tadeusza i Marii z d. Ostrowska. Pochodził z rodziny robotniczej. W Krzemieńcu ukończył 7- klasową szkołę powszechną. W latach 1927-1929 odbywa służbę wojskową w 43 pp w Dubnie. Ukończył szkołę podoficerską saperów. Pozostaje w wojsku w służbie zawodowej. Przeniesiony w stopniu kpr. do II bat. 43 pp, który stacjonował w Brodach. Przed 1939 awansował kolejno do stopnia plut., potem sierż. Brał udział w kampanii wrześniowej 1939r. w stopniu st. sierż. w pułkowym plutonie pionierów. Po zakończeniu działań wojennych powraca do Brodów, gdzie mieszkał pod okupacją sowiecką. Od lata 1941 czynny w konspiracji ZWZ na terenie Obwodu ZWZ/AK Brody w Okręgu ZWZ/AK Lwów. Zagrożony aresztowaniem opuścił Brody i zamieszkał w Tyczynie pow. Rzeszów. Tu kontynuuje działalność konspiracyjną w szeregach AK. Otrzymał przydział do Placówki AK Tyczyn w Obwodzie AK Rzeszów. Początkowo instruktor saperów. Szkolił żołnierzy placówki w zakresie saperstwa. Był organizatorem grupy dywersyjnej złożonej z żołnierzy Placówki AK Tyczyn. Od VIII 1944 d-ca plutonu dywersyjnego Placówki AK Tyczyn. Uczestnik wielu akcji dywersyjno-zbrojnych przeciwko siłom wroga. Po wejściu wojsk sowieckich w sierpniu 1944 nadal pozostaje w konspiracji. Nie ujawnił swej działalności w konspiracji. W 1945 zagrożony aresztowaniem przez UB wyjechał z Tyczyna do Bielska. Ostatecznie zamieszkał w Kamienicy nr 383 pow. Bielsko. Podjął pracę zawodową jako referent aprowizacji w Starostwie Powiatowym w Białej. Należy do PPS. W III 1947 zostaje przez znanego mu z AK M. Huchlę zwerbowany do pracy konspiracyjnej w WiN. Mianowany Kierownikiem Rady WiN Biała Krakowska w okręgu krakowskim WiN. Funkcję pełni w okresie od III 1947 do IV 1948. Nie rozwinął jednak szerszej działalności z powodu przeprowadzanych masowych aresztowań przez UB i terroru władz komunistycznych wobec społeczeństwa, co było także powodem przerwania kontaktów organizacyjnych w X 1947. Wiosną 1948 ponownie nawiązano kontakty z kierownictwem okręgu w Krakowie. Prowadził w tym okresie głównie działalność wywiadowczo-propagandową. Miesięczne sprawozdania z dziedziny polityczno-gospodarczo i wojskowej przekazywał poprzez łącznika. Aresztowany przez funkcj. WUBP Kraków dnia 27 IV 1948 w Białej. Więziony w lochach WUBP Kraków. Wyrokiem WSR Kraków sygnatura akt Sr. 631/48 z dnia 28 VII 1948 na karę 2 lata i 6 miesięcy więzienia z art. 165 KKWP. Osadzony w CWK Wronki, skąd go przetransportowano do aresztu WUBP w Rzeszowie, potem PUBP w Rzeszowie, skąd udało mu się zbiec 18 I 1949. Ponownie aresztowany przez UB 24 XI 1952. Po wyjściu z więzienia był inwigilowany przez funkcj. UB. W latach sześćdziesiątych mieszkał w Tarnowie,  przy ul. Polnej nr 15/26.
    Zmarł 17 I 1969.

    T. Biedroń. Schemat organizacyjny WiN 1945-1947. Okręg Kraków. ZH WiN nr 5/1994,s.53;J. Szczypek. Placówka ZWZ-AK Tyczyn. Tyczyn 1993; S. Głąb. Okręg Krakowski AK/NIE/DSZ/WiN. Charakterystyka nr 200/K. IPN Kraków. USC Tarnów. Informacja z 2003; Z. Zblewski. Okręg Krakowski Zrzeszeniua „Wolność i niezawisłość“ 1945-1948. Kraków 2005.

     

    Huchla Mieczysław

    [1920-2010], prawnik, żołnierz ZWZ-AK-NIE-DSZ, ppor. rez. [1943], działacz WiN, ps. „Stary”, „Wacław”, „Witek”, „Wilbik” vel Michalski . Więzień polityczny PRL. Po 1989 działacz kombatancki stowarzyszenia WiN, gen. bryg,. w st. sp.
    Inspektor Rejonu Zachodniego WiN w Okręgu Kraków WiN I-X 1947.

    Ur. 29 XII 1920 w Tyczynie pow. Rzeszów. Syn Władysława i Katarzyny z d. Data. Pochodzi z rodziny chłopskiej. W rodzinnej miejscowości ukończył szkołę powszechną. Następnie kształci się w I Gimnazjum i Liceum typu klasycznego w Rzeszowie, gdzie w 1938 uzyskał świadectwo dojrzałości. W latach 1938-1939 studiuje na Wydziale Prawa UJ w Krakowie. Napaść Niemców we wrześniu 1939 uniemożliwia mu dalszą edukację. Podczas niemieckiej okupacji mieszka w Tyczynie. Oficjalnie pracuje w Spółdzielni Rolniczej „Rolnik” jako kierownik handlowy. Czynny w konspiracji niepodległościowej ZWZ/AK. Żołnierz Placówki ZWZ/AK Tyczyn – Obwód ZWZ-AK Rzeszów. Praca w spółdzielni ułatwia mu kontakty konspiracyjne gdyż posiada zezwolenie na poruszanie się po terenie powiatu rzeszowskiego. W 1942 ukończył kurs szkoły podchorążych rez. piechoty AK. Pełni kolejno funkcje; łącznika do inspektoratu rzeszowskiego ZWZ/AK, potem adiutant d-cy Placówki AK Tyczyn. Współpracuje z ppor. J. Bałdą d-cą „Wedety” / BiP Insp. AK Rzeszów/. Do stopnia ppor. rez. awansowany 11 XI 1943. W dniu 3 VII 1944 aresztowany przez gestapo, zostaje odbity przez grupę bojową „Kedywu” AK. Po wejściu wojsk sowieckich pozostaje nadal w konspiracji. Od XI 1944 do II 1945 p.o. d-cy Placówki AK Tyczyn. Zagrożony aresztowaniem przez UB, wiosną 1945 wyjechał do Katowic. Podejmuje tu pracę zawodową. Pracuje w Centrali Dostaw Hutniczych. W tym okresie utrzymywał kontakt z  mjr. Józefem  Maciołkiem  ps. „Żuraw”. Od września 1945 działa w strukturach Okręgu Kraków Zrzeszenia WiN. Od IX 1945 do X 1946 jest kierownikiem komórki łączności okręgu, następnie od X 1946 do I 1947 kierownik komórki organizacyjnej j. w. Od I –X 1947 zastępca prezesa Okręgu Krakowskiego WiN. Jednocześnie w okresie po aresztowaniu por. rez. łącz. Emila Kublera ps. „Maciej”, „Wróg” objął po nim funkcję inspektora rejonu zachodniego, którą pełni w okresie od I –X 1947. Od października 1947 o kwietnia 1948 jest p. o prezesem okręgu. W tym okresie mieszkał w Krakowie przy ul. Spadzistej 21.Był studentem Wydziału Prawa UJ w Krakowie. Aresztowany przez funkcj. WUBP Kraków w dniu 9 IV 1948r. w Krakowie. Postanowienie o zastosowaniu wobec niego tymczasowego aresztowania wydała z datą 12 IV 1948 Wojskowa Prokuratura Rejonowa w Krakowie. Wyrokiem WSR Kraków z dnia 28 VII 1948 sygnatura akt nr Sr. 631/48 skazany został na karę 7 lat więzienia. Po rozprawie przewieziony do lochów WUBP w Rzeszowie na dalsze śledztwo w związku z jego działalnością w AK. W dniu 6 XI 1948 podczas konwojowania podjął nieudana próbę ucieczki w trakcie, której zostaje przez ubowców postrzelony. Ciężko ranny przebywa w szpitalu więziennym w Rzeszowie. W dniu 8 VII 1949 zostaje skazany przez WSR Rzeszów sygnatura akt Sr. 438/49 na karę 5 lat więzienia za nielegalne posiadanie broni. Przewieziony z ZK Rzeszów do Centralnego Więzienia Karnego we Wronkach i tu osadzony dnia 10 IX 1949. Przybył z wyrokiem 7 lat więzienia początek wykonania kary zaliczono mu od 8 VII 1949 zaś upływ kary 8 VII 1956. Po uchyleniu przez NSW w Warszawie wydanym postanowieniem z dnia 17 V 1955 nr N.S. 221/55 wyroku WSR Rzeszów, Wojskowy Sąd Rejonowy Kraków syg. akt Sr. 438/49 w dniu 24 V 1955 zarządził jego zwolnienie z więzienia. W dniu 28 V 1955 zostaje zwolniony z CWK we Wronkach. Po opuszczeniu więzienia zamieszkał we Wrocławiu przy ul. Wysokiej nr 7/3. podejmuje pracę zawodową. Ukończył studia prawnicze. Pracuje jako radca prawny w przedsiębiorstwach przemysłu spożywczego oraz w Spółdzielni Mieszkaniowej. W 1986 przechodzi na rentę inwalidzką. W latach 1967 – 1990 był wykładowcą prawa gospodarczego i konstytucyjnego na aplikacji radcowskiej i członkiem komisji egzaminacyjnej na stanowisko radcy prawnego, oraz w latach 1972 – 1975 kontraktowym wykładowcą na Akademii Ekonomicznej we Wrocławiu. Pracował społecznie. Od 1989 jest członkiem Stowarzyszenia Żołnierzy AK i od 1990 członkiem Zrzeszenia WiN. Od 1990 do 1996 prezes Zarządu Głównego WiN, zaś od 1996 Honorowy prezes WiN. Mieszkał we Wrocławiu przy ul. Prostej. Zmarł we Wrocławiu 14 IX 2010. Pochowany 18 IX 2010 na  Cmentarzu Grabiszyńskim we Wrocławiu.
    Odznaczony Złotym Krzyżem Zasługi, Krzyżem Kawalerskim OOP, Krzyżem AK, Krzyżem WiN.

    A. Zagórski. Zrzeszenie WiN w dokumentach. Wrocław 2000, t. VI, cz. II s. 231-232; J. Szczypek. Placówka ZWZ-AK Tyczyn 1939-1945. Wyd. Tyczyn 1993; T. Biedroń. Schemat organizacyjny WiN. Okręg Kraków 1945-1947. ZH WiN nr 5/1994r.,s. 48-49; Księga więźniów CWK Wronki nr 788/49; H. Czarnecki. Informator o dokumentach sądowo-więziennych 1944-1956. Poznań 1993,s. 92; S. Głąb. Okręg Krakowski AK/NIE/DSZ. Charakterystyka, syg. 200/K IPN Kraków. Kwestionariusz osobowy, t. 994V, s. 160.

     

    Hulok Henryk Alojzy 

    [1911-?], ppor. rez. piech. [1937], w ZWZ ps. „Zabrzeski“, „Klara“
    Kmdt Inspektoratu „Skorpion“ ZWZ/AK

    Ur. 07 VII 1911 w Uciszkowie na Ślasku Opolskim. Był synem Marii Hulokowej zasłużonej członkini POW i  sanitaruszki – uczestniczki III Powstania Śląskiego.  Absolwenty gimnazjum. Studiował prawo. Służbę wojskową odbywał w Szkole Podchorążych Rezerwy Piechoty 23 DP. Po odbyciu ćwiczeń aplikacyjnych awansowany do stopnia ppor. rez. piech. z starszeństwem od 1 I 1937. Przed 1939 pracownik Biblioteki Ślaskiej. Mieszkal w rudzie Ślaskiej. Podczas okupacji niemeickeij należał do organizatorów konspiracji niepodległościowejn aterenie opolskiego. Współotrganizator i kmdt Inspektoratu  ZWZ/AK  „Skorpion“. W skład inspektoratu wchodziły obwodprzemysłowy Bytom, Zabrze, Gliwice i rolniczy  powiaty opolski, strzelecki, dobrodzieński , kluczborski i oleski. W połowie 1943 insektorat zostaje rozbity przez gestapo. Był poszukiwany prezez gestapo. Aresztowany na początku VII 1943  i uwięziony.
    Dalsze losy n/n

    R. Rybka – K. Stepan. Awanse oficerskie w WP 1935-1939. Kraków 2006; R. Hajduk. Pogmatwane drogi. W-wa 1976; R. Heyduk. Nieznana karta tajnego frontu. W-wa 1985

     

    Hybza Franciszek

    [1911-1944], oficer sł. st. piechoty WP, por. [1939], w konspiracji ZWZ/AK, ps. „Marian”, „Sporter”.
    Komendant Obwodu ZWZ Gniezno 1941-1942 i Inspektoratu Rejonowego AK Gniezno 1943-1944. Okręg Poznań ZWZ/AK.

    Ur. 28 VII 1911 w Gnieźnie, syn Roberta / murarz/ i Konstancji z d. Grodzicka. Pochodził rodziny robotniczej. Po ukończeniu w rodzinnym mieście szkoły powszechnej kształci się w miejscowym Państwowym Gimnazjum i Liceum im. B. Chrobrego, uzyskując w 1931 świadectwo dojrzałości. W roku 1931 odbywał służbę wojskową w 69 pp w Gnieźnie. Następnie w latach 1932-1935 w Szkole Podchorążych Piechoty w Ostrowi – Komorowie. Awansowany do stopnia ppor. sł. st. piechoty 15 X 1935 z przydziałem do 68 pp we Wrześni na stanowisko dowódcy plutonu w kompanii strzeleckiej. Po awansie do stopnia por. 19 III 1939 zostaje mianowany dowódcą 2 kompanii I batalionu 68 pp. 2 kompanią dowodzi podczas walk z wrogiem w kampanii wrześniowej 1939. Podczas walk zostaje dnia 23 IX 1939 ciężko ranny pod Wólką Węglową. Umieszczony w niemieckim szpitalu wojskowym, skąd zostaje przewieziony do szpitala w Gnieźnie. Po wyleczeniu ran zwolniony ze szpitala. Mieszka w Gnieźnie. Początkowo pracuje jako robotnik w cegielni, potem robotnik kolejowy w Gębarzewie k/Gniezna. Od 1941 zatrudniony jako pomocnik biurowy w Bauersiedlung w Gnieźnie. 15 II zostaje zaprzysiężony do ZWZ przez ppor. Franciszka Tatę ps. „Muller”. Początkowo organizuje siatkę konspiracyjną na terenie obwodu wrzesińskiego, potem mianowany k-dtem Obwodu Gniezno ZWZ. W 1942 po przeprowadzonych przez Gestapo masowych aresztowaniach wśród żołnierzy ZWZ Inspektoratu Gniezno udało mu się uniknąć dekonspiracji. W końcu 1942 podejmuje próby odbudowy struktur inspektoratu. Organizuje w 1943 Samodzielny Obwód AK Mogilno. Jednak nie udało mu się odbudować inspektoratu do stanu istniejącego w 1941-42. Dowodzi inspektoratem do III 1944. W dniu 9 III 1944 zostaje aresztowany przez Gestapo i przewieziony do Domu Żołnierza w Poznaniu /siedziba gestapo/. Po bestialskim śledztwie w stanie skrajnego wyczerpania, osadzony został w więzieniu policyjnym w Żabikowie k/Lubonia, gdzie go zamordowano 1 VI 1944.
    Rodziny nie założył.
    Był odznaczony Krzyżem Walecznych.

    L. Głowacki. 17 Wielkopolska Dywizja Piechoty w kampanii 1939. Lublin 1969r.,s. 85,93,96,109,112,119,145,177 ; P. Bauer – B. Polak. Armia Poznań w wojnie obronnej 1939. Poznań 1983r.,s. 472; M. Woźniak. Poznański Okręg AK /w/ AK Rozwój organizacyjny. W-wa 1996r.,s. 394; Encyklopedia Konspiracji Wielkopolskiej. Poznań 1998. Archiwum Muzeum w Żabikowie.

     

    Ignacak Piotr

    [1904-1951], oficer sł. st. piechoty WP, kpt. [1939], żołnierz konspiracji ZWZ/AK/ROAK/DSZ, mjr [1944], działacz WiN, ps. „Just”, „Sawa”, więzień polityczny PRL.Kmdt Obwodu AK/ROAK Puławy XI 1944 - III1945, Kmdt Inspektoratu DSZ Puławy. Prezes Inspektoratu WiN Puławy – Okręg Lublin AK/ROAK/DSZ/WiN. Więzień UB.
    Ur. się 5 IX 1904r./ wg rocznika oficerskiego 1932-ur. 1905/ we wsi Kukały pow. Grójec. Syn Józefa i Jadwigi z d. Kosielewska. Uczęszczał do gimnazjum w Grójcu, gdzie w 1924 zdał maturę. W latach 1924-1927 kształci się w Warszawie w 3 letniej Wyższej Szkole Pedagogicznej. W 1927 wstępuje do Szkoły Podchorążych Piechoty w Ostrowi Maz - Komorowie, którą ukończył w 1930r. Awansowany do stopnia ppor. sł. st. piechoty 15 VIII 1930 z przydziałem do 15 pp „Wilków” w Dęblinie na stanowisko dowódcy plutonu. Do stopnia por. sł. st. awansowany 1 I 1933. Przez pewien czas był dowódcą kompanii strzeleckiej. Przeniesiony do Szkoły Podchorążych Rez. Piechoty 28. DP przy 15 pp w Dęblinie, gdzie był wykładowcą i instruktorem. Do stopnia kpt. sł. st. piech. awansowany 19 III 1939. Przed wojną podczas ćwiczeń rzutu granatem z podchorążymi, w wyniku wybuchu granatu utracił dłoń. Nadal służył w WP. Do lata 1939 d-ca 5 kompanii w II baonie 15 pp. Brał udział w kampanii wrześniowej 1939r. Po zakończeniu działań wojennych przebywał w Warszawie, gdzie od początku 1940 działa w konspiracji ZWZ. W marcu 1941 zostaje przeniesiony na teren Obwodu Puławy ZWZ/AK na stanowisko zastępcy k-dta obwodu. Funkcję pełni od III 1941 do XI 1944. Jednocześnie od końca 1941 do X 1944 k-dt Podobwodu „A” /Dęblin/ w Obwodzie Puławy ZWZ/AK. W okresie akcji „Burza” dowódca odtwarzanego w ramach AK I/15 pp. Awansowany do stopnia mjr sł. st. piechoty 11 XI 1944. Po wejściu wojsk sowieckich na teren obwodu pozostaje nadal w konspiracji. Od XI 1944r. w miejsce przeniesionego na stanowisko k-dta Inspektoratu Puławskiego AK - mjr sł. st. Z. Żyłki - Żebrackiego ps. „Czarny”, „Żelan”, „Żeliwa” mianowany k-dtem Obwodu AK Puławy. Po rozwiązaniu w dniu 19 I 1945 AK nadal kieruje obwodem puławskim w konspiracji po akowskiej ROAK do marca 1945r. Po aresztowaniu w dniu 21 III 1945 mjr Z. Żyłki - Żebrackiego w Warszawie przez UB/NKWD objął stanowisko k-dta Inspektoratu Rejonowego Puławy ROAK potem od V 1945 DSZ na Kraj. Po utworzeniu we wrześniu 1945 Zrzeszenia WiN wchodzi w struktury WiN z Okręgiem Lublin DSZ. Jako prezes Inspektoratu WiN Puławy nadal kieruje działalnością konspiracyjną przeciwko okupantom komunistycznym. Prowadzi aktywną działalność konspiracyjną. Kieruje całokształtem pracy na podległym terenie oraz działaniami zbrojnymi przeciwko siłom komunistycznym. Tropiony zaciekle przez agentów UB. Jednak doświadczony konspirator nie dał się ująć ubowcom. Często zmieniał kwatery i miejsce pobytu. Lubiany przez podwładnych. Jak napisał o nim ppor. rez. Bronisław Kozuń ps. „Turnus”;, że w niczym nie przypominał oficera zawodowego, obcy był mu dryl wojskowy, umiał znaleść wspólny język z ludnością wiejską, a także: „Sawa” nie miał chyba w ogóle stałej kwatery, a cała jego kancelaria mieściła się w kieszonce rękawa?. Kierowany przez niego inspektorat należał do najbardziej prężnych inspektoratów w okręgu lubelskim DSZ/WiN pod kątem działalności dywersyjno-zbrojnej. Na polecenie prezesa Okręgu WiN Lublin W. Szczepankiewicza w dniu 22 marca 1947 ujawnia się w MBP w Warszawie. Podległe struktury ujawnia w WUBP w Lublinie. Po ujawnieniu zamieszkał w Aninie k/ Warszawy. Utrzymywał kontakty ze swymi podwładnymi, z którymi się spotykał. Grupa żołnierzy z ujawnionych wcześniej próbowała wznowić działalność antykomunistyczną. Jesienią 1948 funkcj. UB zlikwidowali tą grupę konspiratorów. W styczniu 1949  zostaje aresztowany przez funkcj. MBP i umieszczony w lochach UB w Warszawie. Był już wówczas ciężko chory na gruźlicę. Po kilku miesiącach pobytu w więzieniu, jego stan zdrowia uległ dalszemu pogorszeniu, co spowodowało, że w końcu 1949 ze względu na stan zdrowia zostaje zwolniony. W 1951 przebywał w szpitalu Dzieciątka Jezus w Warszawie, gdzie zmarł w nocy z 18/19 IX 1951.W dniu 22 IX 1951r. po uroczystościach pogrzebowych w kościele na Służewcu zostaje pochowany na miejscowym cmentarzu.
    W pogrzebie uczestniczyli jego podwładni z AK/WiN oraz wielu oficerów AK z Okręgu Lublin z Zygmuntem Żyłką – Żebrackim na czele.
    Żonaty z Jadwigą Ignacak. /łączniczka/ Żołnierz AK/DSZ/WiN.
    Odznaczony VM kl. 5, KW, SKZ z M.
     
    Rocznik oficerski 1932; R. Rybka – K. Stepan. Awanse oficerskie w WP 1935-1939. Kraków 2003; I. Caban. Ludzie Lubelskiego Okręgu AK. Lublin 1995r.,s. 63,269,270; tenże: Okręg AK Lublin. Lublin 1996r.,s.101; L. Pietrzak. Biogram P.I /w/ Konspiracja i Opór Społeczny w Polsce 1944-1956. Słownik Biograficzny. T.1, s.157-158. Wyd. 2002r.; J. Ślaski. Żołnierze wyklęci. Warszawa 1996r.,s.35,44,57,82,85,90,131,159,204,214,235.


     

     

     

     

     
     

     



     



    11 sierpień 2011 r. -  2011 r.

    @
    Layout i system zarządzania treścią wykonane przez: Lemon IT © 2005